장음표시 사용
181쪽
que tormentis in classem acceptis, Praetor circa eamdem insulam octo serincidies in anchoris stetit; nuntium ab exploratoribus de statu rei Diensis ibidem expectans.
XCU. Ea mora saluti Diensibus suit. Siquidem per eos ipsos dies Mustasi & Sofar, fugitiva Turcarum tyranni mancipia, novam & conditionem& sedem quaerentes , Dium classe devenere; secumque sexcentos Turcas , Atabes mille & trecentos, & praeter minora tormenta, basilistos aeneos egregie Brmae tres in urbem invexere . Hoc tam insiperato subsidio magno pere confirmatus est Tocan, cum paulo ante, Lusitanae classis fiama conterritus , ad deditionem haud dubie inelinaret. Exinde, Mustatae suasu , emissa extra oppidum cum pretiosis rebus puerorum ac mulierum turba ; reliquos oppidanos recensiuit. Inventi qui arma ferre polsent, praeter novos auxili tores , undecim sere millia; & omnes gravi edicto vetiti gredi ex urbe . Tum, eodem hortante atque adjuvante Multasa , stationes ad portas , iamuris tormenta vigiliaeque dispositae: & sub praecipuas urbis vias acti, de sulphureo pulvere completi cuniculi; quibus, si in urbem irrupissent hostes, in extremam eorum perniciem ignis applicaretur e & intra ostium portus, quod ferrea catena claudi selitum erat, tres & septuaginta biremes inistructae: denique nihil omissum, quod ad urbem , praesertim a mari, firmandam tali tempore pertineret. Nonnius , uti dicebamus , consulto ad Betelem interea trahebat moram . Dein, cum ii, quos ob id ipsum ab Goa praemiserat, neque ipsi venirent, neque nuntium aut litteras mitterent; quippe custodibus ad exitus omnes appositis; ignarus omnium, quae apud hostes serent , ad incertum eventum a Betele Dium ire perrexit; haud dubie ratus, ad con- speetum tantae classis motum aliquem in urbe futurum . Ubi eo perventum est , vixdum in salo iecerat anchoras, paratus per colloquia tentare animos incolarum; cum ex omnibus repente propugnaculis in classem vis ingens pilarum emissa . E quibus, inspectante Nonnio, in ipsim paene Praetoriam tres illatae, magnam constemationem secere . Inde subducta extra ictum classe,& omni spe non voluntariae deditionis modo, sed etiam pacis abscissa ; cum speculatoriis navigiis missi,qui e proximo, quoad liceret, lustrata oculis urbe, certi quippiam referrent. Ii, abra ad jacula vitanda littore, sensim pringressi, ingentem aspiciunt pro muris hominum frequentiam, & navium multitudinem in portu paratam, & omnia telis, atque tormentis, micanti busque cum ingenti seno flammis horrentia. Simul animadvertunt, non aeque ab terra atque a mari dissicilem oppugnationem esse : & sicubi destentio facta sit, a Septentrionibus maxime succedi ad moenia posse . Histe rebus eognitis Praetor, quod in unam rem navalem intentus, terrestris pugnae machinas & instrumenta nequaquam advexerat; portus claustra perfringere, classemque adoriri, & simul e navibus moenia diverberare decrevit. In eam rem postridie cum tormentis maioribus promotae, centonibus x pluteis te istae , scaphae complures ἱ triremibus ab tergo & ab latere adjunctis ἔ quae , simulatque per stragem aliquis aditus daretur , ad irrumpendum inter volitantia tela militem audacter exponerent. Haec , turbatis inexpectata hinstium vi plerisque , ad ver insuper aestu , per metum ac trepidationem
aegre fiebant: & simul periniqua erat verberandi conditio: quippe cum oppidani e fixo & immobili ad tinus destinatos tormenta librarent ;Lusitani e fluxo & instabili prope in incertum mitterent tela . Ergo , ut in hujus nodi conditione , alteris nihil se e illatum damni ;ex alteris propugnatores & nautae non pauci paene momento dister-pti sunt et & , quod vel in primis oppugnantium fregit animos, omnia
182쪽
sernae tormenta majoribus , quam quos paterentur , bolis, & nimia defatigatione disrupta. XCVI. Hoc tam infelici successu perculsus Nonnius, ne simul ad procellas ac tempestates expositam in salo classem haberet, simul milites remigesque tanto cum detrimento densissimis hostium globis objiceret; sublatis
anchoris, fremens gemensque irrito conatu ad Betelem rediit. Inde , Antonio Saldania ad pervastandam Cambaicam oram cum parte copiarum relicto , ceteras ipse Goam reduxit incolumes . Eodem paulo post Saldania quoque rediit, inter ceteras clades eversa Goga id oppidi nomen ) &onus lis Indica fruge quinque & viginti paronibus uno incendio absumptis. Cambaici sinus custoisia viro egregie sorti Iacobo Sylveriae tradita. Goae hyems jure dicundo , & navibus reficiendis exacta . Deinde ubi sese adfas aperuit, Cialem Praetor classe contendit. Is locus ultra Calecutum duas leucas apprime navigabili aestuario impolitus, mire factus erat ad Arabum infestanda commercia, & Zamorini Malabarici Regis potentissimi consilia
