M. Terentii Varronis Pars librorum quattuor et viginti De lingua Latina. M. Vertranius Maurus recensuit. Additis indicibus fidissimis & amplissimis

121쪽

lo c T A V V Lexnt malogia: unum nasuaris, quod ut ex lentibus fuati cuntur lentes c ex lupinis lupinum alterum MLimarium,ut in librica, cum uldcnt f. . ut dexteriore parte sint ostia, is esse in sinisteriore senti ratione sim: de bus duobus generib. naturaiae 4be analogia: ut sit in motibus caelis uolutariam uero esciqu)d ut cu:s Abro libitum fit, positi Iacere parte scaena c in hominu partibus 4be anais logias,qu)d eas natura sicit: in uerbis no esse,quod cr homnes ad suam quisque uoluntatem fingunt. Itas de eiPro dein rebas alia uerba habere Graecos,alia Saros alia Laritinos Ego declinatu uerbor Cr uoluntarios, Cr nat rateis esse puto. Volutarios,quiba3 homines vocabula ima poseucrint rcb. quida,ut a Rornulo Roma, a Tibure Tisburtes. Nasuralesau ab impositis uocasulis, qua inclinanis tur in tempora, aut in casua:ut ab Romtilus Romuli Roaninium, er a dico duebam dixeram. Itas inuoluntaris declinationibuου inconmntia est, in naturalibus conitinis . na: quas viros, quoniam id non beant negare esse in oratione,quod in muri partibus omnibus sit, declina ab tiones verborum innumerabiics, dicendum est esse in q, analogiam. ideo thuim ea in omnibus uerbis fit; quenda. Num squa perperam dcclinauit uerba confluctu do,ut ea aluer esserri non pinint ne osensione mulioisi i ,hinc oratione verboru non praetermitendam ostenisas dit loquendi ratio. Quod ad uniuebulam pertinet ca Iam cur mlitudo Crsu in oratione, Cr debeat obseruuari Cr quam ad sinem quoqtie uitis dicta. inare quod βαquitur, de partibus singuι8 dcinceps expi dicinum,de iiii, gula ι na,quae dicut ιn analogiassoslucmus. In quo aniso madui ris,natura quadruplicem cye formam, ad quam in accurando accommodari discam uerba: quod dibeat sub

122쪽

ao LIBERecte res,quae designetur, π M sit ea res in usu,σ ni Maca initura ea ju,qui signiticauit,ut declinari positi, σφmlitudo 1igurae uerbi,ut sit ea, quae exse declinata genus prodere certu positi. Qho nes a terra term ut dicereis tur,po tutandum est,quod natura non subestrui in hoc ab , tirum maris,aeter strana dcbeat esse. bis neque proopter usum ut Terentius significat unam plures Terentibpostulandum est ut sic dicamus p bae abae: non enim infulibus utrwms neque ut scimu4 Tcretius Terentium, se postulandi , ut inclincmM A Cr B, quod non omnis ici uox natura habet declinatus . neque enim lorina conlata

quaerendum solum,qu d habeat in mura simile,sed etiam

nonnunquam ιn eo,quem habeat erecti . Sic enim lana Gallicana, ex Appula uidetur impcrito simus propter Decie,cupcritu3 Appula cinas pluris,quod in usu'mor irhi. Haec nunc stra cim dicta, apertiora stetit insta.incipia hinc. Quod rogant ex qua parte oporteat simile esse uerbaem,ub uoce,au a signi catιυues re1pondeamus a uoace. Sed tamen nonuunquam quaerimum, genere similis ne sat, quaesigni cantur,ac nomen uirile cum uirili constris iomm miae cum niti.kbri: non quod id, quod Muscantus cs,commoueat,sicd quod nonnunquam in re diuitatis 1 gurae , formas vocum ιnd ιntitis ponum d)pariles: ut calceι multi bres sint, an uirilcs, d imus ud irilitudinem mur cum ramen sciatum nonnutiquam Cr mulierem ba isbere calceos viriles, G uirinm muli breis. Sic dici ruram Perpernam, CT M. L rcam muliebrιΝrma. Et contra, parietem,ut abietem, esse Grina si L m, cuin alterum uo; bullaem dicatur uirile,ulterii muliebre, σ utriis natura neutru . Sic itaque ea uirilia dicimus, no quae uirum Qui 3o

