De morbis internis, Lib. II

81쪽

CApitis dolor a frigore suis causis & signis satis innotescit. Vim sebulis & oligophori potu,

ais, moderata corporis motione,&aliis calfacientibus, ac frictionibus ex linteis calentibus,tuuatur. Caput imprimis sacculis foueatur.

y.furfuri macr.d.f.miiij quart.I. salis friat.I. 7.torrefiat omnia simul in sartagine: fiant sacculi duo interpuncti,

i decet, qui alternatim mane & sero capiti admoueantur.Efficaciores erund additis cephalic. herbar.puluerib. geminibus calid.vt.2 . furf. macr. mil. com. l. vi supra: '' salu maioran .sic conlucana M.f.sem .anis scenic.contus .anah. I. baccar. lavr. iuniper. an a g. omnia simulta fartag.torrefianti dem ex his duo,ut ante, saeculi parentur. Vel. V. beton. sal u. rosmar. ana M. I. gor anili. si odichad.chamae melillati,sanimitat.anet.ana P. I sacculii qui bulliat is aequis aquae & vini partibus. Expressus ca- piti admoueatur,aeiuno ventriculo.

Ab his ad litus pergendum. Parabuntur lini-

meta ex oleis ab Authpre praeseriptis, paucula cera addita. In quibus cauendum, ne sit praeceps ad vehementiora trasitus. His omnibus tentatis si stupedisses fuerit dolor, certissimum dabit residis materiae purgatione excludendae argumentum. A siccitate sola infrequens est capitis dolor: quissi accidat, vehemens animi contentio, insguis albqua vacuatio,immodica Venus, & similia incusam da sunt. Ex depresso faciei charactere propalam e plicatur. Humido victu, pleniore, qui deperditam substantiam instauret, somno liberiore, vita curis soluta percuratur. Si litu visium fuerit opus, ex olei

mygdal dulc. axung butyr.rec.sequ.partibus compingetur, quo frons & tempora illinentur.

Caeterum si capitis dolor ab ictu ad cranium N

82쪽

LIBER I. Igmembranas pertigerit,curatio a chirurgia petetur. D mi M. CAP Τνῖνος Graecis, vertigo nobis, quum caput 7 cim cerebri, AM-cumagi videtur. οἴ,cum etiam tene-

denuntiant Maniam: aut rubore laturata,quae E usaeia ad pilepsiam, ex inordinato motu spirituum & flatuv. neruis otios

Haec omnia aliqrrido gignuntur in cUire aliquam ido ex 1 inferioribus partibus corporis huiuim0di :ώ si stis'. spiritus efferuntur. Quod iis fere contingi qui cru- , ditates colligunt: quibus saepius hepar calidius est: tueanolesie quibus ex hepate in ventrem regurgitat 6 bilis: qui- te sanguine. bus praesertim arteriosum genus intemperatum est, 'ρ πιι plenu fervido & spirituoso 7 sanguine. Itaq; Theophrastus libello de vertigine spiritum & humorem ei sitiopos capitis ouo comparat:quod cum fusum habeat hu- sie a Uin.

morem, no continuum, dum crudum est, non cita

cumagituC. dum coctum,vertitur, ito iam & com a tinuo humore,& aequaliter fuso.Vide Aristotelem rhisendundi. Irobi. .secl. 6. Si in capite primum generatur ma- s meatu um, iisdem remediis utitor pro varietate materiae, moreae M in

quae in dolore capitis descripi sint. Si ab artersic 'arteriae post aures incidantur. Sed cum sit duplex Dad; h. AVenarum genus & arteriarum , quae caput ascien- singuimtur. dunt,interiores maiores, exteriores minores qui- K QY r dem per has fit fluxio, externa remedia karterio - ,' 'mia, venarum incisio & c.conserui: si per illas, non conserunt, ut ex cap.8. lib. 3. locor. mal. affeci. di- 7 Cuius iu-ctum est.Nam vente exteriores, nisi rami sint into Ordinatis m xi rum, non vacuant interiora. Si a cruditate, 'earum m m ςQncoquatur,& temperantior vita instiluatur.Si a '

83쪽

DE MORB. INTERNI s

gurgitante bile, sepe enim tenebritas quadam L

L ex bepare σ intestina in ventriculum regurgita xl Ongis pitulae hae singulis hebdomadibus 8 devorentur. hauriendum et . hierae ' picrae,rhab. Electi ar.trochiscati an . bilem eη Τς 3I. mastichis, spicae, santali citrini,Ἀγs .mKana g.7. is,l a. cum strupo ro fiant nouem pitulae pro tribus do 16 M , . fibus umendis hora ante cibum. Aliis vero diebus. ad eruditate, v.specierum I ' aromatici rosati, M specierum M Ut metis trias antali ana 3. g. ii sacchari rofati quantum suta 'Α. is ala cst, Lurn strup. ronato fiat electarium. Reliqua fi ,hsahiadlisb- cienda simi,Vt diximus in dolore capitis,secundum

lati. 1 materiae diuersitatem.

