장음표시 사용
191쪽
gnationem enistat . Ex eo M. trias ἔα ea.
recensere , quae toties jam ex communibus & Christianae religionis, & Lusitani sanguinis hostibus, Deo bene juvante , retulimus. Ab hisce dictis, ad stationes disponendas animum intendit. Fessis in tutum receptiς , alios de more substituit. Cespitis & materiae ad renovandos aggeres, itemque Ianat & centonum ad protegenda moenia vim sedulo comportari jubet. Adhaee servitiis, ne quid eorum perfidia occultae fraudis erumpat, custodes apponit. In primis vero annonae diligens habita est curae ut salubri temperamento , ac dimens ne per idoneos ministros erogaretur. Super omnia ,
propitiando immortali Deo diurnae pariter, ac nocturnae supplicationes adhibitae . At Soli manus, in salo Melioris jactis , ad tentandam arcis oppugnationem septingentos praetorianos in proximum littus exponit. Ii misti sagittariis egregio Ornatu fistulatores, cum ad moenia subiissent; repentina missilium vi sex e Lulitanis occidunt; viginti consauciant. Neque segniter
ab inelusis reddita jaculatio est . Janizari quinquaginta intersecti, vulnerati
complures. Ceteri minoribus, quam venerant, animis ad Sosaris munimenta se recepere . Per eosdem dies, transverse cum .rdidis nubibus Austro, clalsis propemodum ad terram alliditur. Eo metu Solimamis, scq κ,d telis cx arce peteretur, ad Madra sabae portum leucas ultra Dium quinque processit. De scendenti paratus iterum ad Omne obsequium p sto suit Sosar. Cum eo Solimanus consilia de totius belli ratione, atque adeo de iplius Cambajae occupando regno communicat. Expolito dein milia te, muralibusique tormentis, Dium terrestri itinere aecedunt. Eodem seretempore Alucan, haud levibus argumentis suspectum habens Turcicum scelus, Re dominandi libidinem ἔ cum parte copiarum nam reliquas promi iasis , S auctoritate Sotar apud se retinuit) omissa obsidione, in mediterr ne a loca secedit; Regemque Manaudium, & rectores de suo consilio per litteras edocet. Rex & tactum probavit; & missis circum populos,&d
nastas edictis, nequicquam expostulante Solimano , commeatus in castra subvehi vetuit: quae res non parvo Turcis impedimento ad victoriam fuit Inter haec operibus, ad statuenda maxilne tormenta , instabant barbari. Illud etiam incendiariae machinae genus ab iisilem excogitatum . Vastae magnitudinis, ad onera transvahenda, navis erat in portu . Huic navi -- celsam ex arida materia pyram, pice, siilphure, nitro, aliisque ad foetorem simul ac sumum excitandum rebus , imponunt. Consilium erat, ardentem struem in marinum propagnaculum astu reciprocante demittere, ut vel praesidiariis fiamma tetroque vapore spiritum includeret; vel certe, dum extinguendis ignibus occupantur, inteream trepidationem atque caliginem Turcae, trajecto celeriter euripo, sealis in muros evaderent. Verum ad eam molitionem, quo tanti ponderis machina innatare fluctibus . muris applicari posset; nimirum expectanda erant summa per plenilunium incrementa maris, quas vulgo nautici aquas vivas appellant. Ea re animadversa, Lusitani ultro navem incendere, & illud utcunque seu exitial commentum, seu inane ludibrium amovere constituunt. Ad eam rem Ioranei sicas ipse Goveamis eligitur, qui maritimae rei, & propugnaculo praeerat, insigni constantia vir. Is proxima noste duobus egregie armatiscaturibus eo sensim accedens, non sesellit excubias . Continuo e stationi-hus dense pilae in praetereuntes emissae. Ac ille nihilo secius in incoeptopere bit perque media tela, favente Deo, ad locum sine damno provectus; in pyram multis smul partibus ignes conjicit. Custodes ad viginti conse stiin in mare delitium: ii e caturibus plerique consessi. Ubi materiam flammae tenacius Occuparunt, quam ut opprimi iacile possent; pari audacia & s lici-
192쪽
1 46. ANNO D. ANNO 28. RUM ANNO 3 39.
Iieitate Goveanus, volitantibus undique globis, retro , unde venerat, cum sitis incolumis abiit. CVT. Ea sipe delusi Turcat, haud omissa interim arcis Diensis obsidione , se se cum magna parte exercitus ad Rumaei castelli moenia quassanda convertunt. Inde cum utrinque silmma vi pugnaretur, & multi quoti- tilatis.
