장음표시 사용
451쪽
eipio& incremento febris, perieulum denuntiat. Melius autem quando parcies, quam cum copiosius effutiaditur. Multos ipse obseruaui stantes& saepius deiicientes, nigra etiam faeci aut pici liquidae similia salutariter.& in febre , sed natura superante,& non in principio
Natura enim initio coquit non vacuat, in coctis separat utilia ab inutilibus. Hare victrix excernit. Ea enim est
naturae oeconomia. Acrimonia autem irritante, excrementasque magnam viscerum adustionem & putred, nem indicantibus , visceribus nobilibus grauiter laborantibus , superassato crassore Languine vel bile, putredine quadam contracta, lethale, quia super or morbus. Bonum vero , cum natura vi medicamenti adiuta tussi aliquid, ut a Rhabarbaro: nigri, a cassa & Cathol. ali 10que id genus excernit, vitio edicto. Cauendum etiam hoc loco, n e frequentius permeante acri humore, ulcus in intestinis contrahatur, siemperque a bile deiectiones syncerae metuendae, & ut caussae, & ut signa grauiorum assectionum. Tertia species est hepatica dysenteria,cum hepatiρώ. aquosus sanguis delicitur, loturae carnium persimilis ab imbecillitate retentricis & alteratricis in hepate, de qua sienteria superius dictum est capite de morbis hepatis. Quarta maxime pro maxime proprie dusta facta in intestinis ab ulcere cumprie dicta. torminibus ventris & dolore, praesertim cum fluunt,vel redduntur excrementa alui. Aliaeque a tenesmo, aliaradiarrhea incipiunt. Et in aliis aeris materia, in aliis mucosa egeritur. Ouaerit Galen.1.de usu partium. Ouin modo illic fieri possit vleus. Nam eum sentiant intest, na, & vel naturalem bilem,aut leuiter atram statim expellant, qui fit ut descendente materia acri, & celerius expulis, fiat ulcusῖ Respondet transitu per anfractus &circumuolutiones id fieri, bile acriore utraque, pituita vero saepe inhaerente intestino. Putrescit enim, & sabsuginem contrahit, sicque exulcerat. Vnde etiam se quitur a quolibet humore dysenteriam veram fieri posese, sanguine acriore squi aliquando in intestinis concre ius refert etiam bilem l pituita, bile utraque. Pericu tum intelligit ut ex natura viceris & humoris vitiosi. In vicere enim primo videndum quousque progressum fit ex recrements abrasis ab intestino , ut uualigaru
452쪽
an adhue fit, ansactum sit. Interior tunica intestino
rum carnosior et exterior magis membranosia: tertiae
peritoneo. Constant fibris circularibus & transuersis, additis rectis, ut non sine ratione quibusdam visum est, ad attrahendum, & ad firmamentum aliarum, praecipue in recto: quod, quia magis laborat in egerendo stercore duro, pluribus fibris praeditum est. Canibus eadem ratione plures fibrat in intestinis, quia non nisi
magno conatu excernunt. Sua ergo intestinis carnosa
substantia, quae semel exesa & erasa eo grauius periculum denunciar, quo profundius abraditur.Ptimiim pinguedo quaedam & mucus apparet. Deinde efforatio quaedam & ramenta ex superficie, ut in epidermide cutis. Postremo substantia corpulenta intestini. Est a tem veluti caro, non ut musculorum, sed peculiarisi testino. Cum qua eruenta deiectio sequitur, interdum ulcerum erustulae,& puris magna quantitas. Abraduntur enim primo intestina: deinde exeduntnr: postremo vicerantur. Magna ergo parte exempta huius substantiae membranosae, ea neque renasti potest, ne ue - ,
cicatrice tegi. Vnde desperatio. Galenus quidem serti bu multos suisse seruatos putrefacta interiore tunicia, 4 v I ri
integra exteriore. Sed hoc in eorum numerum refer tur, quae accidunt aliquando. In iudicando tamen multi decipiuntur, quod sepe pingue aliquid similitudine
fallat, ut albida earuncula videatur. Sed pingue iniectum carbonibus liquatur, & nidorem pinguedinis epfundit. Caro nigrescit & siccatur. Cruor & ramenta Cum extrementis mixta, nec statim a dolore reiecta, in tenuioribus: supernatantia, & statim poli dolorem reiecta, in inferioribus intestinis & erassis esse ostendunt. Quod attinet ad humorem, qui delicitur, Hipp. Dommet. sinceras omnes deiectiones periculosas esse vult. Ta--. bor. 3.les sunt , impermixtae aquosie humiditati, quando solus humor, qui vacuatur, deiicitur, siue sit biliosus, siue melancholicus, siue porri colorem prae se ferat, siue bilis aerugino . Sed id in febre intelligo. Nam dei ctiones huiusmodi exustam esse omnem natiuam humiditatem a febre demonstrant. O uae ab atra bile fit, Galenus insanabilem dixit, quia non diTert eaucro.
