장음표시 사용
51쪽
U IM DICIARUM. LIB. I. statis habita ratione amplectuntur , uti deinceps patebit. Eiusinodi utilitatem &Commoda , quia iustitiae&honestati aduersari sentiunt , probi Politici merito damnant, ne fundamentis naturae labefactatis, vera Politica ruinam patiatur. Si quae autem ad verum propriumq; Politicae finem, qui justitia alijsq; virtutibuS moralibus praecipue continetur, conducentia apud Pseudopoliticos reperiant, ea non auersantur: sed pretiosium a vili, mel a veneno,aurum a luto separant, & AEgyptiorum spolia, ad locupletandos bonarum artium thesauros , libenter conferunt .
Eiusinodi complura etiam apudMacchia- uellum reperiri verissimum est, quod in Scioppij aliorumq; gratiam ultro fatemur, ne putent cum illis hominibus sibi rem esse, qui aestimare nesciant, quid Prin-eipibus ac Rebuspublicis conducata . IV.
ae igitur in Maechiauello utilia oeis
.currui, non damnamus, neq; a prin
cipibus aut Rebuspublicis negligenda.
52쪽
infitiei optione, utilibus neglectis, noxia ex hoc autore seligere. Quod inde euenit, quia noxia vere utilibus ita permiscet, saliataq; utilitatis laco illinit: vi Lector specie honi deceptus, ea disternere no possit, aut
corruptus non velit. Quare non est tanta amrim utilitas, ut non maior sit pernicies, quam uestus MMacchia vellus insert: tum quia singilla- emtam
tim multa iniqua & impia tradita um quia generatim humanarum Actionum prin eipia, finem & media peruertit. Quod posterius vel solum tale est, ut licet particularia uti loquimur , facinora nulla docuisset: ob generalia Pseudopolitiae omnisque improbitatis fundamenta tum iacta ,
tum stabilita iure condemnari debeat, neque solidam commendationem mereatur.
Qua ratione Architectum vitioso fragiliisque fundamento , speciosos parietes studiose inaedifieantem, nemo laude, sed vituperio poenaq; dignum existimabit di si
praesertim, ruina inopinata, elegantibus fallacijs, multos postea oppresserit. Generalia principia intueanturi quos particularia aliqua fascinant; meminerint Optima ολ λὰ quaeq; prauo fine, falsaq; mediorum rati a rarine, quam docet Macchiauellus, corrum- rum σέ.
53쪽
pl. Ita autem ubiq; corruptelas pestesqς ibas inspergit, ut dissicillimum sit utiliaruac salutaria excerpere , quin vicino luto, aut veneno manus inquinentur vel inficiantur. Nam si paueis lineis sursum aut deorsum pergas, in scopulos aliquos prObitatis, ac verae Politiae impinges. Etsi vero nemo sapiens ambigat plurimum utilitatis bono Prineipi aut Reipublicae elusinodi seu praeeepta , seu consilia afferre posse, ad iustum imperium tueriis dum ac stabiliendum: at eadem si Tyrannus in Tyrannidis vim conuertat, palam est publico bono maxime nocitur :quodin omnibus ijs contingit, quae adiaphora seu indifferentia appellamus, &ex bono aut malo fine, legitimo item usu aut abusu, bona aut mala sunt, dc dicuntu . Bona igitur etiam sua Macchiauellus co rupit & salutaria venenauit , quia finem prauum proposuit , & mediorum rationem falsam assignauit. Cuius verrasque culpae, ipsum aliosq;.Pseudopoliticos reos esse, aduersus Gasparem Seioppium, deis
monstremus: & quia ita ipsi placet, a Logica exorsi, ab eius praeceptis Pseudopoliticorum censores accusatores ἔ, non recedere ostendamus. Ea P. II.
54쪽
CAP. II. seundum Aristotelu ct vere Lutea rict
uam, de vitioso traηsitu a genere ingenin: Religionis 2 virtutis praecepta a Po litisa non excludi. '
a VP P ET Z AE. Scioni ν de Lot; sine. secto, o cis ρενυ phia r. Logicae igitur, quemadmodum & reliquarum artium perfectio in quatuor rebus spe elatur, quae sunt Finis,Materia aliter ubiectiun, siue obicctum Oricium, & Instrumenta. Finis est extremum illud, ad quod omnia prae- M opp.. Mincepta referuntur, cum ipsiim alio non resera- ctrina detur: quod in Logica est disset ere, ex quo Logica fine. disserendi definitur , id est, Ratio tractandae cuiusuis rei propositae. Obiectum est vel inter oblicto.
