장음표시 사용
41쪽
ru sed e sufficies unio extremo' quae est necessaria.esto qd Ab
lectu no existat. id e benedictu .qasi haec propo euera hoe aiat. nullo homine existente sicut uera est ipso existente .no autent modo quo dicimus nesatio est negatio. citas est priuatio .dc de aliis similibus.in quibus ueritas solum propositionis est.nul lain autem essestia ponit subiectum .uel praedicatum.tunc ne/cesse erit.*homide non existente homo dicat essentiam aliquam. aliter uerificaretur hoc praedicatum animal de homine sic priuatio de caecitate.in quo itellectu consideremus aiat de homine praedicari.& tunc animal esset nomen aequo cum respectu hominis non existentis de ex terminOF animalium existen /tium. Sed ipsi concedunt esse ueram in eo itellectu.in quo ue/ra est. si homo existeret.& tunc oportet i homo&alal dicat ese sentia aliqua.tunc si ca necessaria imediate ipsius est existere est essentia particularis.sed in praedicta uerba Aristotelis homo non potest esse abl.nisi aliqs homo sit alat. si essentia concomitatur esse necessario .sequitur lipraedicta 'ropositio non poterit esse uera secundum ' li.est dicit natura rei. Sed solum secunc irin veritatem propositionis. Et forte esse consequitur quali/bet natura sicut propria passio subiectilin& est eius effectus necessarius. Averrois quoque. si cui praeinductum est in alia quae/stione propositio composta ex subiecto disiposito a parte subiecti.& ex alio essentiali pro praedicato. est propositio partim necessaria.& partim de inesse . necessaria quidem secundummbiectum dilpositionis.quod enim supponitur scriptioni est quod est homo necessario .secundum autem quod scribens si/gnat super hominem iliora solum i qua est scribens.tunc secundum Averroim ista propositio.scribens est homo.est uera soluin hora in qua est scribens. Et si militer prio prioWaliq proposi/tiones diculus absolutae necessariae.quias ut de termis necessa
riis Asemper se habenis eadem dispone. aliqat dictitur necessariae quonia qtenus subiectu est praedicatu illi isit.&iste non ne/cessariae sunt.sed tesse. S i igitur p Ona tur secun dum A verroi.
42쪽
nullus homo existit.non admittere casum. admissi, autem casu ita respondere ricueritate propositionis.ho est aut . sicut prae dictum est. Themestius quoq; in prio posterioru capitulo.XjX inquit quae enim Cofirmatio esse pol conclusionis. i cuius subiectum dis lubile subcisi uu*heatur. δc cui praedicatu neque semper neq; simpliciter.sed ino insit. modo non is t.uerbi gratia .in est Q crati.u et aiat si t.sed n v c.n ec quia SD crates est .sed qahomo est. Ex quibus uerbis themistii liquet socrati. & aliis indi uiduis non inesse postepraedicata essentialia.nisi existat.nec di CO P Causa. quare δε crates sit ho .uel alal sit.esse socratis. 2 ed ldo crates no pol es te homo nisi sit. sicut terra non pol sterPO
minter solem Sc luna nisi Eclypsis sit . quamuis Eclypsis no st
uia interpos tionis terrae inter sole & luna.sed magis ecotrario 'est de hac materia alibi plenius dicetur.&ia inulta scr ip sim in primo physico contra Burleu . haec tamen quae dicta sunt
tutiloat pro solutione argumenti Avicennae.adqd AuerrOIS tale solutione inuit quale praediximus.
Desecudo at dubio. Intelligendu est lin propos otibus isbus praedicatu adiacet tertiusve illud tertiusti recto. Sivei obliquo.semp est.praedicatu est cu illo tertio. Sed differetia si, bertium est in recto.idem denotatur per li est.praedicato quod denotaretur. si resolueretur in participium remanete eodem praedicato.ut si dixero. Socrates est homo. Socrates e exiitens homo.&similiter quoad conuersionem non refert dicere.existens homo est Socrates.& homo est socrates ubi autem
praedicatum suerit in obliquo. I dem quidem significalpropolitio retoluto uerbo in participium.&non resoluto. ut SOCra tes uidet platonem.&s crates est uidens platonem . non tamerit conuerho sine resolutione uerbi in participium. ut dicamus 1 la tonem uidet Socrates.haec enim non est conuertens illius do crates uidet platonem.ex quo idem subiectum ac proedica tum utriu'; remanet.nec si dicatur.plene uidet socratem eius erit conuersio.potest enim una esse vera.& non altera. Eodem
43쪽
modo de hac. clauus est in muro.non conuertitur in hanc: in muro est clauus propter eandem causim.Sed oportet accipe
Platonem est Socrates. Et existens in muro est clauus.ratio at equia termini in obliquo no possunt reddere suppositu uerbulum es est. quod includitur in oi uerbo adiectivo .Et quis seper uerbum sit pars praedicati. ibi praedicatur.tertiuna adiacens nihilo minus non oportet ipsium in conuersione fieri subiectumitelligitur.u.semper Couersio i ternus mediarte nota copulatOis.
