Vtilissimum dialecticae compendium non minus dilucidum quam succinctum, authore Iacobo Gisleno Thalassio

31쪽

verbis tantum,inter quae paronytria medium tenent, ut tractat latius in libro faziendorum oc expetendoru Georgius Valla. Hae voces simplices sunt,ex quibus propositiones, enunciationes, prosym με loquia, pronuntiat aut axiomata suti. sola,aut Vera ,aut falsa, quae res admosnet ad indicantem modum tantum eius w numeros, personas, teporao omnia Pertinere,quandoquidem iustui, precastionibus,subiunctiuA,ijsi quae infinita sunt, certi nihil insit,habentq; duos quiστomni bus clauduntur terminos, praedicatum propositis oc subiectum,nec simplices sunt omnes vel cathegoricae,sed hypotheticae aliqus compositaeqAper oc, vel Raut ex dua' hus pluribusue propositionibus, ut Ct

cero orator philosophus Plato, Necessse est caesaris interfectores, aut lis heratores populi Romani,conseruatos rest reipublicae fuisse,aut plusquam si carios,plusquam homicidas,plusquam Disso parricidas, de iis alias latius, limplicium propositis Haec falsa,illa vera,rursus affirmativa,

--se vel negativa. Porro uniuersalis, cuius

M suis subiecto simu uniuersale prsponitur, Vel

32쪽

vel quo alterum melle dicitur, vel noti

ineste uniuersm,ut omnis homo a natura sua procliuis ad libidine est,nulla virtus opibus est in serior. ParticulariS aut, . ticuius subiectum particulari termino re stringitur,Indefinita vero uniuersalem, ia . Propemodum praefert, illa maxime cui, Fg P ius praedicatum Vel gcnus,Vel proprium est, diuersa etenim ratione indefinitae sunt. Homo animal est, Θc Cicero ora/tor,quum illa necessaria sit, haec ad paroticularis naturam accedat, postremo in sinquisis qua termino singulari praedicatum d tur,singularis dicitur,ut capiti vinum illud fabros excitat, Iterum ex harum prς dicatorum diuerso respectu impossibi, impῬις- les,aliquae necessiaris, Vel COIazingentes, . . aut enim subiecto inesse non potest, aut illi genus,proprium,definitio, aut accis VR' g ρdens est, Ut arthagine Scipio deleuit, inter contingentes est, quamuis aliter sese habere non potest,nec similium ne cessaria est veritas,potuit enim Hanibal

illum non aliter at* Paulli Aemilium,

cum ingenti Romanorum exercitu a

pud Cannas bello contundere, qui AsC tricam

33쪽

fricam subegit. Summopere etiam eis Cendum cst ne temerario aliquo concessit, disputantes palinodiam canere cogamur,quod tunc siit maxime quo opposita , atm inter se discrepantia admittis mus , Homini autem accidere nihil potest turpius, quam ante admisi sum mo dedecore ut reuocentur cogi. Ob id quae inter se pugnant videndum est, Vniuersalis affirmans cum seipsa nega contrarie tacontrariatur, & particulari non astir maliuae,eadem J negata, particulari asscintrarie firmativae contradicit, sibi particularistone. subcontrariatur,ubi negatio addituran subcontra terrogationes autem, es prouerbia subriae. Vniuersalibus contineri nemo inficiaxibit. Qti id enim aliud est sacris propha na miscere , quam omnia confundere, aut interrogando,quod non scoetus perpetrare veritus est Catilina quam omnia,Et haec quantum est hominum lites ratorum c quicquid erat pecuniarum in turpissimos usus profudit, uniuersalia enim naturam habent. Signa qus vo cem pro omnibus indiuiduis accipi des notant.

34쪽

notant,aut per coniunetionear, aut propositionem : copulativam interpreta σmur,sunt haec,cunctus, uniuersus, sin

guli, Omnis, quisque, nullus, nullus ta 'non, nemo, nemo non, & ex adueris 'i' 'biis, nunquam, semper, ubique, nus qua,Particularia Vero,aliquis, quidam, quilibet, nonnulli, aliquando, nonnu pq quam, interitu, quandoq;. Si ergo in umbris. materiacQntingenti contraria fieri usus L π con venerit, ea simul este falsa, nihil repugnabit, at Vera nunquam: quae vero sibi υτ η contradicunt,uel vcra dicere, vel simul

falsa nefas, Subcontrariorum uno sal - - so, alterum falsum erit, non econtrario, qIn hoc triplici pugnantium genere, sem tu M. Mper diuersa qualitas est. iste vero Aqua marina falsa est,& Nullus preter indor

istum literas contemnit, contrarietate

non dissident, Aut contradictione, Hoc animal auritum est,&Hoc non est pselosum, quandoquidem illis nec unum predicatu est,aut subiectu,istis vero subiecthim tantum,quae eadem este requiritur. Sunt qui his subalternarum cla&sem adpingunt , non memoreS pro

C ij uerbii

35쪽

lum chi istianum in ea opinione esse de

here,vt fide abs* operi 'ccstare posse

ruiet,quis ea imperitia erit,ut a Gallo id abcide opiniois echere ignorabit,si hine faciendu cuilibet,igitur & inimico, posito enim genere ponuntur species, illo ablato Du lapestat specierum sed quum Ed propoliticiat Vm tollcndom obscuritatem,tum ad copiam aequipollcntia cono ducat,de illa nonnimi dicere utile videstim quippe pulchrum est, ornatus cupia do,plures effingere poste orationes, ac iuxta arbitrium, tanquam ex flosculis pulcherrimam eligere, Eande ergo qualitatem, & qualitatem habentes aequiu quipol pollere dicuntur, Vr contradicentes si allisti. reri illaru negocio Proponitur,aut postsponitur coni rarie. si Vtrum*,qus subalternae nuncupamur, huic enim: aliqui- . hus pati cm decrepiti m mactare licet, eadem est qualitas atin illi: no omnibus patrem decrepitum mactare non licet,