exploranda, conatusique opprimendos. Ibi ergo Praetor, quieto Caleculano, neque ad impediendam aedificationem auso inire certamen, arcem egregiam opere militari paucis diebus extruxit. In eam rem agri pars cum palmetis ab Cialensi regulo praesentibus nummis coempta: & regulus ipse, ne Zamorini vim extimesceret,in silem ac siocietatem acceptus est. Eadem aestate Iacobus Sylveria Tanahensem dynastam Diensis auxilii fiducia tributum penJere recusentem aggressus, oppido exegit; ipsiamque oppidum egesta praeda cremavit . In eodem tractu Bandoram, qui locus erat in Tocanis ditione, & operoe magno , & valido praesidio munitus, vi cepit, ae diruit. Multos praeterea Cambaicae orae vicos evertit; naves partim subductas exussit, partim cum oneribus Dium petentes excepit, aut depressit: ad haec, in remigum sunplementum quatuor millia captivorum abducta; &clausis undique maritimis commeatibus, Diensi portorio & annonae ingens eo anno detrimentum illatum est . Eadem paene vastitas , eodem Sylveria duce , anno insequenti
propioribus etiam urbi Dio littoribus atque agris invecta: villae, vici, navigia passim incensa: multi mortales abducti: opulenta emporia duo, Pate , & Paleno, haud sne certamine capta, & direpta . Mangator oppidum insigne quo item nomine emporium est in ora Malabarica ) dilapsis metu Ma-hometanis , deletum e ditati praeda milites r nec parum pecuniae in regios
quoque fiscos redactum : impune euncta : cum & novo Cambaiae Regi Ba- durio interioribus implicito bellis haudquaquana vacaret opem ferre quamvis adeo laboranti orae maritimae, & Melicus Tocan circumferenti bellum Lusitano occurrere nec posset, nec satis auderet absente Mustasa, qui post repulsos ab Dio Lusta nos, in regiam cum laeto nuntio ad praeinia petenda, R venditandam in posterum operam suam Regi, haud sane magna Tocanis voluntate contenderat. Eo adjumento ae praesidio destitutus T an, Omnibus circa populis ob recentia damna terrore nominis Lusitani perculsis, quicquid habebat copiarum ac virium , partim ad urbis Dii custodiam, partim ad muniendum Metainum summo studio conserebat. XCVII. Et Nonnius ardens dolore susceptae ad Dium labis , adeant eluendam, excidium Baraini tacitus duduni apud se voluebat. Ac maturandum ratus, antequam ab terrore populationum reficerentur hostium animi ;cum navibus amplius octoginta, & bellatorum quatuor millibus, quorum dimidia pars Lusitani, ceteri Malabares aut Canarini erant, Gaulum acces.sit. Inde praemisso cum expeditis navigiis Emmanuele Albuquercio ad portus introitum occupandum , ipse, Iacobo Sylveria trans Dium accito, cum Tom. XVIII. X a cete-
183쪽
cetera classe subsequitur . Baetaini tum agebat Tocan, magno equitum peditumque numero ad famam classis Lusitanae contracto. Munitionis autem ratio erat hujusmodi Arcem idoneo loco aedificatam habebant . Praeterea ad euripi fauces , qua descensuros putabant hostes , propugnaculum excitannuinde perpetuam sessam immisso mari,itemque aggerem cum crebris turribus , magna tormentorum imposita vi , ad oppidum usque perduxerant. Neque oppugnari , nisi eo munimento superato, arx poterat; dc frequentia tectis loca protinus petenti hosti , nullis circa sylvis aut collibus , turres ab latere minabantur . Nonnius, duce transfuga locorum perito, paulo supra id, quod dixi, propugnaculum, tripartito exposuit copias. Primo agmini Jacobus Sylveria; secundo Ferdinandus Deaa , & navarchi aliquot praerant; postremum ducebat ipse . Ubi propius ad munitiones ventum est ; Lusitam, tentata, dein omissa propter altitudinem fossa , praeter hostium oculos ad oppidum recta contendunt. Scilicet in pretereuntes confestim ex aggere saevus imber telorum perpetua iaculatione conjectus. Quacumque audax
incedit agmen , igniferae bolides, plumbei ae ferrei globi, spicula dens,
circumvolant. Mirum profecto, & quod , nisi in potentiam Dei reseratur . plane fidem excesserit. Pura& patenti littore, cum e turribus ae senestellis undique peterentur nemo prorsus omnium ictus est . Quo miraculo com moti auxiliarex multi, sponte dein Christlanam fidem amplexi; cum ita