die occumberent; in Lusitana muliere Barbaram nomine appellabant γinvictum animi vere Christiani robur enituit. Huic, amissio coniuge, duo supererant filii, aetate viribusque florentes, Aloysius, & Christophorus . '. .' Ille ad Rumaepolim , hic in eadem arce Diensi agitabat excubias. Forte ita
evenit, ut Christophoro , cum pro muri corona staret armatus, contorta ab hostibus e transversis pila partem ventris una cum intestinis abriperet. Extemplo semianimis domum relatus, uti erat de aeterna salute sollicitus , parentem optimam interrupta compellans voce: Peto , ait, abI υ, γα que, mire, uti mibi prius ad expianda erimira iacerdotem, gusis ad pros quendum olitum lacomas, ae fustria praebeas. Vereor enim, si te ingemissaemem auriero , ne dolor tuus, ae maeror, meam ad supremum hoc iternere fariam exigui temporis praeparationem impediat. Cui parens, inter adstantium sim gultus, & complorationem una saccis oculis, & placido vultu et
Ego vero quod doleam, inquit, Illi, habeo nuta, nisi noxae aut piaculi qui' piam tibi seuperesse, quod eluas . Nam alioqui probe intelligo, iis, qui inudobierint lethi genus , praccuram es mercedem paratam in caris . Tu modo elementis Dei pacem , ac veniam sidenter I ura; teque in boe transDu virum praebe. Id unum in hac orbilate maximo MIbi fusio fuerit. Inter haste adhortationes, labentia moribundi viseera manu suffulciens, sugie et is animae reliquias tandiu sevit, quo1d accito in id sacerdoti peccata cum salutari detestatione consessus, & absolutus, in sinu parentis animam elavit. Vixdum demortui corpus vidua trem mandaverat; cum de alterius filii nece nuntius aisertur. In propugnatione Rumasi castelli paulo ante ceciderat . Scilicet nemo fuit, quin,geminato intra paucas horas vulnere, consectum iri seminam pro certo putaret. At illa , in tam acerbo casu, tantum abfuit, ut quicquam Christiana spe , & gravitate indignum admitteret, ut etiam venientes ad se doloris leniendi causa notos, ac familiares ultro cou- solaretur . Hujus mihi matronae sensius, 3c in liberos charitas laudabilior haud paulo visa , quam eius, quae ad primum de morte filii nuntium exanimata est ἱ aut illius, quae laetitia conspecti repente nati , quem mortuum crediderat, expiravit. Ceterum Patiecus Rum eo castello praepositus, magna parte muri diruta, cum hostium multitudini ultra obsisti non pollit; salvis, praeter arma , rebus, atque corporibus , deditionem secit. Vix ea Rumaeum easul facta deditione , hostes ex omni parte in castellum irrumpunt, Sylverianis, Τ.μ qui sieto divulsi rem ex arce ipsa cernebant, ad spectaculum adeo triste collacrymantibus. Inter eam irruptionem plane nemoranda contigit res. Uexillum erat Christi Domini in summis moenibus de more defixum . Id vexillum Turca signiser contemptim raptum abjecit, R Mahometanum ejus loco substituit. Non longe inde aberat Ioannes Petrejus , exactRjam aetate vir; ceterum egregie pius idem , ac strenuus . Is, ubi strata humi divina trophaea conspexit, generoso quodam ardore succensus,eos,qui circa se erant, ad illam una secum vindicandam contumeliam invitat. Sex ser- Jomim Peuelῖ me sequuti. Cum iis ad locum intrepidus vadit; evulssique pseudoprophe- ζό.... tae, Christiana reponit insignia. Id conspicati extemplo victores accurrunt Lusitanis interminantur ; Mahometana restituunt. Nil valuerunt minae.
Turcis vixdum digressis, pari constantia Petrejus, & socii ad locum advolant,
193쪽
e7a Lusitanus Non naus praetor obsessa aua; l tim
lant; Maho metis afflicta rursus imagine, Crucem extollunt. Hoc ipsum tertio vel quarto Lusitanorum incredibili persciverantia factum est . Neque certamini modus fuit, quoad exasperati, & perciti rabie barbari , obtruncatos Christianae dignitatis assertores in mare dejicerent. Hinc mira visu dictuque res. Militum Christi cadavera, divino scilicet nutu , ne honore sepulcri carerent, obliquo euripo , contra vim aestus rapidissimi, sponte ad ipsam arcis Lusitanae portam evasere; haud obscuro sine documento, cum tanta sit corporum divinitus habita ratio in terris,quam gloriosa suerint eorum animis in coelo praemia persoluta. Reliqui dedititii, cum honestae morti ante tulissent exiguae lucis usuram ; initio comiter accepti ab Soli in ano. , atque adeo donis culti e sed iisdem postea in reditu, ab ira male gestae rei, capita ad Zebitum praecisa dicuntur. CVII. Capto Runuo castello , in unam Diensem arcem tota belli moles incubuit: ac simul terra marique oppugnatio coepta . Majoribus primum tormentis per dies aliquot sne interminione muri quatiebantur; Lusitanis, ubi quid procidisset, impigre obmolientibus. A spera dein praelia, promoto ab hostibus aggere vineisque, commissa r acti utrinque cuniculi: saepe eruptionibus, saepe in ipsa moenium strage pugnatum est. Uerum atrocissima omnium postrema dimicatio suit. Triplici acie deinceps ad moenia successerant Turcae: quatuor ipsis horas mira contentione certatum: ac tantus
suit ardor animorum , ut Lusitanus fistulator, assidua neque irrita jaculatione iam loculis pilarum exhaustis, dentem excusserit sibimet, raptimque in fistulam inditum plumbi loco in hostes emiserit. E Turcis quingenti eo die des derati: vulnerati circiter mille . E Lustanis sortissimi viri cecidere quatuordecim λ e reliquo numero partim ambusti, partim graviter vulnerati adeo multi, ut non plus quadraginta idonei ad sustinenda arma seperessent. Iamque ad extrema ventum erat: una cum viribus annona quoque,& tormentarius pullus, & pleraque instrumenta belli defecerant. Vicit nihilominus pertinacia Lusitanus, quod nulla vi, nullis cladibus, non modo ad areis deditionem, sed ne ad pacis quidem mentionem adduci potuit: ipsis quoque seminis puerisque, supra sexum &aetatem, omni Ope adjuvantibus viros; eosque ad certamen, ac decus, & oppetendam in Christi Dnaeausa mortem adhortantibus.
