장음표시 사용
201쪽
concursatione plausuque Mascarentas, Fernandum Carvallium e marino castello rem per exploratores jubet cognoscere. Transmissi multa jam nocte nandi periti, & spectatae sortitudinis viri sex, ad vicinam hostium stationem adrepunt, & e custodibus uni manus injiciunt; ad cujus vociferationem concurse facto, Lusitani duo tresve inter tumultum occisi: reliqui tenaciter apprehensium vigilem, praevalentes ipli viribus, ad suos illico transtulere . Ex eo de Regis adventu cognitum est, itemque de consiliis hostium nonnulla comperta: quibus rebus adeo non exterriti sunt Lusitani, ut etiam per tenebras, crebro igne, bombisque, & tubarum cantu signa effuse cujusdam gratulationis ediderint. Inde cum admiratio cepisset liostes , ausi e proximis vigiliis percontari quidam, e diuturno commercio haud ignari linguae Lusitanae, quaenam esst causa tantae, ac tam repentinae laetitia. Responsum ex arce est : erri gaudio Lux Ianos, quod Mamurium ipsum in eastris versari didicerint: quippe hactenus eumfugitivis,di desertoribus, misis ex omniestavione, turpiter dimicatum : deinceps cum Rege regnique proceribus mulso honesius fore certamen. Eo responso irritati vigiles invicem probra Lusitanis ingerere, servitium Sotaris, aeternas compedes, acerba supplicia minitari. Verborum iaculationem serrea utrinque sequuta missilia. Percontinuos dein dies, inspectante, atque adhortante Mamudio, arcis moenia quatiebantur. Sub testudine basiliscos noxiorum plerunque nominibus animantium hodie ballistas appellare mos est & alia id genus tormenta Mamudiani promoverant: iis Thomaeum, &Jacobaeum propugnacula, Mquantum inter utrumque erat muri, cum ruinae minis, ae terribili fragor: seriebant. Minora vero tormenta in ipsas potissimum senestellas, ac pinnas obverterant ita scienter, ut sine praesenti exitio se vix quisquam propugnatorum Ostenderet. Inter ceteros nobili viro Iacobo Gnajae in hostem collineanti globulus in semitem fistulae illatus,stacto impetu, oeulum ipsum, quo collineabat, excussit. Pulvis autem eo erat artificio, ac subtilitate persectus, ut e flammis emicantes ovales pilae dolia cespite plena transfiFerent.
Mortarium etiam idoneo statuerant Ioeo & peritissimus aderat librandi magister inde immani ambitu globi triginta paucis diebus in arcem immissi, majore tamen inclusiorum trepidatione , quam damno: quod tum egenere sonitus, tum e magnitudine impendentis e siublimi pestis ac ponderis, plerique spatium ad praecavendum haberent. Tecta serme perforabantur, & dissilientibus lapidum fragmentis nihil erat in proximo tutum. Magister dein sortuito ex arce telo perimitur e seccessit huic artifex, nequaquam usu, vel scientia par: hujus culpa recidentibus in castra globis, tres e Mainu dianis obtriti: neque ultra exerceri machinam placuit: ita is terror amotus CXX. Ceterum ex aliis partibus haud intermissa verberatione, aliquantum prociderat muri, & propugnaculum divi Thomae, solutis compagibus , metuendo hiatu discesserat. Adversus id malum interior murus latitudine pedum viginti mature perductus: diruta prius aedificia materiam, &saxa variae magnitudinis praebuere . A praesecto ipso cum nobilissimis primum admotae operi manus: horum industriam ceteri deinceps acriter se sequuti e magnoque certamine continuata structura , intra septimum diem murus absolvitur . Sub haec Mamudius longiorem, quam putarat, obsidi nem , & sine ulla pacis mentione obstinatos cernens Lusitanos , e Lo comi tatu Tu arcanem ducem impigrum, & bellicae compotem laudis, cum Abasi sina legione in castris reliquit. Ipse procerum hortatu Madabam undecimo,
quam venerat, die regreditur: verbo, ad expediendos commeatus novum
que subsidium: re vera, praeter morae taedium, metu quoque perfusius, quod
202쪽
e cognatorum numero quidam hostili glande trajectus, ad ipsius pedes exanimis corrui se l. At Sofar incensus dolore , & rabie , quod nullam admo dum insignem operam praesenti navasset Regi, praecelsam aliam struem e saxo terraque , interstratis ad firmitatem ramis ac frondibus unde Ramosa
appellata est erigebat; ut libero in arcem prospectu Lusitani praesidii discursum ad bellica ministeria, destinatis e superiore loco istibus, impediret. Adversus eam perniciem Mastarentas opportunitatem captans jaculandi , tormenta identidem alio atque alio transferebat: turrim dein e regione crescentis machinae raptim excitavit. In eo praesidio positus Antonius Passanius cum fistulatoribus quadraginta ἔ quot ipse quamquam arctis in rebus privato sumptu propter divitias ac splendorem alebat: ii summa contentione opus impedire jussi: id quo commodius facerent, nocturnis horis quo