num siue artis, vel externum siue artificis. In - ternum sent praeeepta, quae in arte traduntur, ut in Logica inueniendi ac disponendi praecepta. Externum est, in quo cognito artis praecepta exercentur, siue ad rem eouferuntur, aut ad usum applicantur . Tale Logica obiectum est quaestio aut thema, siue id, de quo agitur , aut res ad disserendum aut tractandum proposita :eaq; vel simplex, vel composita, aut coniuncta, ex subiecto nimirum & attributo eonstans. Oi ossicis. scium est opus extremum,quod ab artifice praestari orortet, ut fine proeosito potiatur. Sic in arte
55쪽
mentis actione siue operationes, ne quid, dum ratione utimur, viiij faciamus. Artes enim iu- saeandae naturae inuentae sunt, ut nimirum caueantur vitia, quae ab ijs admitti obseruatum est, qui naturalem mogo artis usum habent: sicut
ijs, qui nullis Logicae praeceptis instructi de re-hua disierunt, usi venire apparet, Vt allucineri iatur ac velut rationis seloecisinum faciant , siue illi simplieia apprehendant , siue componant aut dividant, fine deniq; argumententur, aut inuenta ordinent. Nam quidquid mens agit, inorum aliquid fit, oportet.
I Llud te monebo, Amice Lector, ne i digneris, si primo Me libro eum tribuistis de spinis Grammaticis, Logicis &M taphysicis sepius me luctari cernas. Ma-Iuissem omissis hisce altercationibus, gratiorem hederam suspendere sequentibus libris. Sed in dumeta compellit Seioppius, qui Suppetivi Luteas scripsit,&hune Poediae suae scopum praefixit , ex Logicae principiis,velut a radicibus veram politiacam conuellere. Hoc itur mihi ineumis hil demonstrare , Grammaticum Logicae
principia perperam interpretari, & inter
56쪽
CAP. II. POLITICARUM. T3 innocentissimas spinas, ve aena publico bono nocitura, serere. Id nisi facerem , Christianae Politicae iniurias , non aliunde magis , quam ex Logica a Scioppio petitas, non vindicarem. Neqs vero aliterinia
ter spinas, & de spinis certare possim, quam illas tractando, siue mihi icidio sint, siue Lectori. Qui si meum Scioppijq; institu tum intelligat, ipsi, non mihi indignabitur, Si autem de qua re lis nobis sit, ais nimaduertere nolit, non ideo praecipua &Propria caussae fundamenta negligenda fuerunt. Quae inspicere cui non uacaue
Tit, aut perspicere difficile fuerit, ad alia in ostenso pede pergat, planiora & cuiuis salutaria. Sed Scioppium se aliosq; fraudulentis spinis implicantem, sauciantemisque persequamutas.
Qui alios a recta via recedere queritur. -- ipse eandem nosse aut tenere debet. Imis Lot.--- merito igitur Scioppius alios Logicam non satis didicisse insimulat, cum ipse ab
hac scientiarum ianua non parum aberis Tet. Quatuor in rebus artium perfectionem spectari autumat. Fine, Materia, seu obiecto,Osscio, InstrumentiS: quae ut in reliquis artibus recte assignentur, in Logica non nisi tria diiungui pollunt,ut postea palata
57쪽
palam erit. cum ad Instrumenta Logicae ab ipso attributa. deuentum fuerit . Finem ait, esse extremum illud ,ad quod omnia praecepta referuntur , cum ipsum alio non referatur. Recte, si intelligit non referri ad aliquid aliud intra ipsam artem, cuius finis est; male , si sentit virium sim non referri ad aliquid aliud extra artem . Nam Aristotele autore I. Et hic. c. I. Cumarici aliquae uni facultatisubiecta Disi. σfamulantur veluti equfri ea, qua stoenos conficit, eaterat instrumen ru equesi ibira occupatinipsa equestru, ac omnia bellica exercitatio scientia militari, items aliae aliis, sines architectonicarum siue principatium, praestantiores sisnt ct magis expetendi, quam
sinci subiectarum s famulantium. λψ-
pe cum isti referantur ad illos. Referri Itaque potest finis artis ad alium finem arti extrinsecum, etsi non intrinsecum. Quod quia Scioppius non distinxit, abiq; iniuria culpari potest. Vbi etiam illud Paradoxum occurrit, quod rem de qua agit ut lieet simplici termino expresiam, Quae
