장음표시 사용
81쪽
H Vi Nn ici AR v M. LIB. I, ioco, ae totum in qualibet parteposse exustere; posse aliquid ex nihilo fieri; neque
mundumextitiste ab aeterno. Haec ex MysterijsrSS.Trinitatis, Incarnationis Euchariristiae, Creationis, alijsq; deprehensa a Theologis . in principia reuerenter assumunt philosephi., ct ex ijs tum veterum e rores corrigunt, tum multa utiliaco includunt.
Vt igitur Metaphnisa, Physica, Lo
ea, doctrinam suam in obsequium Fidei. Christianae redigunt , sic eidem moreSconformet Politica; & unde illae sumunt regulam veritatis,inde accipiat praecepta virtutis. Nec de illis disputet, sed ex illi ct secundum illa consilia ea piat: ac tam Prineipum imperia,quam stabditorum ob sequia componat. Non potest aliena esse, a Philo phia morali, quam aut totam, aut nobiliorem eius paytem occ-pat Politieaὶ disciplinae Christiana , v
pote siprema ae necossaria morum regulata. Quare faeessat Scioppius, quidum quae propria sunt, de crimine alieni infamat, verae politicae fundamenta euertit,& fontes obturat, & ostia, qua iustitia& probitas intrare debent, veluti obiecto Vecte omlud,
82쪽
CAP. II. POLITICARvM. Huie consilio factoq; suo , Ut malus ia- , . , nitor aequi boniq; speciem & Autorita- A .hisistem conciliet , in monitione Le Ioris ad L hcto Aristotelem in partes trahere laborat;a tq; rem ex eius scilicet meniae, Pseudopoliticorum taaequissimis censoribus dicam scribit : illis que ex Graeco Philosophi textu apta deu- .... c. Lae calumniam impingit , sibi autem de Pseudopoliticis , nescio quam Poediam . Graeca Fide arroga . Quod ut intelligi possit, totam eam admonitionem insere re placet. Et si enim caussae nostrae nihil
officeret, si vel maxime depcedia Aristoteles doceret, quod ipsi Scioppius assin.
git , operae pretium tamen est Grammatici huius imperitiam , qua erudito orbitam audacte Filludit, detegere. Nequo alio loco commodius facere id potuimus, quam isto, post explicationem transium degenere in gemM , quae res est via cum male feriati Admonitoris
83쪽
εο VINDICI A Ru M.' LIB. IS. IX.
QVo minus nauum aut mirum tibi accidat Lector benevole , quod multis Politicorum Censoribus Apoedeusiae dicam scribo, ipsuAristotelem Ethicoerum Eudem I. I. r. 6. PriuS a te velim consuli. Ibi enim duo quaedam inue nies, quae non in illorum magis temporum aer quales,quam in homines aetatis nostrae dicta videantur. Primum ait,quibusdam, qui de Politicis rebus disserant, noua parum cepe usu venire, ut in medium afferant οἰη οπς λογους me. αγματέας, κα κενους, id est, Oriones an gοριο ρνορ Do ben ι, aes inanes. Deinde con tIngere non raro, ut homines usu periti, &in rebus agendis versati ab alijs disputando viv- cantur, qui artem iPsam citulent, siue Politicam, non didicerint. Putriusq; vero rei caussam eorum , qui vincuntur aut aliena afferunt, a poedeusiae assignat, quae quid sit totidem verbis mox declarat: Α- πιηδευλα ες. mρi εκα ν Moιγμα , Ulδυ-αΘα κυνειν τους N όD ώουσλόγους τοῦ Mαν. ματος , κώτου αλλο si ς. Id est, Ignorario Paevia eis, non posse .uae,caro
asseransur. Atq, hinc intelligi potest , ut quis. roecte de Politicis disserat,nequaquam satis elle,
84쪽
CAP.II. POLITICARUM. AEtsi vel multo studio , vel hominum rerumq; vi Politicam didicerit: sed hoc amplius requiri,
In his verbis foede interpretes allucinantur, existimante; et rauδευμένον περὶ ν τεχνην esse usu p ritiim artis, siue quia pueriti experti sit circa artem; cum re itera i sit, qui e Ana
lytrcis didicerit, quid in arte recte secusve tra datur , quid proprium sit siue homogeneum quidheterogeneum siue alienum. Alius nempe Medicinam facit siue exercet , nesciens quare hoc aut illud faciat , qui est veIut opifex , siuerisii petitus,aut empiricus. Alius artem medendi scit, ut causiam possit reddere, cur quidquz faciendum sit,qui velut Architectus praeess operi. Alius deniq: quamuis nec usum , nec scien xiam medendi nabeat, nguit tamen quid male aut bene ab eci dicatur , qui Medicinam docet vel de illa. disierit, qui est et rαιδευμενος in arte Medica , sicut alij in alijs artibus; nonnulli quodammodo in omnibus. Recte igitur Princeps Peripateticorum Nunnesius , in Physicarum institutionum praefatione, ubi accuratissime, Nec minus eleganter, de Poedia disserit. sieruistotelis verba conuertit: Medicus eis O FAEQ
85쪽
quam iis, qua scientiam tenen . .