Particulares enim sunt affirmate,& vis non omnibus contingit adire Corinuthum

36쪽

thum,& aliquibus non ,si mres sunt, utν pote particulares negatiuae. Contrariae

Omnis

Subcontrariae Constant igitur omnia haec proposiistionum genera,ex subie , 5c praedicato, non autem ut plurimi somniant occopula, consuetum loquendi modum barbare. ineptri rustice immutantes. C in Iohana

37쪽

, Iohannes est disp utans,pro disputatissienim non mediocri cachinno dignum ab huiusmodi Atlantibus loquendi modum discere velle,quibus praeter barbis riem nihil est quod imaginentur uene renturue, quare facessant praerancidae ille resolutiones, ac nugatoriae, id*qdoneis eae xe me cipiamus. Oratio omnis ex nomine et uςzbO-α nomine, his adiecta, non inbo. iam partes, quam illarum adminicula sunt, et pedamenta, Eius accidentium, quaedam quantitatem, alia uero quali

tatem exprimebat, Porro enunciatio num aliquam, aXioma, communest notiones, alteram thesim,sive positio nem,tertiam hypothesim, extremam petitionem dicimus, Ex quibus tanquam materia argum etationes conficiuntur,

Hic opus, hic tabor est ordini suo uis numquodq; adscribcre. In syllogismum Diathar igitur, uel epicherema,& e pagogen omgumentati nis argumentatio diuiditur,ex priori enonis. thymema siue commentum, secundo Tribus co autem, 'uae inductio est, exemplum custat oro, similitudine defluunt. Sillogismus triplici oratione costat indubitata, media, quae

38쪽

qtra et ex utrius consensa sit, aut pro positione, Tumptione,&c quam mendose conclusionem vocant) complexione, Cicero prioribus duabus, proba tiones adiici iubet, quae quum ad fidem tantum faciant, absiniis non claudicas bit syllogismus, Propositionem quam

maiorem vocant rhetores, iudicatummodo, modo firmatum dicunt, Assumptionem vero minorem, seu negocium, Complexionem, statum, Preterea ter mimis, qui in propositione extra medisum ponitur, maior est , seu quaesti prae dicatum,in assumptione,inino Vel quesiti subiectum: medius, ad quem ambo referuntur. Hoc arguendi genus misrum in modum dilatat orator praemisi arum probationibus: ut hoc primae figur Imperia scoelere parta non sunt diu. turna, at philippi tale est imperium,igi tur diuturna non est, Apud Demosthene in Olynthiaca secunda,et in hui' dilatatioe no mediocres tragoedias agit contra Eschine,In cosiliis publicis honestas sequeda est ego illu sequutus su igitur C iiii rectet

39쪽

recte consului, Ridicula enim illa erit breuitas 5c ieiuna nimis,nisi oratori vestienda,depingendaq; daretur. DialecticuS cnim orationes macras ,atin implu/mes Iducit, Ornat Orator, at* eiusmodi phaleris, Ut veritas verborum inuos lucris, n5 raro obfuscetur, Cogamurmi illius sentcntiam quamuis ineptam descedere,quum sua syllogismis schemata in erit quibus spolianda erit oratio,quaveritas expostulabitur Ipsi v introspicisendi renes, atq; Viscera nuda, inq; suos redigendae classes syllogismi partes: t tibii seu Π ς' proinquiorum confusionem, Plis is p bpo in Alcibiade iacit, iusta pulchra,pti, si senu or Chr bona ergo iusta sunt bona, cu prismae figurae legibus illum inniti sit exploratissimum Pro eorum igitur noticia inprimis habendum est, ex negativis, reparticularibus putis , nihil sequi,praete rea terminis quatuor, aut amphibolis, tertio, med o in complexione non esse locum,et Orationum aliquas statum n5 admittere, aloribus videlicet oppositum, complexionis relu statur lemmatum, connexioni, ut si dies est,iux es dies autestam

40쪽

ςs,ambulat ergo dion,Quae autem adomittunt,partim quidem aequivoce id genus dicuntur conclusione, partim Vesro syllogistice,quae vel demonstratione non eget, siue ad eas qus sunt,huiusmomodi adducunt,secundum aliquam vel plures positionea, ut si ambulat Petrus. mouetur,C5ctulso vero specialiter, que colligunt non syllogistice , falsum enim est, dies, Sc nox est, dies autem est,non ergo nox est. Sunt insuper in duplici differentia propositiones demonstrationibus minime egentes, de quibus comopendio studetes in praesentiarum super. i sedebimus, latius aliquando profectuu turi. Asserui deinde Dialecticorum scholae modum 8c figuram his necessaria, Mosi crqui disserere student, propositionis me figuradium rite in qualitate oc quantitate cois locatia. Figurae duae sunt,prima comple Dualitu. xionis causam in proloquio maiorvos M. co subiecti, in minori autem praedicati priui habet,cuius modi ne priscorum consu tudini bellum indixisse videamur sunt Barbara,Celaret,Darii, Ferto,qui asta tu denoriatur, Vel uniuersales,particu

C v lares c