De morbis internis, Lib. II

71쪽

DE MORB. INTERNI s

Si febris' fuerit, radice scenic. gram. & oxalid.contentus eris, omissis calidioribus, & calidas herbas cum contra iis bene temperatis usurpabis. Si pumgans esse volueris superius aponema, addes in sine' decoctionis agaticum ennam, & genus purga tion. post praeparatos tantum ab apoZemite l. humores haec potio imperatur.

agar. recens trocho. . Vel 3.1. sol .sennae mundat.

O., infundantur in la7dro melite, verin dosi praedicti a

Robustioribus a gris pitulae valentiores cu Φmp. aut aquis,in quibus nonnihil turpethidit maceratu, emollitae praesicribantur. Post V niuersalem purga- . . nati sequitur particularis, quae errhinis, apophlegmatis litubus, sacculis, embrpchis,cucuphis, assixis cucurbitulis perficitur, quae omnia sunt fustissime ab Hollerio tradita.

M.tisisAEOL Melacholica cephalalgia his proditur signi si

e*bal. Igν- beolruore, frigore modico, graui,obtuso,perseue' σμγ - rante dolore, somno leui, depressis pulsu aegritem peramento melancholico. Vitae modus idem sere, qui in pituitos a. Purgantia accomodata melancholico succo huc refereda, catholic. confeci. hamech, pil. de fumatia. Eodenn pertinebut aporemata b lem atra praeparantia,& alia eiusmodi,ex alioru af

72쪽

LIBER I. Ufectuum melancholicorii curatione petenda. Si co- somj seu sympatheiae lege caput afficiatur, Ut cum a toto corpore, aut aliqua parte Vitiu manat, quod ipsi capiti fit comune, primario affectui primum, dein capiti consuletur.

N diuturnis capitis doloribus intemperies ore. causa est, vel solutio continui. Intempe- phalalaia cis ries, ut dictum est, sine materia, quae ubi ἴ ifirmata est, aegerrime curatur: vel cum materia.

Atque haec fere frigidus α vapor & flatus, Vel ma- iuinis tetia crassa est & frigida. Flatus aliquando ex ino- smis , liuipia caloris & materia alimenti: aliquando alimenia de causa obmti vitio: nonnunquam vitio pituitae crassae & viL ρη η cidae, quae membranis inhaerescit, Unde Vehemens uisis 3 distentio membranarum, ut inde suturae relaxenis non hab i.

tur. Atque hic sensus primum frigoris , quanquam 3 QMd Maliquando agitatione materiae & putredine calor B succendatur, ubi iamfebris, & aliquando inflammatio siccedit. Sed sine his, quasi m aleolis obtusis,

acutis,feriantur, dolent. 4 Rarius arteriarum Mitio 4 Quod δε-& bilis permixtae flatibus, aut aliis de causis. Ex sita prehenditur gnis iam dictis, antecedente vita, temperamento cum totius corporis, tum praecipue capitis: deinde tetiam viscerum & aliis de Musis reqUirendum. nisi in priues- Iam diuturno & contumaci morbo, postquam pib. natu I. solennia remedia fuerint celebrata,caput tondatur, /tu aut radatur ad cutem: tum fortioribus utemur r

mediis, quale est oleum de castoreo;&euphorbio,

quod confici oportet ex m.L olei de heiri, & g. ieuphorbi, vel castorei, quale hoc in

73쪽

DE MORB. INTERNI solei de heiridi. g cerae I 1.Lliquefiant in va se duplici, deinde insperge euphorbij drach.2. plus

minusve.

6 Η- ρη e oppugnandus quoque morbus est y masticat talis- ,3 1 Iiss, Ophlagmatiunt , capulurgiis, errhinis, po . EὸI 2 mis odoratis, sacculis,vel cucnphis.

um pecto' mastichis 3.a. piperis 3.1.radicis capparis 3.s. , cum aceto scyllit o formetur tres pilulae, teneat in ' ρ τ' ore & mandat. Idem facitaliud y staphys agriae puluefisatae,condis ana drach. a. excipiantur melle, fiant trochises, teneantur in ore. Aliud. v. pyrethri, staphys agriae ana Θ.Σ liquiritae 9. 1. mastichis 3. I. fiant pilutae.. sopbi mali mi. v. sinapi ι.f. hyssopi P.1. fiat decoctio in vino

rubro cum modico melle, fiat gargarismus. Errhina. Errhinum capulpurgium fit ex succo, vel aqua maioranar,betae,anagallidis, cucumeris agrestis, avitis set ἐω iecto pipere, castoreo, euphorbio, elatetio, 6, hebliguo aues, leboro, condisse, gallia 7 mOschata , pyrethro, ambrη in pane porcino, sinapi, moscho. Succi itaque tepi' U hq di excepti vota manus naribus attrahantur: pulbueres insessientur in nares,aut alicui oleo commi ii illinuntur, ut oleo de costo, de spica, irino, & sse mili. Delicatis additur modicum moschi, aut ambrae, quale hoc est. v. olei de pica Vnc.I. elateri, drach. r. in diu, tibus adde mosch. gr.2. illinantur nares interiores.