sis, is is Ide psim Philosephus de scientiα&Poedi ' , principio l. i. de partibus Animalium docet, sed' quid sibi velit propter locum infeliciter Latinet ' Theodoro Gata redditum, parum multi per cipiunt. Verba eius sent: Περο πασαν θεωρίαν
II επαιδευμενου κα- ποπον mi. εsως δυναΘς κρίνειν m καλως, ἡ λαῖς άm διδω ν ο λέγων. Putat Gaza ; Poediam esse Peritiam, siue no-. tiam ex vi, cum sit πους τῆς μελδου , ve- Iut ipse docet Aristotcles in extremo eiustam. . r. id est ratio,modus, viaq; tractandi,' t ibi recte ipse Gaza interpretaturi quam aliter Ari- Doteles in calce primi Metaphysici minoris , id est Scientiae modum appellat. Proinde nec marα δρυ ιενος, est prosὰ perisus, ut Gaza vertit, sed Analyticus,siue Poedia initi uctus, qui novit , qua via ac modo arte x disciplinae tradi debeant. Tandem male Gara Methodum interpreta-
xc Poedia, cum Aristoteli solenne sit ea voce uti pro cognitione, arte, scientia; quod &inter-
86쪽
pres eius Alexander tu primo Topicorum testatur. Locum igitur totum rectius sic conuer-tcrimus: In omni contemptaraone O discq s. m nobilao ra quam ignos liori, do os esse habjim
Iam cum Poediar sit rei ad tractandum propositae Oncεια, siue sua ac propria,Apoedeusiae vicissim G, siue aliena in medium, afferre, non illum modo απωδέυτως, id cunulla Poedia, milloq; delectu disterere Aristoteles ansimulat. qui ea quae Loco , sed etiam qui quae
Genere aIiena sim t. tractat. De ijs, quae Loco aliena sitnt , totus l..1. de partibus anima. tium argumento suerit ; eum inconstituendacius tractationis Poedia hoc potissimum consi lio occupetur, ne sepius eadem iterare, siue de ijsdem rebus pluribus locis diserere sit necesso Itaq; ut suo quicqtie loco diceretur, hunc Phy siologiae limitem siue terminum , id est methoridi praeceptum fixit, ut a generalioribus ad*ecialiora sat progrestiis. Sic enim fit, ut qu in Generis tractatione diximus, posterius in ex plicandis eius formis siue speciebus, iterare mi. nime necesse habeam is Quae Genere sent aliena siue alterius Gene tis, vel ad ipsit in artis aut disciplinae subiectum pertinent, vel ad instrumenta, quorum in subiecto quoqi tractando usus est, Itaq; in 3.met. 3,
87쪽
quibusdam Philosophis , ut ignorarent quid Physico, quid primo Philosopho, seu Metaphysico subicctum sit, δι ἀπαιδευσίαν τωκάναλυ-
- Πκων, propter Analyticorum Poediae inscitiam usu venitie affirmat; nec miuus Rhetoribus, ut se pro Politicis venditarent, in I. Rhetor. 2 Quoniam scilicet fines Artium Politicae & Rhetoricae , siue quid viriq; earum proprium, quid alienum estet, ex Analyticis iudicare non didicerint. Illaaenim docent Poediam , id est artis cuiusq; tractandi modum & viam , cuius inter prima praecepta est , ut demonstrationes sint propriae, non alienae', neu de genere ad genus fiat transitus Quod Praeceptum a Pythagora neglectum fuisse in prineipio Magnorum Mor Ilum queritur , οτι - , αἱρετάς εις μους ἀγαγων, ουκ οιμώοω πων άζετων πινώαν ε ηπιησατο I quoniam seirtutes ad numeros referen1, nequaquam ea an urrendi Usus fuerie
ratione, qua esset ψιrtuti sua , aut propraa. Eiusdem culpae statim reum agit Platonem, partim quod virtutem cum tractatione eius x quod per se bonum est, miscuerit, partim quod cum de humano bono dicere instituisset, de Deorum bono egerit. Rationem sic redAit:
88쪽
deusice, notam 3. met. q. Philosophis illis in rit , qui omnium principia, cum certa sint, &probationem habeant nullam , probare nihilominus conantur. απαδευmα,ώμη γνωσκει ινί νων δει ζητειν αποδειξιν,-χνων is δει. Ect enim Predra ιnsic Ira, nescire, quorum oporteat quarere demon ut onem, suorum