maxime tempore muniebat hostis serrea candelabra permagna, crebraeque saces ad idonea loca dispositae ; quae suis longe lateque lumine cum situm castrorum , genus operum , multitudinem hominum veluti diurna luce nudarent λ magnus videlicet, vilium praesertim operarum interitus consequutus . Sed ea erat agrestis turbae copia , is ab tergo instantium atque urgentium praesectorum terror, ut plagis coacti miseri se se volitantibus palam telis ob-3icerent ; ac peremptorum loca novi subinde recentesque supplerent. Ita, nequicquam conantibus prohibere Lusitanis, ad summum perducta moles, di omni bellico aptaratu consestim instructa . Inde cum arcis interiora in dies magis infesta herent, Mastarentas ante sacram aedem edito loco tumulum extollit: collatisque eo tormentis, & ingenti praecipue basilisto, Ramosam ita quatefecit, ut magna cum se perstantium clade prosterneret: neque stratam rursum exaggerare ausi Mamudiani. Conatus dein omnis ad fossas opplendas, & opera moenibus ipsis injunsenda convertitur. Iam ad marginem usque perduxerant vineas: Meessere validis ex asseribus mustuli , quam durissimo eario tecti, sub quibus operae sine periculo commearent. Ex iis musculis tabulae declives ita prominebant, uti per eas devoluta ex Occulto saxa, truncique arborum, & glebae ultra mediam fossam impetu ipso serrentur. Inter haec Mamudiani per tenebras clara voce maledicere ob
sessis, quod mor eminarum intra Repta latitantes, non Basa gladiope, sed mi Iibus tantum e longinquo rem gererent. AI non bise artibus, qui primie Lusitania ad Indos venerint, gloriam quaesiisse: non ita nuper S verianos belum exercuisse : verum In dextris, ct pede collato propositam habuisse victoriae spem: neque se maenibus , sed armis maenia tutari soluos: attamen sibi non e e dubium, quin ejus desivia, non tam penes militem, quam penet praefectum resideat cui : eui e qui communem fatalem proprio timori
praetexat: viresque siquidem ejus dissimile; sint vitae prodigor , laudis
anetentes, ad conferendam eum bose manum paratos ame postmodum , ct omniam rerum inopia perituros, exemplo segnitiae, ct imperii vinclis Intro munimenta cohibeat. Haec, & alia ejusimodi ad excitandam seditionem, vel ad provocandos ad temerariam pugnam Lusitanos, jactare sub muris, ac portis identidem barbarus, nimirum Sosaris jussu : quod magna esset in spe, si apertum ad certamen elici possent, paucis praeliis absumptum iri omnes praesdii vires. CXXI. Sed neque milites, in id usque tempus obedientes duci, neque
ducem, minime levem, aut bellicae artis ignarum, admodum movebant importuna, & quotidiana convitia. Magis illa cunhos angebat cura , ut ingruenti a mustulis damno quamprimum obviam iretur ζ quae res magnas habebat dissicultates. Nam & conjectos e muris ignes coria respuebant: &majo-
203쪽
majorum ballistarum usem, quo vel maxime inclusi valebant, spatium ipsum propinquitatis ademerat. His rebus anxio, multaque apud animum suum agitanti praesecto, remedium tale in paucos tamen dies oblatum . Fornixerat in imis moenibus, simplici lapidum ordine in speciem obstructus. Eo animadverso, locum aperiri, ac repurgari Mascarentas imperat; postibu Gque validissimas imponi sores . Immissi dein qui perpetuo egestu , succedentes invicem alii aliis, ses Iam latentes exhaurirent; ac tradita per manus rudera silentio in arcem asportarent. Ii deciduam undequaque materiam ita subducebant, ut quam integerrimum cumuli fastigium , fallendi holtis
causa, relinquerent. Quatriduum totum nocturnus diurno continuatus est
labor . Interea Mam iani munitores sabrili bolide tandum subinde explorare , ac primo admirari cur minime cresceret, neque resiponderet operi acervus: dein, posteaquam magis etiam ac magis imminui sentiebant textenuatus qlippe, demum assidua subtractione corruerat) noscendi causa , periculo contempto, capita proserunt: Lusitanos, quae jaciebantur, impigre amolientes cernunt. Confestim & e mustulis in fossam , & e muris in musculos tela conjecta. Et Sofar a praesectis fabrum admonitus advolat. Is, dum ad oram valli in dextrum innixus cubitum, Lusitanam cryptam attentius contemplatur, suspenso , & cogitabundo , nequaquam in spem tantae rei missus ex arce globus, manum simul, & sinciput abstulit. Ea vulgata re, tantus exercitum incessit pavor,ut parum absuerit, quin, desertis operibus, vineisque , obsidio solveretur . obstabat maxime Rumecan, ferox ingenio viribusque, & odio nominis Lusitani a primis annis imbutus. Is domestico luctu minime fractus, celebratis more Mahometano paternis exequiis; tum universos, tum singulos appellare; hortari ad perseverandum e tot jam ex-bausus labores; tantae molitionis opera sudore perfecta; ex sesibas in i spoueitate periisse non paveor , ct qui seversint, vulneribus, fame, vigiliis, δε- fatigatione eonfectos, hominum simulacra, non homines, sis jam fustinere
