장음표시 사용
51쪽
48 LIBERrum munus,quod muniendi caussa imperduini,d quo etiae η itinicipes, qui una ni πω fingi debent,dicti. Ea pecunia, quae in iudicium uenit in litium fac metum a sacro. insit petebar, is qui injiciabatur, de alijs rebios, utrique qui ira' quingentos quagenos aeru ad pontificem deponebant, de alijs reis sbius irem certo alio legitimo numero Uium. Qia iudicis uicerat, suum fac entum a sacro auferebat , victi adu erarium redibat. Tributum dictum a tribubia, quod ea pecunia, quae a populo imperata erat, tributim a singula pro portione ceti se exigebatur. Ab hoc ea, quae adsigna re erat, adtributum dictum. Ab eo quoque quibus adui buta erat pecunia, ut militi reddunt, tribuni aerarij dicti. 6 Id quod utributii erat,aes milita resboc est,quod ait Plauatus: cedit miles,o petit: er hinc dicuntur milites aerarib
ab aere,quod stipendia facerent. Hoc ipsium stipendium ' s. abstipe dictum, quod aes quoque stipem dicebant. Nam
quod asses librae pondo erant,qui acceperat maiorem numinerum,non in arca ponebant sed in aliqua caeda stipabat, id est,componebant,quo minus loci occuparetra sit indo' stipem dicere coeperunt.Stipare ab fortasse Grae' to uerbo. Id apparet,quὸd ut alias institutum, tum etiam
nune diis cum thesauru asta dant, stipem dicunt: Cr qui pecuniam alliga stipulari er restipulari.Milisci stipen, diarii ideo, quod eam stipem pendebant. Ab eo Ennius . scin,it: Poeni stipendia pendunt. Ab eodem aere impetiis udendo distensatori. er in Mos scribimus expensiuitve inde prima pensio, er sic aut fecunda, aut quae esu: erdispesidium ideo, quod in dilpendendo solet mimus fieri
compendiu, quod cum compenditur,una sit.A quo isera quod in soricin accedebat, impendium appellatum: qua D accedunt ad forte, ex Uu usura dicta,ursors, quod
52쪽
nunc ηmet in aede Saturni, quod ea etiam nunc propter pensiuram,trutinum habet positanti Ab aere aerarium παpellae . Ad uoces uti,quae pertineres M rati e piae Cr loca, er e quae in locis sumstu arbitror dicta: quod neque parum multa sunt aperta, nequest amplias uelio , volumen parietum. Q ire in proximo, ut in primo Ebro ιλιγο sequitur de temporibus dis .
DE LINGUA LATINA, Liber quintus ad M. Titistium
RI GIN EI s verborum , quae sunt lac ruran, Cr quae in his, in priore libro scripsi: in hoc dicam de uoculuilis temporum, Crearum rerum, quae in agendo vi,ara discuntur cum tempore Aquo, ut sedetur, butitur , loquitur. Atquesi qua erunt ex diuerso geonere adiundi potias cognationi verborum:quum audito, ri calumnianti geremus morem. Huius rei auctor fata
ro non tantum acumini a pluε litterarum,in quo est Arist phanes, er Apollodorus. Qui omnes uerba ex uerbu ita declinari scribunt ut uerba litteras alia assumacesia mititari alia comm tent,ut' in turdo,in turdaris, in tardo lice. Sis declinantes Graeci nostra nomina dicunt Luci as mun λουκιανον, er Quintium κο Πιον, illi, nos Aristarchum, σὴ Diotrem: c, inquam, con
53쪽
si, LIBERI ludo nostra muta declitiauit, ut d uetera retustam , asDio seu ,us lisero liberum,uo lusibus ures: qua obruta
