장음표시 사용
71쪽
a 8 VINDICIARUM. Lrstimur, rei naturam pertinent; quo pacto in corpori naturali proprium est componi ex materia de forma, miXto ex qua tuo a elementis, do homini esse rationalem b. Alia eo munia sunt, vel rebus omnibus, ut esse ens, unum, bonum, verum, vel pluribus aut paucioribus , ut esse substaniariam , uiuens, sensitivum. Quod idem
Irim se,isia cernitur in moralibus. N im cum vita
rvir an ma- omnis uel priuatim, vel publice in Repub- σιώ-. lica degatur , quae pro se quisq; dc cum familia agit, vel agere debet moribus priuatis: quae in Republica seu parendo seu tha - Parendo gerenda sunt, vitae publicae seu politicae peculiaria dicimus. Praeter quae alia sunt utrisq; communia , ut este licitum, illicitu, honestum, inhonellum, Dei, naturae, hominum legibus, verae Religioni ac pietati consonum vel aduersum, fa-
' luti licin ac rationibus aeternis, vel temporalibus absque aeternarum dispendio, proficuum vel noxium, aliaq; similia; quae
non minus rebus moralibus propria de conexa sunt, quam naturalibus esse unum, vel multa , idem vel diuersum . totum vel partem, substantiam vel accidens, corpus aut Spiritum, corruptibile vel incorruptibile, simplex vel compositum , aliaqι eiusmodi;
72쪽
CAp. II. POLITICARUM. 2'modi; quae vel omnibus rerum generibus, vel pluribus communia simul & propriae .
sunt. Neque enim communita S omnem
proprietatem tollit, cum eiusmodi attributa in i psis rerum essent ijs aut naturi Sincludantur, aut inde consequantur. Non potest autem a re alienum esse , quod
naturae ipsius intimum , aut coniunctum . .
Ex qua verissima doctrina aliqua conse- , quuntur , in quibus rei cardo vertitu .. r. Non posse rei alicuius naturam perseia . cte intelligi, nisi ea etiam , .quaecum alijs ipsi communia sunt, intelligantur. Ut igitur hominis naturam penitus cognostas, non solum scias oportet, esse rationalom. verum etiam animal, corpus, substantiam ,ens unum, non simplex, sed ex pluribus compositum,&c. a. Haec talia non posse demonstrari,ne- ExseisisHisque perfecte intelligi, nisi ex principijsi- co vim perioribus aut communibus, quae ex scien. εω tia aliqua uniuersali, aut superiori, aut cer. 'te eiusdem scientiae parte magis generali derivantur. Sic sensus hominis non posta sunt explicari ex ijs, quae tractantur de ania .ma rationali. sed extractatu de anima sen.
sitiva peti debent. Cognitio v rosub
73쪽
so VrNDICI A RVM. LI s. I. stantiae, entis, unius, simplicis, composi ti& similium, ex Metaphysica pendet:cuius conclusiones in scient ijs inferioribus a sumuntur pro principijs; quae sub hac ratione non aliena , sed propria censeri de
pisa, ex 3 -q iae ita propria sunt, ut rei secunia, . - - dum specifieam naturam conueniantia, Mean . adem, nulli alteri naturae sint communia.
non nisi ex caussis ae ptincipijs tali naturae. seu speciei proprijs explicari. vel probari posse. Quo pacto hominem esse risi bilem non probatur inde, quod sit ens, substan--- tia, corpus, animal, sed ex eo, quia est ratione praeditus. Hoc sensu Aristoteles. I. Rhet. c.a ea propria argumenta voca ,
quae ex propositisaeibita de particulari specie aut genere iuui. Sic de rebati phnisu ii ni, aliqua propositiones , ex quιbm nessi Enth - mema, nes Syllogisenus sit de rebiti Ethicu ;s de his alia sunt, ex quibus non sit de p0-
fleu. Similiter vero res habet in omni- . bus. A nis A. Nonnunquam esse plures caussas ac non U-- principia eiusdem rei, quae ad diversas sci- an entias ac facultates pertinent: adeoq; vitiosum esse, si una scientia alterius principia usurpet. Sic Ebrietatem & Luxuriam
74쪽
CAp. l. POLITIGARUM. 3Ie Te vitandam probat Theologus ex lege diuina, Philosophus moralis ex lege naturae, Medicus ex lege finitatis. Quod si alter alterius fines inuadat, ossicium suum
Ex his, quae ita pespicua sint, ut non sit 3μην
ambigendi locus, rei veritas & mens Ari stotelis de transitu ab uno 1enere in altiad. siue de una scientia ad aliam, plane ac plene intelligitu .Nam eius i. I. posteri. Anaialis. c. 7. doctrina haec est et Non posse eum. qui ex alio genere transit , demonstrare, ve fritim licum Geometrica , si per argu mentum Arithmeticum , velit probaretis conclusionem Geometricam s & Geomeis trice non licere demonstrare, quod contra riorum unasit scientia, cum id pertineat
ad metaphysicam ; sed nee quod duo en ietibus, eum hoc sit Arithmeticae, neg, abstsi nita, quod alteram. Quae rectissime verissimeq; intelliguntur , de ijs quae alicui
naturae, aut cuiusuis scientiae obieetoit propria sint, ut cum alijs non sint conata munia. Haec namq; non nisi per propria principia eiusdem obiecti. ac scientiae deis monstrantur. Sic corpus naturale esse mobile, diuisibile, in loco, non nisi pro
prijs Physica principijs ostendi potest.
