De morbis internis, Lib. II

371쪽

DE MORB. INΤERNI slocynth.conuenire potest. Alioqui. Flul. hierae diaco. 9. q. rab. electi S. I. cornu cerui,rasurae eboris, cinamomi ana 9. l. Dabis haee ex sero lacti aut aqua hordei. Tum ad aperientia redeundum est, & iterum purgandum interuallis. Quod si his malum non cedit,medicamentis Utendum erit,quae sortius aperiunt & detergent. Atque iam dacrydio & colocynthide cathartica acuenda, ut proximis Gr. 8. 6. . dacndij admiscenda sunt. Alioqui. dacrydij 9. I. gorum antho borraginis,& violarum ana P. s cinamo mi, asseri, rad. gentianae ana

Gr .8. Fiat infusio in sero lactis. In col. I. dissolue sacchari I. g. fiat potus.

Vomitus quoque etiam cum elleboro, de quibus antea,probati si intilla curato viscere, lor se dus delendus est thermis siccis: deinde balneo ex cham melo,anetho, calametho, Aniculo, ros in rino, parietaria,& furfuribus. Statimque a balneo, linteis asperis, & materia balnei perfricandum corpus est. Potiones ex supradictis aperientibus & detergentibus exhibendae.. Sternutamenta dc errhina, qualia prius defcrb

pt conueniunt.

Oculi & facies aceto albo, aqua hordei, succo granatorum,oxysacchara, succo coriandri, aceto-he,aceto sitate citri. His quidem tepidis foueda sunt& contingenda.Nunquam autem venies ad foeditatem coloris, nisi sublata causa, & curato viscere.

Quod si durum est,fouebis ex aceto,in quo alis ae& liiij radice ficus, pessulae, coxerint :tum ς-

372쪽

LIBERI. 363 plastri de meliloto, vel dialthaeae malaXat . cum o. leo amygdalarum dulcium induces: vel ammoniaci I.1. in aceto dissolutas applicabis. Superioribus remediis uteris, sed admixtis iis, quae leniunt &emolliunt. In materia venenosa initio videm vomitus, ueo materia vertitur. Si ad intestina, clyster actis. Si in habitum corporis,cucurbitulae cum multa flamma conueniunt,& ea omnia, quae foras materiam attrahunt.Ex quo,syrupo acetoso,de limonibus,oxysacchara,de acetositate citii, cum aquis acetosae, . endiuiae , Is calendu , papaueris rubii; dictamni, M FOtormentillaeseu succo granatorumberberorum ab monum,citri,iacte acetoso, in quo flores cordial T leuiter bullierint,insura cornu unicorni cornu cese dicti, O A. ui,ebori electatio de vino,& paulo ante destriptis nul- penta-

capite de debilitate hepatis remediis uti oportebit. Theriacae & mythridath usius.Dantur quotidie

9.2.aut S.I.cum I. I.acetositatis citri,aut liquore co- uenienti.

Virginibus,quas hoc is vitium defoedat,purgatio ex hiera. Imperatur 3. r. s. ex aqua halicacab vulgo Athehengi cusculae,endiuiae,oxymelim Α- nisu si fin

.sierae picrae p. . rhab. electi, agatici trochi,

stati,ana 3. f. rasiurae eboris, & cornu cerui aua Θ.s cinamomi Gr.8.croci Gr. . incorporentur omnia *7

in II I.s.catho. Deinde dissolue in sero lactis, aqua '

373쪽

DE MORB. INTERNIS scutae & rosomarini dissoluti quantum sussicit.Fiatri Diab. . elect per logengas pondere S. I. 18 Dentur mane maeita & vesperi per se, vel cum liquore conuenienti ex confectis ri- cochleari. Vel solum triasantalinum electariu cum duplicato aut triplicato stabarbaro fatis esse pol Iice pra- α Alioqui. sAmmoniacum ad p. a. e mulsi radicis capparis, vel aromatico vino, exhibitum tanta pollet facultate, ut multos iam ad hydispem properantes liberarit, vacuatis mirabiliter per ventrem visceris obstructionibus. Destillatur inde arte chymica, oleum conuenientissimum. ' .rad. gentianarin puluer. redactae g. . corum cerui & rasurae ebotis ana 9. r. cinamomi 9. 1. sacchari si detur sepe medium cochlear ex vino

albo , tenui.