Δἴοι turbulenta est commotio spirituam crastarum, aut flatuo fortam, aut solius spiritus cum multo vapore, Σουδε-. in anterioribus . cerebri ventriculis. duobus constat symptωmatis,Aνω seu yertigine,& tenebrosa oculorum offafione .Inde nomen GKcis compositum te- οτωμα. nebricosae vertiginis a vapore caliginoso . pro utroque sumitur,saepius pro vertigine. Ab utroque dis fert Epilepsia,tum materia, quae est humor vel vaporitu παροα. . symptoamate,quia coaulsionem affert. Hypochyma longe alius affectus ab omnibus. Habet enim causam coniunctam in oculo, non in cerebro, nimirum aquam vel fumum. QSicquid ergo turbulentos illos spiritus pro creare,Vel procreatos commouere potest, siue internum Verti no sit. siue externu, vertiginis causa est. In capite primarie primaria eo assecto causae sunt humores repente ac vehementer a fa quam gitati,animi affectiones:omnis intemperies siue arteriatum, siue cerebri coctionem impediens, aut corrumpor piaesertim calida, humores extenuans,& in seruorem a gens,adt multos Vapores generas: frigida, cruditatis p Tens,indeq; multorum & crassorum vapotu, unde senum j.ctu . diuturn vertigines apud Hippocratem: meatuum qMλ'

84쪽

ti ut in sernace, per ventriculos circumaguntur: naturet conatus in secernendis humoribus percrasim : tretinctata ad cerebrum materia post cristes imperfectas. Mittuntur autem ad cerebrum vapores e ventriculo per inedia,calore alimenti inopi humores noxios exagitante,acres incidente, calfaciente,& ventriculum prauis succis replente: per cruditates, caloris natiui imbecillitate, qui vapores secernit,secretos dissoluere nequit. Aliquando humor illic prauus aceruatur,vel genitus, vel aliude accitus,vel cibus corruptus cotinet ut . t dem fit ab aliis visceribus,hepate,liene,utero, toto corpore, excrementis

retentis,haemorrhoidibus suppressiis. Primario caput se m=Ho,is fici eoniicimus, si sensus externi sensim laeduntur, si tu ρὸρ ρνιε a-

nulla parte inferiore vitium praecessu . Ab 1mpuro cQP n.i ejfempore,cerebro infirmo,si coctionis tεpore, & cum a somno surgunt, vehementius vertuntur, si tenuis sit urina, his pauca,aluus dura, color cutis similis humori. A Vet icu haesiuis, i lo,si nausea,deiecta appetentia,stomachi dolor, α simi - .ri lia prccesserint. Curatio perficitur sublatis causis per co- α

traria sanguinis missione s si conueniat e cephalica, vel f z.

mediana,vel basilisa, ex arteriis post aures,cauterio. In . Vaporibus a materia calida primum digerendo, deinde Vacuado, postea adstringendo, vapores prohibedo pubueribus,opiatis,similibus:per topica discutiendo, roborando: ieiunos reficiendo optimis alimentis, R cito nu-tientibus. Nocet capitis frictio, nisi post purgatione , vel aliarum partium frictionem. In capite fiat pano si co:partibus inferioribus,calido. Specta rubentia. Hippocrati & Aureli no Hime.sserit. dicuntur λαμ δονες et ναοῦ, ατνω ς spectra rubra ocu- ipse Iis obuersantia, e quibus de humore peccante coniectu seriisti. Iam facimus. Aliis υνα,κμαγMl-. Est autem fac, radi i Oz lis transitus vertiginis ad Epilesiam,vnde & Vcῖς ς. p ς' chre u uam Epilapsiam vocaverunt

ANTO. VALET II EXERCIT. V.

TrErtigo duplet simplex,& tenebri costa utraque V maioris & minoris ratione distincta. Illa enim lautonhaec grauior, quod a causa sit potentiore. V

85쪽

D E MORB. INTERNI striusque cauta & signa quibus inter se seiuga tur, fuse repetita sunt ab Hollerio ex Gal. cap. 38. libr. teri. de loc. mal. ais comment. ad bor. In libr. terti & ad senti q2. libr. quart. de vict. rati in

Si primaria affectio,an ab intemperie cerebri ca Iida,arterioso genere intemperato venis fervido &spumoso sanguine plenis,an sit a frigida, considerandum. Si ab illa,reprimetium usus, ut Oxyrhodun reuellentium,ut phlebotomiae, & cucurbitulam longinquis primum partibus, maioris ergo remusioni ut tibiis,dein interscapulio affigendarum,im

dicatur. Veteres etiam arterias secuerunt, cum videlicet vapor exteriores per arterias ascenderet. Ante admotas ceruici cucurbitulas aluus blando cathauerico,aut enemate sebducitur, ne vapor in caput ab his affixis concedat. Interim sumenda sunt, quae turbulentos sistant spirituum motus: Vt Zulap.rofac.sIn granatorum,de acetosit.citri,cum aquis plantag. rosar.lactuc. &s-

mil. In causa frigida purgatio ex catapotiis erit ex usu, ut ex coccis & pillul. de agaric. aequis parti bus mistis, & cum syrupo de stoechad. malaxatis. Huc pertinebunt apophlegmatismata , & alia id genus particularia in cephalalgia pituitosa com

memorata.