ciet tite, ut potero eruere conabor. Dicemia trimo de temporibus, er qua per ea sunt. Sed is ut ante de natu, ra eor . Eu enim dux fui ad uocabula imponenda b smini. Tempus esse dicunt interutam mundi, er motus. Id diuisum in parteis aliquot, maxime ab βlls er launae curseu. Ita ue ab eorum tenore temperato tempus cs. βι- unde tempestiuarσ a motore eorwm,qui a toto co. lo coniunctas mundus dis,motus castu ueni a quo tempus i οid, b hoc dis dies appellatur. Meridici ab eo quod me dius diei. D antiqui, non R in hoc loco duebant,ut Praeneste incis inΡlario uidi, quod cornelias in bassica Aemilia, er Fuluia in bravit. Diei principiam mune, quod tim manat dies as oriente,nisi potius quod bonuin is antiqui dicebant in aem: ad cuiusmodi religionem Graeci quoquetaim linen ad ertur, Dient dicere,
Visperrimo Surcina f*mmum diei: id a supremae ' hoc tempus duo, decim tabulae dicunt occasium esse Νlaesed postea lex re toria id quoque tempus iubet es supremum, quo praetor
in comitio supremum pronuntiauit populo. Securum tacdicitur crepuscuum a crepero id uocabulum si pserunti λ sabinis: unde ueniunt crepusci nominati Amiterno, quod eo tempore erant nati, ut Luci prima luce creari.
crepusculum significat disium, ab eo res dubiae dictae crepe , quod cris culum dies etiam num sit, an iam
nox, mittis dubiam. Nox,ut catullus ait, quod omnia, nisiinterueniat sol, pruina obriguerint,quod nocet,nox, nisi quod Graece νὐρ, nox. cum stella prima exorta, Graeci uocaris ειααρον, nostri uesperugincm, ut Plautuε: . Nec vesterugo,nec uerbiis occidant Exortae tene temo
54쪽
pus dicta in a Graeca ἐαπεραι, Latine uesper: M ores rem ortum, quod eadem stella uoces sum iubar, quod imbuta. Pacuuias dicit, Pastor exorio iubare,noctis decurso itinere. Ennius: Aio: Lumen ictam ue in caelo cernos
s Inter uesperuginem, G iubar diri nox intempesta, ut is Bruto colius, quod dicebat Lucretia: Nocte intempestino Dum deuenit' domum. Intempestum Aelim dicebat, 'tauem c m te M agendi est nullum, quod alij concubium adipedarunt, quod fere omnes tunc cubarent: alij ab eo 3 φ quod fleretur, silentium noctis,quod idem Plautus, ternis pus conticinium. Scribit enim videbimuε ctum uolui, redito conticinio. Aster motus solis est, Aer caeli, quod mouetur a bruma ad solstitium. Dicta bruma, quod br
uisimus tunc dies est. Solstitium, quod sol eo die sistere uideatur, aut quod sol ad nos versum, proximum est ρει filium. cim uenit in medium spatium inter brumam crfosstitium, quod dies aequin sis, ac nox, equinoctium di actum. Tempus a bruma ad brumam tam sol redit: uoiscaturannus,quod ut paruuli circuli,ani si, sic magni dis
λο cebantur circi, anni : unde annus. Huius temporis pars
prima biemps, quod tum multi imbres: binc bifernacu I bernum uel quod tum anima, quae statur,omnium παparet,ab biatu biemps. Tempud secundum,uer, quod tum uiuere licipiunt uirgulta, ac uertere se tempus anni: nisi quod Iones dicunt Tertium, ab aestu, aestus. Hinc aestiuum, nisi forte a Graeco α θιoets. Quartum autumanM.' MULT A DE sv NT. ab sole: sic mensis aluisnae motu dictus, dum ab sole prostri, rui με redit ad eum luna, quod Graeci olim dictu μ. η: unde illorum 3'μῶἈς. uis eo nostri A mensibin intermestris dictivi: quod Φ
55쪽
s: L I B E Rer nouam limam esse diem, quem diligentius gutta ενην vi νἐάν appeti unt , ab eo, quod ea se potest uti