arma, latitare in angulis, desera sub Iofugam haud dubie med tari : sed ct maritimos exitus a verso anm Iempore, ct terres,es valla , ct Nationibus intercludi; immaner belluas indagine rinctas teneri; victoriam esse in manibus; tam propinquae spei exitum nulla pacto deferendum et tot nationum salutem, tantum discrimen opinionis in hae obsidione seni: si paulum adnitantur Mamulaui; di liberatae Indiae decus aeternum, ct navatae Regi suo operc mercedem opimam laturos. Histe dictis animati plerique Rumecanis consilium approbant; in tanta tamque recenti clade tantam animi magnitudinem vulgo admirantur; denique dum a Mamudio veniant mandata , summam belli administrandi consensu militari ad eum deserunt: mittuntur ad Regem legati. Ille per litteras iubet duces oppugnationem urgere; nova identidem supplementa , consecti belli praemia pollicetur amplissima; prerogativam suffragii militaris de Rumecane confirmat. Lusitanis interim,cognita e fugitivo quodam Sosaris nece, magna videlicet sipes tranquillitatis affulserat: ac, veluti pactis induciis, dum sedatur in castris timor,
utrinque otium fuit. Sed mox nec opinato recruduit bellum , novo imperatore adeo impigre Obeunte munia; ut Sosarem deesse, neque hostes, neque eives ulla ex parte sentirent. Ad fossam praecipue aggerendam, ex patris destinatione, curas intenderat. Itaque praeter eam turbam, quam in castris habebat, alia insuper ex agris, oppidisque multitudo contrahitur e ac
turmatim divise , ad tintinnabuli pulsum in orbem subit: neque jam e mustulis tantum , sed propalam e vallo, cum interea missilibus certaretur, v riae magnitudinis lapides, arbores totas, virgulta, cespitem jactant: occisis-
204쪽
rum cadavera , ne ceteri spectaculo terreantur, obruta ruinis accumulant:
postremo vineas, ac vallum ipsum undique prorutum, cum ingenti fragore devolvunt. Neque jam ulla ope resistere Lusitanus valebat. Fornix primum assiduo injectu materiae obstructus: dein quod supererat spatii,quotidianis incrementis occupat moles. CXXII. Inter haec Mascarentas , tot undique cinctus angustiis, noVum a Castrio Prietore auxilium emagitare per litteras nuntiosque, quos in apertum vitae discrimen speculatoriis navigiis hyeme seviente mittebat. Ru- mecan vero, quamquam libero jam ad moenia succella, cruentam nihil minus dimicationem prospiciens ; Simonem Pheum sub muros misit, qui variis conditionibus popularium tentaret animos; Manaudii, & Rumecanis clementiam praedicaret; obsessisque, si abire incolumes animum inducerent, naves ad prosectionem offerret. Ad ea cum ferocius responderetur, negaretque Mascarentas , cum violatoribus scederum atque perjuris ullam sibi pacis conditionem esse; confestim Pheus e conspectu subtrahitur: conjectisque per iram telis, Lusitani duo, qui ad colloquium pinnas muri fidenter ascenderant, occiὸuntur . Postridie sub vesperam e Manaudianis promptissimi excelsos navium malos transversis junctos tigillis ad sandii Ioannis propugnaculum erigunt: elatisque super capita scutis, in summum enituntur . Ferme triginta jam ascenderant, cum Lusitani ad periculum propulsandum, ac demendum dedecus mutuo se cohortati, impetu capto, alios e corona praecipites dant; alios in scalis obnixos contis detrudunt; detrusos jaculis, & flammarum alimentis, & saxoruin ponderibus obruunt. In horum locum succedere conantes alii pari desens brum constantia repelluntur. Pauci incolumes, magna pars ambusti, aut vulneribus consecti recedunt ;neque ultra tentari pugnam ipse patitur nox . Paulo dein segnior obsidiosuit, dum ad summum certamen Mamudiani se comparant: accenssque urbe
tota luminibus obeunt templa, suumque Mahometem inani prece sollicitant; multi etiam siOlenni vovent conjuratione , se non nisi victores ab arce redituros. In diem v m. Kal. Augusti certamen edixerant. Is divi Jacobi Apostoli natalis est dies: quod ipsum victoriae mox omen Lusitanus accepit. Ubi tempus affuit, Mamudiani instructis ante Iucem copiis, ad arcem liten tio primum, ut fallerent; dein, postquani vigilare hostem sensere , magna cum vociferatione succedunt. Lusitani praesentibus animis corripiunt arma, sanctum Jacobum ingeminant; tentantes ab omni parte aditum hostes, igne, ferro, lapidibus prohibent; ubi plurimum perieuli ostenditur , ibi frequentiores obsistunt. Rumecan interea suis hortator adesse; alios castigationi-hus, alios promissis, ac laudibus incitare, aliis voti, ae jurisjurandi religionem incuteret acerrime utrinque praelium