amarax. ana partes aequales: terantur. Ex quibus tritis cum aqua cusculae fingantur trochisei. . Vel etiam, cortici xadicis capparis 5. 9. s ' ῖ minis acetola. 5.6. cottic. radic. foenici 5. 3. f pubuis detur S.I. ex aqua conuenienti media nocte,

. vel in siti. Vtatur quoque per interualla decocto cicerum rubrorum, in quo radices petroselini & cichori .corerint. Epotis id genus medicamentis decumbat aeger in latus aegrum.

Dum ni Icterus ieeinoris vitio flavus:lienis, niger: uterq*hyri mixtus & virescensist puellis quibusdam. In omissup

374쪽

LIBERI. I effunditur bilis in uniuersu m corporis habitum. Diss

retiae ex causatu Varietate & modo sumutur. Si obstruatur meatus a iecore in follicultu sellis,quia plena adhne est vesicula, eae crementa alui urcunq; colorata erunt: sinalter a follicullo in ecphysim, alba & cineritia. qiuia bili praeclusus est aditus ad intestina. In utroq; affectu bilis

non secernitur: regurgitat in iecur & venas: sanguini permiscetur: effundIturin totu corpuS, Vnde aureus cOlor praecipue oculorum,ob candore. Pars per renes ex

pulsa urinas aureas, cras las, impuras essicit. Si calida sit Nepatis iudi sicca inteperies hentis multitudo bilis inde procrea- temperies eatae ictem generabit.Sed excremeta quoq; alui, ut caeterae sida oeseca partes,bile perfusa apparebunt. Idem praestat imbecilli- bilis procreatas secretricis,quq genitam bilem non separata sangui trax, pro ne ut in obstructione,scirrho; inflammatione,imbecilli- pterea icteri. rate hepatis. Idem quoque facultas ex pultrix in morbis acutis per crisim, vel laesa retentri , &superata humoris copia multitudine, malignitate. sed quo distinctius&exactilis causis omnes discernantur, imprimis videto,an cum morbo acuto fit,an per se : si cum morbo acuto,an Hippoerates die eritico factus fuerit apparetibus coctionis signis,ic apb.6 li. .core non indurato. Sic enim optimae crisis indicium,superante expultrice facultate. Contra, malum,praecipue ante diem decretortu, superata retentrice.Anceps tamen praesagium .vidicetur. O uod si sine morbo acuto sit, imprimis excrementa inspicito. Nam si alba, vel parum colorata, obstructio est. Si deiectio alba urinae sauae, nullus tumor in hypochondriis,neque ten fio,& dolor qua parte porus cholagogus decliuis, obstructus ess ille meatus. Si colorata deiectio, vel est imbecillitas iecoris, vel m- temperies calida, vel morsus venenatorum animaliuo et pharmacorum deleteriorum potus,vel aqua corrupta, Vt in expeditione Neapolitana. Duo priora distinguito ex propriis capitibus, in quibus agitur de imbecillitate, inflammatione, scirrho, obstructione hepatis. Nam ab his , etia tribus postremis fiant icteri authore Galeno Apho. 62. lib. Vetum scirrhus diuturnus morbus existit. Infla matio & obstrudio repente fieri possunt. Adde signum Iaera ex im ex natu in intestinis. Naπν α δεις, id est, flatuosi fiur, heretitared qui ex imbecillitate ictero vexautur. Contrario modo tetifatus.

