De morbis internis, Lib. II

91쪽

DE MORB. INTERNI sv.ros violarum,absynthij an. I. g. Oph gra.simul mixta leuiter bulliant,colentur cum I. .iusculi pulli, sorbeantur. Quinetiam quoniam phreniticis ab immodica illa vigilia certa impendet virium prostratio,commodum erit, aliis remediis non respondentibus,tandem hoc Vnguentum praecipere,quod ad omnem e lυπνίαν, seu ex febribus,melancholia, aut dolore obortam mirifice confert.α succi mandragor. violar. seminis hyoscyam. capitum virid. papau. ana I. 12. cicutae, solani, radic. lactuc. cerae an. IG. mastich. 1.1. Op8 5.2 . omnes herbae, semina, & radices oleo viol. vel comuni diebus Ir. insunde deinde ad prunas coque,donec herbae cO- quantur. Postea cola. Colatis tritum optum immusice. Postremo ceram dc mastichem adiunge. Ad idem olea crocinum,hederaceum,mandragorinu,

populneum plurimum facient. Sic autem popul-neum parabitur. In vini lacl. olei, si vis, ros ib.3. oculorum populi vere collectorum librae tres di bus 7 .macerentur: quotidie agitentur: leuibus prunis postea coquantur ad vini consumptionem. C, pitis dolores abigit efficaciter. Nimium sopitos his remediis ita excitabis. v. succi rad. scen. I.1. l. aceti albi, in quo nux moschata coxerit,I.I. g. cum spongia ex aqua hyssopi expressa, & rursus madefacta in supra dicto succo, fiat errhinum, attrahatur naribus. In eundem usum pulegium, aut hytapus teritur, & ex aceto naribus admouetur. Porro quae adhuc in menin-gibus superest crassior, abi impactior materia, e digerentibus est vacuada. Vacuabitur partim sumptis,ut rheO,myrobalan. & catapotiis conuenient,

92쪽

LIBER I bus . partim admotis capiti temperate calidis, ut oleo rosaceo coem chamaemelino: fotu ex decocto mature betonicae, tanicul. alth.lini cenug. florib.

cum linteo: vel eidem capiti applicitis . columbis, catulis, lapis,aut similibus animalculis vivis per spisnam sectis,& exemeratis. Sed haec nunquam nisi in fine vigoris & declinatione morbi tentada sunt, alioquin plus attraherent, quam digererent.

Mania & melancholia, deliria sunt sine febre: plite-nitis &-cum febre. Hae duae species distingvsitur continuitate. Nam αιμι νοσωνη symptoma est in statu febrium ardentium, cum quibus id candescit,&remittitur. Phrenitis vero morbus est cotinum, febrim& mentis perturbationem inducens. Hippocrati tamen interJum phrenitici dicuntur,quibuscuque mens ob laesa est. Caussa duplex : una a bile naturali, id est,tenuio- Phrenitigis re sanguine ad cerebri meningas assiuente,& in illis in- ωUadvis

flammationem, Vel etiam in cerebro,ob exitum e vasis, angusto loco coarctationem, & prohibitam transpirationem procreante, vel seruente duntaxat unde Hippo. Hippo obe. crati deliria securiora cum risu. Altera a bile non natu- h.

rati, id est, acri & adusta, quae q ub acrior est, & adusta

magis, eo saeuiora & periculosiora acccidentia inuehit. signa pathognomonica sunt,febris,delirium, continui- Pbrenitidistas. Curatur primum clysmate molliente & alterante si signa patho'& per morbi Leuitiam, & aegri morositate liceat: sectio- Inmonica, ne cephalicae, aut eius loco, cucurbitulis humeris & natibus cum scarificatione admotis, aut sectione venae sub lingua, materia fluente: in statu, venae frontis: Topicis initio repelletibus, deinde admixtis paulatim resoluentibus, purgatione bilis, potionibus cordi acommodatis in virium imbecillitate, sed in bile adusta humectantibus & melancholico humori propriis, aluo perpetu Rumectata, rinae prouocatione si retenta sit)pex admin