cieri; confusius imperiis, minis , gaudio, metu clamor, itemque tremendus tormentorum senitus ad astra ferri; subeuntium audacissimi quique passim occumbere . In Thomaeum praecipue, & divi Ioannis propugnacula ingruerat belli moles. Eo dum intenti propugnatorum oculi pariter animique sunt, e Mamudianis interim eximia corporum agilitate complures , observato aestus recessu , ad mariti mum arcis latus, antequam dilucescat, accedunt: perque praeruptum, eoque defertum ab hoste saxum, partim brachiis humerisque , partim qua cautes patiebantur, scalis innixi, in arcem standunt, inque aedium tectis Mahome tana vexilla constituunt: dein stolida capti aviditate, armorum atque bo sti una obliti , ad praedam illico dilabuntur . Mulierculae quaedam, aliis Omnibus ad pugnam digressis, in ea parte curabant:ex iis nonnullae virili animo, arreptis hastis, praedatores locorum ignaros, & incerto concursu noctur-om. XVIII. A a noque
205쪽
noque pavore perterritos, intra tecta coercent; aliae ad opem a praesecto exposcendam ad moenia provolant. Mascarentas trepido nuntio excitus, nct
pugnantium frangantur animi, silentium imperat ; ipse cum expeditis ad locum accurrit: ibi hostes partim in aedibus inclusos, partim in angiportibus errantes obtruncat: triginta serme, cum sese conglobassent, ad unum caesi . Ceteros ex arce dejectos , tum altitudo praecipitii, tum prominentes e rupe silices acutae dilacerant. Intentiore dein cura locus custodiri coeptus: dc Masica renias, ab ea parte victor, in praelium sestine regreditur ;suis laborantibus omni parte animos addit; neque verbis tantum, sed etiam corpore miscet certamen; ducisque pariter, ac militis partes egregie sustinet. Sex serme horas dubia victoria pugnatum est. Ad extremum Rume-can suorum clade percussus, receptui cecinit. Lusitani tantis defuncti periculis, primum omnium Deo superisque, ac patrono praesertim divo Iacobo laudes, gratesque agunt: caestrum deinde ineunt summam: e suis tantummodo septem ; ex hostibus comperiunt amplius mille, & trecentos: capta etiam militaria signa non pauca. Christianorum senus magno omnium studio celebratum est. Laudati pro cujusque merito milites ac praesecti. Ludovicus Sosa , & Fernandus Castrius, quorum alter Thomaeo, alter sancti Joannis propugnaculo praeerat, praecipuum fugati hostis, arcisque servatae decus tulere . Antonius quoque Passanius interiorem aggerem turremque magna cum hostium strage tutatus est . Ac seminarum etiam illo potissimum die conspecta virtus : e quibus aliae surtivo, uti dicebamus , astensa transigressim munimenta hostem Mastarentae trucidandum objecerant; aliae ad moenia dimicantibus viris arma, &saxa, itemque fastias, & medicamenta suggesserant, versataeque inter ipsam dimicationem erant adeo pertinaciter , ut sauciae nonnullae constanti dextra sibi spieulum evellerent, plagisque obligatis ad institutum redirent. Is, bene juvante Deo, pugna illius exitus suit. CXXIII. Secundum eam pugnam, obstinatis utriusque partis animis , aliae deinceps haud absimili eventu pugnatae. In iis, praeter cetera tormenta serrumque, ardentibus maxime jaculis certabatur, majore oppugnantium,
quam desenserum pernicie . Quippe gogipio, quo Indi ad vestem utuntur,
ignis tenaciter adhaerestens, momento excitatum incendium per consertos manipulos, cuneosque late fundebat. Quos autem flamma comprehendi Gset, ii, abjectis armis, cum simul vestimenta projicere non valerent; ceterosque ab iis adjuvandis exuendisve, sui quemque periculi metus averteret ; caeci amentesque crebro cum gemitu , incerto vestigio, extra ordines serebant ar . Hinc deformatos vultu ς; exusta lumina ; pendentem e nudatis artubus cutem , ac velut in lora dissectam, horrendo spectaculo cerneres . At Lusitanum multo minus laedebat ignis, amictu laneo, & insuper ocreis,& chirothecis, ac thorace munitum: & corio deficiente, praesectus, in eumdem usum, e pellibus inauratis peristromata pretiosa militibus dividenda
curaverat. Ex eo tempore Mamudiani cum aperta parum proficerent vi,
subterraneis operibus & suppetebat ad omnia multitudo occulte grassari
constituum. Cuniculos plures ad arcem agunt: interea ut ab sensu operis Lusitanum abducant, fabros cum dolabris ad suffodiendos muros quati tumultuosissime subigunt: majores globos cum fragore terrifico, ac densa sumi caligine jaculantur. Porro cuniculorum dispar, neque uno tempore
fuit exitus: alii specubus puteisque , quos Mascarentas mature in id ipsumes erat, inutiles facti: alii non interrupto siuccessu ingentibus detrimentis rem Lusitanam affecere . Longe perniciosissimus omnium fuit is, quemad
206쪽
Is 46. ANNO II. ANN 28. RUM ANNO 339.