74쪽

LIBERI. 1 Aliud. V. succi maioranae unc.2. succi betae I.r. acetis icci unc. L miste, fiat errhinum, attrahat tepidum naribus. Vel. , piperis, castorei ana Θ. r. hellebora, galliemoschatae ana ΘΕ. fiat puluis. Modicum insessi

. Cinamomi, caryophyllorum, nucis moς chatae, ligni aloes, pulu. maioranae, an . 3.2. galliae moschatae S.I. moschi, ambrae ana gr i. fiat puluis omnium: deinde cum ladano & mastiche agitatis in mortario cum modico oleo de spica, de costo, de ben, fiat pomum.

liae moschatae, mastichis, sandarachae ana Θ a. Fiat puluis omnium pro 3 Cucupha facta cum rasura scarlatae. Extrema remedia fiant rase capillo Sin - 1ον ι .pismi,Dropaces, Phoenigmi,Cauteria,& Paracem ventriensi, tresis, Seton, vitatis neruis. Sedde his alio loco - hepatis D mΠρ 9 sta per Io communitatem. ' ρ 'U UJ U.aloes optimae S.I. cina.xylobalsami, siri, i- 2m kris cae nardi, mastichis ana geri . croci gr.6 .fiat puluis, quo, sors siletur cum Iti. aut η. aquae,aut feci lactis. aliq*ado' ba Proportio aloes est centum ad sex. In delicatio Rrxi b-ribus vero luco aloes, debemus imperare, P. q. Pa. .ι '

Rhabarbari. - aut alia va

Sisita reliquiis tuis venereae decoctum Maiaci, mali me , t& accommodata topica usurpabuntur secundum

τδtionem.Materia ubi pertinax, emplastris mercu- g. Ρ

75쪽

DE MORB. INTERNIS tialibus & unguentis locus erit. A carie subiecti ossi vel abseessu dolor certo lo- co designatur,cutis ab osse tandem discedit.Cuteni

in crucem incidito .materiam vacuato: os radito:im

utito . Maior est fio, cum secunda in lamina vi tium delitestit, vel osse interiore: ubi tantum excu

sione ossis est opus. . S

Mastieatorial Pituitam purgant ex attrahitibus parata,vt pyrethro,staphyagria,cubebis,&c.Digerunt ex

- resiccantibus magis, quam calfacientibus, ut mastiche, duce moschata, &c. Modus utendi est, ut sacculis rep6-2 Hlieatm nantur,aut excipiantur fioubus,cera alba,aut vino ineo riu ,fendi cta contineantur ore,aut per se sumatur. Nocent,si fue-miam. rint 'lcera in ore, vel faucibus, vel pulmones oportuni Mastieare. Viceri, phlegmoni,fluxioni. Tunc errhina commodiora,ria quibus materiam deducant ad nares. Nam etiamsi humor

isse Didi. illectus e capite, vel mungendo, yel expuendo repurget tur,fit tamen humori colaetum iter, & noctu inter dormiendum ad partes infirmas delabitur . Tempus utendi Mastieat matutinum,&ante cibum. His simili Errbin Sicca ex acri materia fiunt,interio,pipere,fiem Q napi, helleb0ro, melanthio, cyclamino, maiorana sicca Errhina εω pyret Rhyssopo,thymo,satureia, anagallide,& similLquibiis rem buS.Liquida eX iisdem exsiccatis,vel liquore mixtis,sue- parentur. i c0 betae, soliorum hederMquibus & arida permiscentur. ἰ Sicca insufflantur corniculo, vel fistula; vel inspirando

trahuntur,vel excepta oleo illinutur,vel ex aceto, aqua - maioranae , hyssispi, aqua vitae inuoluta linteolo raro informam noduli admouetur naribus. Liquida attrahuntur tepide. Εficacissima sunt, addito scammonio I svrina excepta, ut adhaereant. Post horum usum, si motab: catio percipiatur,lac muliebre in nares iniiciendum,vel oleum violatum. Tempus utendi matutinum, longe ai cibo: a balneo vel aliter laxata cute. Ab smbecillioribus paulatim transeundum ad sortiora, ut eu photbiun uela'. terium,lacte,mucaginibus, butyro prius temperata. Nin