Commendatur maxime hic puluis fatu. uer sor. lauendul. hyssop. menth.an. I. i. caryophyl

fiat puluis , de quo detur. 5. I. mane, & dKὴ

86쪽

somnum. Sunt qui vermem seri cum facientem exsiccant, in P uerem rediga p, Gici QRPxu r L . , elui & conuulsioni obnoxiis inspergunt, cuius mi ratibue ρέ- tabiles essectus esse volant. Hoc puluere Carol. sit recipere, Quint. Imperator frequentissime utebatur. 't 'ec: Si fiat per ventriculi consensam, purgabitur bu' mor, qui os ventriculi lancinat, pilui de litera, ag- ees diuturea .gregativis, & similibus brupo de abbathio ex- generationeceptis. Prohibebitur aditu ad cerebru vapor aniso ρ ρ - μη condito, ex cochleari a pastu dato , puluisculis reprimentibus e coriandr.roscinamomo, , aut etiaΙnterea roborabitur ventriculus sumptis tabellis fanati me diarhod.Abbatiaromatic.rofati. alui

Quod si bilis ab hepate in ventriculum coquat, medendum hepati dii Gorhei in decocto hepa- , , is Otico, vel aquis hepaticis,syrup.de cichonde eudiuia, impedimetito tabellis diatria antal.cerato fantalino. Iani , qua

i Hreniticos ita r curabis. Viribus inteoris a Siue τ' ἶ sanguinem detrahes e 3 cephalica suisi Usiam mi , plenitudo: adsit, alioqui enim oporteret tauos prius secare iecorariam ) angusto si seramine,

ut Vulnus celerius coalescat. Qhod etiam fideliter motione, inliginis,aut 7 pice obduces, ne temeritate phreniti 'πι ed tisci dissoluatur,& ita prorumpat sanguis. Obseruandum tempus,quo minus furere videatur. Ministris fibra PQq; opus est, qui phreniticum contineant: alio- ris, id vasa. qui periculum,ne agitatione corporis venaphlebo S N siet stomum eludat, aut amplior adigatur plaga, vel

'Ne innip afa,spirituum dissipatio. 7 mel linamento ex aloe,albami ne ouo O pillis Ieporum confecto.

87쪽

DE MORB. INTERNI scus turpiter laceretur. Detrahatur pro viribus, vita, to anim i deliquio. Paulus in iis, qui nimium corpus agitant, .venam in tante, alij venam nasi, Diocles venam sub lingua diuidit. Nonnulli sangui ualgas fronti, temporibus, naso, caluariae infigunt Sunt,qui auriculas scarificent. Sed haec omnia non nisi progresse morbo & vacuato corpore tempe is stiva sunt. De aere, ubi collocentur, iam olim disputatum est. Antiqui fere tales aegrotos in tenebris continebant, tum quia in luce spiritus agitati furorem exasperarent: tenebras quoque ad stomnum & quietem conducere existimabant. Aselepiades phreniticos in lumine esse habendos dixit, quia tenebraeterreant, quia lucido loco sensus occupantur, atque

interim mens quiescat. In tenebris vero quietis sensibus, mens altis cogitationibus & visis sese exagitat. Et propterea idem dicebat nulla re magis phreniticos reuocari,quam harmonia & Musica,vt c stat ex Athenaeo. Sed hoc sere Graecis& Latinis 8 spirituVm placuit, ut qui luce ) ossenditur, habeatur in tenebris , aut mediocri luce collocetur: quem tenebrae

ιδ .uisse laedum, in luce collocato: qui utroque pariter OLinis: fenditur, mediocri Iuci habeatur. Et si vires valent, lucido magis si infirmae,magis tenebroso iuuatur.