ad sancti Joannis propugnaculum praec=pua contemplatione direxerant: isset infra sundamenta pervenit, locum tormentario complent pulvere : ejus denique pulveris tamquam institas ad cuniculi os perpetuo tractu perduineunt . Post haec, veluti ad ultimam oppugnationem instructi, sub lignis ad
eam maxime partem subeunt arcis; ac vix tentato conflictu sese recipiunt. Dein rursus accedunt receduntque simulato me tu , nimirum ut e Lulitanis
quam plurimos propugnandi spectandique studio in fraudem illiciant. Tum
Masica renias, ratus id, quod res erat, hostem dolo, non metu pedem reserre; mittit extemplo qui Fernando Castrio, & reliquis praesidiariis nuntiet, quam primum ex eo loco secedant: hostilem trepidationem in tempus fictam rati quid profecto occultae machinationis subesse. Illi, & vigore aetatis , &fuperiorum dierum victoriis nimium sbi praefidentes;qua Indorum ignaviam irridere , qua praesecti seu monita, seu jussa contemnere . Grave piaculum contumaciae dedit nobilium cohors . Nam simulatque stequentes in turri conspecti sunt; ignem cuniculo Mamudiani raptim iniiciunt. Is a primo aditu ad intestina momento perlatus, multiplicatis in arcto flammis , & in apertum impetu vasto enitentibus, evulsiam ab radicibus turrem cum terribili strepitu, qualis ex Alinat cavernis interdum cieri solet, in altum sustulit , longeque ac late disjecit. E superstantibus alios volitantium faxorum fragmenta dilacerant: alii sublime , quantum prope Oculoruin qui acies. posset, elati, dein ad terram amicti, suo & armorum pondere conteruntur Alios dira ignium vis, tamquam tormento excussos ad hostem usique projecit: quorum interitu nequaquam expletis odiis, barbari inanima, & multa lata cadavera tum incessunt probris , tum sparis, & gladiis crudeliter sodicant . Uiginti serme ex ea statione tantae cladj superfuere: ad centum extincti, in Ioannis Regis familiam adscripti plerique , & claris orti natali-hus: quo in numero Fernandus Praetoris filius fuit . Corpora dein conquitata mulieres terne mandarunt. Ceterum vixdum resederant flammae, cum per stragem, ac ruinas Mamudiani conantur in arcem irrumpere. Adversus
eum impetum quatuor e superstitibus raptim opposuere se se : nam reliqui incendio amati, Sc rerenti malo attoniti, ac sopiti jacebant. Eo cum pugnacissimis aliquot Mastarentas confestim accurrit. Huic manipulo sacerdox effigiem Christi Domini e cruce pendentis intrepide praserebat. Ejus admodum piis adhortationibus, & occulta nimirum e coelo vi non dubie conis firmati erectique Lusitani, tumultum, ac periculum pugnae sustinuere,quoad opere tumultuario murus interim ab tergo ingenti aliorum sudore, ae certamine objectus est: & imminente jam nocte , Mamudiani, multis item e suorum numero amissis, & sauciis, incoepto irrito, recesserunt.
CXXIV. Ejus diei casu admoniti reliqui praesidiarii, exinde cautius in
muris agitare, atque ad primas talium incendiorum notas absistere . Itaque& Iacobaea, & Pallania turris, item subditis ignibus, nullo desen Erum interitu prociderunt. Thomara vero nam eo quoque cuniculus penetraverat procumbentibus in fossam ruinis, paratos atque imminentes in irrupti nem trecentos e Mamudianis oppressit. Atque hujuste machinationis in universum serme hic erat eventus, ut Mamudiani introitu ex lusi, spatia saltem obsessis eriperent, & intra moenium excidia subitarias munitiones raptim excitarent: Lusitani contra, & per patefactum ruina iter conantem
transcendere hostem, virtute, atque armis arcerent, & novum introrsiis pro diruto murum summa coiitentione reficerent. Inde angustior in dies arx
seri, & vix ad explicandos ordines relinqui locus. Quatuor iam menses ob sdionem pertulerant Lusitani, cum ex adeo paucis aliqui serme quotidie , Tom. XVIII. Aa a aut
ruinas conantur an aleem Itium pete .
L. stant in an pullum tedati; fame laborant.
207쪽
postulant . Masearenta4 sua re te uenit.