qu ieinperadiacet praedicato.qualitercunq; i terminis fiat niti tallo. Elper haec patet responsio.ad secundu dubium. Ad id autem,quod tertio obiicitu dicendum.quod subiectu cuius C in q, Propolitiois de uerbo. de praeterito. uel de eius partici ploremp er stat pro eo quod fuit.nisi addatur aliqua determirto./Iue m praesenti sit. siue non sit.utrunq; enim horum potest tibi accidere.ut si dixero Socrates fuit albus. siue modo b OcrateSlit,ilue non sit.modo fueritaliquando sub albedine. dico nanc propositionem esse ueram. Socrates fuit albus. Et necesse est in praeterito aliquando sto crati inhaesisse albedinem non aut nece te est semper Pro quocunq; tempore praeterito. Siautem Proponito Ut negativa.ut Socrates no fuit albus necesse nullo tempore praeterito fuerit albedo in socrate.nisi in ipsa nega tIua,tem Pus Praeteritum determinetur. A d propositum igitur dico esse necesset nullunValbum fuit socrates. ω Socrates no fuerit albus.nam si album statpro albis de praeterito.non autem
p ro albis de prasenti nihil autem prohibet etiam uerificari pro albis de praesenti. Sed hoc accidit praedictae propositioni non enim hoc erat de intellectu eius nec accipimus singulariaspropolitio e de praeterito. quaesum existentia inquantu existentia. deri qux fuerint. siue nunc sint. siue non, maxime autem hoc em proposuionibus quarum subiecta non fiunt. denominaritia licui concreta substantialia ut homo fuit rex. In denonnatiuis ues O-accidentalibus.possumus distinguere tales propositio
44쪽
nes .aut enim eorum subiecta accipiuntur penes id.quod significatur.aut penes id quod denotant.& si uno mo sumaturi co uertenda. Eodem modo sui nantur in conuertente. Sicut quudicimus. nult ualbum fuit Socrates aut sumitur ii albu . pro e quod denominat.aut pro eo quod significat. Si pro eo quod denominat tunc quidem necesse est denotatum accipi pro eo quod fuit. si propositio sit de uerbo uel participio praeteriti te poris. cui potest nunc talis denotatio inhaerere. Et in hoc etiam sensu talis propositio conuertitur. si enim nihil. quod nunc est album fuit Socrates neq; socrates unqua aliquod tale fuit. Gualbedo nunc inest. unde talis propositio accepto subiecto in tali intellectu .s pro denominato. cui talis modus nunc inest. equasi propositio partim depraesenti. N partim de praeterito. MPro quato accipitur hoc modo Conuertitur, eo modo quo di ctam est. Si autem accipiatur.li album pro eo i significat principaliter.tunc necesse est.sumatur pro suppositis de praeterito. 8 in hoc sensu couertitur.& est uerum . quod si nullum album fuerit Socrates.quod Socrates non fuerit albus. siue alba depraesenti sint. Socrates siue non . utrunq; enim potest contin/gere.Et eodem modo dicatur de participio de praeterito. ut homo est mortuus .li homo supponit pro homine eraeterito. si uesit. si uen5.accidit aut in tali propositione. Pn5 sit. sicut in alia quod sit. sicut dicedo .homo deambulauit posito lis qui deambulauit. etiam nuc sit uel si dicatur lio est uulneratus. statii homo pro bole qui fuit. esto φ nunc etiam sit. Et per haec pa/tet resiponsio adola similia. Si enim coceditur. lnullum uides fuerit caecus. etia conceditur Ψ nullus caecus fuerit uidens. di/stinguendo tamen prius deli caecus.quia si accipitur pro subiecto denominationis.uerum est. φ nullum subiectum caecitatis fuerit uidens.id est subiectum uisionis. Si uerum est quod nubium uidens uel subiectum uisionis fuerit. id quod est subiectu caecitatis. Et si aliquod quod nunc est subiectum caecitatis fuerit uidens. etiam aliquod quod fuerit uidens. fuit id quod nuc
45쪽
est subiectum caecitatis pro his autem quae significant ista nota
caecus S uidens. si nullus uidens fuit caecus.nec ullus caecus fuit uidens.esset enim uera aliquando depra senti. caecus est uides.