93쪽

DE MORB. INTERNIS

ta non calfacientia. Caeterum de venae sectione in phre, nitide non leuis est dubitatio. Etenim Asclepiades medicos eos trucidare affirmabat, qui phreniticis sanguinε detrahi imperarent, quod phrenitis non nisi intenta &vigente febre prehendat: sanguis autem remissa febre miti debeat.Et quidem raro sanguinem mittimast quia

fere prius missus fuit, & iam virib' deiectis incidit phrenitis. O uod si quando sanguis ducatur, animi deliquiu

. . . Vitandum.

πη Iti di Olitisi de papauere vi man avrc.JHis cum iudicio Vte caute*emi'. dum , ne cerebro natura frigido noxa inferatur, idqae in minima doli in principio, aut vigiliis. Temperaripssiunt mulieris lactet puellam lactantis,quod frigidiuseculum est. Possumus quoque pannos succis intingere, veI aquis in hyeme, &admouere fronti: qui remouend1 sunt, ubi incaluerint,& tapius repetendi. Potest etiam e studiici farina sola cum succo & oleo violarum fieri cata- , plasma,& fronti non dormientium applicari. Syrispi de papa.J His quoque non utemur nisi coacti, Afirmis viribus. Cum enim trigidissimi sint de caloris natiui extinctione periculum imminet. Ad virium robur&conseruationem addantur syrupus violatus, pulueres cordiales, ut de gemmis,diam argariton frigidum, aquae bullossi, borraginis,& in bile adusta,puluerum loco consectio athermes in minima dosi pro imbecillit,

i te virium,& extra Ventris fluxum.

Mi usu iij. Vsus Opij in pueris,mulieribus,mollioribus, pe-ibus is ud riculosus est: in robustioribus minus: assuetis,ut quarsituris sis'e- dam regionum incolis, nullo molo, etiamsi per os sumatu . Gulielmus Rondeletius primariae notae medi-euso in Monpessulensi Schola Regius Prosessor retulit mihi Vidisse se ab Hispano in summo aestu opij semunciam sine noxa deuoratam. In dolore capitis optum,non croco, qui molestiam& grauitatem 1nducit, sed nucemoschata, corrigi debet.

ANTO. VALETII EXERCIT. VLO Hrenitis membranarum cerebrum obue nitrix atque adeo cerebri ipsius,inflammatio, vel e

94쪽

LIBERI. 24quista est,& cerebri, meningumque eius propria, vel spuria , cerebro septo transuerso inflammato contentiente,& ex neruis, qui in ipsum spargutur, vitium concipiente. In illa magna & rara est respi- Paul. X f. ratio:in hac inaequalis,a contractione praecordioru cap. 6. lib. .& incendio magno. Vtriusque distinctiones,causae& signa habentur cap. 3. libr. s. de loc.male assect libro 1. de cautaympi. comment.ad sent. I. sect.I.

Morbus hic, quia acutissimus, celerem petit cur is virationem.Iniicitur clyster e decoct.remollienti ad- h. lib.

ditis seminib.frigidis in quo sint dissolui .cathol. dc

Clystere reiecto,materiae affluxus,qui tumori dc instaminationi incrementum suggerit,reuellendus, aperta cephalica,vel, suadente Aetio, media, ut celerius subueniatur,angusto tamen facto foramine, metu nimiae spirituum exolutionis qui in hoc ais c u prae sanguinis tenuitate facile dissipantur. Conuenient deinde repellentia, quae suo occursu humorem propulsent,eiusque seruorem cotemperent: quanquam in statu, ubi meatuum resera tione,& humoris discussione maZime est opus,eOxum usus fit penitus abrogandus. Purgationum etsi Graeci authores non memin rint , fortasse quod existimarint humores motos instammatronem augere: tamen cum bilis ad furorem in phrenitide multu faciat, &. in magnis morbis no selum sanguinis missione, verum purgatio

