장음표시 사용
411쪽
VIM DICI A Ru M. LID. I idit, quod putat necessarium esse Principi, ut perceptum habeat, si se saluum velit ,
qua rationepsit esse non bon vi, eum scogi nonnunquam esse non bonum, quo quidem tempore, quae clu forent honesta, Principi vehementer essent contraria , Ut loquItur c. I9. Non est autem quisquam bonus, nisi veris virtutibus, nec non bonus, nisi veris viiijs, ergo quando Princeps cogitur esse non bonus, verae virtutes ipsi nocent, si eas, aut quae secundum eas factu forent honesta, tum sequi vel id . Denique l. a. discurs. c. 2. audaci improboque ore maiorem fortitudinem . Ethnicis quam Christianis tribuit ex educationis religionisi diuersitate maiori ex
farte, uti arbitratur , pendentem. Nam cum ex religione nonra VERITATEM rerum intueamur, discimin ex ea alim honores σpompam huim mundi contemnere. Sed Ethnici hac omnia magni faciebant. Addit in illorum sacrisictys magnificentiam quanda horrendam, homines feroces reddidisse; in 'nostris delicatam quandam mollitiem cerni,ste. hanci vita institutionem Chrisianum orbem imbellem fecisse videri. Vnde concludo : Vitae Shristianae institutio , veritatem verasque virtutes docet, ergo si φα, . ' Prinei.
412쪽
CΑp. VII. POLITI CAR VM. 3IT Principatibus aut Rebuspublicis nocet veritas & verae virtutes illiS nocent f. IV.
A Lia tamen res exit, si Politicus non de virtute , sed tantum de opinione virtutis to quatur. Sicut enim quorundam Vitiorum opinio nihil aut nocet, aut distonducit saluti Prin cipatus, similiter quarundam virtutum opinio
nihil prodest, sed potius obessi Quod tam ea
non nisi ex eventu, seu per accidens usu venire solet ; quoniam scilicet homines aut deprauatis sunt moribus, aut vitia a virtutibus nesciunt internoscere. Itaque Princeps alias nihil curabit, ut opinionem crudelitatis&auaritiae
effugiat, alias Clementiae Ec Humanitatis famam a se ultro amolietur. Nam imperium siue Non Qissis amore , siue reuerentia aut respectu stabilitur. Hae visio, Amorem vero & reuerentiam in animis subie- ὰm. i. 'ctorum efficit non virtus in Priucipe , sed Opi- ea μει. nio in subditis de Principis virtute. Sicut edi- ροριο ιαὐ- Derso odium & contemptum efficit non vitium ee. in Principe, sed opinio, quam de vitio eius habent 1iibditi. Nam si Princeps sit impius, auarus, crudelis, habeatur autem pro pio, liberali & clemente, sine dubio subditi eum amabunt, & respecta--bunt, seu rcue1ebuntur. Conu asi eam credant esse
413쪽
esse impium, auarum & crudelem, etiamsi reuera pius, liberalis, clemensque sit, dio eum prosequentire & contemnent. Itaque si Poliocus praecipit, Liberalitatis & Clementiae faman Principi nocere, nihil pro temporum conditio ne dixit falsi , modo ne ipsas virtutes Principi fugiendas este dixerit:
SI vera virtus non nocet bono Principatui, neq; eius opinio nocere putanda est. cum ex illa consequi soleat, si praesertim qui ea praediti sunt , imperio α' potestate supra alios emineant; horum enim actiones in omnium oculos & animos incurrunt, & bonae bonam opinionem pariunt, malae malam et non solum apud bonos, sed ipsos quoq; malos. Quorum plurimi virtutem qua carent, in alijs venerantur, & vitia quae in se amant, in , alijs oderunt . Cum autem seu pauci seu multi tam meras ν -- deprauatis sunt moribus, ut bonos prae- v sertim Principes tanquam contrarios ope- Ira oderint, aut vitia a virtutibus
nesciant lateru0scere; non debet qui
414쪽
dem bonus Princeps malorum sit bdito Tum aut errore commoueri, cui ipse veris viiijs caussam non dedit; sed neque Clementiae , neque alterius verae virtutis, quae Principem decet, famam ultro a se amoliri potest, nisi virtutis, diuinaeq; gratiae iacturam facere vel id . Neque damnum ab ullius verae virtutis opinione metuant , quia aut Deus illud auertet, aut maioribus etiam hac invita
bonis compensabit, aut deniq; illud fixum sit: melim esse Principi, debilem, aut minus habentem, aut priuatum introire in vitamaternam, quam maiori potentia , opulentia & imperio superbum mitti in gehenianam inu inextinguibitu, ubi vermis eorum κon moritur, ct ignis non extinguitur Mariaci p. v. 48. Quae si cogitassent & eredidis sent Macchia vellus & Scioppius , non scripsissent Principem vitiorum aliquoiarum infamiam contemnere, aut virtutum quarundam famam a se amoliri debereta: aut quae factu honesta forent, ipsi aliquando vehementer confra iaria esse a
415쪽
3χo VINDICIARvM. LIB. II. f. VI.