aut vulnerarentur, aut caderent. Accessit inopia, & sames, seu gibus carnibusque consumptis: dc praeter foeda animalia,quicquid etiam erat fruticosum aut herbidum, in alimenta converso . Hinc vulgo ingruerant morbi: sessique & animis, & corporibus, qui arma tractare possent, vix centum, &quinquaginta supererant: atque ii admodum aegre continebantur , quominus in hostium stationes ultro impetum facerent,vitaeque miserias, & aerumnas honesta morte finirent . In hoc rerum discrimine diu expectatum ab Goa subsidium advenit. Naves quinquaginta Baetainum facili tenuerant cursu . Alvarus Castrius Praetoris item hi ius , & Franciscus Menesius praeerant. Inde Alvarus cum meliore parte classis Dium protinus antecessit: re liquae carptim , prout agilitate vel robore quaeque praestabant, captatis tem pestatibus, ante Septembris exitum subsequutae. Armati supra nongentos cum omni rerum copia in arcem expositi: quae res Lusitano majores, quam pro viribus, animos fecit. Auxit serociam basiliseus, qui demersis in ruina rotis inhaeserat, cum eum ad se injectis sunt bus Mamudiani attrahere niterentur, prosipera pugna retentus . Ex hoc indisnari postremus quisque , Naccusiare primos , quod honium constibus Eousatim ex arae obviam ierint , quod opera moenibus Vplicari , munitioner transferri , se se is tantaι σπ
suas eos permiserint. Reeensere victorias ut de Europa , ct Mauritaniasseatur ) ad S alam, Duiloam, Goam, Malacam, Armuziam, Calec tum ,
ad Repe lini vada , ad Dium denique partas; ingentes barbarorum exercitus parvari e manufugatos; perva Mum Africa , atque A a tota nominis Lu- IanI terrorem ἔ silicet quo tanta deestra, tantaeque laudes, is uno demum praefecto , atque in uno praesidio peream. Tuendum omnibus viribus quod am oribus aeceperint patrimoniam dignitatis, ae famae. Viriliter tandemeruispendam in Bositam capra, ct dignum aliquid rebus olim gestis, ct o Iere gloria ster trandum: quidquid ad eam diem aereptum in arce sit dainni, id fraude, euniculis, tormentis illatum: si vera virtute , manu, ct gladiis decernatur, Lusitanuis impetum, ct micantia expropinquo arma Indos hau quaquam laturor. Haec initio pauci; dein velut ex contagione plures quotidie palam in circulis , & contuberniis fremere ; 8c in Mastarentae cunctationem qua vera , qua fata jactare . Postremo ad eumdem convenire frequentes; pugnam emagitare ; minari, si diutius torpeat,se puemlibet aliuΜ, set ex argilla ducem baud dubie s ecturos. Mascarentas contra lenire su-rentes; de hostium genere numeroque disserere : Iam nune abundare commeatu arcem; eumdes uII ad hoctem laeessendum paveor, ita ad prohibendum sat multos adesse; Demem maxima ex starte circumactam; universi ab Goae ira propediem assere; tum demum certioribus victoriae praemiis, ct minore suorum detrImento praeliam inituros. Haec & alia in eandem sententiam surdis canere Mastarentas : adeo certamen penitus imbiberant animis plerique : nec deerant, qui ab insito livore solutae obsidionis gloriam praereptam Ioanni Castrio cuperent; atque ad prostigandos Gurarates eguisse Praetoris ipsius auxilio nollent videri. Mascarentas, ut inflatos inani fiducia,
fixosique in audaci proposito animadvertit; equum fuerat inquit cipes,
militem ab duce regi, non regere; expectaresigna, non extorquere ; scire ,
quae ad ratIonem gerenia belli pertineant, praefecto, ct conssiariis curae esse .mne quando mihi prope ma 1 injicitis,ofleditionem viatu terbi ue mae' fertis; sineas sane majesatem imperii inconsulta nes, ct libido . Ite, quod
superi bene seriam; virtutem inam, Iacertorique, ct armorum scientiam expromite : ego, μοι Vere debuersm ,sequor; σε quamquam alieno tempore, tamen partem peruuia ac laboris vobiscum una capessam. Vos mori videte ,
208쪽
ut euos ante pugnam Dirituι atque ardorem orienditia , eosdem in oscensuviali ponis odum , atque in us consit praesetis. C XV. Cum haec dixisset, prout in arcto licebat, copias instruit: primam aetem Alvaro Castrio, alteram. Francisco Menesio dat ; cum ceteris ipse, modica manu ad custodiam arcis relicta, subsequitur. Facta secundum euripum eruptione nam ex ea parte latior patebat exitus serocissimi quique vallo succedunt; ac defensoribus primo impetu perculsis aut deturbatis , ingenti ardore transiliunt. De in , signo ab hostibus dato, cum nova identidem siubsidia e castris affluerent , atrox esse praelium coepit: & qui nondum transcenderant Lusitani, cum proculcatae priorum pedibus laetiores herbae altitudinem nudassent valli, quod ex arce pro bicientibus nuper humilius apparuerat ;icti re subita, primo haesitare, dein, hoste imminente, fugam aut latebras circumspicere . Tum Mascarenias: IDccine stagna es,
quam poscebatis increpitans ; ante discrimen feroces, in us discrimine timidos, ct ignavos appellans ; ad opem laborantibus ferendam frustra co
natur accendere . Inter haec Menesius intra vallum acriter dimicans ,& circa eum aliquot principes Lusitanae juventutis occumbunt. Alvarus Castrius saxo percussus, cedente ad ictum galea cum attonitus cecidisset, Mascareniae interventu servatus est. Neque ultra sustineri, superfundens se ex omni parte castrorum, poterat multitudo . Lusitani cum undique pulli transfigerentur, & oppugnari e diverso latere arcem , seu consilio, seu temere sub Iata nuntiaret vox; nequicquam obsistente Mascarenta , nullius nisi vitae memores ad moenia portasque praecipiti cursu vertuntur .. Cupientem simul invehi Mamudianum tormentis e muro deterrent. Hic temerariae eruptionis eventus fuit. Exinde suoe ipsi conata segniores facti ut in contrarium saepe migrant vitia vix pro muris obire stationes, vix recenti successu elatis , & subinde arcem aggredientibus Indis obsistere et quoad resecti x tandem ex pavore animis, rursum alacres, dc obliterandae ignominiae cupidi , ad consueta munia rediere . At Mamudiani , quo se magis magi sique Ob firmatos ad continuandam obsidionem Ostenderent; atque ut expeditiores ab continent7 commeatus haberent; earipo ad Rumaepolim , jactis utrinque molibus , alterum pontem imponunt ea magnitudine ac firmitate, ut quamlibet onustas vehes tuto ac large transmitteret - Simul dies noctesque fatigare ac premere Lusitanum ; stantes muros frequenti verberatione concutere ; quae minus commode ballistis labefactari possent, in ea subditi ignibus ealefacta syphonibus acetum immittere ; putrefacta continuo excindere serramentis; igni seros e stupa, gogi pio,& sulphureo pulvere globos in tecta conjicere ; denique cuniculos, quod ea res prospere cessisset , ad
arcem universam evertendam pluribus simul locis agere . Adversus ea Ma starentas, operariis auctus, non una regione item obliquas adversasque
excavare sodas; tormentis, ac missilibus ab omni parte hostes impetere; in tergeri nos aedium parietes perforare , qua tecti milites, & mancipia commearent .