affirmarent, angustis in rebus nullum omnino aeque atque Lusitanorum Deum suis cultoribus esse praesentem, atque propitium . Ad extremas munitiones cum decem amplius millibus armatorum sese Tocan ostendit. Ibi acrior concursu primo, quam perseverantior pugna suit. Invehentem is
magno impetu Lusitanum, gladiisque & hastis adversa ora & pectora sodientem, diutius non serentes Maho metani, transmisse per pontem euripo , ad proximos montes celeri suga succedunt, eodemque loeo castra communiunt. Nec major inclusis intra arcem ad sustinendam oppugnationem animus fuit. Eminus conspicati suos abeuntes , & hostium adventans agmen, ese templo sese per aversam arcis partem omnes ejiciunt: trajectoque pariter euripo, Tocanis vestigia subsequuntur. Per hunc modum arx oppidumque minore, quam timebatur, certamine in potestatem venit. E Mahometanis
tum in praelio, tum in suga caesi quingenti & quinquaginta: e Lusitanis desiderati non amplius sex. Multum ibi sulphurei pulveris & globorum inventum ; & majora tormenta circiter quadringenta . Praetor, collaudato praecipue Sylveria & iis,qui in primo agmine dimicarant nam ad secundam aciem& subsidia praelium non pervenerat donisque militaribus de more distributis, in ipse littore castra posuit. Inde quicquid erat sertile in agris, serra ignique corruptum ἱ oppletae hostium Gil. ; prorutum vallum; 3c arx ipsa ,
quod ad eam tuendam copiae non suppeterent, a fundamentis excisa. Et Nonnius, per se perque siuos e regie repenso barbaris, quod ad Dium acceperat, damno, incolumi claIie Goam hyemandi causia repetiit. XCVIII. Circa idem tempus Ugentana: Rex Malacensem oram crebris excursionibus habebat infestam . Adversus eum cum quadringentis Lusitanis a Malaca prosectus Stephanus Gamma, qui tum urbi praeerat, adverso flumine ad hostem subiit: ac munitiones primum in itinere objectas , exposito milite per vim cepit: dein fugato Rege, desertam arcem & urbem Ugentanam incenditi tormenta complura, navesque captivas cum insigni Iaude victor Malacam reduxit. Sub haec, e Lusitania cum onerariis quinque Martinus Alphon sus Sosa , praefemus maris Indiei des gnatus, Goam desertur. Is , accepta a Nonnio classe, naves quinque & triginta, inqui-
184쪽
quibus erant Lusitani sexcenti, ad Damanuin duxit oppugnandum . Cam-baiei littoris id quoque oppidum est, supra Barai num leucas sernIe quatuordecim . Carebat moenibus, atque ob id oppidani cognito adventu di fugerant . Sed firmi operis arcem Turcae affuisti Resbutis, quae gens latrociniis dedita Carmaniae fines attinsit, quingenti numero tuebantur. 1idem urbis aditum a porta tumultuariis munitionibus crebrisque tormentis obsepserant . Sosa ici conspectum hostium delatus, levi primum navigio ad contemplandam loci naturam, & opera circumvectus est , dein vitato portu, nocte intempesta in asperum littus non sine periculo repente descendit; ac partim se alis ad muros appositis; partim , dum pavidi quidam elabuntur, portis raptim occupatis, in arcem irrupit. Intra moenia, cum Tu cis praesertim,snterclusio exitu, atrocitet dimicatum est: ac, paucis exceptis, qui inter primum, ut dixi, tumultum evaserant, ceteri ad unum omnes occisi . E Lusitanis decem desiderati non amplius: graviter icti complures iaArx triduo diruta, & sola, vix ut vestigium extaret, aequata est . Inde victor Sosa totam Cambaicam oram , non sine magno terrore , Dium usirue pereurritia Capti & evessi Damani fama Badurium Cambaiae regem valde commovit ; praesertim quod eo ipso tempore gravia ex aliis partibus bella imminerent; in quae dum totis incumbit vitibus, ne interim acrior ab tergo Lusianus instaret; oratorem petendae pacis ad Nonnium misit; scriptisque& obsignatis conditionibus, Ioanni Regi Bazainum, vicinasque insulas, quo in numero Salsetanae sent, & partem insuper continentis attribuit. Pacci eum Lusitanis facta, sese ad ceteras expeditiones accinxit. Duo tum a Septentrione holhes in primis urgebant: Crementina vidua, Sangae Regina , eximia specie, ceterum. praeferoci& plusquam virili ingenio mulier; a prima aetate militiae rudimentis. imbuta , pugnamque inir , Anumnum instar , intrepide solita; itemque Mogores, Scythica gens, praepollens viri-hus; & eum finitimis Peias bello certarct assueta. Horum Rex Miramudius, a magnoΤamberlane originem trahens, Mando dynasta sollicitante cujus avunculum Badurius pepulerat regno paulo ante in Cambajae fines valido cum exercitu irruperat. Inde subdatis animis Crementina, filii gerens tutelam , statutum olim vectigal Badurio abnuebat pendere; coacti