장음표시 사용
401쪽
quia per exsiccatione gustabilis resultat odor, unde si definitionem ollam lis , seu odoris colligere velimus : sane nihil aliud erit odor, quam passio,quae facta est ab ipso sicco lapido. Odorabilis differentis, a gustabilis,differentijssumi debent; de tot debent esse odorum species& di Terentiar, quot saporum: de quia, ut voluit
Arist. saporum species,&differentiae, a coloribus sumi debent, tot en im sunt saporum species, quot colorum', ex consequenti tot etiam odorum . Colorum autem species sunt septem ergo totidem saporu, Scio lorum: istae aut sunt colorum, ut album, flavum, punic Um , purpureum, Viride, ceruleum, Sc nigrum; saporuautem, dulce, acre, austerum, acerbum, acidum, falsum, amarumque: totidem ergo debent esse species odorabilis; quaecum proportionem habeant ad sapores, ab illis nomen, Ec naturam. consequuntur, sicuti dicimus saporem dulcem, dc acrem; proprie tamen istae species competunt saporibus, a quibus in odoribus derivatur, Verum aduertendum , quod non eadem proportione: non enim omne, quod est dulce gustui, est dulce olfactui ; neque omne quod est acre gustui, est acre olfactui, aloes enim gustum quidem habet amarum; odorem vero dulce ,&Z et a suauem :
finitiis. Tot sunt indoris differetiae, quot potis, Sceoloris.
402쪽
nauem: aliqua autem proportionaliter habet odorem cum sapore, vi crocus Sc mel; dulcis enim in utrisque odor est, sicuti dc sapor ; thinaum, allium, Sc porrum,gustu sunt,& odoratu acria: omnes autem istae disseretiar proprid
ut dictum est) competunt saporibus: ab ipsiis tame proportionaliter derivatur in odotibus; sicuti enim, quod acre est, videtur mordicare gustum, sic& odorabile:olfactum, ut propterea acre etiam ipsum appelletur; proueni ut autem plures istae differentiae, de variar, secundum Varios gradus concoctionis a calido digerente, de concoquente humidum, Se siccum: non enim
ad generationem saporum ut in alio capite dicemus) calidum segregati, umidum a sicco: sed
potius per concretionem,& digestione utrius. que, generatur sapor. Vnde propter frigiditatem extinguentem calidum , prouenit insipiditas , dc putrefactio; quin immo in locis fri. gidis, nunqua ad maturitatem perueniunt fru-Etiis:nam aut a frigido diminuitur calidum concoquens, aut terrae humidu cum calido propter frigus con stringens evanescit,& sic arescunt, Sccx siccantur: hae sunt diuersae saporum, Sc od rum specieS.
Alia differentia odorum ab Arist. ponitur,
403쪽
PEΑip s u E CN Nm A. s is quidam enim sunt, qui saporum sequuntur naturaim, & habendi ucundum, de molestani perlaccidosicum haec possideantgratia nutrimentia Ec Ei omnibu insunt inimalibui, quae odoraritum habent, Se fiunt alimenti passiones, undelanimalia, odore cognoscunt suauia alimenta iec tristia;quinimmo appetetibus aliqua alimenta, illorum suaves sunt odores i saturis autem, ct nullius indigentibus, neque odores sunt suaques, neque id quod odores habet, alimentum suave est, idcirco dicebamus per accidens ines se his odoribus suave, & triste, cum gratia n trimeti ipsis in sint. Aliae vero spedies odorum sunt, quae iucundum molestum habent per
se, ut odores florum,& aliarum rerum, quae non nutriunt, quemadmodum multa aromatica, quae non nisi ab hominibues percipiuntur.