CXXUL Iisdem sere diebus, quibus haec ad Dium fiebant, Goam de
Femandi, & commilitonum clade nuntius affertur. Inde gravis moestitia simul & metus civitatem incessit. Praetor, quamquam acri doloris morsuperstrictus , tamen ad ceteros animandos, Iugeri filium vetuit: ipse nitens purpura & ornatu alio sumptuoso , in campum una cum proceribus, velut animi causa, processit: ibi, tum in gyros flexo, tum cursu, & saltibus incitato militariter equo , malum subinde Mamudianis interminans, cunctos vultu,& oratione confirmat. Mox in classis apparatum Omnes de integro curas ac
Masearen Ias nullia modis hostem vexata Ptitor Goae ap. parat elassem .
209쪽
υἰbos aliquot obsessos adire iubet
Alustiis at quot hostium naves Plaetor empli contrahit, Et oram Camis haleam popula.
riti eonstituit. Iiusdem siluta
nervos intendit: ac mitestente jam hyeme, Alvarutri Acuniam navibus
quinque, in quibus praeter magnam instrumenti bellici vim fistulatores erant quadringenti, protinus jubet obsessos adire, ac suo nomine prohibere
quominus ante universe classis adventum pedes e munitionibus eiserante sese paratis omnibus ad pugnam rebus brevi affuturum. Cum ea manu prosectus Alvarus, circa Dium in Kliquot naves Arabicas incidit. Iis mercenaria variarum gentium auxilia propinquus Sosaris quidam ad exercitum subvehebat. Alvarus, commisso seIiciter praelio, naves expugnat; captum ducem in arcem insert: huic magnum auri pondus ad redemptionem frustra ollarenti una cum primoribus abscisse cervices: capita in euripum consulto projecta, ut in consipectum urbis aestu accedente ferrentur. Perlata atque agnita, iram in Lusitanos ac rabiem hostibus acuere . At Praetor, appetente vere, Bazainum oppidum navarchis, & militibus ad conveniendum edixit, atque ad ceteros excitandos eodem ipse confestim celocibus circiter quadraginta contendit. Coactis omnibus copiis, quae contrahi e vicinis regionibus potuere ii fuere, praeter navalem & aliam turbam , Lusitani bellatores mille quadringenti, Canarini auxiliares trecenti )Cambaicam oram ferro ignique perpopulatus, ad Mortuorum insulam navibus circiter octoginta pervenit . Huc evocato Mastarentae mandat, uti ad exscensionem cuncta quam primum expediat, ac sine intermissione tormentis undique vallum hostium , & densos aggeres quatiat , ruinaque patefaciat in urbem iter. Di
ctis obtemperatum ; & paulo post Praetor incolumi classe subsequitur. Ab
aversa parte arcis per triduum sine tumultu expositus miles. Naves portum invectae, quam maxime tuto ab hostium telis recessu consistunt. Praetor, omnium postremus in terram egressus , uti munitiones intravit; mirari s
ciem loci; solo aequatas turres, ae propugnacula. Alicubi nullum se stavestigium; in aedificatos moenibus ab hoste muros, duasque propemodum ex una arces factas. Contemplatus dein, quatenus licuit, hostilia castra , adhibitis proceribus, de summa helli consultat. Erant qui diiserendam eruptionem , & reficiendum e maritima iactatione suaderent militem . Ipse , ratus ad nominis Christiani dignitatem pertinere, ne uno quidem die Pra: torem Lusitanum ab Indis clausum teneri; nulla interposta mora certamen experiri constituit. Militibus edicit, curatis mature corporibus tertia vigialia praesto sui. Areem , detractis valvis, ne qua in receptu spes ulli foret, Antonio Correae cum idoneo praesidio inter pratii tempus tuendam adsignat: consito dein adjuvat rem, quod consilium haud dubie rictoriam peperit. Turris erat ad dextrum urbis latus, qua in apertum mare prospectus est: Sylverianam appellabant. Ad eam quatiendam , quasi ex illa parte descensio quaereretur, dromones pridie missi tres, e salo eminus muri partem vehementi jaculatione diruerant. Id ubi cognovit Praetor, Nicolao Consilvo impigro viro , & rei maritimae in primis perito mandat, uti naves, quae remis aξantur, prater nautas ac libratores, imbelli turba, lixis & calonibus impleat: ii pariter ac nautae hastas erectas singuli binas; remiges altera manu remum, altera accensos seniculos teneant; libratores tormenta in hostem veluti ad oppugnationem exerceant. Hoc modo instructam classem jubetur Consalvus ad insulae alterum latus, de quo dictuna est, paulo ante lucem admovere ; vociferatione , bombarda, tympanis, tubis quam maximum strepitum ac tumultum ciere; aliis aliisque subinde loeis deseensionem ostendere ; multimoda arte hostiles distinere copias. Haec mandata Con-
salvo: ceteris item praesectis, prout quaeque res post alabat, sub vesperam edita imperia. CXXVII. Ru-
210쪽
II 46. ANNO II. AN Mo 28. RUM ANNO 339.
