De morbis internis, Lib. II

421쪽

DE MORB. INTERNII satus discutiant, eum multa flamma medio umbilico assixa. Clysteribus primum Vtendum est, ues qui stercus emolliant. Qualis ex hydrelaeo, qua dere bo melle & sale modico. Sed melius fuerit in e: a- ά- πώ qua, undo laydrel eum paratur , prius fuisse in

qua p. 3. Oct , quae flatus discutiunt. Sunt autem cssmi olei cocimu- num, ammi,amomu, seseli, daucus, anisum, sce. ms vel Mola' niculus, petroselinum, caruum, nigella, baecae

maticus, cinamomum, piper, galanga. Haec aromata vino tenui incocta, vel curri vino percolata plurimum coueniunt. His autem colicis vina

optima,qusque tenui sent substantia & odors sera, non solum fgris,sed sanis etia conueniunt. 3s m mim A bstineat aqua, diluto vino, I fructibus hu- ': -- midis, & oleribus : qui ratio viis imperatur & bubilia, a viris & mulieribus frigidioribus, quibus plu- ω ea,= na' rimi flatus toto ventre colligi solent. Hic etiam risis excitan aristolochia , castoreo, euphorbio, quq sorti0- g l ra sunt, vii licet. Ex his omnibus & melicrat, ' μ' γ' eo imponi possunt Mina quoque reddi escacior/condiuntur cibi. Olea ungendo stim, sacculi,& fometa. Probatissimu mihi est istud lini mentu. 2 . . olei rutacei & nardini an. 5.6 .galbani cuaqua vitε dissoluii 5. 3 .Liquefiant simul. Deindecu ciueis D q. croc.gr. 6. f. litus.Vel oleu anethinum cu vitello oui subigatur, piper tritu adda' tur vis bilico adhibeatur Sta hic,ut&in reliquis generibus colici doloris ,ratio habenda est mulier u grauidaria, ne quid iniiciamus, aut etia ppli emus,vel aliter imperemus', quod abortu

faciat.Quile est castoreu,euphorbita, amara Omni3

422쪽

LIBER I. I 88 Videndum rursus ne nimiiim aperientibus Vtamur. Sic enim se,ut apertis orificiis Vteri singuis Vs ibilatus , e-- fluat,& sequatur abo rsus. im duor colis Praeterea nem remolliedum, neq; relaxandu ni- mi soboles

mis. Hinc enim dissolutis uteri vinculis. bortio fix τοῦ , , ais

Curatis colica bibose. aenον' b Inedia 3s colicos iuuat a frigida,laedit 37 vero a Jη ,-pra calida. A materia acri vehementissime cruciantur, vomitus bilios, aeruginosi,motus 33 conuulsionis,

S animi 39 deliquia,ssedores interim frigidi, & tu, sebris,quibus phlebotomia exiguo I detracto sana Nero guine couenire potest. Multo magis,si febris adest, z' 'staut inflammatio orta in intestino. Sed aliquando 'IT

hie & in aliis generibus urina ita supprimitur, ΝΠ Iisu natum inde θ' pericinum immineat.Qua in re e malleolo 'ari Jobris , vena 63 lacanda est. Laeduntur hi omnibus acribus η ρμη

& calidi egenis temperatis, deinde etiam frigidia P ἡ .,ὰ

Purgatio θε conuenit non molesta, nec acerua stomaehieatim facta sed interuallis ex S. s. pul. hierae picrae,9.2. per eardio- ad summum,3.I.rhabarbari. g-Cassia,catholicon ad 3.1αexlhibentur: 's manna r .c ad I. 2. eaque dissoluere oportet in aqua hordei, ptisana vulgari,sero lactis,deco cto passularum,pru- i Adpres