76쪽

LIBER I. Iscent oculis imbecillioribus,& iam laborantibus, atque

ubi nasus oportunus est ulceribus, ut aliquando in lue venerea. Tum satius gargarismatis uti,quae ab oculis diuertunt. Sternutatoria nocent in defluxione ad pulmo nes : iuuant, quibus caput vaporibus repletum est, x quib' iam tenuata,incisa, & incocta est materia. Adhatea caput anterius per nares,medium per choana & palatii, posterius per nucham, neruos, & venas magis purgatur CoeuphaJ Pulvis capiti inspersus commodior. Excutitur,& nouus mane reponitur. Cucuphae semper eaedom adhibitae, &sudore ac pinguedine imbutae, saepius nocent. Sunt tamen loco pilei . In dolore pertinaci latus, emplastra, sinapismus, saliuatio cum mercurio, venae particulares sectie, cauteria, vel emplastra,quae metallica recipiant acria, & eTulcerent, mixtis tamen detersoriis, ne nimium poros obstruant,c6 uenient. Et haec quidem magis,ubi proprium est capitis vitium,& primarium.

ANTO. VALETII EXERCIT. II. Ephalaea,seu contumax & perseverans capitis

dolor, causis & signis a cephala ia no differt, sed sola magnitudine cauis. Si tamen spiritu piroth flatuosum vulgo vocant) causam habeat,

splendente faciei tumore, turgido dolore, aurium tinnitu,vertigine,volatu in semnio, magis interno scitur. Idem remediis profligatur, quibus cephalalgia Cobatia pituitosa, nisi quod valentiora requirit, ut est fere curatio. crassa magis ac viscida materia. Prima purgatio erit huius nodi.

masT inter.pil. de agar. 3. f. massae pii. aurear, S cciar. an S.I. emolliantur simul cum syr. de stoechad.Lpuul. molles. cap. noctu a primo somno .

MOX couenienti apogemate praeparanda materia,

quale paulo ante descriptum est. Nonnulli apoge-matu loco decoctu guaiaci, aut salse partita usurpant ad sudorum prouocationem. Vti

77쪽

DE MORB. INTERNI sialc parili. macerentur in aq. fontan. d.8. per Ih. horas super cineres calid. Bulliant postmoῆum usque ad tertiae partis consumptionem in vase terreo plumbato,& benξ cooperculato. Fiat colatura, qua via. tur singulis matutinis hora quinta. Dosis sit I.6. Alij in A. Ir .aqu. macerant salsi parii l. I. . Vel 6.

Efficacius decoctu habebis ex interioris guaiacidi. s. & corticis eiusdem I. 2. ex arte maceratis &coctis. Vsus erit per dies 3. 9.is. pro consulti medici arbitrio. Magma superioris decocti, cui addita sit salse parili. I.i. coquitur in st Ia. aquae, ut potui de tur,vini loco. Et quia subindepurgandum, poterit haec pitularum mas a concinnari, de qua alternis

massae inter.pilui. sine quib. & coectar. an.9. . aga rie. recens trochilcati rhei elect. puluerati an.9. a. aquae infusionis Θ.I. turpethi in aqua beton. vel sal u. intacum gr.6. gingiber. f. massa pii cap. ut dictum est.

Erit quoque locus clysteribus acrioribus,pituitam deorsum auertentibus. Qualis hic erit.

Interim toto curationis tempore n5 negligenda particularia, ut errhina, Ophlegmata, dic.

pulueri nigell. Rom. maceratae in aceto fortiss. per et '. hor. ac exsiccatae 5.3. succi maioran. cum pauci vino alb. extract. J I. Pone in phial. pro capulpurgio indea do in nares quotidie mane.

Eodem pertinebunt gargarismata, sternutamemta, suffitus, frictiones capitis cum linteo aspero

Quod si neque his, neque illis praesidiis cesserit do

78쪽

lor, prostremum erit remedium, cauterum ceruici, vel brachio ad musculum delibida Vocatum, qua M.-α. vena pererptat humeralis, assigere, quo commode Hippore. derivari,ac retrahi materia possit. Ubor sib. sve dolore capitis ab ebrietate. C A P. S.

eaq; partim subitanea, partim longo tempore contracta,quale istud est annotarum rabbρυ . et ab Hippocrate, Si quis ebrius repete obmutu abfntb. me rit,&c. & quae a Galeno annotata sunt cap.J. lib.f. tha oriν de locis affectis, epilapsae, dementiae, conuulsiones. Si dolor capitis solius a crapula hesterna, mo' ad bueis . tu & crudum vinum in stomacho restiterit,VOmi- Vomitione tus, aut malὸ vomentibus ieiunium, 3 ventriculi es solus, & illitus , qui concoquunt, remedio sunt. .