deri extrema er prima luna. I strum nominatim tema Vpus quinquenna te,d tuendo, hoc est soluendo,qu)d quin isto quoque anno uectigalia Cr ultro triburi per censeres ss persoluebantur. Seculum Jatim annorum cetitum v
carunt: dissim a sene, quod longissimis diatium βω-
flendorum hominum id putarunt. Aeuum,ab aetate omniuannorum: binc aeuiternum, quod Actum est aeteraum. Id ait chos pia esse ψ-α: ab eo Plautus: Non omnis ioo aetas ad perdiscendum est satis. Hinc poetae,aeterna templa caeli. A caeli naturali di crimine civilia incaluti dies accesserunt Dicam prius,qui deorum caussa, tum qui bo' minum, sint instituti. Dies Agonales,per quos rex in reagia arietem immolat, dicti agone, eo quod interroga- is tur princeps ciuitatis, er princeps gregis immolatur. carmentalia nominantur, Fod fucratum, er striae caris mentis: Lupercalia dicta, quod in Lupercali, Luperci fiacraficium. Rex cum ferias menstruas Nonu Februari' edicit,bunc diem fibruatum appellat. Februu Sabini pum Σόν ensura, er id in acris nostris uerbum. Nam er Lua
percalia februario,ut in Antiquitatum libris domonstruunQuirinalia a Corino, quod ei deo feris, er eorum horaminum. qui Fornacalibus suis non fuerunt Diuti. Feralia' ab inferin, cir ferendo: quod ferunt tum epulas ad sepubcram, quibuη ius tot parentare. Termines tu, quod si dies anni extremus constitutus. Duodecimus enim mensis Aut Februarius er cum interculatur, in eriores quinque dies duodecimo demuntur menst. Equiria, ab equorum cursu Eo enim die currunt equi in campo Martio. Liberalia 'd, 3 cim, quod per totum oppidum eo die sedent facerdotes Libe
56쪽
' Liberi , hedera coronatae unus, cis libis er Ioculo icompotores sacrisicantes. In libris Saliorum, quorum cognomen Agonensium, forfidia his dus ideo appellatis potius Agoniu. Quinquatrus bis dies unuό a nominis en ss rore obseruatur proinde, ut sit quartus siue quintus dis divi:ut ab Tusculina post dum sextum idus sit ueris, catur Axatrus er post di si timum ,septimurus : ehie quod erat post diem quintum Idus, quinquatrus. Tua iobit trum appellatur , quod eo die in atrio sutorio sacro, io rum tubu l iruntur. Megalesia elatu a Graecis, quod ex libris sibilissi accersici si Attalo rege Pergami, propex rum Megare Rubi templum eius tiae, unde aduecta Romam.Forscidia, afria bub si bos orta, quaestri in is uentre: quod ea die publice immolantur boues praegnan, Is res in curi' complures, a Arta caedcndus icidia dicta. Paulis,dicta a Pula,qu)d Cr friae ei deaesunt ut cerialia i ta cerere.Vin tu a uino. Illa dies Ioua,non Venera. u
ius reι cura non leuis in Latio. Num aliquot locu uinctismis primum a sacerdotibws publicefcbant, ut Romiae etiacto nunc num flumen Diuia a picatur vindemiam, ex ut ius sit uinum legere, agna Iovi facis : inter cuius exta eaes .er porrecta, flumen prosin uinum legit. In Tusiutina 'sacra est: vinum nouum ne uebatur in urbem unte, quam
Uinulta halentur. Robigalia dictu ad Robigo:fecundumas segetes buic deosacrificasuae, rusto occupet segetes. Dies vestiua, ut uirgines vestales veta sacriscent. inlinquatrus Minusculae dicte lania idus ab similitudine Maiorum, quod tibisines tum privii per urbem uaga
tur, ex conueniunt ad aedem Mineruae. Dies Foria Fora
tume appellatus ab Seruio Tudio rege, quod si sinum Fortis Fortunae secundum Tiberim extra urbem Rom
