장음표시 사용
421쪽
quaedamssyrannides existimari possint. Hos tamen constat, non tam iure ac legibus, aut fidei Obseruantia,quam partim vi aperta,partim dolo, & fide violanda conseruatos¬abilibus inere montis auctos, atque in posteritatem propagatos suiste, Deo propter occulta populorum peccata id permittente. Nihil gitur peccat Politicus,si tractet de Principatu maxime communi & usitato nam in hoc subiecto eum occupari conuenit neque, si eum non semperiuris S aequi, siue honesti cura, sed ubi sit occasio, violentia, astutia, ac perfidia, seruari doceat. Peccat tamen, si talem Principatum laudat, quoniam fallacia eius Adiunctum tradit , cum laudabilis haudquaquam sit, sed multis modis iniurius, S is famis.
Tperplexum dolum, quo hic Lecto-
rem fallere conatur Sci Oppius, euol- -mvis adueitς'dum est, rationem alii quid agendi vel gerendi, quae ex certis i Pgibus aut arte pendet, dupliciter commu-EZm Esse ac dici posse. uno modo ex na-
422쪽
328 VsNDI cIARYM.t LIB. II. impersectione hominum, quibus e Ommune est a legibus &arte aberrare . Priori modo in disciplina Christiana communis est via praeceptorum, quae V a necessaria est omnibus volentibus ingre-d ad vitam, ta plerique illam eligunt; Via consiliorum sublimior est,& communem modum excedit, ideoque pauci qui ponsiint capere, illam capiunt & capessiint Sic in Latinitate familiaris sermonis facilitas, omnibus ad usum vitae communis congruit; orationum nerui & phalerae, Tragae diarum cothurni, poematum leges & flores, a communi hominum usu claingenio abhorrent. In omni tandem arte
de facultate, mediocris peritia plerisque contingit ; qui apti sint summis artifici js.& operibus undequaque absolutissimis
Ideoque sapienter Aristoteles 4. politic. c. a I. censet Rempublicam, quae hominum maiori parti possit esse communis, eam esse a quae constat ciuibus mediocribus; quia naturae & fortunae quandam mediocritatem quam plurimi nanciscuniatur, non item summa illa animi ornamentat excellentem dico virtutem & doetria εnam, aut fortunae valde magnas prosperio
423쪽
tates. Quam etiam ob caussam, spectata communi hominum conditione , quae mediocritatem facilius attingit & moderatim fert, quam naturae & fortunae excessus: rectissimε eandem Rempublieam pronuntiauit esse optimam, easque ciuitates posIe recte gubernari , in quibus para, mediocris magna est, ut supra quoque diximus. Atq; haec, non alia Reipublicae forma est, quam Aristoteles. ex natura reieenset esse maxime communem& aptam,
ut ea plures ciuitates. v tantur a
Sed quia aliud commune est ex legum . . artiumque praescripto, aliud hominum vitio&imperfectione: haecq de tanta est,. iis , avt quod commune & usitatum esse debe- rartim e Θrer, rarum faciat, ili quod inusitatum esse debis etio porteret, incommunem usum inducata hinc in artibus communis est imperitiata,
in moribus nequitia a illa ob intellectus frequentem hebetudinem, ista ob voluntatis natiuam in vitia pronitatem. Ob quam caussam, etsi communis quidem ess
Christianis omnibus Christianae fidei professio. non tamen communis est Christia- naevitae disciplinar quam ita multi negligunt, ut comparatione pauculorum, qui mandata Dei integre obseruant, & qtUM,
424쪽
33o V INDIeIAR v M. Li3. I Lnimis pauet, prope putantur nulli, recte dicere possimus: Omnci declinaueruntia , simul inutiles facti siunt, non est, crus factώανonum. non es usque ad unum. Piaim. I 3 .