123쪽

o c T A v v x Iari in quibG dicere possumus tacer M. Qua e niail est, dicunt Theona. σ Diona no esse si viles, i alter est Aethiops,ester Gassus: analogia rerum di si inlitudinci adpinat ad sycernendium uocis uerbi figurM. Quod dis as cunt similesit,nec ne,nome nomini,imprudenter Aristatachum praecipcre, oporterespectare nonsolum ex recto, sed etiam ex eorum uocandi casu: est enim ridiculi ,

si viles interse panentesmi,de Alysius vire. Qigi erarunt, quod non ab obliquis coibas sit, ut recti sinulis ciero ostcndantur: jed propter eos acilius prostici similitudo

potnt eorsi,quam uim habeat: ut lucerna in tenebris us. iam no sicis,quae ibiseunt si ita similia sint d ut uideo, . tur,quae sint,quae ue dosint. Quid milius uidetur,quam in baWi extrema littera crux, nux quis qui audit uoces, i s a ribu s dycernere poti β nemor cum ea doni Uo esse L. Ies ex alijs u rbis intelliganius: quod cum sint cruces, crfruges, Cr de bis extremisol labis exemplum sit c ex abicro se,ut ex c er S crux , ex GσS stux :.quod item apparet,cum cst demptum S nam sil umon.cruci, alterumeto kugi. QAod aiunt, cum in maiore partις orationis non sit similitudo,non es analogiam dupliciter stulte dicunt, quod Cr in maiore parte di Cr in natiore parte est: si

. in minore non sit,tamen sit in maiore. Nisi etiam nos caru . ceos negabῆι babere, quod in maiore parte corporis calceos non habeam vis. Quod dicuiu nos sequi dissimutuudinem itaque in uestitu, in jupellecti e delectari uarietaererno paribuε subuculκ uxori : rcypondeo uarietas di iucunda,magis uarium es, in quo aetasunt si lia, alia nonsiunt. itas sic, ut abacum argento ortiari uidemus,ut alia

124쪽

LIBER Ore, alios ex testudine, sic item genere aliquo alio: da, siue dico,nos disimilitudincs quoque sequi saepe ins ex

eadem inpellectili licet uidere: na nemo facit triclinil Iractos,nisi parcis er mareris, π altitudine,Cr figura. 1

fuit mappas triclinarias non simileis interses quis paulum snos qua denique cetera quue unius generis signi ruscum inquiunt utilitatis cossa introductu sit oratiosequendi , non quae babebis bisulitudinem,sed quae utilitatem. Ego quid in utilitatis caussa orationem actam esse cocco, sed ut uestimenta qua re ut hic sinulitudines sequemur, uis io ruis tunica sit uirili Ditis, ite toga togae: c multerii mufola proportione pudiu pallio nute. Sic cum sint nomina utilitatis caussa, tinen uirilia inter se similia: ueri miliebria inter se Aequi ribemus. Quod aiunt, ut pera sedit, cr pcrstitit c pcrictui et percπ-t,cPonia non ust,non esse analogium, Cr in hoc errant:quod duo posteariora ex prioribu3 declinatu non sunt cum analogia post reatur ex duobus simili, si liter declinatis, nulla fore. Qui dicunt, quod si a Romulo Roma, Cr non Romula, neque ut ab ove ovilia, Ma boue bouilia esse analogias, io

errant: quod nemo pollicetur e vitabulo no a decli

nari recto casu singulari in rectu singularem sed ex du bQuocabulissi libus casius sim iter declinatos si lis

ferti Quod dicunt, quod uocabula litterarum Latina, ruam non declinetur in casim, non esse analogias, hi,ea quae a snatura declinari non posuit, eo)ii declinatus requirunt: proinde ut non ea dicatur esse unalogia, quae a si libus nobis finaliter declinatis sinalia declinat. Q nare no Ioluin uocabulis Iut raru non haec requirenda analogia, sed

ne inollaba quidetissa quod dicimuη hoc as, huius db: se malia. QEod Ii quis in hoc quos hella dicere esse unalogias