CVIII. Inter haec ab Nonnio, dum ad subsidium inclusis serendum reliquam ornat classem , celeriter praemissae liburnicae sexdecim , ad Madra-fibam accesserant noctu , quaternis in singulas puppes luminibus ad speciem augendam haud stultra sublatis. Eo quippe terrore Turcae perculsi , tribus jam millibus suorum amissis, & super alia damna , arctioris etiam in dies
commeatus, & imminentis hyemis pavore perterriti, Sofarem exsecrantes, urbem incendunt; & noctis intempestae silentio conscendunt naves, duobus circiter mensibus in obsidione consumpti se ac vela dant in Arabiam tantaeum trepidatione, ut saucios quingentos, & magnam tormentorum partem foede reliquerint. Is dies fuit festus Sanctorum omnium et quo etiam pulchrior laetiorque Lusitanis, exitii metu praeter spem liberatis, illuxit. Tur cico amoto auxilio, Sosar quoque cum suis in loca remotiora discessit . Insulam dein totam Lusitani sine certamine recepere . Inclyta per gentes Casuit victoria; bonamque Asiae atquct Africae partem, Europamque paene totam nova cum nominis Lusitani laude pervasit. Quippe , non cum incondito ac semiermi Ethiope , vel cum fugacibus Indis, sed cum paratissimo &exercitatissimo milite, & imperatore, in summa propugnatorum inopia sue rat res. Ergo Franciscus ipse Rex Galliae, magnus virtutum aestimator, captus
194쪽
rs 46. ANNO II. ANNO 28. RUM ANNO 339.
ptus admiratione Sylveriae, pictam ejus imaginem e Lusitania postmodum expetiit, praestantium virorum, ac ducum tabulis inserendam . CIX. Dum Lusitani obsidentur, paranti Nonnio quam primum inclusis auxilium ferre praeter opinionem successor e Lusitania venit Garetias Noroenia. Huic ob tu reici belli famam naves undecim, armatorum septe in millia tribuerat Rex . Praeter militares autem copias, Episcopo Fernando jam vita suncto , virum egregium , qui eo munere fungeretur , secum GaDetias adduxerat Ioannem Albuque resum ex observantium ordine Castellanum,ejusque comites atque adjutores, Vincentium a Lacu ex eadem familia, Catechistam eximium:& Clericum quemdam , nomine Iacobum ex oppido Lusitaniae Borba, notae facundiae concionatorem . Horum vero , cum in
Episcopatu administrando , tum in excolendis , atque ad Christum alliciendis hominibus , fructus pietatis, ac industriae constitit. Vincentio etiam memorabile quiddam contigisse perhibetur . Cum enim Episcopi ju Isui a Malabarica regione juventutem Christianae doctrinae rudimentis imbueret, pueris aliquot, vel tardioribus, vel aliud Gran agentibus colaphos infregit:
quae res apud eas quoque nationes probro vel maximo ducitur . Inde ira parentibus mota: cumque surore perciti, ad eam, ut ipsi rebantur, ignominiam demendam , arreptis armis in Dei famulum irent; quamvis laesia pueri us aetas , tantum abfuit, ut patrum facinus adjuvarent, ut etiam facta manu lapidibus eos arcere non dubitaverint. Cujus rei miraculo stupentes barbari,
gradum illico retulere , & suam qui sique domum re insecta dilapsi sunt. CX. Noronia, ut primum iniit magistratum, ad componendas maximetes Dienses, injuria belli profligatas, ae perditas adjecit animum . Id quia
nonnisi pacatis Guetaratibus fieri poterat; tentatis ante procerum voluntati-hus , Iegatos de pace ad Mamudium misi. AEgre impetrata : nam etsi rectores jam tum propensi ad quietem, & otium erant; duae tamen faces Regem adolescentem assidue ad ulciscendam avunculi caedem omni arte incendebant, Badurii mater,& Sosar:quanquam is quidem Occulte ac dissimulanter, ut spatium ad reparandas interim vires ab Lusitanis haberet. Pax in has maxime convenit leges: uti portum arcemque Lusitanus; reliquam insulam & oppidum Cambaeus haberet, dimidiumque portorii caperet. Eidem quandocumque libuisset , murum e regione arcis liceret ducere ; verum amen remoto ab arce, & nequaquam suspecto praesidiariis loco . Ii fines eommuni consensu praesicripti . Iacobus Lupius Sosia, loco Sylveriae, cum non gentis militibus arci praepositus: & otium , quod ita utrique parti expediret, in multos annos fore videbatur. Ceterum inquietus a)Olescens, aviae praesertim stimulis agitatus, ad recuperandum ab Lusitanis Barainum , vicinasque insuper insulas, quod nihil in novo foedere cautum de iis diceret, praesectos cum modico exercitu misit . Cum iis ab Rhoderico Laurentio Τavora , qui Bazaino praeerat, minutis aliquot praeliis, prospero sere semper eventu pugnatum est. Guγarates ad extremum sessi bellicis incommodis, ultro pacem ab Laurentio petiere . Neque ea concessa: per vim omnes haud sine magna caede ex iis locis exacti . CXI. Ex eo tempore tranquilla Lusitano aliquot annos res fuit Indica , finitimis Tyrannis dynastisque partim vi, ac metu subactis; partim etiam aequo foedere in amicitiam ac societatem adscitis: cum repente periculosum, S grave bellum, unde minime putabatur, exortum est. Ejus belli concitator , ac princeps fuit Sosar, qui post foedum ab urbe Dio Soli mani discessum , pacemque redditam Lusitanis , numquam animum remiserat a colli gendis per otium viribus, quibus, ubi maturum esset, ad eorum perniciei
Lusitani site se pet victores.