ης- ς Imum,hic purgante medicamento,

95쪽

DE MORB. INTERNI sminus tame calido, medicati licebit, priusquam ad ea quae alterant,discutiunt, & vapores transpirare faciut,veniatur. Sic itaque purgabis. v. expression. 3. 2.rhei elect.in decoct. V.I.ramatindon& cichor. in s.cu.9.I.cinam. in qua ditat.cathol.& syr. viol. an. I. I.f. potio. Pauperibus semunciam diapr. soluti aut eiusE diap. & electarij de succo rosan.5.2. in aqua hordei dissolues,nisi calidiora haec exhibere febris vehementia veret. Longius progressis affectu, & commoda erit derivatio,& a parte laborante vacuatio. Alterum affixis cum sacrificatu interscapulio cucurbitulis: alterusectione rectae in fionte vens,stricto prius,ut appareat,collo,consequimur.Quod si consistente mo bo spes sit alicuius crisim consequuturae vacuationis,nihil moliendum,ne naturae motum intertu bemus.Contra vero si natura nihil tentando fati cat,aliqua oneris parte leuanda, clystere,vel catha tico exhibito. Mox ad discutientia linimenta & fomenta progrediendum : quae quamuis calida,materiam seras

euocando restigerant. Parabitur ex moderate calidis , ut chamaem. melil. aneth. beton. stoech. ma'

ioran.semini b.antcscen. & similibus,decoctum, in quo immersa spongia capiti applicanda. Litus exol. chamaem. liliacianeth. Huc referuntur exente rata,viloquuntur,viva animalcula.

Praeterea quia in phrenitide superat calidus h mori& proinde in ea affectione est νmet, est quoque &-ob vitiatam cerebri temperaturam, occurrunt duo grauissima symptomata, somnus difficilis de umae retentio, quae opem mς

dici

96쪽

LIBERI. Is

diei requirunt. Somnus conciliabitur hypnQticis , , potionib. ab Autore imperatis, Vel hordoato Lui Ms dbVisis hemina refrigerant. pap. alb. lact.vel portulacae sint ρ tibia: addita. Subducetur urina pubis & perinaei sotu,ex malua, bism. pariet. cham.& mel. iΚ aqua & vino

s Poplecticum x ita curato. Hominem agi- r tato, concutito, 3 fricato. Saepe enim sim, His Q. .Ioles apoplecticis concidunt ex leui obstru- 1 Simbia ctione,quae agitatione coroporis discutitur.Ea ob- poplexias structio a crassis vaporibus esse potest,uel quia pauca materia est, quae obstruit. Similes quoque apo- plecticis sunt, qui apolectici & cataleptici verius bilis talida dicentur, ex plenitudine totius corporis, i capitis, apoplexia.

unde viae spiritales intercipiutur. Q uibus venabr, I - qm cliij interna quide, si totius corporis plenitudo est,

cephalica, si tantum capitis, statim s aperienda est. ν eis i ebo Hoc enim remedium saepe satis est. Eiusmodi hi- oretibombris storia est apud Aetium,capite de cataleps. Iuvenis μή tur, Mquidam multi sanguinis derepete mutus factus est. 1 res dies integros Ita Iaculi: quarto die multo habeat mih profluuio sanguinis e naries liberatus est. Αφωνίαν lis aditum Graeci affectum eum vocant. In apoplexia, quam pr0 η frigidus δc crassus humor excitat, priuatione tus & sensus, ac prope extincta rectrice anima, hominem 6 loco lucido & tepido collocato, ac cor' lo, ib. vita pus Vehementius concutito. Tum 7 multa frictio lus intina'ς Dueuit,vnctio ex oleo calentein maxime earum mq

