De morbis internis, Lib. II

351쪽

malo tanta imbecillitas, ut nihil amplius ventrient uecontineat, alui profluuium, coeliacae , dysentericae affectiones, hydrops.Nulla, ut in superiore,animi defectio nisi diuturnitate mali robur oris ventriculi dissoluatur Atque haec est propria essentia caninae appetentiae. Galdinus tamen vocabuli significationem tape traduxit ad alia famis genera, quae oris ventriculi vitio non fiunt: sed vel ab inanitionibus corporis, ut 4. de sympt.causis: vel imbecillitate retentricis, ut primo eiusdem operis: vel refrigeratis partibus thoracis & respirationis, libro de Usu resp. Aetius addit. Causa haec adiici potest, quae

tamen ab Aetio memorata no est.Vide cap.6. Sermon. I.

Tetrabibl.3. a raritate totius corporis, & occulta perspiratione. Sicque in uniuersum causas in fame canina costituere licebit,intemperiem solam frigidam, ubicunquest,modo ad ventriculum perueniat,ut a nivibus & pota aqua frigidissimae: deinde pituitam acidam vel melaneholiam di tertio dissolutionem totius corporis, siue exhauriatur insigni aliqua vacuatione, sae alimentis exigui nutrimenti, aut usu assiduo detergentium, siue nimium transpiret. Quae species ab aliis facile distiugubtur,quia alui deiectiones pauciores & sicciores, quam pro cibi ingesti modo, & qualitate. Caeterae autem internoscuntur ex relatu aegri, excrementis, ructibus ac,

dis, pore oris acido. Remedia sunt vomitus,deiectio pitulae, clysmata, ite ratae purgationes, optatae, liniae: eta. In resolutione optime alentia: in refrigeratione,calfacientia, humectantia, balnea, solus, medicamenta,alimenta. Sed Hippocratis singulare remedium, vini potio. Galenus pinguia primum dari iube ut obtundatur fames: deinde vin um ex eorum genere, quae calfaciunt, qualia quae fulua sunt, Iubea,tenuium partium, sine adstrictione, idque in ma gna copia,licet non sitiant siue ab intemperie tiigida sit, siue ab acido humore. Aetius quoque vinum exhibexae ieiunis & pransis. Sed in fame naturali admodum BO'xium ieiunis vinum dare, maxime vero gilvum, acyς, odorum, non adstringens, quia conuulsionibus & dς' liriis confestim corripiuntur. O uod si vini potione s0Rromittatur,ob materiam coniuncta, purgato, verri c. i

352쪽

os roborato.In iis qui per frigora x niues morbum contraxerunt,videndum, ne subita fiat mutatio subito ultum calefaciendo, quia sic calor exiguus & languidus dissoluitur: aut subito nutriendo, quia suffocantur. Si in deliquium animi inciderint, Archigenes reuocari do-eet odoramentis aceti,pulegii,panis intincti, malis, pyris,aut aliis fructibus, qui ad manum sint.Εxtremae par- Gauu.lib. 8.tes constringantur, pungantur maxillae, vellantur ca- de compse. pilli & aures. Reuocatis damus panem vino intinctum, medicam ὀeinde carnem suillam, & quae multum exigua mole ms. nutriunt,oua sorbilia, bulbos,cochleas,aromatica.

FAme assidua dum quis cruciatur, & tamen assumptus cibus ita grauat , molestusque est , ut

eum mox vomere, aut per inferiora deiicere cogatur, appetetia immoderata,& canina fames vulg, Famis hauλdicta invadit.Gs.comment. ad aptior.D.lib. a.duas Μωφῶδeius causas agnosicit, vel frigidiorem ventriculi imtemperantiam, solam, vel acidos, quos exorbueritos ventriculi, humores. Haec quia in caeliacam, aut Curatio. dysentericam affectionem, hydropem, cachexiam, denique in atrophiam, commutari consueuit,sed iam requirit curationem.Si sola fit intemperies frigida, victus calidus remedio est. Si praeterea humor

adsit, parabitur syrupo acetoso, oxymeliae, strup. de hyssopo. Vacuabitur vero hiera picra, diaphos

nico, dacartharm. agarico & rheo in aqv. scenicilbeton.vel oxymelite Galeni infusis. De iecoris inflammatione. c A P. Sue. Nilammatur iecur gibbis & cauis parti, i in umoris - bus. Vtrunque propriis 1 indiciis distin m

ι gues,ex cap. ,.lib. .de locis affectis.

