장음표시 사용
31쪽
is DE s Ευς CB V S. His stantibus, quando Arist. in I . de Anim. Voluit animam esse unam secundum substantiam, multiplicari secundum potentias, hoc pacto intellexit sicuti diximus quod anima est una nu-2ἴz mero, plures virtualiter, & per potentias intel- vh αρ - lexit potentias famulantes,quae diuerssitates recipiunt ab organorum diuersiitate, non propter:e ut hoc negatur, quin illa potentia siti eiusdem n 'in' turae, cum potentia, & facultate regente. Et quod in tertio de Anim.habuit de diuers,tate intellectus, Ec sensus, hoc est alterius indaginis ; quia forsan intellectus est aliud genus animae; &propterea immixtus, de inoraganicus , quod non est praesentis speculationis. Illud tamen certum est in bona philosophia,
Intella ius quod intellectus pro hoc statu, non separatur a tu non sepa sensu, quia in eius operatione utitur sensu, cum ,eum non oporteat intelligentem fantasmata speculari.
operi- De orijs habitibus quivarias ornant potentias, eadem est ratio. Nam ut habetur in s. de Ani hibit obii di ab intelligibilibus diuersi1s,di uero potentigno
' i'' ' Vnde si intelligibile est necessarium specu' labile, speculatiuus intellectus appellatur ; Si agibile, est practicus: antequam intelligat, ii tellectus potentia, seu possibilis: eodem pacto
32쪽
pΑRs p p R'T M AG ιγ si intellectus versatur circa conclusiones, acqui-xit habitum, qui dicitur scientia: circa princi pia,qui dicitur intellectus; si circa utrumque,si pientia appellatur; sicut si circa actus morales acquirit habitum, qui dicitur prudentia; si cir- factivos, ars: quare diuersitas habituum non prouenit ex diuersitate potentiarum: sed ex diuersitate intelligibilium. l l Ad alias rationes ab uno in quantum vitum, non prouenit nisi unum, M. Iam satis dictum
est,quod anima est unasubstatialiter,plures Vir- u uiualiter, c ad diuersitatem organorum, diu ersa nomina sertitur. i it i ii i Quod autem una potentia, possit ab altera unam possiseparari,ut vises, ab auditu,& similia, hoc nun- 2 quam Morificatur dolanima, secundum suas po- Σ :
tentias; neoab organo suo immediam, quod fiacit virum numero cum potentia; siquidem, ut Te '
dictum est supra eadem generatione genera- Σα
tur,& eadem corruptione corrumpitur,&nunquam a suo organo immediato separatur : nec unquam anima deperdit virtualem vim produ- icendi diuersas operationest hoc enim est de eL sentia animae sensitiuae. Quod autem Visus se- Potentiam
paratur ab auditu, hoc verificatur in potenti js famulantibus , ct ratione orginorum . Sed hic
33쪽
1s DAEVS:MNIs a B V K. potentili is insurgit dubitatio non dissimulanda, si potentia velificatur sensiuiua identificatur cvanima sensiitiua,' nolganoium . nisi ratione disses unit; v ε est quod quandoque Ahim de- dicitun potentia, quandoque animia . Huic du-
a nobiliore bifationi oceurrit P.hilol. In 2. de anim. Vbi qui-
' Ρ eitvtru unaquaeque harum dicatur anima, Vel potentia; & soluens di si quod in illo vivet in quo sunt plures potentiq,ianumitatur anima a nobiliori potentia, Sc quae alias prisupponitrvn-πιρε illici de in homine in quo est Vegetati sensiitiuum,1 in hominE, S intellect tuum, dicitur anima rationalis, quaeri ,. -ἡ illis tribus potenti js diiunitur, Sisic sensitiua ,: 'i & vegetatiua in somine, dicuntur ipotentiae, da non animae: ita animali bruto, sensiticia dicitur anima, Vegetativa potentia: in plantis Vegetativa est anima ,& non potentia. Ex his solui tui, aliud dubium, si generare. est actuS potentiae V ' gelativae, naturalissimu omni ira Viventium. i ' est generare tale, quase ipsum: quomodo pOtentia vegetativa, quae est inserior, peractum. suum producit sensitiuam,quae est,superiori,
Wi,ta tu, petiectior. Ni si es et vi dictum est) quod ve- . . : gelativa in animallest potuita anime sensitivari
ιὰ. '' quae his duabus potent ijs constituitur , nempen'' 'at Vegetati la, ct sensitiva: sic anima sensitiva, Ut primipium, quingeneratalia in animamia - Inicii D sitiuam,
34쪽
P A R'S PRIM A. rs sitiuam, Verum per potentiam suam vegetallia it m antra uam quae indiuissibiliter cum sensitiva potentia pςx poteti constituunt animam sensitivam. S
Vtrum anima sit, tota in toto Moe tota in qualibet ir i parael: vel potius in una parte principatum obtinerit. III- ii