97쪽

DE MORB. INTERNI spartium, quae magis refrixerint. Plantarum pedis

pluritus, aquae vitae cu nuce moschata in nares iniectio , sinapi vulgare illitum, vellicatio barbae & pubis sal ori iniectus.In phlebotomia,quae vel ho- est mine liberat, vel occidit,ita te gerito. Si nihil 8 re, II. .. pugii a praeparato prius ' corpore,& IO in tempo-9 Udi 're re Venam cephalicam incidito: parum detrahito. acri, eui de Post aliquot horas, si perseueret malum, alteram seraptistmm cephalicam vulnerato, nec ita multum sanguinissa detrahito. iHaec vero repugnant, quod aliquando,o t. sesia immodica venere,aut alia quavis spirituu in nitio

sit cerebri ne virtus corporis exhausta est.Hic H starificatione, B t*m - . cucurbitulis,languisugis toto corpore fixis colentus

esto, quemadmota in obesis corporibus,molliorib is Isio. debilioribus, in quibus venae u vel non ap-

.vi Deo ad parent,vel non serut phlebotomu.Praeparatur cor- mavedae sint pus, subducto prius ventre, totius corporis Atu exesscar com ol. calido,chamae melino,anethino,aut simili,aspera his A. λὰ δ friction cocussione corporis &ambulatu,ut sany tiri ἐλώμ guis crassior frigore cogelatus recalesta attenu iselscapulis. tur,& melius essiuat,oportetq; iustu vulnus inflige-1α 'epter re: alioqui subsistet sanguis:quanqua no vniuersim, V interuallis detrahedus sanguis est. Occasio est ini et his,.- remissione,aut quo tempore non ingrauestit mala, jam eisitet, Remissio intelligitur liberiore, quam antea, rej, O humore ratione, pulse meliore, & ubi partis alicuius torpor se coepit egelari. Alioqui si, quod saepe fit, aliter v nam aperias, aut aegrum praecipitabis, aut nihil iuvabis, exitu materiae negato. A phlebotomia spes

salutis, si pulsus, respiratio, faciei color, partium B-MS, mens,mOmS,sensuS,Omnia,aut ex his aliqua,in melius conuertantur. Alioqui, si non accreu1t m D

98쪽

pio applicentur calida. Poterit etiam aliquid strup. dos smus, a6 rosati deuorari. Visteribus sic. inbibendum y. summitatum absynthii MI. sem. cares, cumini ana et g. fiat decoctio in olei & M vini m. λιι, ἡ quantum sufficit. Inde foueatur regio I hepatis har. i. iini.& lienis. Post haec clyster acris iniiciedus est,ex de-I8 Ad emito coctionis I9 capitalis '. si adiecta sem. carui,cumi- ni, baccarum lauri Lg. Deinde in decoctione di I solue pul.hierae picrae,& dia locynth.an. 5. .meir origari, calolis xo anthosiati,sacchari r .ana I.I satis 5.2. M olei memb.floreb. anethini δ 3. S epe fit, αρ ut resistat clyster, aut pero. revomatur: tum fiat tale suppositorium. i fi ρ m M . pul.hierae diacolocynt. 3 2. castoret,sem LM Tris Hia

fiat suppositorium bene longum. Quod si nec hoc rini estincti. modo aluus quicquam reddit, cucurbitulis utendu est, ex libello de cucurbitula. Reddito clystere ali

teris 3 L dissol. in aquae vitae de calendulae an. I. 1. 6 --Φ in cum cochleari,aut siphone infundatur in gulam. Antidotus hiera Pachb Antiochi a Scribonio Lar- 23 RH go descripta multos: olim apoplectio Momae libe- plicis. rauit. Hiera Logadij conuenientior fuerit, si a me--m se in lancholico succo & crassa materia sit affectus ,''' '

lum, ex altera cephalica iteranda sectio M Quod

si ne tum quidem proficiatur,desperatur aeger. Secta vena,quiestat aeger, atque interim stomacho &visteribus consulamus hoc modo. .ol. i de spica M.mast.bvirquetant in is vase duplici: & cum cyperhmacis,cina. an.9.2. coralli