X iiij

375쪽

DE MORB. INTERNI s

asciuntur, qui ex calida intemperie. Non ignore Hippocratem scripsisse aphor.vltimo libris.regio morbo laborantes non multiim vento s esse. Quod cum experientiae repugnet,qua flatibus icteticos abundare c5stat, Fuluis pra- interpretes in varias sentetias distraxit. S ed status in v ventus in . tre fieri certum est caloris natiui imbecillitate, vel multitudine & qualitate materiar.Ergo cum sere morbus reingius apud nos ex multitudine crudi humoris ortum habeat, qui imbecillitate caloris colligitur & obstruit, nee detergitur influete bile, necessario ita affecti exut πωρα -- εις. Quibus vero tepexautior victus,multu exercitiu. calidior morbus, vel hepar,erassior bilis, inteperies calida,nisi accesserit imbecillitas,flatuosos no esse consentaneum est,quod Hipp. significat.Proin te non inepte hoc signum adiecimus. Morsum venenatoru , aut pharmaci deleterij potum ex relatu qgri,vita antecedete coniicito. In morbis aeutis praesagium quam sit fallax ex ictero iis se per superueniente , historiar multae in Epid. demonstranta nuntςρ Quibus adduntur quaedam nostrae obseruationes. Intςro v f . . emeras: nno Is s. quida sexto factus ichericus,comota aluo biliosa deiecit, urinis nigris & multo felle tinctis. Febris expers iam ambulAbat , quas omnino liberatus Io. recidiua.I7. obiit. Aliis duobus idem accidit. O uida admodum robustus ante 7. ictericus factus, aegetaim ex cum recidiva euasit. Anno Is '. mensibus Aprili Se Maio quo fere tepore Lutetiae febres tertianae exoriunturi multis aureae urinae,& morbus regius primis diebus. Cuidam nobili ita affecto detractus sanguis ter ad octo fere vaseula iteratis vicibus. Sanguis totus & spuma , Sceonsistetia flavus.Visus est conualuisse. I7. recidiva, alui profluuium, bilis erassa & meracior, singultus leuis. 21. obiit. Laborauerat siquando lue venerea. Multos in Epid. ante septimu ictericos factos euasisse legimus. In Coacis Hipp. si δεμο σκληρῖν Δατοχονδριον, saltuarem esse,

γ.'.M. I .Si induretur, ambiguum ἔν Kαςον. Galenus deTat. Vict. in morbis acutis, in biliosa febre, ante 7. icte Cum rigore vel horrore morbum solui voluit. Si Verbabsque rigore, 'is lethale. Vbi criticum icte

rum sine tumore, aut inflammrtione hepatis excretio m consequentem,horroris res rigoris nomine in

376쪽

Criticus non curandus. In febrem, inflammationem, seirrhum,obstructionem hepatis intentum esse oportet. In caeteris biliosa purganda, sine attractione vehementi per aluum ,reues,vomitum. Suppressa vacuatione , & in

plenitudine,venet sectio,a basilica,sub lingua. Hinc balinnea, sudorem mouentia,masticatoria,errhina,regia vita, topica, denique omne purgationis genus,quia in totum corpus malum sparsum est;vt scribitur in lib.Quos purgare oporteat.Multos se curasse Romi Galenus testatur antea praeparatos incidentibus,aperientibus,deinde me' dicamelis cholagogis. Lege capa.lib. s. de locis affectis,& libellum de purgantiu medicamentotu facultate.CO-

ueniunt aperientia,detergentia, cuscula, erinaceus, am'

moniacum in mellito vino, vel aromatico, oleum inde distillatum 4 vermes terreni triti in mellerato squibus Gale. M. de curatione recepit Do m.Tronson,Senator Regius) aqua Theriaea.

