De morbis internis, Lib. II

461쪽

DE MORA. INTERNI slatibus,sale,ruta,& descripta materia frixis in sui gine, deinde sacculo inclusis. Quod si inflammatio

est,& caetera consentiunt, vena brachi, interna s canda est. Probatur quoque Arabibus purgatio leuis e casIs Ob -- sia manna io suspecta Graecis. Urina desudor prouocari possunt diuersionem, victus refrigerans. tii. civita. Clysteres lenientes e lacte, hordeato, oleo rosaceo hic tepidis,dc aliis,ut prius. Infestiones in decocto maluae , bismaluae, seminis lini, violatiae, adiecta portiuncula florum ch marmeli & meliloti. Olea conuenient,rosaceum, violatum & nen pharinum, in quo sella salicis coxeris . Deinde etiam axungia,butyru recens, ex quibus & ungue in fiunt quale hoc est. .oles rositi I I. olei salicis & violarum ana Ig mucaginis quatuor seminum frigidorum in aqua ii HV, Lydoniorum extractae 5.6. cerae modicum, fiat um ct. bidei, guentum. aut aqua Molli gossipio in aceto albo feruente partes semus m uendae sunt id est,imus venter & perinaeon.

Vlcera si qua sunt,abluenda ii primum sero ID

relatii. 1 bis ctis,uino austero,mulsa,etiam lixiuio,si sanies con- msis flat tumacior est, aut vino austeriustulo tepido,& sexta evς parte mellis rosati, quibus postea adiiciatur aliquid ἔ- rosarum, huris,mastichi gummi arabici,tragacan DCtatas xlii, & similium. Aut fiant haec unguenta. δεδο νbob - ,δ cerussae plumbi S.I. mucagi.gummi arabbgis ista Hya ci extractae in aqua rosiarum s. corticis thuris 3 i5. I. olei ros acet quantum sufficit ad impinguendum,

462쪽

LIBER I. aogά.m amnis gummi tragacanthi & arabici, m cao inis seminis psilis ana I. s. aloes lotae 5.2. olei rosarum, quod sufficit. Cum modico cerae fiat v guentum. Haec inungutur ulceribus, si quidem apparent. Alioqui commiscentur clysteribus iis,qui ad consolidandum descripti sunt, cap. de dysentetia. Potns lactis caprini primum quidem ad di. i. quae paulatim bibitur,non aceruatim. Postridie vero ad d. g. remedio est tenesino. Oportet primo die recens mulctum bibere . Postridie decoctum ad dumidias, & despumatum.

Decoctum betonicae in vino albo tenui,laud tur ab antiquis.

Τ no ς affectus est praeter naturam in recto intesti- Τ--nno, in quo assidua& implacabili desidendi cupiditate

aeger tenetur: vet,ut alij,irritatio ultimae partis intestini, in qaa saepius lubet sine causa desidere. Initio excernum Lur pauca,mucosa,magno conatu, aliquando conspersa sanguine , fitque velut prooemium dysenteriae. Hic n cesse est naturam stimulati in intestino ab aliqua caussa praeter naturam,quam excernere nititur, quasi illic esset exerementum. Ea est vel sine materia, vel cum materia: Tene si ea.& si cum materia, vel in cauitate ituestini c5tinetur, vel fa vel eum

extrinsecus comprimit meatum. Sine materia intelligi- materia, vel

mus,ut cum frigus partem illam constringit ae mord, sue materia. eat ut si aeger in solio frigido, aut lapide sederit,aere,veto frigidiore. Aliquando reduplicatur ituestinum, vel

musculus,ut nec clysteres, nec alia auxilia excipiat pars implicata, saepeq; efficiat, ut lateat vicus. Materiam vero dicimus,quicquid interiorem illam cauitatem irritare potest, vel ulcus inisi tum dysenteriam esse velis j vel

abscessis, vel haemorrhoides interiores, aut Vermes, aut humor acris,aut stercus induratum & coactum. Quae omnia tum ex relatu aegri tum excremetia & doloIis pro