vertiginem. In Admonitione Lectoris dixerat: Fietatem ante omnia Principi commendandam, quoniam ea hominis animos illi reddat propitios, ut eum cumGament, tum revereantur. Hic aperte sibi Contrarius male negat, quod recte a seruerat: Amorem vero ait, ct reuerentiam in animis subies torum 6sicit non virtus inta
Trincipe ,sed opinio, in subditis de Principis virtute. Dicet quis Scioppium hic solum virtuti negare vim proximam essiciendi amorem & reuerentiam, non remotam , quam ipsi priori loco recte tribuisse putandus est. Nam virtus in Priniacipe inest, opinio in subditis ;& licet virtus agnita excitet opinionem, non tamen nisi per opinionem conciliat hominum , animos, haec enim illis insidet, illa foris est. . sed nihil ista Juvant malam Caussa mis. Non enim ideo vere negatur aliquid ab aliqua re essici, quod sit caussa remotata: cum Caussae principales, quibus maxime Caussae nomen & munus competit , ple
416쪽
rumque remo te per instrumenta effectus suos attingant. Insanit vero, qui negat solem lucere aut calefacere, quod non
ipsum in se, sed lueem & calorem ab ipso productum, proxime eernimus ac sentimus; aut qui abnuit seuctus alborum a radice oriri, quia videt proxime eos a rammis pendere. Non magis sapit Scioppius, cum Virtuti, verissimo humanarum menta sum Soli, obseruantiae lueem & amoris calorem abjudicat, & felicis Imperij fructus ab hac radice avellit. Cui omnem utilitatis speciem adimere .pestilenti hoc argumento videtur: quod Principem impium, auarum ct crudelem, muriae, qui habeatur autem pro pio, liberati'cle. mente, sine dubio subditi sint amaturi. ω . reuerituri Contra si eum credant e se impium, auarum ct crudelemos reuera plin.
liberalis , elemens s sit: odio fumrm sit σsontemptui.
Quo eodem sense ac scopo Macchia- Ex Mae. uellus c. I 3.& I 8 non virtutem, sed virtutis opinionem unice principi commen-- dat,& c. ly. Principis dixit: hone Eoaque, actis ρω vitaractM odium eonciliari. Unde essicitur nihil virtutem ipsam Principitonseire, sed in illius opinione omne imis
417쪽
perii momentum situm esse. Sive enim virtutem habeas, nihil ea prodest absque opinione; siue ea careas, nihil id obest, modo opinione polleas. Nam ea sola , amore & reuerentia Imperium stabilire , aut odio & contemptu euertere potes Quae doctrina omnem vii tutis curam 8 Politica tollit; mereturque vel sola, ut eius autores toto Christiano orbe proinscribantu a
SEd attende aliam Scioprii paucas in
lineis repugnantiam 2 Paulo superius
assirmarat, quarundam virtutum ψinionem nihil prodesse, se potu Obesse Principi, idque inferius confirmat asserendo, si pota liticus dieat, liberalitatis ct elemen ia famam 'inest nocere, nihil eum pro te o-rum coaeditione dixissesapi Hie aBtem antismose asseuerat, i Princepssit impius, aua- να, ct crudalis. habeatur autem disto pis . liaborau sclemente sise dubio subditus eum, amatutas ct restectaturos, seu reueritura .