raphani Avicennae Sic rustici raphani succum ad I . . cum meraci vini I. 1 si exhibent) eupatorium, gentiana,

apium,asarum, ab synthisi, amygdalae amarae, radix capparis,iriasiant. triplicato. rhabarbaro, marrubii decoctu. Charadrio a voragine, vel voracitate, vilis auis,quae credebatur visa icterum soluere. Propterea venditores o cultabant,ne emptores conspecta aue curarentur,priuΩquam emissent. Inde nomen et,qui rem vilem quasi magni praeiij occultat & dissimulat. Suceus sumiterrae, cichorit,inde strupi cum sero lactis,lae,cremor lactis cum

fragis,caseus mollis,luscula ex hord acetos a. lactuca,cis chorio, scariola us prunorum, ex oleribus conuenientibus acetaria, ius pullastri alteratum cum olerib us conuenientibus, calidam hepatis intemperiem corrigunt. Si sola intemperies, tantum alterandum. In quibusdamo' mel cum decocto guaiaci. Viseum collectum in alba spina,vel etiam in quercu, etonae linteis consutis inclinditur,cingitur nouem diebus,experimento vulgi.

ANTO. VALETII EXERCIT. XXXVII ICterus symptoma facultatis sanguificae, vel ex

cretricis, biliosi humoris est per summa corporis

377쪽

DE. MORB. INTERNI sessisio, in adnata primum oculi tunica apparens.

'Ab hepate & liene quanqua promiscae originem

habet,quod ea viseera in humorum procreatione, secretioneque plurimum occupentur, ispius tameab hepatis inflammatione calidam venarum intemperie,bilis plurimae procreatrice, accersiente, im

teperie, scirrho, obstructione, aut a similibus id genus affectibus cystim sellis, cysticosiue meatus obsidetibus accidit.Saepe fit icterus per crises biliosarufebrium,natura materiam noxiam ab alto corpore

foras protrudente.Qui lienis vitio ingruit,niger est, humoris ideam melancholici referens:ut qui a bile est porracea, aut ab epoto veneno,itemque bestia- a rum Virulentarum demorsiu, viridis. Hippocrates

sα In icteri signis distinctione est opus, ut pars vere

Imri m affecta dignoscatur. Iecoris affectum, hoc est inte-abm periem, ostendunt deiectiones & urinae biliosae: ' quae intemperies si coniunctam habeat inflammationem , grauitas in hypochondrio dextro fatigat. Vesiculta autem obstructione, urinae solae bile plurima perfusae,& deiectiones albicantes.Totius d niquo corporis habitus vitium incusamus, cum deiectionibus & urina naturaliter habentibus, color& sudor bilis specie cum pruritu resipiunt. At Veso

ubi venenata est causa, ad propria venenorum assumptorum signa recurrendum. Ine=ἰαM. Vt sint icteri causae variς,ita diuersa remedia.Vbi ais θοάm ma- sela iecoris intemperies subsisti sola contraria est ris, rantia,ut assumpta gulapia,restigerantia apoZem ta, & extrinsecus adhibita cerata, restigerans Gal. sentianum, atque etiam epithemata, usurpantur.

378쪽

LIBER I. Vbi inflammatio adest,remedia ante explicata usui erunt. Vbi obstructio cum iecoris ipsius, tum vesiculae fellis,sortiores clysteres,qui ferri solitos ad cutis humores irrhado retrahant, phlebotom apo-zemata aperientia,incidetia,& tenuatia,cholagoga cathartica praescribentur. Clyster erit huiusmodi.

Post reiectum clysterε pertunditur vena potisi,mum plethoricis corporibus.Deinde veroTali apo-zemate humor ad purgatione praeparatur,quialila saepe bilis etiam crassior fit, aut per se, aut humoris alterius,ut pituitosi ves melancholici,admixtione.

Ab his sumat medicamentum sequens.