453쪽
Qui insuperficie non euratur: quato minus in intest, nis, ubi nec pedieamenta adhaerent,&semper superfluitate alimenti irruente tangitur ulcusi In libro quo que de atra bile,omnem exulcerationem ab atra bile insanabilem facit,nisi quis circunciso loco omne vim eius abscindat,sublata etiam vicinia cum ulcerata parte. Aetius tame, si per crisim excreta atra bilis dysenteria mouit, non esse desperandum aitSi sponte, & non criticὲ, id est,nulla Naturae,aut Medici prouidentia,desperatio. Sed cave, ne sangninem concretum in intestinis reseras
ad atram bilem. Vidimus qui simile quid crassiori pici nullo perieulo & sine febre deficerent. Alios cum febre& periculo. Monachus quidam apud D. Genouenm dysenteria laborans, cum vi morbi frigerent extrema, nigra, liquidae pici similia, deficeret, spiraret difficulter,&iam de funere disputaretur , conualuit. Anno I J7. Autumno,tempore bene constituto,pestilentissimae febres extiterunt, & quae plurimos sustulerunt: dysenteriae salutares. Nemo enim, in multis; quos vidi, interiit. Curabantur clysteribus lenibus di rheo. Erant enim ab acri fluxione. s aepe quidem,sed pauea , egetebant. parum febricitabant , ac rheo dato conquiescebat dolor. Sicque breui liberabantur. Anno sequente, Autumno quoque dysentenae multae, in quibus viti-dia,coerulea, nigra, biliosa, cruenta, deficiebantur, &qualia scribuntur lethalia. Tamen omnes prope euaserunt, cura etiam parum sedulo adhibita. Annus fuerat
bene constitutus. Hyeme Aquilonia , Vere australi& pluuioso , dbstate calida , Autumno dysenteriae. Aliae ex victus ratione. Vergitinosis & russis magis periculosae. Lutetiae humidiore anno periculosiores, quam aestuoso & sicco. In sicco statu anni, materia saepius bilis utraque.In pluuioso, pituta putris. Cum cibi fastidium accedit, quibus prius non erat, malum est, & t signum, quia vitium intestini ad orificum ventriculi peruenisse significat: & ut caussa, quia non instauratur,
quare maxime egenti Saepe etiam latius peruagatur assectio, quam aci intestina. Adolescens anno I L. natus bilioso profluuio cum febre correptus deiiciebat frequenter similia dysentericis, nigrum sanguiae
454쪽
LIBERI. 2O sitis manus frigi8ae,vigilia vini magna appetentia. Nihil adiutus remediis obiit die s. Apertus oesophago interiore ad retriculi os superius & ad medium thoracem, nigro,corrupto,epiploo similiter corrupto pulmonibus alteratis, recto intestino exulcerato. Dolor fuerat in sinistro latere,imo ventre & stomacho. Alteri febris, vo euterim mitio,'ventris dolor, deiectiones pici & nigro languini r/ historto.