353쪽

DE MORB. INTERNIS et C VIR 'Q aiλ Graecorum, alia Arabum. et Com saa; .i , Rςdit tamen de phlebotomia. Statim ergo clyste

O Dri, λὲγ rem mollem iniice ex m. I. decOct. communis. J 3. fraudi me olei violati. In quo dissoluantur 5.6. casae, mellis anfirmitatis rosac. & sacchari rub. ana I. s Reddito clystere eoisbia, is ,h, WmpQre, quo aeger minus calere videbitur,declini botom, ut done accessionis, venam basilicam diuidito. Qua ad do lina- si non apparet, media, aut etiam cephalica,vulnerionem eause randa est. Probatum quoque antiquis Medicis, ut

si te rivi , venae extremae manus aperirentur.Galen. eam ele-

ad pollieemivergit, & bene successit. Pamad piseopa- lus,quae ad minimum .Raras,quae ad medium. Sed tisne pepase ex his partim sanguinis effluit. Grauis aute inflam m/, mgter matio febris, quae vacuationem desiderat se U subitam,& copiosam, etiam ad animi deliquium,3 Iby is nisi partis nobilitas repugnaret quae sine graui d

quar.end. A- trimento subitam plurima mque vacuationem non chori agrim, sustinet: ex quo temperandaeta Vachalio. Gai

U nus ad finem septimi Methodi, & lib.13. multam zal taue. MVacuationem facit: sed caeteris non consentientucit r. ana 5 1. bUS partitur. Adde quod calidius & siccius heparcopburae minus calido & sicco difficilius fert copiosam v s 'p thς ' cuationem, etiamsi & inflammatio & febris Vir sese his ij. qud magna. Quod attinet ad topica, Arabes testi- 'trer est gcrantibus utuntur, quale hoc est. Gracρη- seu 2 . succi solatri tepidi I A. cum linteolo, aut stu' μυμ tμmper piscannabinis sat 3 epithema. Aliud his P. IDju; ac Uae ros aceti g. santalorum rubrode, quod ro- rum & citrinorum ana Sacaphurae Θ.Lbu emeri. x 6 Graeci relaxantibus utuntur, quibus aliquid eisqui Τη aromatum admixtum sit, quod adstringendo

l ἡ . '' boret. Vtusque scopus est, ut refrigeretur her x

354쪽

LIBER I. Vin Graecis praeterea, ut vis eius conseruetur. Arabum remedia qualitate propria refrigerant. Graecorum vero per accidens.Νam apertis poris,resoluta in s

mos materi calorem hepatis euacuant.Graecoru.

. summitatum absynthh, carnis cydoniorum concisorum ana I:3. Decoquantur in aqua & oleo ad consumptionem aquae: cum stuppis cannabinis, aut linteolis in expressio oleo mersis foueatur regio bepatis. Aut, mala cydonia purgata & contula in aqua pluuia coque, & cum farina hordei &scenugraeci cataplasma confice.Galenus Η.Meth di vino incoquit. Coqui etiam possunt in ab , thii decocto. Alioqui. .ol.de absynthio,& cydoniorum ana II.cerae I g. liquefiant in vase duplici.Refrigerata malaxentur cum succo endiuiae,cichorij,aut simili. Olea c ueniunt s rosatum, de doniis, demastiche, ab- σ - .liast nihio, spica, schoenuantho, in quo saniata coxm simul eo in rint, quae adstringendo roborant. Relaxant vero mavt,m oleum de amygdalis dulcibus, de chamaemelo, anetho, meliloto, in quo althaeae radix coxerit, oleum lini. Saeuiente dolore, tritici farinam in decocto ab- synthij & anethi coctam, & sacculo immissam,vtialissimum erit apponere. Sunt qui costum & cal