Haec & alia plura apud Celsum & Aurelianum de

morbis acutiS.b Ad is ἐ- Fuit & aliacontrouersia de tondendis, ' aut rada materia, dendis phreniticis. Asclepiades radi noluit,nec etia' a tonsiquia videlicet raso capillo aut detonso copio

G qq sior materia in caput attollitur unde capilli fruticat magis, &seges detonsa uberius prouenit. Itaque

88쪽

LIB ER Ι. cum oporteat materiam a capite reuelli,non in caput attrahi, non erunt tondendi. Hoc vero reluquis omnibus Medicis placuit. Tondendi phren, i6--.itici ab initis) radendi etiam, nisii prohibcat frigus, sen/m bilis.

remissionis tempore, longius a cibo. Sic enim re- Talis autem media commodius adhibentur,caput leuatur on

liusculis io clysteribus Cauendo a calid . t hiera, piant . ne benedicta) utemur:interim etiam acriusculis,& m, nupb. pane-xime,si phlebotomia omissa est,qualis hic est. υ μαθbea

. decoctionis furfurum ib.I. In qua dissolue ca- . .

agitent humores) quales descriptae sunt in do- zji et lore capitis ab humore bilioso,aut hae. ari lsa, succi granatorum acidoru & dulcium ana I.Ι. Haster. saacchari in aqua endiuiae dissol.3.6.fiat potus.vel. H cpur a succiso I. 1. sacchari similiter dissbl. 3. 6. leuia νWq mqter ferueant in calidis cineribus. Opulentos adhibu ς G

tis ministris continebis, aut etiam vinculis colligam fario. fab. bis, ut pauperes. vincula enim motum retinent,& aeetos. for. materam a capite revellunt. trιμ ear

ana p. I. t

Topica. marindeas. Vitandus assiduus refrigerantium usus, ne in Le- queml an. 5.xhargum commutetur morbus: deinde quia eon- sem, scetq; stringunt poros, unde simi in capite retinentur.

Licebit uti iis,quq in capitis dolore calido descripta T. Ajaiunt. Primum quidem repellentibus: deinde iis tu isde Vb ierit admiscendum aliquid chamae melini olei. elect-

89쪽

DE MORB. INTERNIs Apij succus, aut alius sortioris, ut calament. Scorigani, ad resoluendum addi poterit, sed non nisi declinante morbo. Licebit etiam uti in declinam migd- tione n oleo, in quo sirpillum,& alia eiusmodi

re coxerint, ut concilietur somnus. Hordeata parem

tur ex aqua decocti quatuor seminum frigidorum. Perfundatur caput & facies, abluantur pedes &manus,excipiatur quoque vapor hoc modo. v.violarum, hordei excorticati, capitum papat, Missitati. uetis albi.rad. 73 mandragorae ana M.1.fiat decoctio in aqua purissima. Vbi refrixerit facies aegri, inde abluantur pedes quoque & manus. Deinde

spongia immersa in his, id est, in decocto, subinde

naribus admoueatur.

Iustula cum capite uno papaueris albi coquam tur,multa lactuca alterentur,vel hoc nodulo. quatuor sem. frigidorum maiorum , papau. albi ana 3.ς fiat nodulus, qui imponatur in iusic lis. Utatur cichorio & lactuca elixis ,& modico uaccharo violato conspersis. Frontalia. V. Ohrosy.I.aceti 5.2. populeonis Oi semnam: sed recens esse debet, quia antiquum calfacit 5.2. m,ste pro frontali. Oleum , in quo viva torpedo e tincta sit,ac deinde coxerit, in quo lactuca coxerit, folia aut capita papaueris recentis, oleum violatum,de nen hare, de papauere, de mandragora,

de cucurbita.

Vel. .olei rosarum, nympheae & papaueris alb. aceti,aq. stillatitiae solan.& betonicae ana τ. C mista agitetur pro embrocha frontis & syncipit. Item cvnguenti populei dc rosaces aceto lotom ana6.5. S

90쪽

LIBER I. 22 seminis papaueris alb.& psylij contusorii,cerae ana malaxentur, & cocorporentur in cerati foris, quod indactum linteo fronti circundetur. Aut.

Σ.olei de mandrag. vel de aliquo alio exsupadictis I.a. populeonis j I. aceti 5.a. Agitentur &misiceantur pro frontali. Aliud fortius. I . opst, croci ana Θ a.distemperentur in vin uore alb1, & aquae rossam 5a.cum linteolo in eo mad

facto fiat frontale. adsibe- Chelidonij terrestris manipuli et .vel 3. Pun- turrius m-tur,lana vel stuppis excipiuntur, & raso capiti,em- prum; plastri modo utiliter imponuntur. Ad id quoque '' facient odoratus rerum frigidar u. Nec desunt, qui caphuram e collo ad cor suspensam commendent. Conciliato somno, &experrecto aegro, facies' abluatur decocto cham. aut anethi. Non utendum somniseris, quae intro sumuntur, nisi vires valeant: alioqui horum usiJanguidus calor extinguitur.

potis adsomnum.

cieb. ana 3.s. vel syr . ros. sicc. & de nenu phareana tantundem, fiat gulapium clarum: condiatur pauculos antalo ciuino,vel cinamom.crassius con