cum cetera animalia odores non cognoscant, nisi gratia nutrimenti: hominibus autem data est haec alia cognitio istorum odorum per se, qua sunt suaves, de trilles non ratione alimentor ursed quia eorum natura per se est suauis , vel tri
stis, ad sanitatis substidium, & ad calefaciendum cerebrum,quod homo intercetera animal ia habet magnum, & frigidissimum,&sanguis qui in eius continetur venulis sit tenuis, puru', &l. . G qui
404쪽
qui de facili algeat:& iis ciborum exhalatio, obloci naturam refrigeratam, fluxionem, morbos afferat, hac odorum qualitate, quae suapte naritura calida est, SI ex consequenti leue sursitin petens, his omnibus obuiatur: quare ad sanita talis sublidium homini tradita est horum odorum perceptio..iHoc etiam alia ratione probatur, nam ut plurimum cibus suauis, tum siccus, tum humidus morbosus est, quippe cum ob suauitatem aut de ingurgitatur , ct caput petcs ipsum replet,Vd propterea variorum morboru causa fit; quemadmodum. ab odoratis ivinis sint ilibusqueres. culentis videre contingit: Suavis autem odomper se, semper est salubris cum cerebrum cale faciendo roboret: fluxionibusque resistet: quod maxime in pectiletibus aeris constitutionibus utillimo,&adeo conferente usu, comprobatur. Insuauis autem odor per se, idest grave olens , tristis,& molestus per se,non gratia nutrimeti, non cognoscitur ab alijs animalibus , nisi ab ho minibus, ut e uitetur, de rei jciatur ; quinimmo cetera animalia non solum vescuntur grave olentibus per se: sed aliqua ipsorum in se co-tinent triste, de iniucundum per se, idest ex sui natura habent, quod sint grave olentia, & foe-
405쪽
pΑRs IME CEU NID IA. 3εrtida ;& si quandoque cetbra animalia ab istis grave olentibus heduntur, & quandoque cor rumpuntur , hoc non prouenit ab ipsis quatentis odorem habent, sed quia perniciosa sunt, sicut accidit hominibus, qui ex carbonum halitu, grauedinem incurrunt, Sc sarpen umero pereunt Dita reliqua animalia ex sulphuris, bituminosorum q. halitu exanimantur. Ex his Alex. addu- Cit maximam contradictionem p nam in secumdo de anima dicit, homines prae ceteris animalibus hunc sensum odoratushabere pessimum,
Ec hebetem; dc in lib. de sens de sens adducens
causas , cur sapores sint nobis magis cogniti, quam Odores, dicit, quoniam hunc sensum in ter reliqua animalia pessimum habemus,& in ter nostros sensus hebetiorem ; nos autem diximus de mente Ariaequod homines plures differentias odorum percipiunt, quatenus non Q lum cognoscunt suave, de triste per cidens, id
est gratia nutrimenti, sed per se, idest, quae sui
natura continent iucundum, &molestu , quod alijs animalibus non contingit, cum tantum cognoscant iucundu , Sc moles una, gratia nutri
menti. Et ego addo aliam contradictionem; nam voles Arist. assignare modii imperfectionis istius sensus, dicit, quod homines afficiuntur
406쪽
sεs .m Ecs E NIS IBUR o molesto, & iucundo in excessu tantum, ceteras autem differentias, quae non habent molestum, Sc iucundum, non cognoscunt, quod in ciliis sensibus secus apparet: nam visus mouetura colore molesto, Ec iucundo, sicuti a colore,
nec molesto , nec iucundo; & in si per dicit, sic in hominibus inesse sensus olfac us,sicut in animalibus habentibus oculos duros, iness sensus
visus : talia enim animalia non cognoscit nivisibile, nisi sub ratione molesti, &iucundi, propter sensus imperfectionem,& in lib.de sens&iens .dicit,homines inspirando olfacere, anim lia vero aquatilia, quae non resipirant, &quae sanguine carent si olfacere sine inspirationes;
quia ipsis inest sensius odoratus, sicuti animalibus quae duros oculos habent, inest sensus visus; quaecum careant palpebris, s atim iucundo, de molesto afficiuntur; sicunsus odoratus, in quo bum no sit aliquod tegmetum, inspirat ne noindigent ad ipsum reserandum : ergo eodem exemplo utitur in hominibus, ad demonstrandum olfactus imperfectionem, quo in ali js ani malibus, ad demonstrandum iptis , inesse olfactum sine inspiratione M l . illi Isolutio pii Ad primam dubitationem Alex. aduerten-
.uctionis. do primum id quod habet Arist. T. de generat.
407쪽
pARs s TCUNDIA s νamm .cap. a. Omnes sensus hominis respectu ce- 'terobum ann allum: si praestatiores, inquan tui sun dpotentia animamrationalis; unde dicebamus inuod Mia sensitiva in homine non dicit uni sentitiua, sed potentia animae rationalisa Amplius potentia sensit iugo in ' . si ornanesvnfp aestantiore quia deseruiunt intellectui: u sensus dicatur organa delatoria intellectus quamuis enim intellectus dicatur viro . tus inorganica, quia nulli organo est a xusi di- . cuntur tamen sensus organa ipsius ih teli eruis , quatenus deferunt sensibilia intellectui, ut fiat in tolligibilia,&sic in genere cognitionis, etiassensus hominis dicu tur perspicacitissentire,& 'cognoscere sensibilia, cum omnis intellectiva a
cognitio a sentitiua dependeat, nec intellectus, iiou HOLO .