125쪽

rerum tenere potest ut enim dicunt i alia notara, Edquinque habent figum, bilere quinque cisus, alia quato tuor, sic minas alia, dicere poterunt es litteras Most

bM in uoce, ae singulos bulent castus. In rebus plurimis, s quemadmodum inter se co*rret ea, qua quaternos haberibunt uocabulis caseus, item ea intersie Puternos: sic, qua fingulos habebunt,consea inter se dicentes,ut sit hoc A. huius A, esse hoc E,huius E, huic E. Quod dicunt, esse quaedam uerba,quae baserat declinarus, ut caput,quorumi o par reperiri quod non possit,non esse analogias: respono

dena Ibse dubio, si quod est singultire uerbum , id non

habere analogias intam duo esse uerba desis, in qui bus fit similitudo: quare in hoc tollunt esse analogias spedinitio uocabula recto casu apparet in hoc:Quod dedit irai s caput, nec di1pendi facit hilum: quod Male neque disten iiij scit quidquam. idem hoc obliquo apud piratura: via deo te nihili pendere prae Philolachete omnes homines: quod ex ne Cr bili quare dictus est nihili,qui no bili : huisbet casus tum,cion communtur,de quo dicitur. De horni--αo ne dicimus enim hic homo nihil φ,er huius bomina nisbili, er hunc hominem nihili,si in illo commutaremus,discere ,ut hoc linum, G limum e nihilum,non bie nishil, er huic lino er limo is nihilo,non huic niurii.Potest dici patricus castus, ut ei praeponuntur pronomina plura, a s vi hic casus Terent , hunc cubum Terent , bis miles leagionis,huius milius legionis,hunc militem legionis. Neagant, clim omnis natura sit aut mari aut Irmina, aut neutriam, debuisse ex singulis uocibuου ternas Ag G uocubum roram feri,ut albus alba alba :nunc fieri in multu rebus 3 o binus,ut Metelluε Metella: nonnullasinguli ut tragoedia, comoedia, sic ese Marc , Numerium .' at Marcam, Cr

126쪽

Ο4 LIBERNumertini non dici corvum,turdu,non dici coram ii dum contra,dici pantheram,merulam, non dici panthera,

inerulammullius nostrum illu,σfiliam non apte discerani marem ac liminum,ut Terentium Ct Terentiam: constra, deorum liberos, ex seruorum non itidem,ut Ioaho, σlium, fliam, non Iouem Cr Iouam: item magnum num meram uocabulorum in hoc gcnere non seruare anus Las. Ad haec dicimus,omnis orationis, quamvis res natura

subsit,umesi ea in usum no perueneri eo non peruenire uerba ideo equus dicitur er equa,in usu enim horam dis io scrιminarcorum Cr coma non quod ne usu isquod dise. simila naturae. Itaque quaedam aliter olim, Cr nunc: tum omnes mares, ex liminae dicebantur columbae, qu)d non erant in eo ustu domestico,quo nune: contra,propter Damessicos Uis,quod internouimus,appellatur mis coluras is bis mina columba. Nam cum in tria genera transit, Cridem est in usu discriminare, totumq; denis apparet, ut et in doctus docta doctum. Doctrina enim per haec tria transire potest, cr usus docuit discriminare doctus res ab hominibus er in bis marem ac stetitia in mare, cr Dibna, Cr neutro.Neque mitura m S transit neq; βαω,ne pneutra: Cr ideo non dicitur feminus sinu stminum, screliqua. Inque ligularibus et feci eiu uocabulis appellari sunt. QMare in quibus rebus non subcst similis natura, tusia, in bis uocabulis huiuscemodi ratio queri non debet. δαErgo dicitur,ut surdua inrisurda nrulier, sic surdil thea-ar trum,quod omnes tres ad auditiam sunt comparatae. conatra nemo dicit cubiculumIurdum ad siletitiam, non ad auraditum ut si inestrum non babet, dicitur caecim, ut caecus, er caeca, quod omnia habent lumen,babere debet mus,M I