99쪽

DE MORB. INTERNIS Interim quoq; viedum est remediis, quae Aprilecticum excitant. Oleum vitrioli plurimum commendatur. Quod si deest, litatuantur 5.1. vitrioli in I.1. olei de spica, de costo, de castoreo,de scylla, aut simili, hoc modo. V. scylt concisae in taleolas,r. castorei I. g. vi- trioli 5. 3. fiat decoctio in olei anethini & vini ana.d.f. ad cos imptionem vini. Nares & palatum hoc oleo illinantur. Sunt & alia, quae apud Graecos &Arabas inuenias. Potio. .

. cast. 9. .mastich. em .rinae,santali cit ini,nucismoschatae an. Θ g. ponantur in manica Hipp. &colentur quater. Cum aquae vitae & calendulae an. . 8.LL f. potio , infundatur in ges m. Aqua destillata e nucibus moschatis auribus, palato, naribus ebibita,omnium est remediorum accommodatissimum. Quod si fiat cum aqua vitae destillatio,mul'to erit essicacior. Hoc praesidium Senectesem Episcopum horas iam ro.iacentem excitauit. 2s Calam, concisis, acori an. . f. cons sal u. g. a. diu aromatici. agitentur in mortario, ex τε aquae saluiae I. E. Fiat αε Aut σ1' sortis expressio cum sepradicta aqua vitae.Traiicia' b, gi. m/nicam Hippocratis, fiat potus.

m. capillorum hominis minutim concisorum I

fiat siffumig. Vel parabitur puluis in nares immit' tendus. v. hellebori condis, albi piperis an. 5. I. L 1 Nisum puluis. Capurpurgiis sortioribus, illitionibus palati materia des ex pulveribus, masticatoriis, W apophlegmatismis ιripta eR in utendiim. Sed prius suffumigiis & vaporibus matς incidenda. Radedum quoque caput est ouen dumque ex oleo calent in quo pulegium expill0,

100쪽

sia quoque eiusmodi coxerint. Deinde dropacibus, sinapismis, M sartagine. RhRZa: utendum est. Cucurbitulae quoque & sanguissemustm bene pur- D sadit inj

gato corpore, conueniunt. ι . excitetur M

olei rutacei gd. picis nigrae mi. liquefiant in reuera vale duplici:deinde adde pyrethri,sinapi, piperis albi ana 3.3.Misce,extende in aluta,calidum appone, renoua priusquam refrigescat. . ficus pingues q. s leuitenincoque: deinde cuduplo sem. sinapi contunde ad sermam emplastta Appone capiti post solum conuenientem. Aliud. 19 oxycrocei vel emplastri de Vigo I 3 serti' uis M.ter agitetur in mortario cum oleo laurino. Deinde spum ab aedaddantur gra. sinapi, pyrethri, staphys agriae, pipe- to se co noris albi, euphorbij ana 3. a. misce. me habet. Rhaetes sartaginem calefieri, dum candeat, inter dum laudat, & de proximo admoueri capiti. His Ofγα .uο- remediis per longiora interualla utendum est, aut eandumpra breuiora, ut res patitur. scribi M.

A poplexia secundo aut tenso die iugulat. liqua- es'. dO ' primo. Vt ergo celerior est, aut minu; celer, I' s*'

ita erunt interualla remediorum aut longiora, aut breuiora.

v. succi rosarum, mellis albi ana I s.fiat sym- , pus secundum artem: loco mellis potest substitui iar'

saccharum. Quaedam apoplexia fit a multitudine humorum, quam plethoram vocant ,&ea dicitur, i. interceptio arte narum & venarum. Eam sanat subita & diligens languinis detractio. Potest autem esse repletio h morum , & tamen erit inanitio spirituum, ut in iis, qui Venere immodica statim a cibo utuntur. Nam