norum,sebesten,violarum. bendam bilis

423쪽

DE MORB. INTERNIS Clysteres ψε ex radice & foliis althaeae, maluae, I. r. fl. ,ia. Vi Qianae , mucagine leminis lini, althaeae, piit', cymal.ahb.ρa- doniorum, adiecto interim capite papaueris cumriet. lam e. vitello ovi,oleo violato,butyro receti,adipe anseria, ς' μ ε gallinae, anatis, saccharo violato,aut melle violato, rabis. αξ ι Vrgente interim dolore, utile erit hoc cataplisthaeaana. i. ma admouere. .farinae lini & hord. ana M 1.co-DUM. macri quantur in oleo chamarmel. fi.cataplasm. calidum boM. Hregr- apponatur. Vel ceratum sequens. . cerae I S. Vitell. I risis OuQr.ta farinae fabar. I.s. olei chamaem,&rofana In rebia ista 3 2. Vitellos ovorum cum muccagine seminis lini ad la. 1. dis coniunge,& cerato misce. ρ- ω:ρι Plerosque curaui lenticula, vasis genere lentis se inhi ', .la, gur m referente ) decocto conuenienti plena,&IMAM AG. pl ntiS pedum admota, prouocato inde sudore. u. I.i Solii Admouetur quoque convexa parte caua, e ferro

- /ρἰήυ Atque interim si suspitio est exulcerationis, tum 2Aι auis in. pl ni go,rosae, sumach,&similia decocto clyste-ssi est'f. rum miscenda sint. mἡm Plurimum laudantur clysteres ex liquidiore hor- temper mu' deato, aut lacte amygdalarum dulcium ad quarta', hὰὸ- Π quinque: in quibus dissolve, butyti recentis I .eosopiati=si, sacchari violati I.1.Qui clysteres, quia leues sunt, si

eum laectaea, diutius retinentur, mel violatum loco sacchari, aut . z. ζti m commune miscendum erit. p. ' hisiata ER lam '' quoque alimenta sint.Panis,ex 4 auatum rimbra stero Vino aquae frigidae potus, inunctio ex oleo damascenors violato, butyro recenti, oleo chama melino atque - etiam anethino. Sacculi & sementa ex proxime di- ok.,iόIMe. M m inria,Chamaemeso,anetho,&c.

Ter die comedat. Nam inedia talibis inimica. 8 Vt vetricalis casimetur.

424쪽

Balnea v aquae dulcis. Narcotica in genere se qre necessaria. Vertim Arabes corrigunt non cH0- reo, pipere &similibus, sed croco & ' stercoros.f. si

lupi. Quae si medicamentis miscenda sunt, miWς so α,-buntur, ut prius,hierae, rhabarbaro, catholico, cδ' di bisset.

tera quoque & eadem ratione. N

Sunt & alia genera colici doloris, ut ab aposte-sμ ρ .mate, vermibus, intellini descensu, indurata faece,

de quibus alio loco.

Primum cum de dolore vetris aeger coqueritur, an sit sublimis,necne, considerato. Galenus Aph. r. lib. 6. Ω- Colita, doliis blime& non sublimem distinguit perito nato, ita ut se- ω sublimis, blimis sit in membrana , & musculis abdominis. Hic aut inferio- dolores leuiores sit, & minus periculosi, faciliique ex ris notae. proprietate doloris, & differentiis causa di scernitur,aά-dito partium consensu. O uare cum membrana & mu, sculi viliores sint partes, & facilius remedioru vim sentiant de salute & remediorum inuentione minus dubi-iadum. Sin intra peritonaeum, maius periculum.Primo que num ab utero, an renibus, distinguit. Solent enim Collem δε- mulieres a partu, aut quo tempore fluxuri sunt menses, lar ab υter, dolore colico simili torqueri. sed utero affecto, dolor ab eo qui est magis est in ligamentis ad inguina descendit, coxendi- a renibus,di cus videtur. Quibus adde partum antecedentem. Si ob stinctis, 'dissicultatem mensium fluentium, dolor magis circum renes quam in penitioribuS partibus,qua partae venae &vasa spelmatica ad uterum tendant. In his enim distenatio est ob plenitudinem,unde dolor: qui magis torquet, cum menstruum tempus appetit. Si a renibus ibi dolor incipit fixus est diuturnus,in vesicam porrigitur, urina

aquosa, tenuis in principio,Vςl turbida, aut suppressa,&s milia. Sic de calculo,aut pituita in renibus suspitio est: de instam matione verb, si febris lucta , & magna renum T caliditas sentitur. Alioqui in intestinis affectio est. Mor. dentur, distenduntur flatu, abscessum patiuntur, supri umbilicum periculosius, infra minus. Morsus ab intem.