dimina. Habent inter se natura quandam societatem neum

127쪽

o C T A V V s. tra cura bst, quod for diuersa non inter se: quodque de

his perpauca sunt, quae habeat quandam communitatem: Dci, Cr serui nomina, quod non item, ut libera nostra transeunt, eadem ex caussa, quod ad usum attinet, instituis opia si it de libernia reliquis nihil attinuit: quod inferisuis gentilicia natura non subest in usiu. In nostris nominiabas,qui sumus in Latio, er liberi, necessaria. Itaque ibi apparet analogia ac dicitur Terentius uir,Terentia Iemiana, Terentum genus. In praeno nibus ideo non sit item, ἔψ quod haec instituta ad usum singularis,quibus discernerentur nomina gentilicia,ula namero Prima, secunda, Terrati Quarta in uiris,ut inlinctus, Sextu Decimus. Sic asalijs rebus,cum essent duo Tereti 1,aut plures, si 'cernenodi caulse,ut aliquid singulare haberent,not sunt γυῖMys ab eo,qui mane nutus diceretur,ut u Manius esset, qui lu-ς , Luciari qui post patris mortem, Postumus. E quibus,qus, cum item accidisset limina, proportione appellata

declaratu praenomina nititieram antiqua, Mania, Lucta Po l. a. videmu3 enim Maniam matrem Iara ,σLuasto clam volumniam, Sestorin carminibus appellari Post

inam a vitiliu post patra mortem ctiam nunc appellari. Quare quocumque progressa est nat*ra, cum usu uocabuli nul8, proportione propagata est unalogia. cum in quisbus declinationibu3 uoluntarijs mam, π frnullae, CT ne tri,quae uoluntaria sum non debent similiter declinari sediti quibus naturales fini declinatus, hi, qui esse reperium

tur. Quocirca in tribus generium nonanu inique tollunt analogius. Qui autem eas reprehendant,quod alia uoiscabula fingularia sunt solum,ut cice ulla metiritu As 3o lum,ut scabricum debuerint Vbe omnia duplicia ut equus equi,analogiae findamento dpe obliuiscuntur naturam.

128쪽

LIBERNam e r ususingulare est, quod iussura muri Disca,

ut equum, aut quod conium quodammodo ad vim u , ut bipe: itaque dictavi una musa, sic dicimus una bigae. Multitudinu uocabuti sunt ut m infinit , musaealtearis finitum, ut duo tres,quatuor: cicimus enim , ut hae smuse,sic unae bigae, Cr biis, Cr trinae bigae,sic deinceps.Qn re tum uni, Cr unae,er una quodammodo singularia

sunt quam unus,Cruna, G unum hoc modo ηπια quod

altera insingularibus,altera in conluctis rebus Cr ut duo, tria sunt multitudinis, sic binu, trina. Est tertium quoque iogenus fingulare,ut in multitudine,uter in quo multitudio rus,ut urem utri,uter poeta nutara, utri poetae mulistisedinis est. Qua explicari natura, apparet non debere ornania uocabula multitudinis bri ere par singuiare. Omnes enim numeri a duobus μυ- uersus multitudinis sunt, is neque eorum quisquam babere potestsingulire compar. Iniuria tum postulauit quasilit inguitur oportere babere multitudines. Item qui reprehendunt, quod non

dicatur, ut ling nilim unguenta, uinum uina, ic aceto maceta, g rsigura uiunt imperis : qui ibi desiderant tuti, i olitudinis uocabulum, quae Ab mensturam, ac pondera po*itas,quam Ab numerum*ccedant. Num in plumbo,oleo, aetcnto, cum incrementum accesit, dicimus, multam o*iem,multum plumbin, gelim:non multa olea, pirum b. urgenta: cum quae ex hisce fantaicarim plumbe πargenteazaliud enim cum ex atatio: nam id ita cani iam Mis urgenteum, aut pocidum, aut quid item, quod poci uargentea multa non q*od argentiam multiam. dati cura, in quibus e st mensura, non numerus, si genera in se habet plura, Cr in us m venerat, er genere multo, sic uina, D 3asu α dicta: alias enim Semris uinis, quod chio,alias