75쪽
32 VINDICIA Ru M. LiB. LExcipit Aristoteles eas scientia S, quas subalternas vocamus , quae ita se habent mutuo , ut una 'sub altera, veluti perspectiva ad Geometricam, Musica ad G shmeticam. Cum enim eiusmodi scientiae idem subiectum, solo aliquo accidente diuersum habeant, ut Perspectiva lineam visualem, Musica numerum sonorum: fit vi aliqua, sibi licet peculiaria, per principia scientiarum sub alternantium, demonstrare possint. In alijs vero scient ijs, Aristoteles uniuersim plo nuntiat, non posse quae communia non sunt, per communia, aut propria alterius scientiae principia probari, quod ipsitim nos supra diximus.
Communia autem per communia prin-eipia recte demonstrari, non solum nor negat Aristoteles verum etiam clare assi r-lanc. t. sunt autem ait, quib- utuntur in
demonstrativis silentiis alia quidem principia θ propria cuiusuis scientia , alia communia. Communia vero siecundum proportionem , quoad utile est generi, quod subeuscientiae , siue obiecto illius intelligendo. Propria quidem, veluti lineam esse talem, ET revum; Communia autem, visi aequalia ab aqualibu/ demas, aqualia esse reliqua. Quo principio utuntur Geometra & Avithme-
76쪽
CΑν II. POLITICARUM. 33ticus, alijq; in sua quique materia. Et sub
finem capitis: Communicant autem, in quit, omnesscientia sibi inuicem. Communia vero dico, quibuδ utuntur, tanquam ex
his demonstrantes. Sed non ea, de quibm δε- monstrant, nec quod demonstrHnt. Seu sua Gismiis; est, omnes scientias communicare in prim ρω nei cipijs scientiarum generalium, quale S sunt ρυι ψtώα- Metaphysica&Logica; non autem in sub Vr omniectis, de quibus demonstrant,nec in con- βε ν ε .clusione , quam demonstrant. Et si enim praedicatum sit commune , a subiecto tamen particulari ad particularem scientiam restringitur; visi probes ex princi- , pio supra posita, ablatis duobus binarijs aduobus numeris aequalibus, numer Squi remanent esse aequales , dubium non est conclusionem esse propriam Arithmetiis eae, etsi praedicatum sit commune alijssiciisentijS. Non ergo vitiosus, sed necessarius hic ME, est transitus a scientia inferiori ad supe- in non euriorem, cum inde petuntur Vel principiata communia pro communibus attributis, vel comunissima pro omnibus,qualia teste
Λristotele l. c. sunt illa duo et Non potest idem de eodem simul Urmari Er negari, &: Da quolibet vera est Urmario, vel negatio. C quibus
77쪽
34 VrND Ic I ARVM. LIB. I. quibus veritas omnium scientiarum & demonstrationum nititur, v t non imuierit Oillarum ostia appellen tu . Quare tum solum vitiosus transitus est, cum ab aliqua scientia particulari non subalterna, usurpantur principia aut probantur conclusiones alterius scientiae paristicularis. Aut cum principia & attributa coctunia nimium accumulantur, ac plus quam necessarium aut utile est ad cognt..tionem obiecti, quae legitimi transitus, seu potius usus principiorum communium. mensura est, secundum Aristotelem c. s3. mei. c. s. t. 7. Aut cum scientia luperior
assumit principia inferioris. Aut denique, cum in scientia inferiori examinantur de demonstrantur principia seu communia, seu propria . Quod de proprijs, adeoq; multo magis de communibus docet Aristoteles c. I. ac serens non esse cuiuskis propria principia demonstrare; seunt enim illa, qua demonstrArur, principia omnium. ct scientia illarnm domina omnium, Metaphysica nimirum,&si quae alia scien tia est ipsi similis. ut enim proprium est scientiarum particularium , communia pro principijs adhibere, siue ex illis concludere: ita maxime
78쪽
me alienum est ea examinare & probare , siue de illis concludere, cum tanquam cerista supponenda sin ..