mum aromaticum cum liquore conueniente patienti ieiuno ebibendum praecipiunt, ut aegrum in latus postea decumbat. Aliis decoctum absynthij pontici modico conditum cinamomo probatur. Vbi fluxio maior est, maior quoque infirmitas visceris, plus adstringentium, alioqui plus relaxa tium miscendum est. In summa lenientibus, re

355쪽

DE MORB. INTERNIS soluentibus, relaxantibus, roborantibus usi sunt veteres: aliquando etiam remollientibus, ubi iam durities suspecta esset. Mucagines coueniunt cum semine cydonioru,althaeae, lini, foenuraeci. Quods m ivlViti ad potiones attinet, vitanda sunt quae 6 refrigerantrastin Ora. & adstringunt,nis1 7 aliquid commixtum sit,quod ustr- g detergeat & aperiat. Propterea aromata antiquis probota sunt. Vti licet schoenuantho, spica nardi,

Dpo lis, capitura. Materia vero potionum ex hordeo. tor Syrupus acetosus , Zulapium factum ex aqua Vel g '' decocto capiti. v cichoris endi uiae, fumariae,c scutae, glycyrrhirae, hepaticae, quatuor sem.maiorubus & minoribus cum octava parte sacchari, δίδ a- momento cinamomi, spicae, & sin ilium. Syrupiqκαbordei J- de cichorio, endicia, cappili. ven. de fumaria, sed plurimum diluti non cum dupla, aut tripla aqua,fHm sed potius sextupla, aut octupla. Diluendi vero si Vedia-ο- pradictis aquis. udum abba- Electaria, ' quibus confirmatur hepar, pr 9

'. cita mo capite dicentur.

t alari.ῶ Probatum est hoc oleum antiquis,etiam iussam

zm,auestici tum santalinum cum I oleo conuenienti m.la oleo u-xatur,capiantur IJ.cerati. Malaxentur, extendan b te- tur in Muta,fiat scutum ad formam crescentis. 'HIAM,' Smplastrum II de meliloso,de althara via ma-blato in m- turandum est assostema, itemque helypi ceratummationis me- deseriptione Philagrij. & Galeni, diachylon. MD-- laxentur cum oleo de liliis, aut in quo radjςς.

356쪽

sthaeae coxerint. Emplastrum factum ex contusis foliis brassicae,& melle,emplastrum ex ficubus pinguibus , Ahaeae radice, coctis in oleo. Si magis resoluere consilium est,emplastro de meliloto adiicimus nonnihil ammoniaci,abjnthij, aut similium: ex quibus pustulae, seu vesculae excitatur, quae oleo rosaceo percurantur. Quod si suspitio est infirmitatis aliquid olei de ab nihlo & aromatum coinmiscendum est.

Reliquiae clysteribus, & leuibus pharmacis subducedae sunt, 'u's quidem malum est oujshe. I patis. Quod si in gibbis, & copiosior materia est, '

primum quidem iisdem remediis, deinde etiam ne, Muishmadiureticis utendum erit, radice graminis, cichorij, per urinas diuiae,aceto ap8, petroselini, scenic.rusci,aspa- tu gatur.

Laudata herba eupatorium ab antiquis,& Mesbo. -diorana. Cucurbitulae I usus tum initiis, tum inu is Nam εο terato morbo.Quidam enim e veteribus, postridie nut' in iά quam missis fuerat sanguis, cum scarificatione asta se si qt , figebant dextro hypochondito: relinquebant vul- , P ., M'us in crastinum, atq; iteram assigebant. Alij vero lege natura iam inclinato morbo, ut reliquias vacuarent, simi- idqπω. iiter applicabant. 14 Si hepar