463쪽

DE MORB. INTERNI s

prietate artifiriosa coniectura discernere licebit. In Vlcere excernitur sanies aut sanguis, dolor acutus, humor

actis relictus post dysenteriam,& si nihil perspici potest,

prosundum esse suspicamur, fitq; aliquando cacoethes Vidimus vermium globulos assidue reiici, ac subinde renasci. Ante dysenteriam fere fit a pituita putri: in dysen-ieria,ab acrimonia, vel medicamento male infriato, vel glande immissa. Aliquando iecur plius iusto calefactum acriorem materiam perpetuo generat, quae ad partem affectam dessuit. Reiicitur, sentitur morsus, quandoque sequitur febris quasi hectica,& paulatim atrophia. Stereus induratum coniicimus, si diu aeger nihil reddiderit,

aut non nisi recrementa dura,sicca, sine muco, Extrinsecus comprimitur &pungitur vel a magno & inaequali vesicae calculo, quia vesica recto intestino incumbit, vel inflammatione parastatum . Hic adest penis distentio, ardor urinae. illic calculi signa adiicienda, rina retenta, Tenesmin turbulenta,sanguinolenta, & similia. In grauidis mina. grauidis ab- turaborsum, i scripsit Hipp. Vterus enim inter vesicam ortum mina- &rectum intestinum stys est, foetuque concepto am- tum plior,&vesicam unde assidue meiendi cupiditaq&intestinum premit. Quo fit ut etiam in laboribus partus,& alio quoque tempore tenesmi cuiusdam imago illlis eueniat,& si hoc morbo vehementius corripiatur, in vehementi illo conatu necesse est laborare uterum cetum quoque deprimi assiduo decessu, & vires laedi. Vnde abortus. Interdum tam vehemens affectus est, ut dysem teriae similis videatur. Curatur sublata causa& affectu, unde nascitur. elysteres ex hydromelite probe cocto cum rebus c' quentibus, carminantibus,detergentibus. Omnes in minima quantitate ad I. s. aut d. f. quia intestinum fere strictum,& vltima tantum pars abluenda. Insessus in decoctione pingui, inunctio, in vicere unguentum .Egyptiacum, tus ex vino,in quo ruta,vel quae coqu/nt,in' cidant, confirment coxerint. Later vetus fumo dehi gratus aceto feruenti, ut excipiatur sumus, linteo conuolutuS,admotus,& similia.

ANTO.

464쪽

mate nomen habens,videlica a tensione,quae recti intestini extremitatibus incumbit. Causis i&sympto matis cum dysenteria couenit:& propterea scripsit Galenus tenesmum quandam consuluere GaI. lib.3idysenteriae differentiam. Α bile igitur, aut pituita eam a P. salsa si ortum habeat, huc reuocantur remedia ad

dysenteriam imperata,cathartica, eΠemata, tum e- tiam ea, quae refrigerando humores contemperat, quaeque per urinas materiam derivant, apoZem,ta & gulapia . Quod si stigori aut flatibus accepta referatur causa, menta calida satis esse poterunt. De curatione bepatici I suxus. C A P. M. I mnebe

milia pitulis caprarum, unde a Graeci nisi iuncta sit imbecillitas. H1c enim biliosa, liquidiora, & ut λ augetur calor, in signiter flaua, crassiora, grauiter olentia, aeruginosa, . nigricantia, assatis humoribus, & postremo colli quata hepatis substantia. Hic sitis,ardor,deiecta appetentia , assidua corporis iactatio, difficilis 3 curatio.In infirmitate attractricis hepatis,chylosa In in firmitate alteratricis primum quidem loturae catantum similia, & sanguini diluto aqua: deinde varia qualitate & consistentia, interim quasi limus sanguinis & grumus. Integra fere appetentia, sitis nulla, frigoris sensus, foetor exiguus. Hepatici fluxus nocte excitantur magis, longioribus interuallis.

macia , res Iuta hepatis via obstintia. Gala. cap.

465쪽

DE MORB. INTERNII Mi mi. Η m Quado ex capite de debilitate hepati; pe subtilissimi In summa utendum est refrigerantibus,si infi corall. rub. mitas a calido est:calefacietibus,tii frigido.InvmLὰ hi ista qRς Vitanda sunt,quae obstruunt. In calida. oleo e)dbuib. y-ζlectari j tri sant. 3. 2.coriandri praeparati 3.1.ν , f empla- semin. acetosae & portulacae ana b. I. coralli rubri strum infore Θ. g. sacchari rosati 5. 6. misce, utatur in iustulis, inma lunae hordeatis,in potu.d.ael D-- Syrupi conueniunt,rosatus,de ribes,myrthinus, ebodrio ad cydoniorum, Vel tulepus cum multa aqua serrata. mομeatur. Spodium,seme portulacae,acetosae, corall.mbr.ssos 7 MMter/μ rosarum,& semen arilli,lappa, cichorium, endicia, sciliςς 'η sonchus coriandrum praeparatum, acetositas citri,