X dictis ortum ducit maxima illa C quaestio,quae grauissimos auctores
elaborauit, an anima sit tota in t Cro, & tota in qualibet parte totius et vel potius in vina parte principatu obtineat: nassi potentiae identificantur cum essentia , sicuti
diuiser siunipotenturiorganisq; distinaee, silc , ct essentia, Sc sic non possemus dicere ipsam ani-
mam elle totam in toto, & tota in qualibet pa te e cum hodpotentds, organis distinctis repugnet; nec in mapari principatum obtinere,cusimiliter hoc potentijs obstet: cum in pluribus partibus sint affixae. Huic satisfaciendo, & aliorum plures ambaia ges rei j ciendo, Peripateticdsenti edo, dicimus, praesupponendo prius de mente omnium phiac Eq. ialosophorum, & medicorum, cor esse primum, ct principale,quod in coostitutione animalis vi-C a uit:
35쪽
' uit: ac in ipso vitalitatis principium residere, i nemo sanae mentis ambiget: ipsum enim pri- mum ex omnibus corporis partibus articulatim formatum apparet: & ut passim dicitur illud Cor est pri- est, quod primo vivit; ipsumq; omnium postre- I ia mode moritur, veluti a remotioribus partibus νbst 'Eta,'' in principium recurrente, & resoluta natura: Iaa: quin immo stimul, ac pati contingit, ineuitabi-ώhai thhui lae interitus occurrit: Vnde Gah aTe s cordis' ut, eu, DuqUam in augmentum deuenire dicit ; statim Cordi, ,κὰ enim in principio interimunt: & affect io illa, tr .'m quam cardiacam dicunt, potius oris ventriculi, - Quam cordis affectio est. Antiqui enim, ven
vetriculi as tutissima totius corporis parte, sicuti in medipeistoris,sedem cordis constituit ; non co- tenta natura, ipsum plurima, δί validissima otisium,&carnis copagine munire; sed ipsum firmissimo mebranae inuolucro,velut indumento
circumsepit, quod pericardium appellant,adeo durum, & densum, ut vix ferro sectile si1t; tamquam,quq ferum a se genitaru incolumitate set, uanda, mire sagax, de sollicita sit: adeo ut fere dici possit, thorax corpus animatis esse: reliquet autem corporis partes eluti thoracis organa.
36쪽
His ita praesuppositis, si cor est illud, quod pri-aho vivit, in corde ergo situandum est princi
pium vitae: dc altrix vis, tanquam facultas omnibus animalibus communis, in parte omnibus comuni residere debet: reliquae enim corporis parteS,non Omnibus comunes sunt, sicut caput, manus ,& pedes: multa enim reperiuntur quq talibus carent: thorace, autem, & corde, aut i js proportionali,cuncta sunt praedita, non animalia solum ; sed cetera viventia : in corde ergo principium vitae constituendum est, signo euidentissimo,quod cum opera vitae calido maXime perficiantur, inter partes autem nostri cor
poris,cor calidissimum siti, ibi ergo principium vita constitui debet. Et si1 sensibilis vis,in diuisi1-bili connexione cum Vita,& altrice virtute com
paginari debet in his animalibus quae utraq; facultate praedita sunt, in eadem parte,in diuisibiliter constitui debet. Nam si abiunctae,&separator mutuo foret, profecto ea animalia, quq utramque potestatem possiderent, non unam animam, sed plures habere viderentur; & sic una pars animalis e stet Viva per Vegetalem animam, altera per senstativam, quod absurdissimum esset: praecipue cu
ut dictum est potentiae identiscantur cum es.sentia,
Altrix iacultas tanquaomnibus Mnimalibuς communitin parte Omnibus com
muni, quae eor es relidete dcbet. Quodlibet animal thorace, & corde, aut iis proportionali praedi tum ei se debet, cum ceteris partes organicas non omne
stri corpo ris partes calidissimuest, ut propterea in eo prineipium vitae eonstitui debeat. Sesibilis os
conexione cum altrice virtute con
37쪽
D E SENSIBUS. sentia, &sensitiva anima duabus potenti j scom stituatur ; nempe egetandi, & sentiendi, Scimpossibile siit, vim sensibile esse sine vegetali: Vnde sit animal sensum amitteret,& praecipue tactum, quo in esse animalis constituitur, profecto, itam amittere cogeretur,eo quod sensibilis vis,ab altrice diuelli, separari minime potest. Cum ergo iri corde principium viis restideat; ibi quoque senstibilem vim residere censendum est: quod euidentissimo argumento ostendi potest in trepidatione, iracundia, ceterisque animi perturbationibus, in quibus cor sentiendi principium obtinet: Sc ut utar Alex. Verbis, oranimali velut animal in animali obseptum,& conclu-
diconclusa. sum,prius mouetur, atque afficitur.