425쪽

DE MORB. INTERNIS

in . per e,innammatione, pituita vitrea, materia calida. Iad c uotor inflammatione febris & calor. In intemperie cum pitui- οἰέαβω- , ta vitrea, dolor fixus in una parte, tu testinam perforari videtur. A materia calida, dolor acris mordicans, post morbum biliosum, retentam bilem, ut in ictero, calidismum ο irritatur, signabilis adsunt. Astatu, aut alterius pituitae iv. multitudine,dolor non ita fixus in una parte. Iliacus magis fixus, magisque in circuitu umbilici. Colicus in Ia. teribus potius iuxta sun dum ventriculi, siue crassus aut viscosus humor sit, siue flatuosus spiritus intercliasus, Glisa BV nee habens exitum. Sympilamata sunt, nausea, vomitus plumula. pituito si atque corrupti humoris,multo grauiores, qua per nephriticos affectus . ob recursum flatuum & mat rite sursum ab intestinis, qui aliquando biliosi sunt, tametsi materia pituito Ca,excrementorum rete setio, ut ne

flatus quidem aut ructus exeat. Saepe,agus est dolor, modoque hanc, modo illam partem grauius torquet. Circa umbilicum aliquando fiunt grauissima tormina, propter anfractus tenuis intestin sensius vegetioris, in quibus' interclusus spiritus dolores facit circa lumbos propter caecum& colum, quod illac saepe angustius. Deinde quia illic vincula neruacea sunt, quibus colum& renes inter se alligantur,ia renes lumbis. Hoc malu si diuturnu sit,&perseueret, nec remediis cedat, ut semen tis,clysteribus sacculis,unguentis & similibus coiirmata est inteperies,&veluti hectica quet difficillime remo ueri potest unde imminet periculuhydro,pis sicci. Sila vacuatione critica, aut sola refrigeratione nondu confirmata, adhibitis remediis facile sedatur. Si haec non adsiunt, noctatus, sed cancer, aut abscessus aliquis dolorificus, me- v. 'lis tuta us, periculumq; Imminet, ne marcor homine e me- Medicus eo- dio tollat Quod obseruatu est a nobis in D. Zolin Metico per t', dico,& Ad uocato Gilot cui colum, qua parte vicinu est caestu i co- reni sinistro,collecta veluti cartilagine dura in scirrhurnu cartila- obduruerar, interiore cauitate eo tumore intercepta, vigine dura. nihil transcurreret. Itaq; neq; clysteribus. neq; medica Advocatus metis iuuabatu etia itibus.Parte dextra colu ad instar Giloe colico magnae vesicae dilatatu & extensum, medicamentis datis morbos l. & potionibus plenum. Superiecti, viciniq; musculi ab tws. 2Ominis,& peritoneum sanios . Post Ionga, & multoruannoru torminale quibus tame non decumbebat, seSto,

426쪽

LIBER Ι. I9o a quo decubuit, die mortuus est sine febre, nisi quodie obiit, nimitu 1. Marti si 116. Magister Hieronymus Ger- Hieron mus

manus interna inflamatione & putrilagine,colico mor- Germanus

bum simile passus est: .die obiit extremis ante frigescs morbo prae-tibus,tanguescente pulsu, & singuineis spectris ob ocu- hensus colicolos obuersantibus. Quod autea veteribus scriptu est,co. simili occum-licu dolose trafire in Paralysim,id ratu apud nos: familia- bit. re quibusda populis,ut Britoni M.Sacerdoti cuida anno-r o. ex assiduo prope dolore colico Paralysis nata, ἐο- Sacerdos extore soluit, sed mafitParalysis annis aliquot.Vires ex pul- duo colico se no colligedet,quia in dolore graui pulsus fere paucus. dolore in pa- In vitrea pituita, vomitus cl1smata initio fortiora, pi- rabsin inci-Iula ynguenta, strupi. A visci do humore, & flatu ,eade dit. remedia coueniunt, sed imbecilliora, clyster emolliens,