57쪽
nominatum, quod eo die repetite tumultu jugerit populus non multo enim post bis dies,quem decet us Gallorim ex jurbe:σ qui tum sub urbe populi, ut Ficuleates, ac Fidenates, σfinitimi alij contra nos coniurarum. Aliquot hu* ς , iuue diei uessigia fugae in sacris apparent. De quibiti rebus,1 Antiquitarum libri plura robunt. Nonae caprotinae, quod eo die in Latio Iunoni caprotinae mulieres sacri Acant, σ pub caprifico lactavi, er e cuprisco adhibent cur uirgam. Ob hoc' toga praetexta dura eu: Apollinaribus robi ins docui populum. Neptunalia,u Neptuno. Eius enim dei striae. Furinaria, a Furina, quod ei deae stris publicae
dies A, cuius deae bonos apud antiquos. Num ei sacra in pisura annua limen adtributia: nunc nix nono no tum paucis. Portumnalia, dicta a Porit no , cui eo die isa 4 aedes in portu Tiberino licta, er feria institutae. Vinalia Rustica dicuntur ante diem duodecimum Kalendas soptembris: quod tum Veneri deditata aedis, er horti eius intella ad ignantur, ac tum punt striati olitores. conse dicta a conso, quod tum feriae publicae ei deo, er in circo o ad aram eiura ab sacerdotibus sunt ludi illi, quibas u gines Sabinae rupte. Volcanalia, a volcano, quod eit seris, er quod eo die populus pro se in ignem animalia
mittit. Opecon tua dies ab dea Opeconsiua, clauε in re; gia sacrariam: quod ideo actin, ut eo, praetor uirgines is Vestiles, Cr sacerdotem publicum introeat nono . Is
cum eat, fustibulum haud habeat iritum: id dicitur abusefendo, ut subligaculi Vortumnalia a Vorti no, cura ius Diae Octobri mensee. Deditrinalia, dies dictus amccindo, quod, ut Flaccia flumen Munitas dicebat, 3b hoc
58쪽
teri morbo medeor. Fontinesia a fonte, quod is dies Artas eius tabeo istem tura, er in fontes coronas iaciunt, crputeos coronant. Armilust, iura, ab eo quod in armi
pro armati sacra Diunt, nisi locus potius dictus ab harsed quod de his prius, id ab ludendo, aut lust o est, quod
circumibant ludentes ancilibus armati. Saturnalia dictaro h susurno, quod eo die feriae eius: ut post diem tertium Opulia Opst. Angcronalia ab Angerona, cuisacrificiam is sit in curii Accallu, jam publicie, urentinae u dies, quem quidam infribendo Laurentalia appellant,ab Acca Laurentia nominains, cui sacerdotes nostri publice pa-. δs rentant sexto die,qui Acca dicitur: er dicunt hunc diem Tarentini,Accis Tarentinus. Hoc sacrificium fit in vela, bro, qua in Novam vium exitur, ut aiunt quidam ad 'pulcruem Accae:ut quod ibi prope Aciunt dijs manibus; ris iamlibus sacerdotes:qui uterque locvi extra urbem antiquamaosuit,no longe a porri Romanula:de qua in priori libro di xi. Dies 'timonium nominarum ab his Apte montibis, in qu insita urbs est. Ferue non populi modo, sed mont norum, vi Paganalia, quaesunt alicuius pugi. Destituis is tu riebus dixi nunc de annulows ricam. compitalia, dies . a s adtributus Iaribus:ut alibi,ideo ubi vis competunt,im in compitu sacrificatur,quotannsi si dies concipitur. Similister Latinae striae dies conceptiuus, dictus a Latinis popuαM, quibus ex Albano monte ex sacris carnem petere filii ius cu Rornansi:4 quibus Latiis Latinae dictae. Scinenti
59쪽