similes:Σo. die mors.Secto corpore inuentum ulcus ustulatum, in ambitu exesis tunjcis omnibus ventriculi, qua
parte decliuis est in pylorum. Huic procidit anus fere
In huius morbi euratione duobus saepius modis pec- Iuhstente-eatur vulgo: celerius suppressa alno,& adstringentium =M eurationexsu impacto pure in inuolucris intestinorvim Suppressa miti intempestiue dysenteria vidi in fanum factum Mulie- ἔαittituri rem quom, cui in perpetuam vitam ita constricta aluus, Ut septimo quoque die tantum excerneret,& inde ore&naribus grauiter oleret. Galenus de venae sectione contra Erasist. non paucos vidisse scribit, qui dysentem,varicibus,haemorrhoidibus suppressis in insaniam,apoplexiam atram bilem, nephritidem, pleuritidem, hydropi- sim sanguinis vomitionem & haemopto1cam passionem inciderint.Nobilis quida pictor in stabiem scedam.Corpore enim pleno materia seruida sursum seitur.Alioqui Ha reficeatur intestinum ut maneat perpetua alui adstri- -'r ηρθε ctio. Si sursum& deorsum obseratur in inuoluetis inte- D ex spresestinorum aceruatur magna puris quantitas, quae tadem μ ὀ evit Interficit. Quod nos cuiusda corpore dyssecto obserus Hς uimus. Fluxus acris & malignus moderadus hordeati, Dda insor elysteribus e lacte facte poto & similibus. Interea foue-dae vires, ut impetu natura sustineat. Aliis materia acris, alus mucosa egeritur, quibus non eadem remedia conueniunt. Quae a diarrhaea incipi purgatione, confirmatione partiu,diuersione: quae a rehesmo,expulsione stercoris,detergetibus, lenientibusq; Hysterib. opus habet cholagoga, quae adi uictione aliqua relin
quat. Clysteres abluetes,detergetes,astringetes,cicatrice obducetes,linimeta, tus, potiori es ad somnu Iocilian-2 pMulapi codit Qualitas clysterum augenda
ad 5. aut ι. quia manita intestina sunt ,& melius
455쪽
tergentur. In pulveribus periculam, ne remaneant in parte asseeta,&pungant. Sanguinis quoque missio vitanda,quia vires delicis,neque bilem trahit,neque curat vicus. In cruenta laudatur.
HYsentetia seu intestinorum ab ulcere difficuludi ias, invadit, in paulatim & breuibus interuallis,non affatim & repete, deiectio fit: quo nomine ab improprie dicta hepatica dysenteria seiugatur. Illius vero deiectionis hi gradus obseruantur, qui magnitudine ulceris designant. Adiposa primum cum sanguine, dein rametosa quaedam, deniq; pe-
. nitius grassante ulcere,carunculae excernutur. Excutaturque affectus a bilis, aut pituitae fallite prouentu, iasii, glisιὸ sique vel in supernis & tenuibus, vel in infernis & ογum δε- crassis intestinis. Itaque utriusq; dignotio maximus unctio. habet ad curatione momentum. Si intestinis a sua petioribusvniuersus sanguis excernatur,reliquis excrementis erit perfecte permistus. Si a crassioribus, no tam bene permiscebitur,sed supernatabit.Dein de ubi ramenta sola eiiciuntur, si pingue quippiam habeat, a crassis: si tale nihil, a tenuioribus secedat intestinis. Spectandu quoq; an infra,an supra vi bilicum sit dolor. Qui enim infra,crassiora indicat n. bis pluri affici intestina: qui supra,tenuiora,quanquam non bin p necessario. Quaerendum item ab aegro,an statim I
h dolore, an longo post tempore excernat.
- ' μ'. Curatio in recta victus ratione magna ex parte consistit. Consert hordeatu ex hordeo torrefacto, & in aq.chalybeata cocto, adiectis mali punici ac
si di granis semine papaueris albi,& id genus reliquis seminib' frigidis ad teperationem bilis opportunis.