discutiens,relaxas. A. bile aut influxu aciis humoris, purgatio ex hiera,clysteres detergeres, tus,aliquando balneum, pulueres a pastu. In phlegmone metueda cathartaca, quae humores trahunt ad parte astecta. In flatu cu- curbitula repete dolore aliquado tollit .Rhabar. myrob. ob adstrictione:senna,cassa piuna, mana,dulcia, ob fiat' 'minus c5ueninni: balneu quoq si quibus ad couulsion paralysim,arthritide, natura propensior. Λ nimium ui letis infamationis periculum imminet.Senibus, pueris, mulieribus grauidi imbecillo calore κ viribus, narcotica non exhibeea. In crassis& viscidis humoribus, insemicissima: in acribus &'cesidis, apta: in crassis spiritibus coceduntur. phlebotomia si sebiis & sine hac, ubi acutis, Quae a prasmus dolor & omnia cosentiui,sed angusto foramine, praetate rei pauea vacuatione. Veronica trita e vino albo & bibita, eis medetur. alanda cr istata in cinere redacta, di ea, cortex mali granati, capita vervecis,furfures frixi, cingula e corio lupi:

allia distillata tunica interior vetriculi erinacei, anguillae sanguis,osia & stercus lupi cum aqua tepida apot, casta reum,auicula svulgo Mesan gel coralli incisi, triti, &ieiuno dati ad cochlearia u. per triduu, cornu ceruiusti, umbilicus incisus recens nati infantis,ut si modicu ae eo aurea,vel argentea armilla includatur, & circunferatur, cortex mali aurei. Sunt qui membrana inuoluta capiti pueri recens nati maxima vim habere contra colicu dolore affirment. Propterea si quado id accidat nam non omnib' acciditi obstetrices seruat,& experimeto costare

427쪽

.asseuerant. Vnde dicuntur suasi enest in quod felicitatis

praes agium dicunt.Natus est mihi filius Iacobus cum ea membrana, quare, quia insignis erat, statim substraxit, subduxitque anus obstetrix. Physica quadam ratione mirum in modum prosunt, si suo modo & tempore praeparentur.

ANTO. VALETII EXERCIT. XLI ' Acta per distentionem in colo intestino contrvolονu reli- L nui selutione dolor prehendit ingens, qui ab ' affecta sede colicus nuncupatur. Huius cauis sunt, M.,ι. crassus & pituitosus humor intra coli membranas

collectus, qui ventrem excruciat, & tormina facit, unde aluus suppressa est, & nausea ac vomitus molestant: tituosus spiritus, a quo tenso atque rugitus: inflammatio,cum qua febris adest,dolor in ve-tre pulsans, urinae retentio, bilis vomitiones, quae alioqui nihil leuant, atque internus seruor: mo

gacium humorum collectio, a qua similia propemodum, sed paulo mitiora quam in phlegmone,

symptomata sequuntur.Fit interdum a faecibus i duratis : nonnunquam 4 lumbricis. Nephriticum dolorem colicus saepe ementitur, quia colon ren,

bus incumbit. Sed utriusque distinctio ex peculiaribus signis petenda habetur apud Gal. cap.2.lib. .

de loci mal. assech. Vocatus ad aegrum Medicus hoc unum impru- Glismis,si mi antequam ad affectus causam tollem e. lib. dam aggrediatur,ut doloris vehementiam,quae fie- pius syncopem calamitosam inducit, summoueat. Sedatur dolor anodynis,clysteribus,potionibus,st, ctionibus abdominis, semetis itubus, cataplasmatis, incessibus, affixis dolenti loco cucurbitulis. PIL

428쪽

LIBER I. mmorum clysterum quantitas minor esse debet , ut diutius retineantur. Maior enim grauando vim irritaret expultricem. Sed & in dolore mitiore licebit eadem opera causam ipsam demoliri. Vt si crassus ac frigidus humor intestinum afficiat,hic imperatur clyster.

Ast ubi flatus praeualebunt,ita praescribetur.

Traeeoct. remollientis & carminativae d. r. in qua diuol. cath.I. I.consect. de baccis lauri. 5.f. meli.anthos sacchar. rub.ana I.I. olei aneth. I. s.f. clyster.

Ite si perseueret dolosidenub clyster alter inuciatur.

binth. vnc. I. f. clyster. .