195쪽
Is 6. ANNO I1. ANNO 28. RUM ANNO II P.
uteretur . Sex amplius annorum spatium tiberum in omnes apparatus habuerat : quo tempore ita sese in Mamudii adulta jam aetate Regis gratiam
insinuarat , ut omnium arcanorum non particeps esset modo; sed paene moderator , & arbiter: ac sinuit animum adolescentis, & Bo i pium dolore , ω muliebribus jam sit incensum facibus , ad ulciscendos avuneuli Badurit m
nes , delendumquo ex India Lusitanum omne nomen , miris artibus incit Pal. In eam rem, praeter veteres copias , novos quotidie variis e nationibus
milites , ducesque belli peritos , ingentibus praemiis evocabat Rex: iis ita disciplinani tyrones, & collectitii tradebantur. Fabrum , artific- , ac moenitorum multitudo. quam maxima cogebatur e ac praeter ceteros , architecti etiam & machinatores egregii quinque a Byzantio urbe conducti, menstrus in singulos trecentorum aureorum pacto stipendio armorum , ac tormentorum omnis generis Oiscinae locis idoneis peramplae institutae:sollicitati cultis Iesationibus Indi Regeu, ac Principes ad puniendas injurias recuperandam maris possessionem , guam latrones pauculi, specie merdatur fuhreptam, aliena magis ignois , quam sua virtute obtinerent Mbi esserenam, ae fixum , primo quos e tempore mensem arcem inpadere . SI unoetincti consurgans, uberistemque , ac dignitatem , qua nIbit prius debeat esse, tandem aliquando respicianc; tam exiguam profecto manum, tot sparsam. praesidiis , ab ope domestica toto paene terrarum orbe disclusam, inatui δε-mtim inter ipsos auxilii communione sublata, nullo negotio prorsus obrui, se exilui posse. Cum ejusinodi sere mandatis dimissi quoquoversum legati Et omnia haec interim , clandestinis agitata consiliis , alto silentio tegebantur. Universae comparationi, tantisque delectibus, probabili sane commento praetendebatur imminens in singulos dies a Patanio Rege bellum , quicum propter vicinitatem quotidianae discordiarum causae non deerant. CXII. Sofar , simulandi aeque , ac dissimulandi magister, tum vel maxime cum Lusitanis honore verborum , officiis , humanitate certare. N que vero callidi veteratoris sucum astutiamque inscite Manaudius imitari rquippe tum suopte ingenio tectus, ac perfidus; tum domesticis disciplinis ad omnes dolos, atque fallacias eruditus : adeoque se per io ipsum tempus in Lusitanos bene animatum Ostendere; ut noxios etiam perfiagasque, si qui ex eorum ditione in suos transissent fines , magna cum benevolentiae significatione iisdem ad supplicium redderet. Porro artificium hoc dupliciter proderat Cambajanis: quod cum suas ipsi cogitationes vario obtentu celarent ; tum Lusiitanos ut est omnis incauta securitas) ad cuncta , quae nosse cuperent de viribus ipsorum opibusque , de numero militum , ac navium , deque omni flatu provinciae, palam & sine ambagibus promenda perlicerent. Erant autem, sive superiorum temporum vitio, sive inani fiducia diuturnae pacis , tum ejusmodi res , quae vel quietum hostem, & otii cupidum , paene explorata victoriae spe , irritare facile possent. Disciplinae bellicae studium ad mercimonia quaestuique conversum : regius fiscus vario sumptu, & seaude multorum exhaustus: classis in navalibus interna vermium labe , ae situ corrupta : nautae remigesque neglectis custodiis infrequentes: milites o lati vis atque praesdiis, causati sibi stipendia non pernumerari, plerique diffugerant, atque arma flagitiose vendiderant. In ipsa Diensi arce , quae maxime omnium erat , propter loci naturam, subitis, ac variis belli casibus opportuna, e defensbribus nongentis , quos ibi Gartias pace constituta reliquerat , ad ducentos circiter, & quinquaginta redierat summa : atque hos ipsos Ioannes Mascarentas praefectus, privata magis munificentia, &comitate , quam auctoritate imperii, vel sacramenti religione retinebat. Ibi