sique duobus equitum , triginta peditum millibus ,. in regiae se se continebat urbe, cui nomen Citor Haeduar max me Badurium eo tempore distinebant cum . Super iis cum aliquandiu apud se deliberasset nam alienis consiliis admodum raro utebatur) Sangam edomare quamprimum, dein Mogoribus omni conatu obviam ire constituit. Apparatus autem hujusce expeditionis erat ejusmodi, quemadmodum a Christianis cognitum est, qui in eo ipso belloe Badurii stipendia merume XCIX. Equitum sitib lignis habebat centum & quinquaginta millia, equibus erant gravis armaturae triginta: peditatus quingentorum millium explebat summam: in iis externi variarum nationum ad quindecim millia id erat exercitus robur. Fartacas, & Abassi nos alii praes sti; Turcas trecentos Mus asa ducebat: accesserant Christiani captivi, demptis ad militiam vinculis, non plux octoginta ; quorum erant quinquaginta Lusitani , Galli reliqui, incertum quo casu , Dobriga, quam vocabant, navi ad Cam
baicas regiones appulsi o Armorum telorumque omnis generis vim ingen tem , curulia tormenta mille admodum ex aere cuncta paraverat: in lixv2stae magnitudinis quatuor basiliscos, intremente solo, centena singulos boum juga trahebant. Hisce addita QIphurei pulveris pilarumque plaustra quingenta , & libratores , ac lasoriae artis magistri complures, cum omni
185쪽
jaculandi, & conflandi instrumento . Ad haec turriti elephanti amplius dueenti ; quaternas alii minores fistulas, majustulas alii binas, totidemque milites dorso vectabant. Signato in stipendium auro argentoque vehes onustae quingentae, & super haec omnia, Satrapae , ac dynastae permulti cum suis quisque thesauris, & magno comitatu sequebantur . Jam vero mercatorum , opificum , lixarumque , & calonum sumnia iniri vix poterat . Cum hisco copiis e Mandoo regno, quod nuper invaserat, prosectus in Sangae fines Badurius ad Citorem castra posuit. Ea urbs edito loco duodecim millia passuum obtinet ambitu , sumptuosis admodum aedificiis publice, ac privatim ornata , moenibusque , ac propugnaculis egregie cincta . Itaque propter majestatem, ac pulchritudinem, quamquam arroganti vocabulo , Mundi umbella id enim Citor gentis linguasgnifieat) appellatur. Et quoniam , s vel ad muros ex inferiore loco succedere Cambaeus, vel same subigere inclusbs instaret; cum anceps oppugnatio , tum lenta fore videbatur obsidio. ; consilium cepit hosti plane exitiale , naagnis operibus machmis que cx tuto urbem adoriundi: neque difficilis erat ei molitio quantavis, nimirum exsuperante ad omnia multitudine . Ergo ad urbis radices densum ordinem trabium , qui munientes ab tergo protegeret, pluteorum vi ce defixit. Post hosce pluteos brevi tempore duas turres, quae fastigio altitudinem aequarent moenium, latas pedes quinquaginta , e lapide & argilla excitavit; gradusque ad ascensium adstruxit. In iis turribus delecti bellatores, & muralia tormenta disposita cum neque in adversis propugnaculis quemquam consistere paterentur; & tectis, ac delubris ultimum haud dubie minarentur excidium ; Regina, alioquin ad desentionem parata, admoto hoc tanto terrore despondit animum: perque notos calles, cum liberis, dc paucis familiaribus clam ex urbe profugit. oppidani frustra hostem aliquandiu arcere conati. ad extremum perditis rebus, in auri, argentique , & pretiosae vestis acervos quos in id ipsium ex publico privatoque collegerant) ad Betela nam conversi rabiem, subditis ignibus injecere se . Tres ipsos dies incendium tenuit. Ad septuaginta millia sexus utriusque mortalium per eam desiperationem absumpta . Sullanus urbem ingressus ingenti laetitia, purpuratos amicosque novis beneficiis, ae vectigalibus auget ; militi stipendia duplicat; se ipse adeo magaifice , & elate circumspicit, ut omnium Regum uni sibi, qui Citorem expugnasset, umbellae hon rem deberi haud absurda quidem allulione jactaret. Uerum quae sunt humanae vicissitudines, non diuturnum Sullano ejus victoriae gaudium suit. Adventanti copiis auctis Mogori obviam progressiis; ad Docerem urbem semel, ad Mandoum iterum profligatur, dccastris exuitur ἱ inde cum ab aliis, tum ab ipsi, Mustasa desertus; barba , ne dignosceretur, abrasa, gre gali cultu , perpaucis comitibus Dium usque contendit. Ibi, a concepto pavore, de asportandis Metam the auris, qui supererant, & regno relinquendo agitasse dicitur. Sed suorum hortatu retentus, dum hostes populando agro, & egerenda e desertis urbibus praeda morantur, & ditati spoliis, ut fit, patriam cogitant; interim ad opem a Solimano Turcarum tyranno petendam oratores misit: iis dona ad ipsum Turcam data, quorum aestimatio ad sexcentorum millium aureorum summam ascenderet λ ad milites vero quam exercitatissimos nam id unum ab Turca implorabat auxilium ) mercede conducendos, magna pecuniae vis. Hoc in praesentia I parandi belli consilium Badurius cepit. C. Ueritus deinde , ne serum amictis rebus id remedium esset; fracta demum superbia, Sosam ab Ciaulo nam in ea tum statione classem ha
