Commentarii de rebus in scientia naturali et medicina gestis

121쪽

latus, corollae aequalis, sigma paruum, subrotundum, depressum, concauum. Reliqua, ut in L 3Ν-NAEo. Flores vero masculi germine vel destitiuntur, vel abortiente reperiuntur praediti. Ha mnioxyli characterem postea descripsit, est vero perianthium compressum, coloratum, tubo breuissimo, Vrceolato, carnoso, persistente, laciniir obouatis, deciduis praeditum, Alamenta medietate inferiore interius barbata, antherae lunulatae, germen OblOΠ-go lanceolatum, compressum, sylus flexuosus, per, carpium ut in Traxino calycis tubo insistens; reliquae

parteS cum L 1NΝΑΕ1 adumbratione Conueniunt.

Pedasii character hunc excipit, sunt vero calyx et corolla, ut QNNAEus ipsas descriptas tradidit. Fi- lamenta vero pilis glanduliseris ad basin sunt obsita. inflexa, autherae cordatae. Latet quoque filamenti quinti rudimentum intra stamina duo breuiora, cum anthera simplici minima coloris au-xantiaci. flemn bifidum, cuius lacinia superior margine et apice est reflexa, inferior reuoluta. Odor Moschi, dum floret, sortissimus. Eolanisa, nouum herbae genus,vltima est cuius partes nobis delineauit Cl. Auctori Pertinet haec ad synge laesiam polygam iam segregatam, olimque sub Echino is fruti e denominatione a m ΝΝAKo in prima specierum editione est descripta, postea vero omissa. Dissertab Echinope, cui multum conuenit, perianthio Proprio duplici insero atque supero, limbo cor0ssae qua dripartito, suminibus quatuor. Insignivit vero Noster plantam Rotandrae argens ne nomine Characteresque speciei in caule arborescente, soliis longo lanceolatis, capitulis axillaribus sessilibus quaerend0m esse censet. Amomi atque Thaliae forni e iconibus traditae sunt.

122쪽

Satis copiosa licet remedia antispasmodica, inter

quae vis Cum quernum, ut ΜEAD vult, ob inutiliutatem non adhibuit Noster, anthelmi latica, anti- Venerea cet. huic iuueni sedecim annorum sunt data, neque tamen morbus cessauit. Quaestiones ideo quaedam a Nostro hic communi Cantur: Estne hic morbus protopathicus, an de te-ropathicus 3 An ex spermatis confectione pro venit, unde variae solent fieri mutationes in corpore circa pubertatis tempus 3 Es ne credibile, morbum aliquando vel sponte vel arte cessaturum corpore iustum adepto robur vltimumque incrementum y An non interim cauterii usus suadendus, ut lymphae seu humoris nutritii forsan abum dantia pro parte minueretur Zp. z6s. 28ὶ Aleoli volatilis Uur externus. Auctore PETRO CHRISTIANO ABILOGA Aun. Est puluis salis

ammoniaci et salis alcati fixi, qua mixtione sensim vo- Iatile salis ammoniaci soluitur et exhalat. Optimum resoluens in tumoribus oedematosis calidis a Nostro laudatur et in fluxibus rheumaticis, etiam in rheum tismis hoc remedium cum camphora suadetur. Fo

ma sicca, qua hic puluis adhibetur, a Nostro hic pra sertur humidis epithematibus, lini mentis cet. Iudicatur a Cl. Auctore hoc remedium penetrantissimum resoluens quuad fluida, et essicacissimum stimulans quoad solida, roborante tamen Vi, quod alia xesoluentia stimulantia habent, destitutum est et ideo addit Noster aromaticum tonicum quoddam P 7o 29 De variis sub partu occurrentibus impedimentis, qVae futuras cranii eiusque fontanellas tangi

prohibent. Auctore ΜAT 1 HIA SAX TORPH. Hazzimpe

123쪽

impedimenta partim sunt ordinaria, partim inconsueta. Illa sunt integumentorum capitis nimius tumor, abundantia nimia liquoris amnii, nimia altitudo retracti orificii uteri vel minor eiu S apertura, situs ipse peruersus capitis; haec sunt defectus ostium mobilium cranii, uti icones mons Tant, Π, mili vel minor ossificatio cranii, tumor integumentorum capitis praeternaturalis, uti hic icon spectatur, in qua loco nasi magnum super laciem ad os usque propendet marsupium.

serIntio. Auctore 1 o AN NE HELM. Fetu et puer-Fera mortuis, in latere dextro colli uteri et in parte superiore vaginae eius spectabatur ruptura magna.