stionem appellat. Sed de hoc infra pluribus. s. IlI. SVP-
58쪽
SIcut autem sermonis vitia, quae puritati aduersantur,sunt Omnino quinq;.Barbarisinus, Sol ae cisinus, Nouatio, Peregrinitas, Archaismus, siue obsoleti verbi usus: similiter Rationis in uniuersiim quinq; numerantur uitia, Obscurum, Ambiguum, Falsum, Inconsequens ,&Alienum a
Nam quidquid ad tractandum de re propotata affertur, aut explicationis,aut demonstrationis gratia adhibetur , ex quo argumentum Vel Exegeticum siue explicans, vel Apodicticum, siue probans exsistit. Explicare, est quaestionis, seu rei propositae naturam declarare per definiationem , distributionem, eaustas, effecta, sitbiecta, adiuncta, totum, partes, paria, similia, connexa, maiora, minora, dissimilia, auteee dentia, contraria, relata, quaeque istis subij-ciuntur. Probare est aliquid medium afferre, cuius vi praedicatum de subiecto recte assirmetur, aut negetur. Nisi autem intelligatur, quod affertur, nec ad Probandum, nec ad explicandum erit idoneum. Obscuritas porro cauila es, ri plane non intelligatur, Ambiguitas vero, ut aliter, atque oportet,intelligatur. Probando vero ineptum est, si sit vel falsum, veI inconsequens: quorum illud in compositionu
st diuistone, sive in Inuntiatione,hoc autem iu
59쪽
argumentatione spectatur. Quod deniq: alienum est,nec explicationi,nec probationi est ac.
Potest autem dupliciter alienum considera- misis, Atiod ri. Nam aut est prorsi S heterogeneon , seu di- liseo, abod M i s generis, Ut cum quis in Physicis argumenta affert Mathematica, & in Politicis, aut Me dicisTheologica,quod vulgo vocant Ae tenerem gentis eransire. Aut cum sit elusitem quidem 'generis, & rem propositam explicandi aut probandi vim habeat, tamen prius aut posterius, non praesenti Ioco, afferri debet. Nam methodus doctrinae siue artis, sito quidq; loco colloca xi iubet, ut vitetur confusio, qua Veritatis cognitio impeditur. Ista igitur rationis simi vitia, quae ars Logica corrigere,vel cavere docet,obscuris illustrandis, ambiguis distinguendis , fati sis refellendis, in consequentibus eneruaridis, &alienis excludendis. Cui consequens est, ut qui in quacunq; disputatione afferri aliena pos illat quod faciut, lita scriptores Methodi Legibus seruientes , & aliena circumscribentes reprehcndere non dubitant eos ratione non satis sincere uti, ac propterea in schola Logica merit ἐν vapulare lateamur.
Cui nee in sua arte credi potest, is nullam in alienis altioribusq; facultatibus fidem meretur. Scioppius Grammati
60쪽
CAp. II. POLITICAR v M.' 3 7 cae Magisterium, imo si Dis placet, Dictaturam . pauculis ab hinc annis, sub nomine Pascasij Grosippi inuasit e magna confidentia & multarum rerum ijs in litteris novatione, eruditis nunquam probanda, cuius etiam hic specimen habemus. Quinque sermonis vitia , puritati aduersantia numerat,Barbarismum, Soloecismum, Noouationem, Peregrinitatem, A rchaismum. At enim Quintilianus Martiali testet, Veta sermo,ὼ moderator summis iuuenta , dc gloria Ro- c mane toga lab. I. insiit. c. s. tres in oratio- -πιμres . ne virtutes exigit,ut Emendata, ut Diluei Q πνείε da, ut ornata sit: & totidem his vitia con 'traria esse affirmat, quae appellamus orationem Barbaram , Obscuram , In ordina
tam , quarum quaevis plures sub se vitiorum species continet. Ab hac diuisione deficit Seioppius , nec Obscuzam,Rςquς nis , I HInornatam connumerando, cum Oratio obscura non minus aduersetur purae ac
dilucidat, quam aqua turbida limpidae : &Cacophaton quoq; siue obscoenum dictu .fapinosis itidem V ac Tantologia , aliaq; eiusmodi uitia orationis ornatum inqui ..
Sed neq; quinque illa recte distinguun- tur,neq; Omnia uitia sunt. Nam peregri- B nita S,