186쪽
bebat dein ab Goa Praetorem ipsem Nonni uni ad se per legatos, ac litteras invitavit: iisque, modo partem capesserent belli , potestatem arcis ad Dium aedificandae quod frustra jam toties omni arte quaesierant) ultro detu- notu in Ioeplorat lit. Hisce nuntiis allatis, ab neutro in tam praeclara occasione cessatum est. Sosa prior, tum Nonnius Dium instructa classe contendunt. Ibi novix ut illa D. que sideris & amicitiae legibus in publicas tabulas testato relatis, desi--- gnati communi consensu fines arcis in extremo insulae promontorio, qui loeus imminet in ipsum introitum portus , ut claustra maris haud dubie Lusitani tenerent. Annus tum agebatur seculi hujusco trigesimux quintus. Area dimensa, confestim ad structuram admotae manus, non fabris tantum,& navali turba , sed ipsis et dari militibus, & praesectis enixe rem adjuvantibus . Triquetra, utpote in promontorium desinens, loci est figura . Iactis sundamentis, ab aperto mari ad interiorem tumulum e regione oppidi murus est ductus pedum septendecim crassitudine, altus ad coronam usque viginti. In eo tumulo rotunda, uti mox tum erat, cespite ingesto erigitur ante omnia turris dodrantium nonaginta diametro. Thomaea appellata, quod Ar dἰfieatur. ejus Apostoli festo die exordium sumpserat: inde rursus ad alterum insulae marginem continuata moenia sunt; qua rupes abscissae portum attingunt. Ibi turris altera extructa diametro dodrantium sexaginta. Huic ab divo Iacobo Hispaniarum praeside inditum nomen. Muris fossa circumdata,quoad cautes, & praecipitia tulere. Inter duas turres medici ferme spatio portam cum lorica in urbem aperiunt. Intra moenia sacellum, & praesecto prelidii militibusque tecta militariter excitant . Per hunc modum in pnesentia duntaxat arx ab urbe intersepta est ; laterum munitio, quod ea mari alluuntur, in aliud tempus rejecta e ceterum opus undequinquagesimo die, non sine Sullani admiratione perfectuin . Simul ad recuperandum in Cambajae finibus Vari venem pagum , arcemque oppositam Indo numini , missus. rogatu Sullani Uascus Petreius a sancto Pelagici cum Lusitanis ducentis & quinquaginta ; Sosare adjuncto cum Turcis trecentis Mogores centum & quin quaginta , incenso pago, arcem obtinebant: ii, quandiu levioribus missilibus dimicatum est, hostibus egregie restitere. Ast ubi provectis e classe majoribu tormentis moenia quati coepta ; diffsi viribus arcem deseruere . Ita Uarivenes denuo in Sullani potestatem redigitur. Praeterea in mariti tia ii . . maama Cambajae oppida praecipua Lusitanorum manipuli aliquot praesidii causia timiam ravam profecti: cujus auxilii fama e longinquo, ut fit, in majus audia, retardatus Lusit ni Mogor spoliis Cainbajanis gravem. exercitum. trahens, instante jam hyene , domum revertit. Is Mogoriei belli finis Badurio suit. Inde Sullanus ad refovenda quae recentibus cladibus amicta & prostrata iacebant, itemque ad continendos in fide populares intendit animum . Quippe non pauci
ea tempestate Sullani tyrannidis jugum excutere conabantur ..CI. Compositis utcumque ad Dium rebus, Praetor ad arcis tutelam reli cto eum octingentis militibus,& idoneo tormentorum apparatu,Emmanuele Sosa, Goam hybernandi causa revertit. Inter haec Sullanum Badurium,
vel ab ingenii levitate , vel quod Prator non pro spe copias ad persequen dum bello Mogorem misisset, poenitere coepit indomitae gentis in Riim re gnum admissae. Ninarao Diensi praesecto mandat, uti extemplo per speciem cingendi ex omni parte oppidi, & includendi, quod in extremo patebat s . regii stabuli , modico intervallo murum arci Lusitanae praetendat. Id cum
se Lusitani passuros negarent , quod ex eo munimento periculum ingens nis .i immineret arci; elatux iracundia Sullanus , eonvitia in eos, & minas intem i peranter effudit: dein, simulata rursus amicitia , incautos adoriri, atque adeo
187쪽
ossi Ium smu Iam Baduriti praetorem adit. Abeuntem Allia gutJ6 invadunt stant. Me atrox pugna.