3IJ Schema insolentis morbi, quod hisce quoque p- 289to lectinneis inferendum obtulit Auffitar CHRISTIANUS IOANNES BERGER. Erat profecto multis sym plomatibus stipatus hic morbus, ut digestione laesa, febre periodica, viis urinariis laesis, testiculo indurato, flatuum per penem emissione cet. quorum Vntim alterum excipiebat, interdum coniunium quaedam aderant. Aeger vero lenissimis remediis

sanitati prorsus est restitutus. 3r De fchurin ex utero retro laxo. Auctore p. z99

NATTHIA SAX TORPH. Examinando partes pelui contentas mortua grauida, No ster fundum ute-xi, in posteriori pelvis parte retros exum, tumO- rem in vagina quendam formasse: orificium autem alte supra pubem una cum vaginae pariete anteriori attractum vesicamque urinariam flaccidam

iusto ampliorem et in postica superficie disruptam Vrinaeque copiam insignem implere intus abdomen vidit. Frustra quoque in cadauere tentauit, tumo

124쪽

rem eleuare et retrudere. Hanc retrossexionem

uteri non modo inique eradicationi placentae, sed etiam nimiae pelvis amplitudini Noster adla ibit, quippe qua fit ut urinae profluuium non solum impediatur, sed catheteris quoque inutilis euadat

pium phthisin suo et suorum aegrorum exemplo Cl. Auctor probat. Omnibus itaque iuuenibuti qui tussi sicca laborant,venae sectione praemissa leue exhibet catharticum, diaetam suadet temperatam et pitulas de cyno glossa vel aliud optatum bis de die seu hora somni ita praebet, ut qualibet vice granum dimidium opii aeger sumat, donec tussis cesset. Sic sibi ipsi Noster consuluit multisque aliis, et debilitatem pulmonum, quam Noster ab usu optilargitur . cortice Peruviano correxit. Phthisi autem praesente, omnem hanc methodum medendi reiicit.

riosis obf runtiis. Auctore IOANNAE C .EMEN TRT ODκ. Plurimum hic praestitit camphora cum acidis mixta. 3 s) His oris febris verminosae. Auctore HA THOI Do IvN GK. NulliS ferme remediis compesci poterat haec febris, donee in causam verminosam 'in inquireretur. Lumbricis enim expulsis, aeger sanitati prorsus restituebatur.3 D Ue disru tione tolli uteri et vaginae lethali obseruatio. Auctore IOANNA PHILIPPO RO

125쪽

snuae. Erat primipara, cuius disiecto cadauere, contractus cum vicinis infestinis concretus et insuperficie posteriori gangraenosus uterus in pelui minore latebat; huius orificii externi colli et vaginae ambientis disrupti fistulosa apertura, duos pollices longa, communicationem inter abdominis et vaginae cauum in dextro latere essecit. Reliquae fere omnia gangraena erant tacta. Disruptionem hanc potius dilatationi violentae orificii, quam uteri retropressioni verius diaphragina tribuit, alias, collo illaeso, vagina a ceruice uteri fuisset soluta. Non audet Cl. Aun0r determinare, num corticis Peruviani usu misera vitam ad tres menses protraxerit Z

Integumentorum abdominis aperturam ad puS euocandum noluit Noster admittere partim propter summam debilitatem aegrae, partim propter satis Iugum puris ossiuxum per vaginam. XVI. HEINR. MATH. ΜARCARDS, der inmeysi. Do tors

i. e.

Tentamina medica. Auctore ΗΕNRICO ΜAT

Occupatus est Cl. Auctor in primo volumine

icteri et morbi nigri consideratione, in altero obseruationes medicas varii argumenti recenset. Diuisum vero est hocce volumen in tres Vol. I. Partes, quarum prior aliorum de ictori ortu opinionibus est dicata, altera in sua tradenda consumutur, tertia denique inerum nigrum considerati

Recem

126쪽

P Reeensitis iis, qui ex sanguine, antequam secretionem bilis patiatur ifferum gigni contendunt, Commem orauit Noster dubitationes, quae contra hane Ipsi ortae sunt sententiam, est vero bilis non ed num sanguinis, sed productum, adeoque eum in nullo alio loco, quam in viscere eo, quod singulas secretioni destinatum est humor e sanguine produci possit, atque cum hepar saepe adeo obstructum reperiatur, ut ad bilis secretionem prorsus in eptum sit, neque tamen icterus tunc oriri soleat, concludit istam naturae non conuenire hypothesia.