Pauperibus diaprun. solutiuum,electar. de succo rosar. dissoluuntur in decocto hepatico aperiente, in sero lactis, aut vino albo, aut aqua gram. aut

379쪽

DE MORB. INTERNI IGal. Aliis endiuiae. Paulo valentiora purgantia esse debent, tib. '.dιevo. quonia in huiusmodi obstructione, & expultricis' g sicultatis imbecillitate,dissicilior purgatio: quae ta- men temperabuntur,si id febris suaserit faciudum. et stes,ari. Postquam corpus suffcienter fuerit purgatum, &rum mo=borsi humorem cuti subiectum discutere oportebit,aegers bole sp ' hoc balneum ingreditur, quod quatuor, ut quin-

1 SM,Iis, Bulliant simul pro balneo uniuersali. Coniiciaturalia'. ib.ἡ ΩςςRlR plζndi sursuris,super quem sedeat. ma istis, li- A balneo Galenus anethino oleo, aut chamae-eu e. melino corpus confiicat.

3 Hi enim no Et quidem selis sere balneis cum fitctionib', aut fri' p limbus relaxantibus & discutientibus est opus,qu Ab hum,. do vitium in habitu tantum corporis msidet: ut fit eis aerimonia in criticis icteris,qui septi. indec.vel decimoquarto punieaι τρει- die febribus biliosis feliciter superueniunt. Si vene- ι ι--, nata sit,causa,alexiteriis oppugnabitur. Si niger icte his iis,. Ius,valebui remedia in affectibus lienis praescripta.

ptam ηος Ppilatur hepar a crassis flatibus , sed facile sim. ' -distutiuntur: non ita facile, si a cr L . . - -vistidisque humoribus: fereque senti-

2 Prauitate tur lancinans 4 dolor aut 1 grauis, aliquado si te'μπ ωυτ so, facies 7 male colorata est, squallor 8 cutis,pub φ IU ' sus , inaedualis spiratio io etia aliquando difficilis,

praui exerε- e cremeta Π a natura euariat,inreq; liquidiora lus. mentisiussione. ' Mota quiete, dilutatione arteria. io Compressione dio phragmat ε,-tBmpathia tunica resas sue gentis. II Nonsunt emmis' sectiones Iguratα,sed modes, exseri copia, praeclusa adisi.

380쪽

LIBER I. I ICuratio magna ex parte ex proximo capite petenda est. 13 Quoia Obii Incidendum, II aperiendum, detergendu, structum. a IF quo purgandum est. Et, si ta caetera consen- Quod ab tiunt, e basilica, aut venis extremae manus sanguis educi debet, nisi suppressis mensibus, aut haemor-r idibus i malum natum est. Tum enim Venae ctum f. rie cruris potius 13 incidendae sunt. πυ- ον, Materia incidentium, aperientium, & detergentium proximo cap.descripta est.Peculiariter conue- ianiunt syrupus acetosus, Oxysiacchara, syrup. capiti. mataria. ven. de cichorio, de enluia, oxymel simplex, quLIO Asariri bus initio,& ubi caloris suspitio,viendum est. Item ἡμν ura, ma

oxymelite sicyllitico, strupo de bigantiis, de duabusia μ'

& quinque radicibus,cum aquis custulae,famariae, iuvim hἐά& aliis supra descriptis.Probatu hoc est a I' multis. mentia. . αo aquae decoctionis hordei ib.8.aceti Λ.g. II 'rpabo vini granatorum . saccharie mellis albi ana m. i. AE

Fiat gulapium clarincatum & aromatizatum cum m. umodico cinamomi,utatur I. 3. mane & vesperi. devenerat. Purgatio ex hieroe 5.2. cum Oxymelite, aut quae I Iris νε

in foedis virginum coloribus scripta est, ex rhaba baro & agati addito aliquandodacrydij momen. to,quales hae erunt pilulae. o T. F. inabarbari S.I. agar .9.2.dacrydij Gr. . cum ηκιlum Oxymeliae Armentur pilulae, vel dissoluantur in li ' μειρ'

quote conuenienti. 1 S agis. Contra obstructiones certissimu remedium esse s se tis. volunt stequentem usum huius pulueris. χο mel. U. v.electarq diathod. Abbat.triasianishrosatae no - Ο