si esset uera de praeterit .non enim est imaginadum.quod sumptis terminis pro his quae significant.li caeciis accipiatur pro caeco .de praesenti.&li uidens prouidete de praeterito.quu dicitur nullus caecus fuit uidens. N propter hoc appareat propositio falsa. Sed uterque accipitur pro Praeterito. re caecuS pro Caeco de praeterito.& uidens pro uidente de praeterito.Si autem for/te ratione termini subiectum supponat pro praesenti .praedica tum autem propraeterito in conuersione prae dicatum fieri de bet subiectum cum uerbo de praeterito.ut quum dico nullum uidens fuit caecus. ex quo li uidens est participium praesentis teporis intellectus fertur in ipsum . ut praesens licet. non repus gnet quod feratur in ipsum.ut in praeteritum. Sed praedicatum semper stat pro praeterito. unde in conuertendo debet dici. nihil quod fuit caecum est uidens.Et in rei ueritate tales propo sitiones de subiecto.quod est notandum de nominatiuum ex quo subiectum dicit.duo .semper dicunt naturam substractam
denominationi pro tempore praeterito, ipsum uero modum indiffereter propraeterito.&pro praeseti. Et in talibus proposi/tionibus intelligit intellectus secundas habitudines seu inhaeretias.unam quidem modi .uel qualitatis ad sublectum . alteram autem uerbi.&praeteriti ad subiectum.fisiecudum quidem ha/ bitudinem modi ad subiectum potest accipi secundia inhaerentiam temporis praesentis.&resipectu suppositorum depraesen tisecundum autem habitudinem uerbi ad subiectum semper ac/cipiuntur .supposita in Ordine ad tale tempus quale dicit uer/bum quod in propositione assumitur.Et forte non est malum addere tertiam habitu diem,quam dicat uerbum in ordine. ad qlitate denotante subiectu.&haec seper est jecudii codictione uerbi. Si.n.uerbu fuerit de praeterito.uel de participio deprae terito tuc potsubiectu .quod est denouimu&accidetale scdm
46쪽
modum denominationis denotari ratione uerbi de praeterito &secundum stipposta de praeterito. Et propter hoc in talibus proposi tionibus nullum album fuit se ales.li.album . ex quo duo dicit. subiectu&albedinem. potest accipi pro subiecto albedinis reuere. sic semper sumatur respectu suppos toru de praeterito.scilicet pro suppositis.quae merui. sime modo sint si uenon sint. Et tale subieetiim denominatum ab albedine po/teli elle denominatu non in prae terito sed solum in praesenti Felic Venominatur habitudo qualitatis ad subiectum non mediate uerbo.quod assumptum propositio: Sed solu per tempus praesens & hoc est ut arbitror propterpotentia apprehenden tem prius subiectu tale coDlexu aliquo modo. ex subiecto Mibii LMA 'R'e ''N -ppN0ςnd-t Copulam uerbale.& talis ci
Pulinio ex subiecto &accidente q denotatur Uno note Concret0 lignificatur utpraesens.licet non existimem hac coplexione debere dic adhuc ueram uel falsam .nam sola complexio uer balis est illa. qua necessiario est uera uel falsi. Esto etiam .quod talis complexio accidentis &subiecti habeat aIiquid. quod coii/notet tempus.propter hoc dicetur semper complexio tem Doe .ue uera uel falsi. Exempli gratia.nullo homine scribente si dixero.nullus e homo scribens. Sicut uis j esti responsioe ad primum argumentum. Conuerimir. nullum scribens est hona ore est tam Conuertens q conuersi si militer uera. 'ec licet reso luto participio ferre aliquid scribere. sic dicendo nulla res cl
o Cesset. tunc sequeretur conuersionem non fuisse ueram Consequens enim esset una copulativa. Cuius una pars esset sal
propositioniblis liceret. ut aliquod scribens est homo ergo ali
A Phl, N il J-h .HO tame Propter hoc seqtur ut so &iquibuscus denotationibus sic liceat resoluere. b d in his tan/
sine negatione uel signo negativo,quemadmodum non
47쪽
apparet de unmeriali negativa quae est cu signo.ut diximus. Et