Vbi vacuus veter est,& tame 3 vaporibus dolor iis, T.

comouetur, non sine ratione vulgo persuasium, Vi- babeundi, ili

ni noxam vini potu elui, quia inde vapores crassi- 1 utisne isto disperguntur eo modo, quo dolores oculorum in- 'ς de ortos scripsit Hippocrates si meraca potione dia ε ' stuli. Somnus,inedia,quies, optima: cibi euchymi, qui facile coquatur, s gallorum testes in aqua hor- s meorum dei cocti,pulli columbarum,pisces saxatiles & mob test mili carne. Si aquq potus noxius,utatur hydrorhosiato Lum vino granatorum, Eulapio Alexandrino :malis A pyris adstringetibus in vapore coctis. In doloris incremento & vigore,quiescat:in declinatione umbroso loco, si caleat, obambulet: aut calido, si frigeat . Ante cibum diutius & paulo celerius obambulandum: cibo lentius & breuius, idque duabus post,aut tribus horis. Ebrietati naturali quada pro-

79쪽

prietate repugnant amygdalara marae,brassica, cuius meminit Theophrastus quarto de historia stit

pium. In principio siquidem crudum vinum concoctura,vel reiectum laeti utere iis quae gestum scidant:in declinatione balneum, itemque litus ex oleis sine calore multo digerentibus proderunt.

Galen.eom. Κροπαλη,Hippocrati dicitur hari affectio nostris cinctu apbor. s. pesa, Omnis nimiIum noxa e vino contracta praesertim Iibo. b. in cetrebro, απο m κἀρωο παλε α. Nec mirum graui si sima θmptesmata vini immoderata potione induci. in insu Cum enim sit temperatura calidum, substatia tenue, vel immoderata non admodum crassa, Vtroque sursum repit di tenuitatei grauiQ- prompte omnia penetrat,& in substantiam neruorum ma mytth- ingreditur, ac vaporibus caput & cruditatibus replet: mata indu- Vnde Universum corpus necesse est: varie assi et . Sedeat. quomodo vini noxam eiusdem potio persanat 3 Nimbriam quae mala sua: substantiae tenuis copia inuexit,eadem sua qualitate tollit calefaciendo & exsiccando. Sin minus,periculosa omnia sidbsequuntur.

ANTO. VALETII EXERCIT III. e. satir Xcit tura temulentia cephalalgia ,vini gene-ὰb .bisei. - -C rosi & largius epoti vapotibus calidi, caput ratio. opplentibus. Restinguitur inedia, somno multo,

Paul. '. adstringente, frigidoque cibo, qui vaporum ascen- submem sum coerceat. Initio confert aquae tepentis haustucq. bbd- vomitum ciere, si vinum incoctium adhuc in stomacho fluctuet. Quod si etiam post cococtionem caput indolescat, refrigerantibus & repellentibus,

ut Oxyrhodino,Vtedum. Non semper tutum addis scutiendam ebrietatem vinum exlubere.Cerebrum enim si incaluerit, dolorem auget. Cornu ceruini rasura cum aqua pota naturali quadam & inexpli

cabili proprietate ebrietatem sedat. Creditur & hic

80쪽

pilaisculus ad eandem prohibendam, & ad sisten. dam plurimum facere.

Fabulosum est,quod medici veteres de polygono coronae instar capiti imponendo protulerunt. De dolore capitis a perfrictione. C A P. A. I Oti concidit facies, sed est 3 decolor, ta 1 Nam qua dior mens,& animae i functiones,frigidissut tropi e i non iuuantur,sed calidis. Calefaciunt oleu q- γ γι rutaceum, irinum, de spica, de terebinthina , costinum, quibus hyeme rigida, & Vbi calore maiore /HM- ω

opus est,styracem calamitam,benZOinum,euphor- maxime si bium,aquam vitae, mythridatiu, y theriacam,& sita chflin ' ψmilia permiscemus. Affectu perseuerante, raditur

caput, aut detunditur, paulo crassiora medicamen- Ies,animales. ta,quam in aestu, adhibentur: sed tonsis, A capillo 3 Datur ibapauco, aliquo tamen tectis liquidiora. Ceratum de Haca ad ma euphorbio,ex olei anethig.ro. tribus cerae, Una e phorbii Sinapismus,capitella, diachylum iream, Fasbmist & similia conueniunt . Non est utendum phlebo- Debis tomia, cucurbitulis, remediis luis venereae, ubi sola cap satin mintemperies est. Alimenta, vinum tenue,cibus calidus, J balneum, motus,loci calidi habitatio , odor suauis,calidus, ε illitus narium,auris frictio. particulare,

De hoc dolore a frigore, lege Aurelianum primo irino perfriChron.Raro huiusmodi dolores ex sola inteperie fiunt: poterit.& si fiant, breui materiam accumulat, praesertim in ple nitudine laborantibus,&cacochymis,