CXXVII. Rumecan haud satis certus qua potissimum ex parte Lusiani essent erupturi; ad omnes aditus aeque terrestres atque maritimos itormenta vigiliasque disponit; telorum omnis generis ingentem copiam in muros aggeresque comportat; auget munitiones; &, qua ex euripo descensus ad oppidum est , praealtas fossas levi superinjectu ramorum ac terrae latenter occaecat. Externi selectique militis praeter Guetaratas Indosque , quorum major multo erat numerus) in eam curam ac sumptum acriter incumbente Mamudio, viginta millia in armis habebat. Ex iis ipsa robora ad primos impetus excipiendos in fronto castrorum locat, firmatque ab tergo subsidiis: Rumaeum pontem septingentis militibus insidet: reliquam multitudinem , quo clainor , quo signa advocarint, paratam ad omnia occurrere jubet. Rebus ita provisis, tanta virium suarum Manaudianos cepit fiducia, uti Lusitanorum paucitatem conatusque irriderent , vixque universi pugnae subituros aleam crederent. Lusitani contra , uti Christianos decet uno Deo maxime steti, nihilominus expediunt arma; atque ad condictum tem
pus ante Praetorium armati conveniunt. Dies erat Mi. Idus Novembris ,
divo Martino sacer . Tum loco excelso, ut undique consipici posset, Antonius Casilius ex Observantium familia insigni pietate sacrificat; Deumque precatus, ut in hoset Ecclesiae serosanctae formidinem, ac terrorem averte-ru ; Christianos , quo alacrius capessant pugnam, noxis omnibus Pontificia potestate expiatos absolvit. Eosdem Praetor , quod pluribus agendi spatium non esset, paucis adhortatur, uti Chrso Dce, cujus tueantur causam, forti ae fidenti animo strae litim ineant. Nannem V a Regem unirescujusque virtutis, vel ignaviae primo tesem nectatorem, mox remuneratorem aut vindicem adesse putent. Indi ei totius imperia summam in ejas dies certamine verti ni, ambigant. Posremo sciant, praeter naturam loci, ab se quoque diligenter pravissum , uti segnibus timidissique nullam neque terra, neque mari erigium μ. ει arce deIranas fores , e stortu naves in expeditionem emi as . Magnon mis certam vel in morte victoriam, vel in victoria sal tem praemis consituta. Cum haec agerentur, jam Nicolaus Consalvus classem e composito ad alteram partem insulae circumegerat; variisque uti convenerat locis descensum & oppugnationem ostentare pergebat: & nox adjuvabat incoeptum,ex incerto speciem omnium multiplicem oppidanis intuentibus reddens . Et in Praetoria sublime vexillum, ac lumen in puppi, ad haee densi lota classe ignes , tormentorum fragor, micantiaque arma , &mistus hominum vocibus,ac tympanorum pulsu,tibiarumque concentu Martius tubarum sonus ; Castrium cum omni exercitu adesse monstrabant. Eo terrore Consalvus omnium oculos in se converterat: ut non ex urbe tantum , sed etiam e castris armatorum agmina relictis praesidiis ad mare con- eurrerent . Id ubi a speculatoribus accepit Praetor, in primo tumultu, antequam dolum clarior proderet lux, instructas, prout ans ustiae loci serebant, copias serme tria erant hominum millia) pluribus simul portis emittit. Primum agmen ducebat Mastarentas e veterano milite, ac perito locorum, atque ad ejus imperia dudum adsueto : accesserant e reliquo exercitu qua dringenti . Cum ceteris modico intervallo sequutus est Praetor. Cingebant Iatera spectatae sortitudinis viri. Una Casilius ornatu quam augustissimo trabeatus , Christi ad crucem affixi attollens imaginem, concionabundus aderat. Ejus hortationibus inflammati Lusitani, simulque divina, & humana pleni spe, clamore consentienti ad castra succedunt: ac semiplenas adorti stationes,e vallo dejiciunt: & partim stratos,partim integros aggeres muros que sicalis, contis , humeris innixi transtendunt ; hostemque obvium hastis,
gladiisque conficiunt. CXXVIII. Ad
alteram partem instil elleuma git, ge exseensciis nem ad oppugnandum osten