Ux pleuriticos Peripneumonteos, qui lateris aut μ' pulmonis inflammatione vexantu ita ieco 'v' xe anflammato veteres appellarunt. Recentioribus alia ἴς nurus Vocis significatio, de qua dicetur capite sequente. xlunt autem saepius in hepate inflammatio, abscessus, cirrbus, imbecillitas, obstructio, vesicae aqua plenae in nebrana extrema, quq si rumpatur hydropi sim generat. uenta imprimis ne fallamur,si quado tumor apparet

V iij

357쪽

mationis communia γ ue

matarum

cauis disti, reo Mustulorum abdominis infammatoris

DE MORB. INTERNIS

in medio ventre.Nam quibusdam ut quotidianisanatό-miis cernitur,liepat extenditur ad sinistras partes .Deinde diligenter distinguendum, num tu musculis sit in flamatio internis,externis, aut in gibba parte, vel caua,& ne pro phlegmone hepatis, pleuritidem iudicemus Comunia & necessaria signa sunt in inflamatione' ieeo ris tumor,dolor,sebris,& ex his spiradi dissicultas,aetussicula inanis. Aliquando hepar ob pondus deorsum inclinans tendit diaphragma, unde membrana succingens costas diuellitur,sicque dolor ascedit adriauiculas. Febris ardens est,tingua arida,rubes initio,deinde nigra &aspera sitis inexhausta, nausea, cibifastidium, singultus. Distinguuntur partes gibbae a cauis hoc modo. In parte caua dolor grauis,singultus,nausea magis torquet. Fluxus vetris adest, nisi obustius sit viscus,quod ,exuctis hunuditatibus, deiectiones faciat , & velut in globulos prae siccitate coactas vomitio biliosa maior sitis linguae ariditas & asperitas.In gibba,dolor puctorius

obligamentum cum diaphragmate , urinae magis rus- ει, partes vicinae, Ut septum , magis opprimuntur: nde dissicilior respiratio, tussicula manifestior, dolor ad dorsum acutior obligamenta, tumor tactu deprehenditur.Inflamatio inter cutem cognoscitur tactu ob tumore visu,quia calida rubescit:frigida sine febre, vel dura, vel laxa. In medio ventre , retinet figuram musculorum . tumor externus maior, dolor acerbior. Sed

ad exactiorem dignotionem lege caput 6.δc 7. lib. s. de locis affectis , ubi Stesiani &Theagenis historiae. Si in abscessum vertitur,lethale, eum ad carnem usque hepatis corruptio pertingit, & pus simile apparet iaci olei ex incocta putredine propriae illius substantiae. At si pus intra tunicas contineatur, nihil patiente substantia hepatis, vacuato pure liberantur omnes. Neque enim necessarium est hepate suppurato hominem interire , nisi magnum sit vitium. Vnde Hippocr. Σ. de Morb. Pulmone suppurato, si album & purum pus effluat fibris etiam cruentis intermistis , aegrum conualescere , si vitello ou1 simile, & subviride pus, crassum ac isti ὀum mori. Nam pus album alteratricis robur ostendit,& i

ctoriam naturae.

358쪽

Remeὁia sent, ex eodem latere 'sanguinis missio, cu- eurbitulat in coxis, clysma, s Irupi,olea unguenta, cataplasmata Gal. ad finem libri 7. Meth. 1n alteratione πι-dendum praecipit, ne dum calorem extinguimus,tempe riem naturalem labefactemus: & l3. topica m1uo nunquam adhibenda esse frigida. Magna ex parte bilis crassior fit in calore hepatis, sed tenuanda,temperanda,& ii in cauis, declina a te morbo, vel etiam maturatar bleg mone, per aluum purgada: in gibbis per renes led prumo leuiolibus utendum. Neque tamen, si contra irat a. tus error est, quantum Avicenna scripsit. Nam si venosum genus per medicameta purgari potest, gibbae quo- qu e poterunt. Sed eo commodrus, qud natura repit. In cauis,clysteri deiectoriis, cnico,polypodio, epithymo, mereuciali in ptisana, &iusculis, primum utimur,deinde fortioribus,centautio, colocynthide. In gibbis a diuretieis leuioribus ad fortiora paulatim transeundum,ne materia concrescat in scirrhum. Ad id maxime commoda habentur apoZemata laxantia, quae & humores praeparant,& vacuant. In duritie videndum praeter caeteras partes, ut moderate molliamus. Vincaut in eidentia&tenuantia, aromata misceantur. Seruandum enim robur partis.