456쪽
LIBER I. 2os Carnes in virium deiectione conceduntur:& elixae quidem cum portulac.lactuc.plantag.end. Ata vero aqua rosiacea irrorantur, myrthi germinibus co-
figuntur, adstringentibus farciuntur. Vsui sunt fi istus, passulae integr.mespiti, sorba,cydonia,& reluqui austeri fructus. Ex aqua chalybeata, saccharorosiaceo, & pauco granatom acidorum succo par tur potus. Hora sitis Zulapium rosatum per se cum aqua chalybeata, deinde cum syrupo cydoniorum
exhibetur. Mox autem humor intestina vellicans .
atque exulcerans vacuandus, aut alio derivandus: lib. . ib.
potione quidem,si tenuia infestet intestina: clystere magis, si crassa.
Additur aliquado S. I. raserat cornu cerui, aliqua-do gr. . aut A. unicornis. Sunt qui Theu assant, siue ustulant,ut cathartica vim minuant, & adstringentem augeat. Quod multi non probant: sed vel istatissima eius adstrictionem praeserui, aut ipsum rheu totum in substantia praescribunt. Pauperibus catholici 5.6 .cum rhabarbari,ut prius,in decocto adstringente insust Θ Σ.ditatuetur. Inter purgandu caue dum perpetuo ab omni. acrioribus & scamoniatis medicamentis. Post purgationem, Venae sectio reuellendo, sanguinis etia decurretis acrimoniam rotundedo mirifice prodest. Sed cosulendae ante sint
457쪽
DE MORB. INTERNIs vires: quae sit deiectae ac infirmae, ut lape sunt,propter copiosam vacuationem, & vehementiam doloris, phl botome abstinendum. Ιuuabunt etiam apoetemata restigerantia in bilios a cephalalgia praescripta: quae etiam salubriora sunt futura, si per urinas materiam mortificam derivent. Cui scopo i seruient, vini albi usus, syrupus cydon,semina frigi, da maiora. Sed laborantibus crassioribus intestinis
plus est auxilii in cly steribus. Qui primi iniiciutur,
detergent ac repurgant intestina iis sordibus, quae resides & affixae sua acrimonia frequetem desidem di cupiditatem inducunt. Vt.
Maior clystem quantitas assumitur,cum eluenda& detergenda sunt intestina, quia tum impleti debent: minor,cum adstringendi, glutinandi & con
solidandi consilium praeponderat: si quidem,id ve
praestent,longiore opus habeat retentione.Olea, ac pinguia omnia, quae sordidiora reddut ulcera, non immiscetur,nisi ineute dysenteria sedadus sit dolor. Tum enim ol .rofaceum addi poterit. Cum tergendum simul & adstrigendum fuerit, talis imperabitur clyster.
458쪽
3.3.fiant duasiniectiones,una mane altera vesperi.
Parabitur quoque adstringens & consolidans clystet ex farinae amyli I. r. m lacte ustulato quod c5- sumpto sero terget minus,& adstringit magis) coctis: additis butyti recent. I andip.hirc. cum butyro
liquati I.I.bol.arme 5.2. viteth ouor.2. In eum fine sumuntur ova dura cum aceto cocta, Eulap. rosa-ceum, strup. cydomorum. Vt. .. syrup. cydon. I. Vtatur cum tripl.aqu.chalybeata longe a pastu. Imminutae autem vires roborabutur coditis, opibtis,instauratitiis destillatis. Haec optata omnia huius generis remediorum instar esse potetit.
Confirmabitur etiam vetriculus admotis: ut litu ex oleis cydon.& mastichino: emplastro e carne cydo. mastich.&cerato stomachico Galeni cu oleo myrtilior. emollitis cosecto, & aliis simili P. Quod si,ut fere fit, humoru actimonia spincterem musculum
exerceat,hoc unguento commode retundetur. U.mucag.sem .cydon.& psilij extractae in a*plantag. vng.popul ana I I .vitell.oui unius,cerae q. s.f.Vng. quod e gosiipio in modum glandis efformatum, & filo appε-
Eidem ano prae imbecillitate a frequeti deiectione orta,hianti,ac velut procident utile erit hoc seni tum instituere. 2p. taps barb. ros .rub. centinod. &plantag. ana M. I.f. decoctan aq. fabr. & vini rub. ae quis partib.pro sotu ani cu spongiis. Alij imperat puluerem ex thur.ros rub. mastich.qui igni impositus fumum reddit aegro per annum excipiendum.