P 3 svr vius aliquid in sanguine, quod miscelam bilis

sanguinisque turbaret, quaerenS breuiter resutatur.

P 37- Conuertit se postea ad recentiorum sententiam dilucidandam, qui bilem cysticam per ductum hepDticum ad hepas refluentem id erum pro Creare putarunt. Ex bile vero hepstfica, sicuti quibusdam horum visum est, ob nimis blandam, qu e huic competit naturam, icterus nunquam procreari popse videtur. Ea quoque bilis hepaticae indoles

causa est, cur in hepate calculi raro fuerint reperti. Oporteret vero Ut calculi, a quibus frequentissime oriri solet icterus, semper inchol edocho nunquam in bilisero dulsu haererent, quia si vel in cystide vel in ductu cystico lateret,

viam bilis in hepar praecluderet. Reperiuntur vero saepius in ductu cystico, quam in communi, ob lumen illius viae multo angustius. In hopa siti de autem, quem comitari solet ii ferus, ductus hep ticus ita videtur Cl. Auctori inflammatus, ut bilis cystica facilius in duodenum, quam in hepar influere posset. Neque densitas bilis, a qua saepius is erus oritur, permittere Nostro videtur, ut, eum crassior sit, quam quae ductum cysticum permeare possit, hepar intrare queate Spasmi, quositherum gignere varii negarunt, morbum certo

127쪽

progreant, adeoque cum duόlii in cysticum clau-aant, bilis exitum ex Cystide praecludere videntur. Spast ca vero ista affectio, in morbis hystericis, animi commotionisus, morsu venenatae bestiae, colicis spasmodicis, atque in constitutionibus icteri epides picis occurrere Nostro videtur. Neque bilis ad hepar transitus chol edocho obstruccto, adeo facilis videtur, cum sub hisee conditionibus vesica fellea, bile turgida, et volumine nimium aucta,

fuerit reperta.

In altera huius voluminis sectione suam senten- p. Io 6. tiam Cl. Auctor de icteri ortu proposuit. Duplex vero Ipsi adesse videtur conditio, sub qua te erus soleat oriri, quarum prima est, si bilis per vesicae poros in abdomen trans spirans a vasis bibulis resorbeatur; altera si a vasis cystidis, lympham alias sugentibus, bilis ipsa hauriatur sicque sanguinis massae misceatur. A priori icteri partiales oriuntur, ubi abdominis viscerumque abdominalium pars bile tincta detegitur: posterior vero multo frequentiuS OCCurrere iure suo statuisse videtur. Spasmi seu irritata neruorum in bilem ipsiusque iuuolucrum actio, vel vasorum bibulorum ostia relaxata ad huius causae

efficaciam multum conferre videntur. Haee causa

vero tunc maxime probabilis redditur, si bilis e folliculo egredientis mechanicum impedimentum reperitur nullum; vel si caleuli, vesicam vasaque resorbentia varie stimulantes, in folliculo stultuant, ipsa bilis exitu praecluso, copia sua vasa eo disponere valet, ut ad bilem sugendam apta reddantur. Occasionales spassicae affectionis causae Nostro, praetereRS, quaS antea nominauimus, videntur hepatis Obstructi ones, vermes in viis biliseris, vel intestino-- rum tractu, natura bilis acrior, heparque obstructum. Vix quisquam vero fuit ante Nostrum huic P. I 66. Opinioni deditus, si a Cl. HκNDY, atque coE A1

glis

128쪽

glis recesseris, quorum loca obscure hanc sentem p. I7o tiam prodentia, a Cl. Auctore laudantur. Progreditur iam ad dubitationes quasdam, quae contra hanc sententiam moueri possent, soluenda, quae breubter repetamus. Posset nempe moneri vesco ου Ga non semper oriri Gerum, quod vero a vasis bibulis ossicio suo non satis respondentibus repetendum

videtur: Vesca nullibi clausa morbum gigni, quo in

casu ad spasmos vias constringentes Nostro confugiendum esse videtur: ictericis saepius deesse voLculum fellis vel certe bilem, tunc vero icterus palibdior a sola bile hepatica ortus Cl. Auctori videtur. Ductuum hepatico cystic0rum, de quorum praesemita in hominibus dubius manet Cl. Auctor, usus is esset, ut bilem ex hepate, cystidis via obstructa, sobliculo inserre possent. P. 2 3. Accedimus cum Auctore Nostro ad ultimam huius voluminis partem ad ineri nempe nigri indagationem flavique curandi methodum. Oritur vero icterus niger, gradu ut plurimum ab ictero flatio differens, a saturatiore bilis resorptae colore, vel rarius a viscerum bilem continentium cor- P. zo . ruptione. Curatio icteri duplex symptomatica, a que causalis; prior in purgantibus rhabarbarinis consistit, nisi spasmi vel calculi leniora mannata poscant defectus bilis amaris extractis, et vi CL Auctori videtur, optime felle taurino in pilulis exhibito resti. tuitur. Calori labrili comitanti acida quaevis opponenda. Causarum curatio haec excipit. Hepatitis vero, cuius diagnosis saepe ambigua, remediis Consuetis oppugnanda. Calculorum praesentia venaesectionem largam, opium, atque emollientia