196쪽
Ibidem adservabatur pulveris tormentarii, si acrior instaret necessitas, quod vix unum in mensem esset satis ac ne frumenti quidem, vel orγ- , & reliqui commeatus ex ante convecto atque seposito copia suppetebat. Haec S
sar in primis, 3c alia id genus ab Lusitanis, qui in Cambaja negotiabantur , separatim , ac sepius pro similiari consuetudine percontando, probe cognorat. Inde Regum exterorum, praesertim qui mare accolunt, perten tari animos denuo placuit: missi rursus legati riis auditis, Reges alii pecunia,& milite juvere Mamudium e alii, quominus eandem coirent societatem sintestino , ac propius urente bello distenti sunt: apud quosdam etiam , rei eventum expectantes, composita nuper cum Lusitano pax, & amicitia valuit. CXIII. At Cambaianus, postquam sat s bi copiarum viriumque paratum ad omnes conatus animadvertit; gerendi belli hanc maxime rationem instituit. Sosarem, ingentibus inflatum promissis, summae rerum ampla cum Sotie a M-u- potestate prae eit. Rumecani Sofaris stio rei tormentariae procurationem attribuit: hyems ad obsidionem arcis delecta, cujus initium in ii S r - tui. gionibus est a Kalendis Aprilis r ut ipsum anni tempus, praeclusa navi gatione , Lustanos maritimis, quae una supererant, auxiliis prohiberet. Rebus ita constitutis, ad earum suspicionem , quoad seri posset, aver tendam, rumorem inmper e composito dissipant ; urbem Dium Sosari pro amicitia donatam ab Rege, in eamque possessionem brevi Solarem esse venturum ; nec sine magno comitatu , revocandae veteris frequentiae causi: quae res eo propius ad veri similitudinem accedebat, quod & plenus certa minum, & controversiarum esset is dominatus, ut non multum ex ea largi
tione Rex damni facere videretur; & huic eidem Sosari oppida nobilia duo,
Surratum, & Reinelum paulo ante concesserat. Ea fama vulgata , Sosar Surrato, ubi tum agebat, litteras ad Mascareniam dat: in quibus erat scri ei. i orie bi plum. Ad cetera loes, quae Mamurii Regis benignuste obtineret, nov=ssime d7ti 'ue α 5s--
Dium urbem accessisse: id munuι eo sibi auidisse jucundius, quo mojorem 'inde facultatem sit habiturus , optata Mascarentie Iami viri consuetudine perfruendi: simul bi esse in aurum , urbe usteriori s Mui cladibus modus
ex stane dirutam, ct epersam insatirare, ct in prininam , se fieri possi ,
celebritatem redueere ς tumuisus ae rastinas arcere ; advenis, ac mercatori
bus , quo libentius affluant, statem, annonβm , fidem omni ratione praesare et negae id us tantum , sed etiam i us Regis Lusitaniae ea a : hac quoniam in tanta hominum perfidia, tamque seditiosis inrelarum ingenitisteri sine mo-Επο onoratu copii que non possint; peteresst, ct orare, flarmatur, ct cm-ctus amicorum frequentia Dium advenerit; nequid Idcirco adversus Lusita nam rem , aut amplitudinem abse, vel a Mamurio regumum interpretetur et
id adeo ream daturum operam, uti equi pariter, di inlui omnes intellμ ans . Si uat; dirar omnes isse , eaput a uum , Iortunas, ac liberat , imprecatur. Haec per summam impudentiam a Sosare in praesens tempus det more conficta. Mascarentas haud ita pridem in ejus areis praesecturam successerat Emmanueli Sos, alteri ab eo , qui a Badurianis est caesus cognomento Sepulvedae: atque is initio praefecturae, cum in Cambalae finibus multa misceri, ac parari contra Patanium Regem audisset; haud sane com motus est: quippe nec sine causa Mamudio, rehus iam a Mogore accisis, aemuli atque opulenti Regis insidias omni conatu praecavendas putabat, &quominus temere Lusitanum, constituta jam pace, Cambaei lacesserent, Vel ubi obnoxium ducerent , sat magna ipsbrum mercede recentibus eventis edoctos arbitrabatur. Haee serme prineipio Masea reniam sollicitudine liberim. XVΠL Z rabant.