ss LIBER quod si iister Mysusceptae. Pagam eius siriculturae colla susceptae, ut baseret in is omnis pagiarunde paganicie dictae sunt. Preterea stria concepturae, quae nonsunt annales,ut bae, qua dicunmr sine proprio
uocabulo, aut cum perspicuo, ut Nouendivis. De bis ςiebus nunc iam, qui hominum caussa constituti, uidea mus. Primi dies mensis nominati Kalendae, ab eo quod bis diebus halentur eius metistis Nonae a pontificibus, quintametae an eptimanaesint j rae, in capitolio, in cu-α, ria Kalabra, sic ducto. inquies, haedo Iuno Nouella: io Septies, haeo Iuno Nouella. Nonae appetitatae, aut qu)dante diem nonum Idus semper, aut quod ut novus annus Mici da Ianuaria ab nouo μὰ appellatae, nouus mersis, noua luna Nonis. Eodem die enim in urbem ab am ad
regem conveniebat populus. Harum rerum vestigia apparent inscris Nonatibus in arce, quod tunc ferius pristiaest 'me' 'Mis, qui uturae sint eo messe, rex praedicupopulo. Idus ab eo quod Tusci Itus, uel potius quod Sabini ldus dicunt. Dies post, idie Kalendus, Nonas, Idus appetativiri, qu)d per eos dies noui inciperent. Dies roni, per quos praetoribus omnia uerba sine piaculo tacet Ari comitiales quod tum esset populus con tutus adsufragiam Irretiam, nisist quae feriae concepta
essent, propter quas non licere ut compicadia, er Latia . contrarij borum uocantur dies ne isti, per quos is, dies nefas saeri praetorem, Do, Dico, Addico. Itaque non potest agi. Necesse est enim aliquo eorum uti uerbo, is Eon lege quid peragitur. Quod si tim imprudens id uerisbum emisit,aut quem manumisit,illa nihilominus est liber, sed uitio: ut magistratus uitio creatus, nihilosiccius mari logistratus P tor, qui tum latus est,si imprudos fecit, piacu
60쪽
Mutius abnegabat eum expiari,stut impium non posse a dicebat. Intercisi dies sunt,per quos mane er ueocridinem, medio tempore inter hostium casum er exta pom, recta rura quo,quod As tum intercedit, intercisi die aut quod tum intercisum nos. Dies qui uocatur Ginundo rex comitiauit LMIM ab eo,quod eo cte rex sacrificu tus dicat ad comitium es quod tempus est nem,ub eo sis Itaque post id tempus lege acturas e. Dies qui uocatur, i, mado stercus delatu das: ab eo appetatusquod eo die ex aede Vestae stercus euerritur,er per caprilisura es in locara dortur certum. Alliensis dies, ab Adiu fluuio rictus. Num ibi exercitu nostro jugato, Galli obsederunt Rontian. mod ad singulorum dierum uocabula persis tine dixi. Mesium notiana sunt apem stre a Mortio,
ut antiqui instituerunt, numeres. Nm primus a Marte, secundus, ut Fulvius Flaccus scribit, er Iunias Gracchusa venere. quod ea sit Aφραδε . cuius nomen ego,antiqualiteris quod nusquam inueni,magis puto dictum,qu)d uerdici omita aperit , Aprilem. Tertius a maioribus, Muius. Quartus a iunioribus,tunius. Dehinc quintus, Qt intilis, sic deinceps usique ad Decembrem a numero. Ad hos
qui additi, prior a principe Lino, IuliMarius appestatus. Posterior, ut ijdem escunt scriptores, ab dijs instris odis bruarias appessatas,qubdim his parentetur. Ego magis arbitror Februariu a die libruato,quod tu februatur pos tpulus,id est, Iupercis nuda lustratur antiquu oppidiι Pa
voces in Latina duine hactenus sit satis dictam. Nunc iso quod ad eas res attinet, quae in tempore aliquo feri aru maduerterim,dicum ut o sunt, Legisti currens, dens. z ia 4 1 De