Mirat, mis- ptitana,& similia conueniunt. Ceratum 6 lantat term sebα- num subactum e rosaceo, ceratu ex oleo rosarum,nuano. qμα deinde subactum cum succo cichorij,endiuiae,so

Vρ si chi plataginis, & tantillo succi absynthij, vel eupvlis sorij. Ceratis inspergi possunt putieres ex proxime, ρasia, dicta materia. vinum gru' In 7 frigida unde lotura carnium, electarium volstr de vino prius descriptum,mel passulatum hoc mo-

abstergit, ut . I L

mA: incidia, do praeparatum. υι minμgω- . pastularum bene pinguium M. 2. fiat deconato m ma' etio ad ib.1.f.vini optimi auste iustuli. Coquanturturis' p dum crassescat vinum. Deinde passulae in supradi- μὸ h. et citum vinum sortiter exprimantur per seiaceum de lam.amma que satis rarum. Expressio cum vino rursus coquat ie- , cina- tur ad crassitudinem. Cui adde aromatici rosati 5 Lmst η, i My sem. nasturth & secutidacae assati & infriati, cina- σμ' 'C momi ana 3. l. misce, utatur saepe. Hinc ζun

466쪽

dem pulaerem seorsum aceruabis, insperges α. I.l chisustulati I. .cum vitello ovi,fiet pulticula. . 'Potetit inspergi &lacti amygdalarum bene cocto .In hoc fluxu Lc ouillum coctum & vstulatum conuenit, sed inspergere oportet aliquid supradicti

pulueris,uel hunc. .corticis thuris Θ.2.caryophyllorum, sinamomian. 9.s Orietogata, pulli gallinam & columborum, perdices,auiculi assatae, vinum tenue,odoriferum, subadstringens. Inungatur hepar cum oleo mastuchino,despica,de absynthio,& aliis dictis prius.D inde superaspergatur put mastichis 9. I. styracis c lamit. Gr.Iςthuris albi & nifri an .Gr. 6. Fotus e spongia expressa in vino decoctionis mastichis,thuris, styracis calamithae, rosarum, ab- synthij,ssorum cupressi,eupatorij,asari.

Si superueniat febricula Auod ispe fit proxi

me dicta remedia calfacientia teperanda sunt prius dictis refrigerantibus.

De hae affectu lege Galenum cap. 2. lib.6. & cap.7. lib.f. de Locis affectis:capite s. & 6.lL de Morbis & sympilamatis . Maior sanguinis quantitas reiecta ab hepate necessario oritur. Sanguis vel rubet: vel aquosus est velater dc niger.Ιs duplex, vel cinguis crassior, ut in bobus: vellimus & fiexsanguinis. Hic rursus duplex siue adu-l stus sit,siue tiaturalis:crassus nimirum, a quo ulcera promi funda fiunt, & eiusdem veluti serum seu pars tenuior. t Rabens αι ut 9 ν dysenteriam efficit: niger, tenuis &splendescens,lotiuu fluxu,quem vulgo vocant, & quem prima dysenteriae differentia complexi sumus: crassus tum hanc,tum etiam secudam . Sed tenuior magis e ve nis meiaraicis x ramis venae portae, quae incoctum san

467쪽

guinem &serosum continentaerassior ab hepate vellidine. Si cum torminibvs,dysentesia est. Si in fine febrium quartanarum,morbis ἱ melancholia, & aliquado in pe- . ,non malum, si sanguis aquosus,tertia est dysenteneam proprie dictae species.Nonnullis etiam loliu as fluxus

dicitur. Laeso hepate, rupta aut aperta vena,sanguis niger,velut crassum atramentum,deinde rubens aliquando excernitur,& mortu tur. duales duos ipse vidi.Vte que vix sentiens periculsi, animi deliquio paulatim extinctus est. Sunt& aliae multae differentiae deiectionum alui ex variis causis apud Hipp. ut ζωμο e, interpreti strigmeta,veluti linamenta, πελii ,α, liuidae, uitiAες,sez-tida: ex corruptione partium a de exeunt χολωAH,Dγ Mis αυρυν, bilem synceram significantes, non multam,

ut vult Musa,& similes. In quibus haec duo generalia

praecepta tenenda sunt: omnem synceram excretionem metuendam in morbis quia cruditate significat:omnem quoque corruptam,si die non critico,crudo adhuc morbo, cum labore aegri, non leuat, aut tantum ad tempus.