Eque solum in vita priuata,sed etiam publica, in Imperio de Republieri
aut communiora, aut certe permixta sunt vitia virtutibus, & scelera honestis acti nibus. Atque hine fit, ut status Politieus communis de usitatus, sit vitiis obnoxiustion ex natura rei, aut forma vel legibri Politiae. sed vitio imperantium, a geomΚIentium. Quia vero alia vitia λbrepunt infirmitati, alia ex proposito patranturi priora imperandi rationem non corrumαpunt, quamdiu Principes perpera n facta quae nolentibus aut Nescientibus, au oscitantibus, quod in lieentia dc dissieu tate impera n di proeliue est, excidunt: pauribus. aut maioribus remedijs ac bonis corrigunt, & compensant iacia se nanrisse, . . , rasi a
425쪽
CAp.VIII. POLITICAR v M. t Neque enim humanae infirmitatis est. nunquam errare aut deliη quere; sed in errore non perseuerare & de malefactis paenitere. ac ubi fieri potest, remedia ad hibere bona mentis esse putamus; quam
si Princeps habet, eius imperandi ratio viiijs quidem obnoxia, non autem simpliciter vitiosa, aestimari debet. Viiijs enim obnoxiuse nigri cogitur, quisquis selio. minem esse negare non potest ι vitiosum autem e im proprie appellamus, qui viiijs fraena laxat, & peccandi licentia ac frequentia , totam vitae suae rationem cor rumpi .
Quod cum principes in imperando fa
ciunt, dubium non est, quin vitiosi ac scelerati tum ipsi, tum eorum Principat με haberi debeant : siue ex politiae forma,sue ex sola imperantium consulentium qui improbitate, tales esse deprehenda' tu . Sed licet toto orbe, Principes a veri Dei cultu, & orthodoxa religione alienos connumerando , imperandi ra Vone maxime communem & usitatam, esse sceleratam & vitiosam concedamus: id tamen de Principibus verae Religioni addictis, asserere temerarium , & credere in conla itum est.' Nam
426쪽
VINDICI RUM. LIB. In . Nam cum vera Religio validis fraenis iniustitiam, erudelitatem, aliaque impeis Tantium scelera cohibeat. & acerrita is stimulis ad Dei timorem, di meliorem frugem impellat; dissicillimum sane est plures ex principibus serio. Catholicis, tam seuerae Religionis fraena excutere, derid Nerius tam vehementes stimulos constan mirem in tex calcitrare. Si aliqui priuatis viiij iae voluptati si aliquando s aut. .ali-δ quandia indulgent, at in ipsa imperandii ratione , improbitatis. aut injustitiae con- fvinci aut nulli, aut pauci possitnt. Cuius. rei illud etiam argumentum habeo, quod plerique Principes Catholici, qui pstriramictis justi legitimique Imperil, aut O Ninis honestatis repagulis, omnia pr arbitxiv. . agere ausi sunt: demum in haeresinia ut in schisma prolapsi , vitiosum scelera tu sui qai dominatum, eum vera religione ac fidebo dissiculter consi stere, fidem fecerunt. Abstineo exemplis tum breuitatiS caussaia fium quia ultro occurrent. Et his, quae in- ,
telligenti ambigua esse non possunti sup . . positis, ad Seioppij fraudes siti
427쪽
Apitalis .ea fallacia est , quod prinia eipatum vitio imperantium maxis iste conmunem,devsitatum, quem haudiqilhquam laudabilem sed multis modi imitum Se infamem appellat, proea Poulans obtrudit, qua Aristoteles & S. Tho Intis nolitic.eap. in .ex natura re ,comis uilinem & usitatam esse debere docente. eamque assignant, quae quadam chliuntalmedioeritate continetur, ideoque ad vi rectam gubernationem aptitana lest Uti supraexplicauimus Rempublicari8aum stitiosam . quae non ex natura rei, ista mp erantium vitio, neque iure,sed faὼ Eucvti loquimur eommunis est, Aristote Ples.ommunem nec illo loco, nec ullo otio voraci Neque de hae illi sermonem inde etihm perspicitur quod RempuMi- leam cura munem optimam esse exidimat. spectata nimirum commum hominum conditione; vitiosam autem Politiam, ab
Α rlaotele optimam iudicati , nemo licet illinus dixeritis, , Vnis
428쪽
Vnde apparet, quam flagitiosa fraude , Scioppius Lectorem eo ducat, ut pili et Rempublicam vitiosam , communem ab Aristotele dici, & ut talem a Politico tractari debere: cum Aristoteles a Derte eam
intelligat, quae ex natura rei communis est, ct ipso etiam faeti, seu vsh talis e sse deberet : Respublica vero vitiosa ita a poliistico tractanda sit, ut eius viiijs ac remedijs ostensis, communis esse desinat, ac rara, aut potius nulla fiat .