129쪽

-d Iobo. Sic ex regionibus,quae ipsi dicuntur, nunc

haudicemodi in . somunc diceremur sic olea, ut uina. Quare in utraque denis rescin re conamur analogiarer cum in di inusi fusi milia uocabula quount,eπ cum

item ea,Pa metvmuriasque ea quae ninni cramus cipuatant oportere. Item reprehendum unalogiis, quod discantur ηu ltitudi s nonane publicα bulis , no balineario contra quod priuati dicunt unum balineum , quod pluraba linea dicam. Qiubm rectonsiri porcii, non citer παMndendum,qμod Acau,σ aqua cauti, cras,Pae cum intilistudinu uocabuia sint appellat neque eorum singuularia in uenerint. coutra primm ba as lincum πο--m,Cr Graecum introiit in urbe publice ibi 'eonsedit, ubi bina essent coniuncta adjicia lauandi causa, unum ubi uiri, altera m Moi mulieres luinaremur, ab e dem ratio*c dom*aequisque μbi uuatur, ballaeam diaxericer qua non erunt duo balinea, dicere non confluesse uerunt, cam hoc antiqui non balinem , sed laxarrinam appellare cons euissent. Sic aquae calidae a loco , qua Mι fraterem, cum ut colerentur, Er urnis xiit in us n*tris, con aliae ad alium morbil idoneae esem. Hae cim pluris ellchisi taleolvier in Tuscis, quisis, utebamur,us mulιitudina polin,quam inguiari uocabulo appella uti Sic sic las quod aflandenda dicantur, Cr singulos gradas Aunderent Magis erat quaerendum, si/ppesi sent singurituri uocabμlo statim , sum origo nominatus Ost..ndoctcontra item reprehendunt ας cumis,quod quidam nosso minatus habent rectos , quidam obliquos: quod dicunt

130쪽

iit LIBERis in quibu natura non subsit, ibi non esse an

logia ed ne in his uocabulis,. declinantur,si transtut e recto casu in rectu cas . Quae tamen stre non disce, dat a ratione sine iusta caussa,ut, hi qui gladiatores dictit Faustinios: nam quod pleris dicuntur,ut treis extremus hilabas habeant ea dem cascellani, Aquiliani, caecilium, animaduertent, unde oriuntur nomina disti vilia, castes lius, caeciliM,Aquilius,Faustius recte dicerent Faustianos potius,quam Faustinios sic a Scipione quidam male dicut Scipionios nam cotra est Scipionarios. Sed,ut dixi,qu)d i oab butubcemodi cognominibus rio b declinatur cognominna,neque in ubin etiam perducta notant quaedam. Itemdicut, cumsit nutestultws,luscus, er dicaturstultus stub. cliorstultisimus, non dici luscia lustior Iustissimvir c in hoc genere multa. Ad quae dico ideo feri, quod natura nemo lusio magis sit lusius,cum stultior feri uideatur.

Quod rogant, cur non dicamuε mane munivi mani me: ilem de uespertino tempore, vestere magis Crnus es non potest, ante cr post potest: itaque prius est

ne surgere cim dicitur, qui primo mane surgit,quam qui non prior. Vt enim diei non potest es magis quum ma ne, itaque ipsim hoc,quod dicitur magis bι non con titiquod inagis mane significia primum mane,magis uestere nouissimum uester. item ab huissemodi Amilitudinistas analogia, quod cum sit anus,cadus finire,eπ sit ab anu unicula aniceila,a cudo duo reliqui quod nonfiit propa

sum sic non dicatur a pistina psinula pistinessa: ad huis

iustemodi uocabula analogias esse ut dixi,ubi magnitudo animaduertenda sit in unoquoque gradu,qqux sit m ιο usu communi, ut es cista cistula cisten, er canis caruim