adeo Praetorem ipsum, ut sertur, simulatque rediret, ad epulas invitatum opprimere statuit. Super haec ad distinendas quam maxime Lusitanas vi res , missis clam litteris nuntiisque, Zamorinum ceterosque ejus orae dynastas in Lusitanum instigabat nomen . Praetor, pluribus ac minime obscuris indiciis fraude comperta, ineunte seculi hujus anno trigesimo septimo , navibus triginta, in quibus erant Lusitani quingenti, Dium iter edixit. Eodem cum sua classe Martinum Alphonsum ex ora Malabarica subsequi jubet. ; paratus, ubi res facultatem daret, Sullani insidias antevertere. Ea facultas opinione celerius oblata . Cum enim in Diensi portu sub arcem jactis anchoris Praetor morbum egregie simulans, Regi salutem nuntiari jussisset; ac se, quominus ad eum adiret, valetudine prohiberi; Sullanus, nimirum ad sua tegenda consilia, ultro ipse parva biremi ad invisendum in poetoria Nonnium accessit, venatorio amii tu viridi, atro eapitis diademate, Iadio inaurato succinctus. Vehebantur eodem navigio, praeter Emmanuelem Sosam quem ipse inro amicitia ex arce evocarat Satrapae vel amici non amplius tredecim; praeterea pueri duo: regium pugionem alter, pharetram alter & arcum de more gestabant. Lembi quatuor cum cetera familia sequebantur. Ubi ad praetoriam applieuit, conscendenti Nonnius aperto capite obviam ad scalas magna cum obsequii significatione progreditur ἔ acceptumque perhonorifice in puppim initar cubiculi regio apparatu exornatam induxit. Intromissi cum eo, poeter interpretem & puerum unum , precipui Satrapae tres. In praetoria Lusitani milites erant ducenti. Seilicet ingrediens Rex a consciis arcanorum illico morti destinatus: intentique ad imperia exsequenda, suspenso omnes exspectabant animo, quam mox Poetor ad occidionem vocaret. Sed apud Nonnium , tantisper dum
in navi moratur Sullanus, hospitii valuit fas . Taciti ambo, & alter concepti facinoris, alter aditi periculi magnitudine, confusi, aliquandiu perstitisse dicuntur . Ad extremum Sullanus, cum a suis Persico sermone quaesisset , num in pergula, quae ad gubernaculum est, armati laterent; responsumquci esset, nihil videri tale ; tandem prosequente ossicii causa Nonnio, ad se las rediit, suamque in biremem saltu semisit, desumctum periculo varia opinione confidens. At Nonnius, uti abeuntem vidit, quasi omni religione solutus, confestim suos aspera voce vultuque cessatores increpitat. Illi, dudum ad caedem instructi, in expedita navigia extemplo desiliunt; contentoque remigio Sullanum intra Lusitana praesidia classemque deprehensem invadunt. Emmanuel Sosa cum promptissimis in regiam e sua navi transcendit. Alii ab lateribus circumsistunt. Atrox circa Regem pugna cooritur: multi utrinque vulnerantur, aut cadunt; in iis Sola ab Sosaris genero , quem Tigrem mundi a virtute appellabant, gladio consessWs, in mare projicitur, & puer is, qui pharetram & arcum Sullani serebat, striis sagittariae peritissimus, octodecim spiculis totidem Lusitanos, nullo prorsus
in irritum misso, confixit: atque ipse ad extremum glande trajectus occubuit . In eo tumultu armatae celoces regiae tres a Mangalore superveniunt,in:quibus erant mercenarii Turcae complures. Ii, ut Regem in extremo distri mine circumventum videre, haudquaquam exterriti, ad eum eripiendum per media hostium tela navesque perrumpunt; neque a praelio abstitere, quoad amuente in singula momenta majore Lusitanorum numero, ad unum omnes intersecti sunt. Interea regiam navem promiscua caedes vaeuam epibatis secerat. Rex ipse , vulnere accepto , nautis ac remigibus omni ope adhortandis instabat. Iam prope Iittus erat navis, cum e remigi-hus duo tresve uno tormenti ictu discerpti sunt. Inde biremis, praesertim
188쪽
346. ANNO II. ANNO 28. RUM ANNO 339.
tim aestu recedente , transversa repente vadis inhaesit. Neque segniter Sullanus ad vicinam falutem in mare desiliit. Sed nimirum frustra eluctanti exintremus aderat dies: inter enatandum, affecto corpore, cum in adversos fluctus aliquandiu tetendisset; denique ad Lusitanana actuariam, cui praeerat Tristanus Palva Scalabitanus , ipso aquarum impetu abripitur . Ibi , spem inter ac metum , cum ingentibus prbmissis, ac precibus ut reciperetur, qua Regem, qua Sullanum se clamitans miser, dum illi remum ad evadendum porrigit Palva; praeter expectationem, a quodam e nautis infimae sertis homine , conto seu hasta conficitur. Exanime corpus cum diutius fluitasset, subsidit deinde, neque unquam apparuit. Ita opulentus in primis Indiae Regum, cum nuper maria terrasque sui nominis terrore complesset; ab iis demum, quos magna mercede conduxerat, teterrimo genere lethi storum in conspectu peremptus; caeditatem humani consilii, & vanitatem eorum , quae vulgo selida, ac praeclara putantur, exitu comprobavit. CII. Ex iis, qui pugnae superfuerant, semineces aliquot in classem ac-eepti: quo innumero Sosarem Nonnius clementer habitum , curatis vulneribus, misit ad comprimendos in urbe tumultus. Namque omnis multitudo & erat eo tempore frequentissima ut in ejusmodi perturbatione rerum, incendii, ac direptionis metu