ATque ex his apparet, quanta Logicae Scio pias
imperitia, & quam falso Scioppius ηρ rectae generatim assirmet eransitum de genere in ἔς ς maenis esse vitiosum, ac Vitio alieni pecca- δε-ὸνὰ in re, qui in Physicis argumenta assert Matheo gonis iamiamatica, & in Politicis aut Medicis Theoia nat. logica , aut Chrastiana , aut Ethica: quae tria eodem loco illum habere inferius p tebit. Nam physiea inprimis etsi non uta- ur argumentis Mathematicis, Mathema iatica tamen, recte utitur physicis. Est enim Physi a respectu disciplinarum Mathema ticarum scientia communis seu superior, quatenus continui, de indivisibilium naturam explicando, necessaria Mathemati eis principia suppeditat. Ouibus cum v-tuntur, non quod Alienum,sed quod Proprium &necossarium e faciunt , suoq; calculo, etiam hic Scioppium falsum dixis se comprobant. Diuersa est Medicinae rasio; haec enim perse ad sinitatem corpo-C a ris
79쪽
3s VINDI cIAR v M. LIB. hris tota refertur, ideoq; non sine vitio ad eas disciplinas transit, quae salutem animae& mores curant. Cum nihil js commuisne habeat, nec inde dependeat. nisi per aecidens ; quando probiss medicus artis suae usum refert ad virtutem , charitatis pra sertim, aut misericordiae. Vel quando ea medicamenta omittit, quae corporis quidem saluti proficua, sed animae noxia esse intelligit; contra quam aliquando faciut, qui ut corpori medeantur, animam perdunt aut corrumpunt .
At vero Politica est ars is Franai ct parendi in Societate ciuili, secundum regulam recta rationis, ideoq; ad virtutem tota refertur, ut paulo post dicemus; non ergo
alienum sed necessarium est eam uti principijs & argumentis ex Philosophia mora iali, & vel maxime Theologia, seu disciplina Christiana petitis. Nam ut prima Metaphysicae principia: Impossibile es idem fiamul esse 9 non esse: Quodlibet eR, vel nonen, sunt omnium scientiarum fundamenta, ita haec principia moralia ac Christianar 'Tonum en faciendum, malum fugiendum ; Dem remunerator eLE Urtutum, vindex vitiorum; Fini ultimo, qui est salmo beatitudo aeterna , nihil praeferri debet ;suu
80쪽
CAP. II. POLIT ICAR VM. 37sunt vitae humanae seu priuatae, seu publicae, mniumq; actionum humanarum primae regulae, a quibus nec Politicae, nec Politicis aberrare lice ,
Quare si recte oristoteles Metaphysi- , .
pellauit, eodem potioriq; iure, Disciplinae Dominis. Christianae, cuius Theologia interpres est.& ancilla Moralis Philosophia , Dominae appellatio & praerogatiua , in moribus actionibusq; humanis debetur. Cuius Dominae iussa nisi capessunt, nec Domini, nee subditi ossicium suum faciunt . Neque dicax disciplinam Christianam sublimiorem esse&sacratiore, quam Vt a Politici attingi debeat. Non dedignantur Domini infimorum etiam seruuloru obsequia, sed exigunt; & ut exigere possint , volunt nutussu os obseruari, & mandata . accipi non discuti , impleri non violari. Hoc animo nisi erga disciplinam Christia nam sint Politici, verae Politicae ra tionem ignorant. Intulit Fides Christiana nouam Ades Chia lucem, etiam scientijs speculatiuis. Do. μαπαμ- .cuit suppositum a Natura distingui; esse ς' aliqua eadem uni tertio, quae non sint eadem inter se; Accidens sine subiecto idem corpus pluribus locis, & Iotum in toto C et loco,