ANTO. VALETII EXERCIT. XXxv. I Ecori, uti aliis visceribus, morborum genus du-

plex accidit: a sola intemperie unum,citra tumorem praeter naturam: alteri si,ubi una cum intemperie tumor quoque adest,ut inflammatio, erysipelas,

scirrhus,instatio & obstructio a crassis & vistidis hu

moribus. Inflamatione vero obsidetur hepar,dum sanguis vel exuperantia,vel tenuitare,vel seruore &acrimonia,vel externam caularum impulsu,percuLsion torsione,lapsu, strictione forti & cotinua,Zonae, diploidis, e venis immoderatius prorupens, in visceris corpus copiosior secedit,& carnosam partis

eius stubstanti in qua cunctando putrescit, imbuit.

V iiij

359쪽

DE MORB. INTERNII 0ηuttii Iecur inflammari ex dolore & grauitate dextri hy- 'φ pochondri j cum febre acuta colunctis facile quideintelligimus: sed quia nuc gibba nunc simae partes

phlegmone prelieduntur, totumq; continuum est hepatis parenchyma, maxima in illis distinguendis nisis, Mai. dissicultas versatur:quae tamen a Gal. cap.&lib.3.deis lib. loc.mal.aisect. diligeter excutitur. Inflamationi imcipieti quam citissime occurredum, enemate blado ad faeces deturbandas prius iniecto deinde copiosa sanguinis missione e basilica dextra, si1 vires ferant: alioqui pauca,sed repetita. Purgas aute medicame-Gab comm. tum quanqua phlegmonosa habeth. hypocho triaiaque mintis est comodum icebit tame benignu aliquod

imperare,corpore pr sertim cacochymo existelevt.

Topica interim repellentia & adstringentia,ut in aliis fieri solet inflammationibus, admouebuntur,

sed quae actu frigida no sinimam natura partis,qRMdc princeps est, & publico officio fungitur, atque

etiam situs repugnant,

Cera pauca,vel nulla admiscetur,quia emplastica cum sit, difflatione prohibendo maiorem inducit calorem. Ad eunde scopum faciet serupi sanguine

temperantes, vel apoZemata e radicib. acetos oXI ,

360쪽

LIBERI. 117 portui. ros endiuscariot capill. ven.seminib.fiigid. floribus cardiacis, & similibus. Longius progressia inflammatione, sanies collecta detergeri vult: inflammatis quide gibbis, magis per urinas: simis vero, per secessus. Urinas ciebit hoc apogema.

Cum fortioribus fuerit opus,addentur valeriana, petros.Macedonicum,& alia id genus diuretica valentiora. Quod attinet ad deiectoria medicamela, quae potiora cesentur cauis hepatis inflammaris, ea mitiora esse debet: nam vehemetioribus phlegmone augeretur. Quinetiam dum prouecto morbo istis locus est remediis, alia atq; alia particulatia delisenda. In incremeto digeretia repellentibus mi ta: viol.chamaemel. nardiu. absynth. capparinum. At in statu sola fatis sunt digeretia,nisi inflammatio pergat ad suppuratum. ubi semper videndum ne emollientium usu visceris robur disoluamus. Duferet commode hoc emplastrum.

mata emplastri de meliloto, R empl. de muca ni b. an a J. i. cerati iantaliniri Emolliantur cum oleo de absynth .aut cappari f. emplastrum.

Id antequa applicetur, Bueda erit regio hepatis ex

semin anis lini scenic.Proderit ladem imieperiem materia in hepate relicta digerere septisti. admotis.