197쪽
rabant. A li ubi tempore procedente Patanius nihil movebat; ac nihilominus Cambaja erat in armis , & militari concursatione , machinarum Opificio , carrisque , ac jumentis omnia perstrepebant; enimvero tum suspicari Mastarentas coepit subesse fraudem, atque ad Lusitanae areis excidium ea cuncta spectare . Suspicionem auxere commeatus atque tormenta , in pagos Dio propinquos paulatim subvehi coepta . Postremo dubitationem exemere omnem Sosaris ipsius litterae, tanta praesertim adulatione blanditiisque consperis necnon magna calonum lixarumque turba , cum Plaustris , &impedimentis in urbem ingressa, itemque sub signis cohortes armatorum ali quot subsequutae. Annus tum numerabatur supra sesquimillesimum xLvx.& exacto jam autumno Martius mensis erat in exitu . CXIV. Masearentas quamquam atroci, ac subita perculsus re , tamen extemplo collegit animum; seque in omnes firmandae arcis , 5c servandi praesidii partes intendit. Prima fuit propitiandi praepotentis Dei cura: coelestem opem & supplex imploravit ipse; & aliorum preeibus jussit exposci. Tum per expedita navigia Castrium Indiae Praetorem, itemque Baraini , & Ciauli
praesectos, Hieronymum Menesium, & Antonium Sosam, de hostium apparatu , dc conatibus edocet: ni suppetiae quamprimum serantur, ultimum haud dubie sibi suisque imminere discrimen . In eadem loca mox navibus institorum amandat imbellem turbam , exceptis aliquot usus quotidiani mancipiis, & paucis insuper matronis; quae sexus oblitae, ne desererent vi ros, societatem periculi, & diuturnae obsidionis incommoda minime recusabant. Lusitanos praeterea negotiatores, quibus erat aristior cum Diensbus amicitia, hortatur tum publicae salutis, tum privati compendii causa , uti coemptam frumenti, & oryZae vim, carnes, piscesque sale duratos , & alia id genus alimenta militibus deinde vendenda, celeriter in arcis apothecas Importent. Id , uti potuit in tanta temporis angustia, & Diensium iniquitate, sedulo factum: stimul tecta, & tabernae in vestibulo arcis eversiae: tigna, tabulae, serramenta, mali navium introlati . Inter haec Misearenias pari dissimulatione, & iisdem, quibus peti se videt, artibus ad Sosaris epistolam ita rescribit: Iuod Sofar, praeter cetera in eam a Mamulo collata ornamenta, honoresque, nuper etiam mensi toparebis deuratas sumsue sis; neque mirari se, qui praeclara ejus in Regem, regnumque Cambajae merita dudum noris; ct magnam cepiss animo voluptatem non 'sim modo Sofaris, verum eIiam rei publicσ eatis ; quod bonorum omnisis intersit, fortibus, ct indu-sriis viris laborum praemia pro dignuste persisI. Iuod ad Vsius adventum in urbem attineat, nequaquam se ilia concedere, si majorem fructum stuo conspectu , ct ominari consuetudine pereepturus fit. De eopiarum numero , quat ad urbem variis is causis euatur adducere; neque pudori , neque arbitrii sui se definire quisquam: tantum admonere pro amicitia svideat etiam atque etiam, ne quid in tanta Mininum esuNe , ct Lusitari praesidia vicinitate turbetur . Hisce litteris acceptis , magnopere laetari Sin far , tam belle tecta sua consilia ; tam laeta initia dare sese. Neque diutius morandum ratus; instante jam hyeme , Dium alias identidem aliasque submittit manus : interdiu milites, ac lixae cum sarcinis, noctu majora tormen ta cum reliquo instrumento oppugnationis intrabant. CXU. Postremo Sosar ipse ad xiv. Kalendas Majas cum Rumecanestio urbem invehitur: millia quinque Turearum ducebat: ii erant exercitus nervi: sequebatur longe major e variis gentibus multitudo. Novus dominus , vetus inquilinus, ingenti gratulatione, & plausu civitatis exceptus, divertit in regiam et inde per causam Mastarentae tautandi speculatores in
198쪽
arcem mittit: a Mascarenta vicissim ad eum honoris , & officii causa destinatur Simon Pheus limen archa, notae prudentiae vir . Hunc Sosar advenientem primo comiter accipit: mox , variis de rebus instituto sermone, deliberatum esse, ait, sibi, ad rixas vitandas, muro urbem ab arce dividere ; valde optares, ne LusitanI, ut olim , adeo salutare impediant opus. De in eorumdem injuriam instituit queri, quod pene precario in eas regiones admissi, totum sibi pindicent mare ; cdi cum alios populos, se Onanas, tum vero sum quoque Camba Regem inj li navigare prohibeant. Sat jam peregrinos, o advenas veteribus ineolis infultasse : tantam indignitatem ferri non posse diuitur: Me meum renuntiare suis, ae simul reputare jubet aemque opud se, quam pauci, guam procul ab domo , quam a rebus omnibus imparat/ , quam incommodo anni tempore, tu tamque infensis nationibus ad praedam objecti sint: ad eas rudenter animum adverterint; postro fore , uti , vel cum jactura, pari atque otio eonfulant, nedum In tanta rerum iniquitate deprehensi, validiorum opes, atque arma ultro lacessent. CXVI. Cum histe mandatis Pheus in arcem regreditur. Mascarentas ad consiliuin refert: ac tametsi liquido cunctis apparuit, a Sofare non certamen juris quaeri, sed vim; tamen , ne surendi materiam hosti armato prinbuisse viderentur; de ceteris rebus placuit resiponderi, nihil 'sorum jurii,