perculsi, ad portas ac muros, fugae eausa ruebant eo impetu, ut, prae conserta in angustiis turba , elisi aut obtriti sit taliquot. Is pavor ac trepidatio , Sosaris demum adventu atque auctoritate sedatus . Badurii mors, non tam interso toribus gloriosa , quam laetatis gentibus fuit: foedam quippe in populares tyrannidem exercuerat, vitiis omnibus a pueritia deditus; numinum contemptor, aeque sui prodigus, &rapax alieni; potentiae viriumque per libidinem , & Qvitiam ostentator dirus e multos per calumniam omnibus fortunis everterat; multis beneficia dederat idem, ademeratque; multos etiam ex amicis, in iis duos Jaetii filios,nt Dium inde reciperet, omnibus tormentis excruciatos necarat. Ergo tot scelerum sibi conscius, adeo omnes homines, Omnia loca temporaque suspecta habebat; ut cibum suis ipse sibi pararet manibus, perque summam indignitatem, principis simul, & coqui munere fungeretur . Quo magis mirandum est, ad invisendum Praetorem venisse tam exiguo comitatu . Sed illum videlicet ultrices furiae in eam amentiam impulerunt; ut quibus perniciem extremam haud obsture machinabatur, eorum potestati semet vel nimis callida simulatione, vel stolida temeritate permitteret. Sublato Badurio, tota insula in Lusitanam ditionem extemplo concessit. Custodes ad castella tuenda, itemque vectigalibus in portu exigendis ad Dium , atque ad Rumaepolim nam eo quoque facili appulsu commeabant naves )stripturae magistri a Praetore dispositi. In regiis thesauris haud ita multum pecuniae inventum : in horreis vero, & armamentariis, commeatuum ,&instrumenti bellici omnis generis ingens copia . In navalibus etiam haud exiguus navium variae seriarae numerus. Omnium ratio in codices a Quaestoribus relata . Neque multo post, contra omnes belli cassis arx ab utraque parte, qua in mare vergit, nauro circumdari coepta; & e vasto sipecu , in quem medio serme spatio tellus recesserat, admodum capax effecta cisterna; 8c eversa Rumapoli, quod ad ejus praesidium copiae non suppeterent, ejus loco novum propugnaculum excitatum est . CIII. Nonnius arcis custodia cum sexcentis sere militibus Antonio Sylveriae commissa, Goam, uti solebat, in hyberna se contulit. Uulgato Badurii casu, Cambajae proceres Manaudium puerum , ejus serore genitum , creant Regem . Rectores pueritiae, iidemque tutores regni, tres, Dria- Tom. XVIII. Υ can,
Maiotivius Met adurit sotot lassius Camhaiae tex salutatur .
189쪽
can , Mad remalucus , Alucan adjuncti. Ad hosce post Nonnii prosectionem Sosar, vel ob novas offensiones , vel Christianae religionis odio in Lusitanos accensus , omnibus suis rebus miro silentio in tutum avectis Merat totius civitatis longe ditissimus in triginta serme Ieucarum itinere ad urbem Madabam ab Dio coatendit. Jamque ad bellum sponte inclinatos, facili negotio perpulit, ut omni conatu ad pellendos ex arce Lusitanos in cumberent . Confestim habito delectu , conscripta decem peditum, quinque equitum millia . Alucan dux iis copiis datur. Praeterea Sosar egregiae virtutis pedites ter mille, equites mille suo aere conduxit. Pari serme imperio uterque ex urbe Madaba Iunio mense prosecti , non longe ab Rumat- poli castra locant . Ex recentibus ejus loci ruinis, continuo Lusitani in novum necdum omnino absolutum, de quo dixi , castellum se se recipiunt ἀId castellum Sosar , Alucane interim operibus occupato, cum suis magno impetu adortus, dum muros incautius subit, altera manu plumbeo globo transfixa, praelio excessit. Eo vulnere spatium Lusitanis datum perficiendo castello; itentque cisternae intra arcem, convectis e vicino aquis, ad justam altitudinem implendae. Ac primo consilium Antonii Sylveriae suit, tota insulam tueri , atque ob id ipsum navarchos aliquot, cum suo quemque manipulo, ad loca idonea toto freto disposuit, qui transitum hostium ex coni nente impedirent. Simu I, quoniam Diensem populum aliena ab se voluntate , multosque institorum habitu peregrinos milites in urbe versari didicerat ἔ eorum coetus aliquoties vi minisque discussit ; arma plerisque ademit; & mercatores quatuor , in primis pecuniosos , qui obstam Ioco essent, repente in arcem arripuit. Dein, cum promotis munitionibus Alucan fietum omne tormentis infestum faceret; nec possent sine pernicie Lusitani diutius in ea statione perstare navibus inluper aliquot tormentis. que , alieno sane tempore , subitae procellae impetu amissis ; Antonius, de suorum sententia denique relicta insula, navarchos in arcem recepit. Ruinaeo castello Franciscum Patiecum, adjunctis ex universo praesdio militibus ad septuaginta , praeposivit. In marino propugnacula, quod in ipse aditu portus olim Iazius extruxerat, Franciscum Goveanum cum delectis locavit itemque in arce , prout res postulabat, aliis alias partes custodiendas attribuit. Relicta ab Lusitanis insula , confestim hostes libero transitu summa civium gratulatione in urbem admisti. Alucan regiis in aedibus prcicul ab hoste consedit: neque in aleam pugnae, grandi jam aetate vir , se se stello
committebat. Sofar prope arcis moenia Iocum cepit, atque communiit.