rursus si denominationes participiorum ponantur a parte Pr.edicati .non est necesse resoluantur iii tempus .quod consignificat tale participium .nam dicendo ego uidi platonem. & postmodum ad hoc traxero uerbu de praeterito cum plicipio depraesenti. ego fui uidens Plato nem non licet sic resiluere. ego fui id quod nunc est uidens platone. si cui manifeste apparet.in propositionibus autem de uerbo uel participio defuturo consimiliter dicatur. aut enim eorum subiecta sunt denominati/ua aliquo modo.s significantia subiectu redispositionem .aut
HO. sino.semper suppon ut respectu suppositOF defuturo ,. nodico autem cie futuro ita. ecessario non sint uel non fuent. Sedi necessario erui. siue sint dc fuerint.siue nec sint nec fuerint. V t si dixero .aliquis homo erit papa .lj.homo supponixpr homine qui erit.siue sit & fuerit siue non modo erit in futuru. si autem subiecta propositionum defuturo significant subi cta&dlsipossitiones.tales propositiones tuc possint esse quod damodo compositae ex duplici uerbo secundum qi dis osito potest significari in subiecto ut praesens sit cui insuperioribus dicitum est reipectu uerbi deprae terito. ut dicendo uirgo etit praegnans li.uirgo significat intentionem subiecti&intentione uirginitatis.& si quidem sumatur pro subiecto. iera est propositio. uerum enim est.quod subiectum uirginitatis erit aliquado sub/iectam praegnationis. Si autem sumatur pro dispositione e fabsa.nullam enim tempus erit in quo uirgo sit pregnas quod ne cessario requireretur. si haec futura esset uera uirgo erit praegnans
re aduertendum est.* propositio es siue de praeterito . siue defuturo.quae respectu subiecti denominationis sunt uerae.respocthi autem qualitatis denominatiuae sui fatis.magis debent dici falsae quam uerae.ut album fuit nigrum,uirgo erit praegnas.& co similes.nam Omnis propositio quae de futuro euera .est de prae
senti possibilis.ut si homo erit papa.& homo potest esse papa. Mamiliter de praeterito.si homo.fuithomo potest esse.si mina
48쪽
aliquando fuit uera .in p senti non repugnat sibi tempus p γsens secundum se.licet secundum aliquam specialem rationem possit sibi repugnare. Istae autem nunqpossunt esse uerae .uirgo potest esse praegnans.haae enim .sponatur in actii sequitur in coueniens.*.suirgo sit praegnans.&similiter album possibile est esse nigrum .non potest poni in esse.quia secundum denominationem est falsa .licet secundum subiectast vera. Quod autem dicitura iunioribus.quod itelligitur de possibili de sensu coin posito & non de sensu diui .hoc reprobabimus efficaciter insequenti quaestione . nam non puto iuniores intellexisse Ari/stotelem aut peripateticos in hac materia.sed maxime aberrasese. Ad propositu igitur tales proposito es per accides sunt ue . scilicet ratione subiectorum. Dico autem per accidens propterea quod denominatu nonae principaliter significat dispositionem denominantem.subieruim autem non principaliter significat sed quodamodo ipsum dicitur circula cernere. magis igitur celascenda eritpropositio talis uel talis penes id .s principaliter significant suae partes.scilicet subiecta re praedicata. quam penes id. quod accidentaliter indicant.per haec.quae dicta sunt. puto patere posse responsionem ad omne argumetum . quod factum est.& quod fieri potest in hac materia.Et patere etia po/test error omnium iuniorum qui putarunt ampliationem dari.& concesserunt propones.inquas non fertur intellectus secundum naturam. A rbitrati enim sint φ in omni propositione de uerbo.uel pticipio de praeterit'.subiectum supponat pro eo. quod est. vel fuit. modo habeat supposita corresp5dentia pro
tempore praesenti.& pro tempore praeterito. nam dicedo .ada fult.non ampliatur adam pro eo.quod est . vel fuit.in quo non
habet supposita pro his duobus temporibus. &non impediatur.& restringitur.quia dicendo.quod fuit homo e mortuum. li.homo supponit precise pro supposito de praeterito. 8c eo/dem modo dicunt de subiecto supponente respectii uerbi.