ψero non oporteat. Idipsum habet argumenti , quod principio 4.Politic. Platonem multa quidem praeclara de optima Republica scribere,ab utilitate tamen aberrare insimulat. Nam Politica ess utilitatis publicae nientia, . siue eorum, quibus uti possumus ad condendum - , tuendumq; statum. Quorum ergo nullus eam ad rem usus est, stat censenda Aliena , ncq; fine . I pcedeusta in schola Politica tractari pollunt. γ' et inlienae quoq; sunt Politicorum Praeceptorum εος rationeS , quamuis verae, quamuis utiles, si ad .u 'sublimiores scientias pertineant; neq;
δευμένος, seu poedia praeditus existimabitur, qui eas vel ipse ad disputandum aduocare, vel ab alijs exigere fuerit ausiis. Hoc in principio Ethicorum Nicomachiorum Aristoteles his verbis perspicue docet: Πεπψευμένου,id est , elin
Atq; existis Aristotelis autoritatibus explo. Zμθ e= nain rato iudicari potest, quatenus de Principis pie
89쪽
rate in acroasi politica praecipi debeat. Cinnenim pietas iustitiae species sit,iustitia vero Phi Iosophiae morali subijciatur , non est dubium Principi a 2 arentibus , & domesticis morum
magistris, veram pietatem accurate instillari debere. Rursus cum eadem sit inter caussas administras, siue instrumenta salutis animae, eius
tractatio ad Theologiam pertinet , adeoque Theologi, ciusq; qui verbum Dei praedicat, o Lficium est Principem ad pietatem inflammare. Politicus &ipse Pietatem ei praescribit, non aliter tamen, quam quia sit ad conseruandum statum utilis. Nam finis artis cuiusq; vel disciplinae, omnium adiumentorum, siue Instrumentorum vulgo mediorum ad linem idoneorum
mensura, seu norma est. Quicquid ergo in ΡΟ- litica praecipitur , nisi vim habeat efficiendi finem eius, qui est status co seruatio , nequaquam οικειον, siue proprium, sed alienum merito perhibetur. Pietas igitur cum ingente; ad tuendum statum vires habeat , omnino a Politico praecipi debet. Sed cum aliam eius utilitatem exTheologia, sine faciis literis , aliam ex Politica vitarq,ci Ditis usu notam habeamus, Poedia postulat, ut
sitiam Vterq; Doctor, non alienam utilitatem commemoret. Sicut ergo Theologus Princi
pem hortabitur este pium, ut Deum sibi reddat propitium, eoq; pacto & imperium eius prosperetur, & anima salua fiat, quoniam Deus glori
90쪽
eum ante omnia Principi commendabiI, quoniara ea hominum animos illi reddat propitios,
ut eum cum ament, tum revereantur, quibus
duabus rebus imperium conseruari palam est. Nam qui pius est, Deo reddit debitum, adeoq; iustus est,& vir bonus, unde aliorum erga illum exsistit Amor. Et cum Deus sit iustus , abesse non potest, quin Principem siti amantem & reuerentem redam et, &aduersus inimicos tueatur , unde elum ab hominibus respectari, coliq; contingit. νSic inquam & Theologus , & Politicus de
Pietatis utilitate praecipere, n on alter alterius fines debet inuadere, nisi suspicionem mouere. velint, se cum Rationem nobis a Deo datam, tum Rationis artem, diuino beneficio a Philosophis inuentam & traditam nihili facere, erubinuita nullo discrimine quiduis quouis loco inculcare velle.
- Quis dubitet quin morboru omnisi cata, sint peccava)Neq: tamenMedicus απαιδευ o di md stoliditatis iustam effugerit repraehensione,si de . eaussis Febrium disputans,peccati Originalis &Αmialis mentionem inferat, eumq; qui morbis carere velit,peccata fugere iubeat.Vt enim verissima sit eius disputatio, neq; no multiplicem hominibus afferre possit utilitatem,tamen quo
niam Uκοικειαν, non suam aut piopriam, sed alienam S heterogeneam esse constat, ea supersedere, nec in alterius artis fines inuadere debuit. Similiter igitur Politicus Poediar legibus parere, ea* quae alterius sunt generis, quamuis verisi