418쪽
cipem, qui habetur pius , liberalis, cle--Gemens, sine dubio amant&reueremur sub- ως ο eo diti. Quomodo opinio earundem virtu Ulla, Clementiae nimirum oc liberalitatis, nocet Principit Quod amorem & reueis ventiam conciliat prodest, non nocet; si
igstur id sine dubio facit opinio harum
virtutum, ergo certum est eam non nocere Prinei pi, sed prodesse; & multo certius
Scioppium repugnantia eodem Ore, de . ε ..eadem re asserere, Ac eodem calamo, Ilia' dem prope lingis scribere . . Falso autem vanae opinioni, eui virtus ipsa non subest tantam vim attribui supra ostendi. Nunc id solum addo, aut nullum, aut vix ullum exemplum extare Principis valde sicelerati, qui virtutis opinionem cμνιιιι vel habuerit, vel diu retinuerit: cum ijS divino praesertim viiijs , quae tegi non possundia, sed sua natura in alios exercentur, veluti
crudelitas, &auaritia. Nam ista in subdi iamrum corpora & vitam saeuit, haec in fata cui tatas. Nec fieri potest , ut sebditi nesciant, quid sibi per iniquam vim Princiis pes Inferant, vel auferant; neque existi- .mare possunt ess, qui id agunt,clementes esse, aut liberales. Vnde ex hoc etiam ca-
419쪽
infert, quod maioribus huius aut alterius vitae, bonis compensatum, lucrum putari
Postremo non contenti quod Opinio- damnem virtutis Principi eripiant, ipses quois docent. que veras virtutes eidem fugiendas esse , n esiaria sequela fateri cogunturi tumqviai pn Uicis viri acinaetiomnuS,qua- les Principum esset debent, non potest fugere earum okinionem, Diillius caussam virtutes non fugiti tu o quia docent saluo imperio e omnes seruari non posse s factu honesta. . Trincipe aliquando esse vehemenister contraria; eundem, si saluum se velis , . cogi nonnunquam esse non bonum, aliaque iquae supra attulimus & omnibus diris deuouenda existimam ... bd quidem inficiandum non e si , iape vitia nominib' virtutum appellari. ut cum immoderata peccandi impunitasClemenotia,& pros sio Liberalitas dicitur. Eiu modi non virtutum sed τitiorum famam, uti aucupari non oportet, ita a se amoliri maxime licet. Nos de vera Clementia αLiberalitate loquimur , quarum illa paret ista dat,quibus, & quando, dc quantu, quomodo oportet. Harum non magis, iquamaliarum virtutum opinionem negli
420쪽
Car. VIII. Trincipatum vitifim , nou ex natura re . sed homi num viιio, communem ct v ιμ' tum esse.
FAlsiim similiter in Politico accusari potest.
si eum de Principatu disputat, non qui aut absolute ae simpliciter, aut pro rebus circumstantibus, aut ex hypothesi optimus, sed qui maxime communis di pleri ite Principum a commodatus sit nam de his omnibus agere ad F in eap - Politi ei oflicuam pertinet , velut stipra ex Ari- ία stotele & S Thoma doeuimus tum igitur falsi 'arguetun, si talem Principatum rigida inris Raequi. ac fidei seruandae religione eonseruaris firmet. Hoc enim falsissimum esse , usus quotia dianu siue experientia eomprobat. Nam plerosque Prineipatus , qui iam ti duiscentis circiter annis in orbe Clitistiano fuerunti, certissimum est neque simpliciter, neque etiam pro locorum hominumque conditione Optimos fuisse; quoniam potestas Principum nimis soluta ae libera erat, nec satis legum vinculis adis Ericta, ita ut Aristotele iudiee, tolerabiliores quae