uel participii temporis suturi cum eisdem conditionibus .hoc
49쪽
autem totum falsum est in proposi tionibus.in quibus siubiectu
non significat duo eo modo quo supra diximus.semper enim accipitur secundum stuppostria temporis,quod in propositio neas sumitur.in propositionibus uero i quibus subiectu signifi/cat.illa duo.dicurius accipi posse subiectum dispositionis secudum tempus praesens.& secundum supposita teporis praesen tis.non autem hoc est in ordine ad uerbuin.sed in ordine sub/iecti ad dispositionem .in ordine autem ad uerbum semper accipitursecundum exigentiam uerbi appositi.& sivi temporis. sicut in superioribus dictum est.non dico etiam solum in ordie ad uerbum. sed aliquando in ordine ad participium si fuerit participium.quod.n.dicitur de uerbo.intelligo etiam de participio. Si enim dico .homo est futurus li.homo pro homine. qerit solum supponit. siue sit siue non sit. utrunque enim potest sibi accidere ut in superioribus dictum est. Sed una dubitatio occurrit si subiectum propositionis de futuro supponit pro eo.*erit.sue si siue non sit.tunc sequitur. quod ista erit uera .senex erit puer qui ali.sen supponit pro eo.qui erit non semper.sed aliquando.non enim requiritur.quod propositio uera de fu/turo sit uera pro omni tepore futuro.diceretur sorte.quod haec est peracesciens uera senex erit puer.scut haec est uera per acci dens puer erit senex.sicut enim subiectum pueritiae est aliquando subiectum senectutis.ita subiectum senectutis est subiectu pueritiae non quod eo tempore.quo e subiectum unius sit sub tectum alterius. ueruntamen haec est vera. senex erit puer. ma gis per accidens.quam haec.puer erit senex. nam haec .puer erit
senex est uera intelligendo pro subiecto de futuro & dispositionesibi inhaerente in praesenti.quod enim pro nunc denominatur.puer erit senex.non tamen quod nunc est seno .aliquadocrit puer.sed accipiedo subiectu sub dispone nos bi iliae rete depraestiati. Sed de fumro propositio redditur vera.uel forte po/tius haec e falsa absolute. Senex erit puer vipossibile e pro eo dem tepore futuro uerificari subiectu & praedicatum de aliquo
50쪽
eodem. Ista autem per accidens est vera. puer erit senex . quia accipitiir subiectiun sub pueritia tanqsub dispositione de praesenti ad seipsium sub senectute tanqsub dispositioe de futuro. non autem potest dici quod i ista.senex erit puer.accipatur subiectum sub dispositione depraesenti ad se sitim sub clispositione de futuro.nam quod nunc est sub senectute.nunq in futuro erit sub pueritia. Haec igitur propositio.puer erit senCX, quum
per accidens uera sit.&per se falsa ut monstrauimus) conuertitur hoc modo,quod erit senex e subiectu pueritiae. S. hoc m do eam Conuertunt.&. IO.gramaticus S Albertus&in eo sen P est uerum antecedens & consequens.uel quod se habet per modum antecedentis uel consequentis.nam haec. Puer erit se
nex.non est uera nisi subtemina jntelligatur sub dispositioe depraesenti scilicet sub pueritia.na si intelligeretur sub hac dis osttion ut futura quum non possit pro eodem tempore esse sub/iectum sub dispositione. quae signatur per subiectiam.& quae signatur per praedicatum . necessario propositio redderetur fal/ia.dicimus igitur.* propositio uera de praedicato uel diuturo si sit affirmatiua .necessario exigit .ut subiectum N praedicatum simul de semel uerificentur pro eodem temP ore Prx terIto. uel futuro per se.per accidens autem subiectum potest esse siub di, spositione praesenti.tamen in ordine ad uerbum accipitur. ut praeteritum uel ut futurum. Et ex hoc patet falsas esse propositiones multas.quas iuniores concedunt uitium est mortuum.J enim formaliter sit falsa pa/tet nam oppositum de Opposito praedicatur. Et pro eodem tepore praesenti uel praeterito uel futuro. non possunt eidem in/esse.non enim idem est si mul uiuum&mortuum aut simul fu/it uiuum&mortuum.aut erit simul uiuum dc mortuum .necua 'Ietsi dicatur.ergo haec non erit uera .homo est mortuus.quia nihil simul est homo & mortuum .au i fuit ho mo & mortuum .aut erit homo & mortuum .nam in ista homo est mortuus supponit
Ii.homo pro eo quod fuit. Veru eni est dicereti id qdsuit ho