aut pote satis esse ; haud longe Asare Praetorem Indiae Osrium: si ad eum legati iniuantur, sperare pro ejus justitia , quod fas aequumque sic, facile
impetraturos. suod vero ad murum attineat extruendum, in Garziano furis
dere disertis verbis cautum esse de limners intra idipatium aedificare Sinar animum inducat; se non modo non prohibituros, verum etiam adjuturos manu . Sin terminos transiure, σ, quod Nisaraus ante stupra tentaris, are obmoliri, atque osmere cogitet; daturos operam, uti denuo Camba, , atque India omnis intelligat, Lusitanos nullo terrore, nullis difficultatibus, vel de jure finium , vel de gradu connantiae demoveri. Haee Pheus idem referre jussus in regiam, & una exemplum foederis , testato descriptum. Ad ea denuntiata nimirum Christi desertor exeanduit: traditumque sibi a Pheo libellum, incensus ira, discerpsit. Id Sosari & committendi belli principium ; & finis alienae gerendae personae fuit. Confestim injectae legato catenae : & ambulantes in proximo Lusitani alii duo repente comprehens, &in custodiam traditi. Nimbus telorum in arcem subito procursiu conjectus. Per hune modum hostili scelere patefacto, Mascarentas, quo propius ce nit periculum , eo in speciem erectior celsiorque; suos omni ratione confirmat: hortatur ne improetis malo icti eontrahant animos: proprium esse L
sitani generis, o sanguinis , demonserare quidnam diuino fulta praesidio,
neque tamen idcirco in iocordiam resoluta, murius possit. Hui rei multaeque illuseria variis orbis terrae partibus edita documenta. Sed ne longe abeant, nuper hanc igfam arcem, Antonio S,seria praefecto, majoribas ratam copiis terra marique oppugnatam obsessamque. Lusitanos perexiguo numero ad ultimum inopiae redactos , mulso maxima parte suorum amissis I ta
men setisse earum subnixos ope; ct quae pati in iis angustii possis hum
num corpus, omnia pertulisse, quoad fracti metu adientantis ab Gasub dii Turcae pariter, Earater, atque adeo Sinar idem ille, relictis per summam trepidationem impedimentis , abscesserint. Inde praedicatione omnium , ct fama nomini Lusitano ingens additum decus: haud disparis ex tui , in Amili causa, nune quoque praeei endum animis gaudium : nam ct adversui ruptores foederum , eontemptores dimini, atque humani juris , teterrima daemonum mancipia, pro insentibus ct circumventis, ct , quod castu
199쪽
es, rectae fidei defensoribus, haud dubie superos bellum esse gesturos: θ aetata jam ab Goa, Bazaino, Gaulo, edi aliis ost dis fidelis a suorum auxi
lia prepediem sutura . Neque vero, quod ad timorem vel maxime Mo uatis , extimescendam esse Demeis . Lusitanae pierati, virtuti, navigandi scientiae non regionum intervatia , non ventos, Non tempe tes, quominus ultima experiantur , ob re . Tantum interea se Iesi viror praebeant; omni conatu enitantur ad laudem; neu eoinmittant, uti vel Grisiana fiducia ,
vel duritie militari, Diverianis, aut aliis inferiores ulla ex parte fuisse
CXVII. Ejusmodi vocibus publice privatimque obfirmato ad Omnem patientiam milite, Mastarentas,pro tenuitate pmsidii, stationes, vigiliasque
disponit. Septem instavr.uae paulo ante arcis erant propugnacula: in iis totidem duces cum vicenis sere militibus collocat. Marinum castelluna Fernando Carvallio committit. Huic defensores triginta attributi. Cambaicam oram Jacobus Lacteus duobus caturibus tueri jussus, & hostem, quoad liceret, maritimis commeatibus intercludere . Reliquam manum sibi Masearentas
ad subita belli reservat. Duces ad sua quisque digressi loca, se se alacriter
ad opus accingere : centonibus, ac molli tomento protegere muros et aggerere cespitem: sarta glebis dolia inter pinnas locare : arma, contosi machinas, & quicquid ad repellendum hostem opus est , pro copia presenti raptim expedire: ad nominis Christiani gloriam retinendam ; subeunda pericula ; samem, stilia, vigiliasque, & ultima perserenda; mutuis adhortationibus incitari. Inter haec Sofar, omnibus jam rebus in proximo comparatis , qua parte ex oppido est aditus, aggerem, vineasque agere instituit. Aperiam quippe oppugnationem, & repentinum ad moenia successuin impediebat, prater defensiorum virtutem , ipsa quoque altitudo, 3c latitudosollae; quam post Sylveriae discessum Emmanuel Sosa duplo, quam antea , capaciorem effecerat. Sosaris autem muniendi ratio fuit ejusmodi. Atiutroque insulae margine vallum arci ad teli jactum objecit. In eo vallo tur res locis editioribus excitantur e soluto lapide, frontibus dumtaxat ad lineam exaequatis. Ab tergo bajuli, atque operarii terram adaggerant. In summo, praetentis gois pii sarcinis, muralia tormenta; in medio, atque imo, relictis ex arte senestellis , minores fistulae collocantur. Haec omnia paucis diebus admirabili celeritate persecta: noetu sere muniebant, quo minus ad certos Lusitanorum ictus paterent. Interdiu, sicut ab opere cessabatur; ita ab arce diverberanda, & fatigando prauidio nulla dabatur quies. A vallo dein multiplex murus coeptus duci, flexuosis Indico more maeandris; quo & oppidani tutius ad arcem subirent, aggeremque protruderent;& praesidiarii, si sorte erupissent , non modo ad transversias ex occulto jacu lationes praeberent corpora; sed etiam ignotis anfractibus, & errore viarum impliciti tenerentur. CXVIII. Dum haec fiunt, Sosar optimum statuit, ex alia parte marinum adoriri castellum : ut eo capto & portum haberet in potestate, & arcem ab latere tormentis impeteret. Ejus rei causa ingentem onerariam in