quaevis interna atque externa exigit, quorum a

xilio dolores non solum a calculo orti leniuntur,

129쪽

saepe propellitur. Emetica. purgantia. quae modo nominauimus, motusque corporis ad eliciendum calculum utilia. Aquae marinae, quam ad eundem scopum commendarunt Angli, aquam Seydschu, et ensem recte substitui posse ratur. Lithontripti, ca quidem a Cl Auctore negantur, tame et sexum lactis probatur, non tam ob calculum terendi potentiam, quam ob hepar, cui simul prospicere

soleat. , Saponis efficaciam experieritia comprobat.

Lithotomia tunc instituenda Cl. Auctori videtur, si calculus atque vesica sunt adeo magna, ut peritonaeo adiaceant adeoque tactu percipi possint. Hoc irritantibus inflammationemque mouentibus quidam conciliare studuerunt. Specifica plurima nil prodesse Nostro videntur, si a croco, vi antis pasta dica utili, atque a cortice Peruviano roborandi potentia commendabili recesseris. Progredimur iam ad alteram huius eximii ope- Vol. his partem, obseruationibus prassicis varii argumenti repletam. I. Historia morbi sy modici, ramaniae analagi, P. I. qui annis 177 I et 177r in oppilio Stade epidemicemusiabatur. Aegrotarunt hoc morbo triginta et duo homines, quorum septem moriebantur, e quibus quinque absque medici consilio morbum tulerunt. Morbus, contagiose omnes corripiens, qui hoc morbo laborantibus ad manus erant, Oriebatur horrore febrili, calore, siti, delirio, atque dolore praecordiorum. Febrilibus insultibus finitis, cruciabantur aegroti spatinis digitorum artuumque uniuersorum, vel doloribus spasmodicis, vel pruritain apicibus digitorum, in collo aliisque corporis locis, surditate praetereunte, insensibilitate atque torpore artuum subitaneo, tremore membri agem

130쪽

tis, plenaria eundi impotentia, summa oculorum caligine, respiratione nonnunquam anxia atqUe ta ditate loquendi. Sub finem morbi Oedemata pedum, rigiditas Unius alteriuSue membri, exanthemata prurientia, asthma, caligo oculorum, atquου surditas per crisin salutarem excitabantur. Mors tunc eueniebat, si post sanitatis redeuntis signa mombi vehementia recrudesceret, vel subito, vel sub lethargo. Viris videbatur morbUS periculosior; vermes ab omnibus, qui sanitatem recuperarunt, sunt excreti, quod in morientibus secus erat. Medela,

qua Cl. Auctor cum fructu usus est, perficiebatur salinis alui ductionibus, et et lustrio vermibus infesto, emeticis, mixtura simplici cum hamphora, eled hi

rio ex radice Valerianae et herba meiathae crispae, puluere ex eadem valeriana atque Camphora, liquore anodyn OHOFFMANN1, Cantharidibus suribus applicatis, atque s Piritu vini camphorato partibus a sectis illito. Venae sectio in hoc malo, partim ob

experientiam repugnantem, partim ob oligo chymiam, ut plurimum morbum stipantem, a Nostro reiicitur. Balneorum, electricitatis, sanguisugorum atque mercurii dulcis contra morbum essicacia, a Cl. Auctore non fuit tentata. Differebat hi ocem orbus a raphania proprie sic dicta, sebricula hane epidemiam praegredi ente, defectu fatuita tis famisque caninae alias obseruatarum, neque pruritu membrorum omnes assiciebantur aegroti, neque magna erat huius morbi cum chorea St. Viti convenientia. Iam contagiosas Vires huius morbi, contra plurimorum Obseruatortula aut Oritatem defendis. Differre vero videtur Cl. Auctori raphania a Gallorum morbo Urgut dicto. A cortice Peruviano in raPhania parum exspectat.

ΙΙ. De eon fitutione opplicatione atque Uu θαι-neorum νυο furum. VituPerat Prius methodum qua