post et perfecte specu lari phanta sim a m ale obla- 'l' -- Atum a sensu:sed inter ceteros sensus, homo olla. . In Lena
ctum habet hebetiorem,propter cerebri frigi- . ditatem , a quo conti tuo descenduiu excrementa, quae bbtundunt, M.impediuiri.olfanus a organum, adeo ut non nisi in ipicatio he olfactus fieri possit ut dictum est : vnd 8 non nisii 'molesto, & iucundo afficitur, quod est signum
frigidioris cerebri, nim cum odorabilia sint calidae naturalino possent frigidiorci sensum mo-I Aa a uere,
408쪽
stat plures disseritias odoris non dicit perseetionem in modo cognoscendi.
uere,nisii per excessum,& propter ea aiebat Aristo t. tam in secundo de anima , quam in lib. de sens&sens hominem inter cetera animalia , de inter alios sensus odoratum habere imperis, ctissimum, Sc hebetiorem ; dc hoc est, tum respectu conditionis obiesu, quia non nisi exces sum obiecti, ut iucudum, & molestui:& respectu modi cognoscendi, quia non ita a longinqquo, Ut cetera animalia obiectum cognoscit;sed tunc cum est propius. Hinc quandoque necessarium est: seri essumationes ab odorabili, ut propius accedat obiectum ips1 sensui, Sc in his
cetera animalia vincunt hominis odoratum.
Quod autem homo plures cognoscat disse
rentias, Ut odorem suavem, de tristem per se, dc gratia nutrimenti,&cetera animal ia,no nuit gratia nutrimenti, hoc inquam, no dicit perfectionem sensus in modo cognostendi, Sc inconditione obiecti nam odorem per se, eodem modo cognoscit, sicut odorem gratia nutrimenti Scum vir unaque non nisi quando prope est :cognoscit, Sc cacoditione, ut excessum habeat, de ii alijs animalibus datum est i cognoscere olfactilia haec, quibus inlunt suave, dc triste per se, utique haec cognoscereiad, de magis alom ginquo, dc non ita iri excessu existentia: data
409쪽
PARS SECUNDA. 3 Iest autem homini haec cognitio tantum in Q sidium sanitatis, cum cerebrum habeat frigidissimum , & multis obnoxium fluxionibus ;nulla ergo est contradictio , quia cognoscere plures disserentias olfactivas, non dicit perfectionem in sensu odoratus; quin immo propter eius imperfectione datum est, ut possit cognoscere odorabilia per se, id est qus sui natura talia sunt; hoc enim, ut voluit Arist. concessum est homini in subsidiu sanitatis: habebat enim sensum odoratus propter maXimam cerebri frigiditatem hebetem, ad roborandu autem, dc calefaciendum ipsum,natura Voluit,Vt perciperet odores per se, idest florum, de aliorum aromatum , in quibus non est nutritio : sed tantum calefactio is perfectio autem operationis olfactus
stat in cognitione a longinquo , dc quod possit percipere olfactile, siue intensium, siue remi Dium : in quibus superatur homo a quibusdam
animalibus. ιAd aliam dubitationem notandum,quod ani Solutio alis mal habens oculos duros in visione habet duas tradictio
proprietates, Vnam, quia mouetur a Vilibili in
tenso, sub ratione, qua est molestum,vel iucundum, alia quia non habet operculum, ob quod indigeat reseratione, ut possit videre,sicuti h Aaa a bentia
410쪽
bentia oculos molles; qui muniutur palpebrἴs,
ne laedantur, quae nisii reserentur, cernere non
pollent; sic assimilauit Philosophus sensu mol- factus hominis, animali habenti oculos duros in visione,respectu primae coditionis,nam siciati animalia habetia oculos duros no percipiunt colores, nisi sub ratione intensa, molesti, vel tu cundi, sic homo non percipit odorabilia, nili sub ratione, qua intense sunt iucunda, Vel molesta ; quo vero ad aliam conditionem assimilauit sensum olfactus animalium, quae non respirant, sensui visus, habentiu oculos duros, quae
non indigent reseratione meatuu,seu tegmen.ti, sicuti illa ad visionem , sed praesente obiecto ipsi medio fit sensatio, Ec sic nulla contradictio, cum eodem exemplo utatur, sub diuersis tamen conditionibus. Et barc de speciebus olfactilium Cap. XLIII. X dictis claro patet ab obiecto sensum olfactus affici, pro Vberiori tamen intelligentia , de quali colligendo ea, quae dicta fuerunt, dicimus, eodem pacto olfactite afficere sensum oti factus a