Terebinthinatum maxime adiicitur,atque etiam oleum de scorpionibus, cum renum male affectorum suspitio incidit. Quod si biliosa sit causa,co parabuntur clysteres non e solis calfacientibus, sed mistis refrigerantibus: ut si cum remollitivis vulgbdictis cichor. endiu. violaria, semin. frigida decoquantur : cassia cum diaphoen. sacchar. meh viol oleum viol. & aneth dissoluantur. Neque vero Omittentur potiones ex phlegmagogis,aut cholagogis,ut erit materia, instituendae: nec quae assumpta aut admota prosunt,qualia ab Hollario destribum tur multa. Colicum dolorem quam citissime sed re,quae ad amplissimum Ducem Aumallium mist Comes Rupesortius remedia ommuni notum est ςxperienti . Ea quamuis vulgaria, non gravabor

429쪽

1 Intemperie,

subiicere. .matu. bismal. mercurial. atra M.I. parte tar. M. I. g. iam in .rut. I. I. Bulliant in aequis vini & aquae partibus, parca tamen quantitate adhibitis, ut liquorit urimum per seiaceum Uaiiciendi supersit. Herbis &semini b.coctis adde butyr. recent.& olei chamaem.quatum satis su ad cataplasma. Excipiatur stuppis, dolenti parti applicandum.

Sed antequam cataplasma adhibeatur, spongia decocto imbuta superiori, cui tantillum aceti, aut vini albi immistum sit, fouetur locus. Perseuera te dolore, panis recens cocti in clibano, & adhuc calentis mica imbuitur ol scorpion. g. II. ol aneth.& ruta ana I. a. quae puluere tenuissimo e seminib. cumini, anis. & taniculi parato sinapi ata, ut loquuntur , calide affectae sedi apponitur. Caeterum si dolor sit a phlegmone, longe operosior ineunda curatio,metu ilei,in quem facile degenerat. Valentibus aegri viribus mittitur sanguis. Mollientibus clysteribus tape sellicitatur aluus. Admouentur inbtio repellentia: deinde, ut in reliquis inflammationibus,sensim ad resoluentia venitur. De alvi luxiongQ. CAP. 42.

III vriones alui partim vitio a ventriculi δύ

η intestinorum, partim vitio materiae excita-u ri solent. Ea vero matbria vel in ventre est cocepta,vel aliunde t translata,vt a cerebro,in si xu 3 cerebrali. Eiusmodi fluxus solet euenire otiosis, intemperatis, iis qui somno nimium inauigent, quique humidiore sunt cerebro, modo iuncta frigiditate, aliquando etiam caliditate. Humida aeris constitutioile, Austima,do mallime cum sequu-

430쪽

LIBER I.

tur Aquilones, qui per Austros & caelum pluuium

collectam materiam exprimunt in ventrem. Com-m etur fluxio expergefactis, & periodica est. Ex ratione materiae curatio instituenda est. Nam aliquando pituita dulcis est, aut expers qualitatis: aliquando salsa, acris & mordax, quae distinguenda' sunt & curanda, ex iis, quae cap. de catarrho descri. pia sunt. Nam sistendus est catarrhus, roboradum caput de vesit culus. Roborabitur ventriculus ea ratione,quae praescripta est cap. de debilitate stomachi. Inquit aliquando ab hepate,lien atque etiam uniuerso corpore, de quibus postea.

Quae vero itienteria appellatur, multas causas libbet : infirmitatem contentricis non solum ventriculi, sed etiam primorum intestinorum, e quibus fit alimenti distributio. Infirmitas ex intemperie nascitur: intemperies alias simplex & sine materia: aliquando vero cum m teria. Quae, Ut plurimum

accidit,sials a s pituita est s Hil reiam

Fit itienteria & ab acri, 6 humore, aut re alia acida, eque eiusmodi vim expultricem irritante,ut abiiciat cibu, tu meria eo priusquam confectus sit. mitem Mee Res autem eiusmodi ulcera sunt saniosa, quae ab alimento vellicantur, quibus aliquando occasio est trior illespharmaci portiuncula retenta in rugis & asperitati- mor qua ambus vetriculi. Quod ad agarico,colocynthide, me- tallicis, & rebus quibusdam venenatis, vel non satis comminutis, vel maligna qualitate , inferri solet. tarimitatur. Duo haec genera causarum Gal. annotauit n. Aph. sera modo im libr. . 22. libr.3.& aliis quoque locis. Magna pars 'μ ser ' Graecorum, quiq; Arabes sequuntur, ventriculum

putant viscida interim pituita illini, atque ita lubri-