recessit intimo procul ab hostium telis , ad castelli fastigium adaequandum , pluribus tabulatis attolli iubet; multoque bitumine ac pice diligenter oblini : quam deinde, ad castellum admotam aestu secundo, succendant; concepto igne , in scaphas desiliant armati; auctoque tumultu intersumum, &clamorem , scalis ascensum in muros obtineant. Haec res priore bello frustra tentata, eundem rursus babuit exitum : quippe tabulata paulatim in sublime crescentia conspicati e turribus Lusitani, rem ad Mastarentam de
200쪽
serunt. Extemplo negotium datur Iacobo Lacteo , qui captiva jam aliquot navigia ad arcem traxerat, uti quamprimum occupet parato ad incendium pegmati nec opinatos ignes inferre. Noctu prosectus eum fistulatoribus haud plus viginti, quamquam tectis sub inanus vola funiculis, lenissimoque
remorum pulsu , non latuit Solarem ipsium , ea sorte hora circumeuntem excubias. Ille eonfesti in ad arma littusque dat lignum: tollitur clamor: ex omni parte concurritur. Lacteus ad similem casium praeparatis jam ante suorum animis , rectum cursum, rectamque proram in periculum tenet: nec minus feliciter, quam antea Coveanus, circumfrementibus serreis globis, atque sagittis, ad onerariam penetrat, ut in nullo tali metu , minime custoditam . Consecta jam videbatur esse res, eum in ipse ut fit interdum articulo ingens praeter omnem expectationem dissicultas oboritur. Hostilis pyra, quam vel e longinquo concepturam ignes crediderant Lusitani, adversum conjectas e proximo taedas ardentesque ollas, repente contumax, &invicta perstare: iteratis undique jaculis nihilo magis laedi: jaculantium
oculos animosque ipsa rei novitate confundere. Tum Lusitani, ancipiti urgente malo , quod & in mora exitium, & in irrito incoepto deformitas so-
ret; conlilium a cupiditate gloriae mutuantur audax , ac Pene temerarium: perductam per
incisis momento anchoralibus, navem ipsam remulco ad castellum usique per iWςendum media tela perducunt : ibi demum facibus per otium ingestis , in hostium conspectu, relucentibus late flammis absumpta. Id eventum, sicuti eximiam intauos Dei benignitatem, & pristina miracula retulit, nullo , ne tum quidem , e Lusitanis in itu, redituque inter tantam missilium procellam desiderato , uno tantum leviter aueio; ita Solarem , primo indignantem, dein stupore defixum, ab consilio maritimae oppugnationis avertit . CXIX. Eo acrius ab terra munitiones urgeri cceptie: & abund bat mul soti b in ilitudo ; ut si quid tormentis ab Lusitano dirutum esset, Mamudiani CXt in munIsone, adplo reacerent; & mortuorum loco plurimi autem quamquam per tenebras δις v g fixi eadebant) sustuario coactos alios, aliosque submitterent. Inclusis contra, neque ad erumpendum copiae, neque ad perpetuos, & temerarios ictus jacula suppetebant. Per hunc modum, vertente mense , ad arcis pene sessam agger vineaeque perductae . Huic rursus aggeri lapideum prestruunt murum , tredecim pedum latitudine : & in eo nova castella, crebrasque stationes, & varia tormenta constituunt. Hane serme circumvallandae, quacumque licuit, arcis sermam sequutus est Sosar . Interea Castrio Praetori, ad classem, ut dictum est, reparandam sat per se incitato, acres addiderant stimulos Mascarentae nuntii, ac litterae. Consettim e duobus filiis Feman- praetote. dum natu minorem, egregiae indolis adolescentem , cum navigiis compluribuς, 6c vario commeatu, cadisque sulphurei pulveris , dc nobilium manu, Dium quam celerrime jubet praecedere . Hosce, dubio profectos coelo , atrox in medio cursu tempestas adorta disjecit: pars BaZainum , & vicina littora petiere z Fernandus eum octo caturibus instando, & remigando per vicit, uti Diensem teneret arcem; invitisque, & inspectantibus Mamudianis, militem, & commeatus, & omne bellicum instrumentum exponeret Ingenti Lusitanorum gaudio εd subsidium acceptum: ae minime dubia spes Is Victoriae consequuta . Initur bellatorum numerus : ad quadringentos, & Castrio subsidio quinquaginta pervenit. Supplere dein auctaeque custodiae,& Fernando infirmissimum omnium propugnaculum divi Ioannis suum cuique propugnaculo serme ab coelestibus Patronis indiderant nomen cum sertimmix juvenibus est datum . Per eosdem sere dies Mamudius, ad visenda opera militesque animandos, cum novo exercitis Dium advenit. Id suspicatus e Dium adueti l .