Inde per occasionem levia certamina seri coepta, quibus serme superior Lusitana res erat: duce plerunque Lupo Sosa Cotinio, qui cum praesidio lignatoribus aderat, idemque postea totam hanc obsidionem duobus libris diligenter est persecutus. CIU. Dum haec in Cambaja geruntur; Ottomanus interea aliis aliisque Badurii nuntiis precibusque satigatus, ac demum de eiusdem caede ab ux re vidua & profuga coram edoctus non tam ad lacetandum Ilo Mogorem , quam ad pellendos ex India Lusitanos, & orientis regna ad suum imperium adjungenda , conatus omnes adhibuit. Classem ad Sueetium , eura Abrahemi purpurati aedificatam & instructam habebat majorum navium 1 quarum ple que remis agebantur ad sexaginta quatuor: ad quas acces e re deinde Cambaicae septem, Malabaricae tres. Et classi cum summa potestate praeposuit Solimanum Peloponnesium, p dem AEgypti, virum enormi non minus adipe, quam avaritia & crudelitate notissimum . Huieremigum ad septem millia , bellatorum sex attributa, in quibus erant Iani- rari
190쪽
etari seu praetoriani mille quingenti; Tureae bis mille; aliarum gentium ceteri, maritimae serme rei callentes ; qui & militum, ubi opus esset, & nautarum partes obirent. Soli manus, lustratis ad Suerium copiis, cum remigum pars imperium detrectaret; ducentos uno imperio jussit occidi. Eoinetu seditione compressa, prosectus , ad Giddam appulit urbem ab incolis metu relictam . Dynasta , cui Soli mani rapacitas & immanitas haud erat ignota, cum popularibus in avia loca secesserat. Ab Gidda ad Camaranum, inde ad Zebitum trajecit classis. Nocoda Hamedius Turca oppido impera bat. Is, large & munifice accepto Solimano, ejusilem jussu repente securi percutitur. Oppidum Musta e Mammaluco donatum . Ab Zebito Adenum superatis faucibus ventum est, praemissis jam ante legatis, qui ab Rege com- '' 'naeatum, vacuasque in urbe aedes curandis aegrotis pro amicitia peterent.
Utrumque cum cura praestitit Rex : & alimenta in classem, & hospitium laborantibus datum. In id hospitium, simulato morbo, singuli milites a quatuor valentibus e mari transvehebantur, armis in lectulo sub veste contectis. Per eam sallaciam, nihil ejusmodi suspicante populo, quingenti paulatim intromissi. Tum Solimanus ex composito per satellites Regem ad naves accersit. Ille , cum suae dignitatis haudquaquam oblitus, indignabundus abnueret ; confestim insidiatoribus, quod jam ante convenerat, e classe Pro ponitur signum. Ii cum armis extemplo coorti, stupente ad inopinatam rem civitate, regiam circumsistunt, comprehensu inque Regem ad Soli manum vi pertrahunt. Ibi superbe interrogatus ab eo , cur tertium jam diem ad se officii causa venire distulisset; cum liberius responderet, quam praedonis aures serre consuessent; arreptus propalam ex ipsus praetoriae navis anten na suspenditur. Urbe dein crudelem in modum direpta, praesidioque imposito, Soli manus ex eo portu selvit: ae tametsi ex ottomani mandatis
Goam primo intenderat cursum, tamen mutato postmodum consilio, Dium D um v IIIta
sexit, haud dubius quin facili negotio Lusitanam esset expugnaturus ar cem; ac simul potiturus insula magni ad universam Indiam obtinendam momenti. Qua tota de re cum litteras ab Sofare jamdudum accepisset, Solarem deinde ipsum in itinere ad leucas ab Dio circiter quindecim Ob vium habuit. CU. Interea de Turcarum adventu & ante rumor, & ipsi postremo speculatores ad Antonium Sylveriam attulerant. Ille tam multis variisque terroribus minime fractus, pro ea quam habebat copia vigilias intendit, custodias auget; munitiones instaurat: simul ad petendum a Praetore subsidium nuntios Goam cum epistolis mittit. Jam Turcat appropinquabant, in
hunc sere modum instructi: dextrum cornu e quatuordecim triremibus, quas regias vocant, in altum Solimanus extenderat: snistrum e triremibus non amplius septem, propius ad terram admoverat: medium locum tene hant onerariae; totum agmen reliquae triremes & rostratae claudebant. Ut
in conspectu fuit classis; ad nobiles, qui ad spectaculum ex arce convene rant , Sylveria per quam serena fronte conversius: en, inquit, viri, tempus Antona sylis. acceptam a ma)oribus bellicam gloriam , debitamque tum Deo, tum Regi nostro fidem nobis ob oculos proponendi. Horum utrumque si attentis ani--.mis intuebimur, profecto labores omnes atque pericula, quae ex hostili tanto tamque multiplici apparatu nobis impendent, prae ossicii, ac pietatis seu tu levia ducemus. Equidem, & ex ipsa quam agimus causa, & ex vestra virtute commilitones, magna in sipe sum, fore ut de immanibus hisce barbaris illustrem intra paveos dies victoriam reportemus. Qua vos eadem fiducia quoniam teneri certo scio ; supervacaneum reor hoc loco trophaea Gm. XVIII. Y a recenis