Also Prinei patum vitiolum, qRerina communem esse vult, pleris e Pris dipiam accommodatum censet. Nulli e trim homini accommodatum esse poteli, quod vitiosum est. cum ideo vitiosum in ,
odia naturae hominis . cuius regula in reis cta ratio, accommodatum non est. Omne
quippe vitium, eorno, quo ostium est.go'-tra naturam est. Si enim natura non nocet, 'vitium est: ι autem qu a nocet, 'πι- tium est: sdeo vitium est, quus contra nat r
ram S. sustinus 5b. s. de lisero arbu
429쪽
Cap. VIII. POMI ICARvM. arbitrio c. I 3. Plurimum autem nocere Principi, imo de subditis vitiosam imperandi rationem euidens est, ergo contra
naturam & nullis Principibus accommodatum esse viliosium Principatum, contrasci oppium demonstratum est. Sed per eam forte rimam effugiet , quod vitiosum Principatum vitiosae natu-iae es falsae rationi, quam plerosque Princiis pq m sequi autumat, consentaneu seu accommodatum esse intellexerit. Verum drepugnat rectus sentiendi & loquendi
usus. enim, ut ait S. Aug. l. c. cap. - . Iq. non aliunde malum est, nisiquia natura
aduersatur eιus ipsim rei, enim est vitium . - . ' Vt ergo non recte dicimus ardorem febrilem accommodatum esse febricitanti, aut ignem domui ardenti, aut rimas &foraia mina naui fatiscenti: sic perperam assiris mamus vllum peccatum conuenire pee canti, aut vitium vitiose , qui si faceret ,. quod sibi conuenit, non peccaret, nec vitiosus esset. Cuius rei ea ratio verissime redditur, quod vitium non natura est, sed alicuius naturalis boni corruptio: unde quod vitiosium est,quatenus tale, aut coris rumpit, aut corrumpitur. Nulli ergo rei,
430쪽
sum quidquam , etsi vitiosius sit, accomiamo datum aut conueniens recte dicitudia, quia vitium & vitiosum, humanae naturae quam maximε aduersatur is Sed neque vitioso, quatenus talis est, vitium dc quod vitiosum est, absolute acia commodatum est: dum enim Vitium naiaturam seu bonum hominis vitiosi minuit aut corrumpit, seipsum simul destruitia, tantoq, celerius , quo maius & vehemeniatius fuerit. Sicut pebris ardentissima eum homine quem exting iit , ipsa quoque ex tinguitur, de ignis domo consumpta, tria cineres & fumum vanescit. &naui fracta ae submersa , neque ipsi foramina stipe sunt r sic vitiosi Status & principatus, dum una ex parte expIendae libidini & auia gendo dominatui maxime acccommodati censentur , altera parte vindictam diuinam & iustum interitum accersunt, quocum ipsis Principibus corruunt . Quoties igitur Imper j, opum, honori rum incrementa vel firmamenta, ad vim iniustam, vel fraudes & fidem violandam Principem alliciunt & pertrahunt: toties ad mehsuram diuinae vindictae propius accedere meminerit, quaecu iniustiti , de