459쪽
3 Tempestare pra rim strinarius pituita salsa
parens est. Generatio ne multa,aut exeretrita vi imbeeiDμtutdὸsiderato naturali elystere ob follieulifilis obstructionem.
Enesimus irritatio a est ultimae partis imtestini, id est, recti, in quo saepius libet tae
causa desurgere. Excernutur omnino pamca, mucosa, Idque maximo conatu, insidentque
stercori guttae a sanguinis. Hic si praeter mucosa stercora excernuntur, ea cocta sere sunt. Nascituriis c affectio magna ex parte in 3 pitutiosis. Aceruatur enim pituita recto intestino crassa & viscidae putrescit,tempore acrimoniam contrahit,irritat intestinum: hinc deficiendi libido. Sed quia contumacius inhaeret pituita,non nisi magno conatu e cerni potest. Hoc tenesini genus dysenteriam seri, praecedit. Aliud vero genus hanc sequitur. A dysentetia relinquuntur ulcera, in quibus acris sanies intestinum vellicat, ex quo fit tenesmus, inanis desidendi cupiditas.
Post phar.si quid intestino h sit,ut male infri
ta coloc.aga. aut similibus,eadem affectio nascetur. Vlceribus quoque in ea parte sponte natis idem a cidit.Abscessus in recto intestino natus eandem appetentiam inuehit nonnunquam.
Initio causa cognoscenda est.Qudd si praecessit frigus,& pituita crassa in causa est, rutam, hyssopu,
Origanum, calamenthum, rosmarinu, maioranam,
lauri folia, stoechades, anethum, melilotum, ch m metum vino incoques: hinc fouebis sedem:m, teriam calidam emplastri modo toti perinaeo i
460쪽
LIBERI. 2 7 Iuuant solus s ex oleo rutaceo,chamaemelino,
anethino, sesamino. In vehementio fiigore oleo, I in quo decima pars castorei aut bituminis distatu- ριο easpi, sta fit. In dolore anetino & irino utendum erit. E- perinis obtusimodi oleis fouere & vngere oportet perin um misium ventrem,sisque calidis. Deinde contegendae partes duplici aut triplici linteo calfacto. βbuis . .
Laterem veterem denigratum fumo cosringes, per nives de& comminuest aceto feruenti immerges: inuolues Wmbularunt.
linteo, & calidum sedi totique perinaeo applicabis. Molle filixum,aut cotonem, vel spongiam mollio- , C
rem saepius immerges vino calido, in quo ruta, se funt, iraebianiculus & quaedam ex silpradicta materia coxerint. M , quorum, Deinde expressa,sed calida,sedi ac perinaeo applica. bis.Post fotum linteis calentibus muniendς partes, - dia omninoque videndum est, ne refrigeseant. Lavadantur hac in re suffumida ex resina pini iniecta carbonibus, nuce pinea, bene resinosa, aliquando sωμ' addito semine rutae,cumini, anisi, sceniculi, vel hoc ψ ψ' A ril. ris τἄμν. 7 picis siccae I I. bituminis I. g. liquentur in mentia,in aceto: liquatis insperge sulphuris in puluerem re sevi dacti I.g. meis asserat.
Clysteres ad quartaria r. vel 3.ex iis comparen- iati
tur, quae calefaciunt, incidunt, detergent, leniunt, dissoluto, aut
quales proximo capite deseripti simi in dysenteria. sqq. Similitet suppositioria ex labdano,styrace,oleo rutaceo,adlaetis seminibus sceniculi, rutae, ani cuia zail:s, mini,& similibus. consist amsi dolor urget 8 vehementius, narcoticis ' tendum erit,ut prius. t r g