e - Hinc colligi aliud potest, imaginatricem fa
tas in eor- cultatem,in Corde etia,ubi sensus munus suum sidere 'de obeunt, residerer quandoquidem, imaginatrix
facultas ibi opus, Ec actionem demolitur, ubi a sensibus,vestigia remanent;& tanto magis,quia in corde principium delationis,& appetitus sta tui debet: hoc autem consensum sequiturὸ qui imaginationem,& haec sensum communem equare sit an imae facultates,non sunt disiunctae loco, &subiecto, ut manifestissime in a.de Anim.
38쪽
contra Plat. Arist. asseruit, in corde omnes collocari debent. De nationali autem anima,quae tantum homini propria est, aliter sentiendum est, cum ipsa in ganica sit ut propterea nota potius Unam, quam alteram nostri corporis sedem sibi astiscat. 1llud tam en certum est,absque
sensu pro hoc statu operari noti posse, quando quidem oportet intelligente phantasmata speculari , ut dicemus in Tractatu de intellectu. Vnde si in corde statuatur principium vitae, tanquam in principali parte , ibi quoque ratio
natem animam , non tanquam' in determinata
Corporis parte, cum ipsa ut dictum est inor ganica sit: sed consecutiue,circa sensum versari debet, ut circa sensibilia suum opus absoluat phoedeterminatum est ab Arist.in i ib de Iuueni o&senes . his verbis. Totum animal este sicuo Ciuitatem optime institutam in qua, sicut non decet Regem esse in quavis parte Civitatis: sed in parte principe: silc animam non decet esse in
toto corpore: sed in praecipua parte scilicet co de, a qua receptis extrinsecus motionibus principium motionis ad extra proueniat: sicut in exercitu perspicuo exemplo comperias: ab Imperatore etenim ad quem extrinsecuς legationes adueniunt, exterius motiones proficiscen-
39쪽
α DE SENSIBUS. tes, principium sumunt. Nec intelligenda est Aristotelis authoritas de motiva potentia, sicuti quidem exponunt quae in aliqua dete Gnata parte corporis scilicet corde statuenda est, sicuti, Sc ceterae puta visiva, & auditiua: qua doquidem satis aperte determinatum est supra potentias identificari cum animae essentia. Et insuper si motiva potentia in corde statuatur, Vtique in eadem parte appetitus sensitivus, Ecconcomitanter intellectus, non tamen tanquain parte organica ut dictum est sed quia cir ca lensibilia versatur constitui debent, appeti tus enim, de intellectus sunt principia mouendi. Ultra quod Aristot. ssicuti recter inspicientati patet in illo loco de essentia sensitiuae antia
mar loquitur, quam in determinata parte cor poris constituit . . a i
Quod si dicas, si animae essentia nihil aliud
est, quam suae potentis, cum ergo secundum diuersas corporis partes distribuantur potentiar, ita sentiendum est de essentia animae. Quare aut dicendum est, essentiam animae distinctati, a potentijs,laut non distinctam & sic anima
non est in una principi parte, sed ubi potentis& tunc quod prius absurdum habitum fuit)Vnum animal plures animas hab ret,& stinguli
40쪽
T A R s P R I N A ahomines plura animalia viderentur: ad hoc a stirdum omnes aliae rationes, quae contra hanc determinationem adduci solentroducuntur. Idcirco notanda est solutio, qua non solum absurdum dictum; sed ceterae rationes in contrariuml
elle quod dominatur ,&praeest; aliud quod fa- aό- .ulmulatur, dc seruit : iudiciaria organorurii mi P φ si
Diuerijs indiget; haec autem senioria sunt: si ζηψ μ militer activae , actionum organis suum opus, E '' . perficit; nempe. manibus pedibus, neruis, de musculis a Quamobrem non inconueniens Anim ρHest, animae principatum in cor se sedem obti-ατ-nere: Vam Vero quaestimulatur, de seruit in reliquis corporis membris disseminari, sensitivam scilicet tactivam in omnem carnem, ut infra dicetur divisivam in oculo, praecipue in humore cristallino; auditiuam in aure, Sc aere colam plantato : odoratiuam in naribus : gustativam in lingua; sicut motiua in neruis, & musculis sede habet ; &concoctrix, Sc alteratrix in Ven--itriculo, dc epate. Tandem' si quaeras dc hoc nota bene ) cum sensitiva anima organica siit, Scsatis constet,sensitivam vim,quae famulatur o