Ab initio quide tinquit Galenus de omnibusὶ nunquam

ad bonu fiunt huiusmodi deiectiones, ut pote magnam visceris laesionem ostendentes: ad morbos quidem con sistentes sequuntur saepius, natura lupersultates expur gante.Et paulo post. Multi deiectionum colores praeter naturam, spote quidam euacuati, multarum atque m2 larum in corpore dispositionum sunt signa. A medic mento autem ducti vim habente plures humorum species euacuadi,nihil absurdum significat. Sed de his multa superiore capite. Varia aute illa excremeta, quae dei,ciuntur,cruditatibus ventricnli respondent, quae reten-Ia corruptelam quandam & vitium contrahunt. Pro varietate causarum multiplex curatio. Quibus sanguis excernitur,rupta, aut exesa vena, si vires firma

sanguis modicus e basilica detrahendus,rhab. in rubstalia,cum syr. rosaqua arnosossi, tabulae ex iis,quae san-Munem supprimunt,fyrupus ex succo arnoglom, eenti-nqdia,bursia pastoris,millefolio,vrtica Graeca,Vino gra' natorum, cum sacch. rosembioche ex oxycrato parato ex aqua plantaginis,&c.Vitanda in caeteris quae obstru unt: utendum roborantibus, redeundu ad caput de debi-

468쪽

LIBERI.litate hepatis,aperiendum roborando,aqua decoctionis easstarum,Gallina cum cydoniis & conseruis adstringentibus cocta in balneo mariae, donec ius concrescatan causa conueniente, gelatina ex rebus corroborantibus, cinamomo & aliis,aqua distillationis mastichis,coralli, seminis cydoniorum, unde diluatur vinum.

ANTO VALETII EXERCIT. XLV. HEpatici fluxus pauci meminerui Practici,quod affectio istiusmodi vel ad hepatis inteperiem

aliquam,calidam, frigidam,a qua attractrix, vel retentrix facultas imbecilla, aut ob visieris eiusdem obstructionem,fiat: unde & communem habet illis cum affectibus curationem . Avicennas in obstructorum reseratione, & hepatis confirmatione summa medendi praesidia collocauit. Vide cap. Io. et eood .n lib. .Fen. . Tract.2. Dis pestifera

cernuntur, aliis subalbida, Autumno fere: stilinii liuescit facies,grauatur corpus,pulsus et co- tredine percidit 4.7. Vel 9. moriuntur, aut aegre conualescunt. h-bu mς - Alij tota cute 3 commutantur. Aliis decidui qum: La F, gues. Fluxus hic periculose adstringitur. Praeter re- ρkia partiar, media 2pradicta in dysenteria, Vtatur auro inde- ω Ῥmmata coctis pullorum,perdicum & similium, syrupo de hs -- q- ribes,de cydoniis,de myrtillis, de limonibu aceto 'sitate citri, vino granatorum, syrupo acetoso simplici cum ivlvo rosato. Atque aliquando in aurora 5. g. bonae theriacae in vino granato, acetosirate citri, aut re simili dissolues. Iuscula alterentur cum

469쪽

terit pilatis Eo si exalia , myrrha γ

DE MORB. INTERNI smulta acetosa,& nodulo de berberis. Colati iis im

ergatur puluis hic.

limaturae auri 3. I. diamargariti recens saeti I. g. nucis moschatae 3 g. margaritarum, smaragdorum, saphyrorum ana Θ. g. panis sacchari g. s. fiat puluis . Interim quoque utatur puluere Unicornis& cornu cerui, vino tenui,odorifero, diluto aqua, in qua aurum extinctum sit. s Vtatur interim hoc . electatio. . conseruae ros. I. r. s. conseruae corticum citri conditi cum saccharo I. I. corticum citri Sa. g. margaritarum electarum 5.1. hyacinthorum, simaragdorum ana 3. g. serici crudi 9. 1. seminis citri mundau 9. 2.g. aceto e 5. g. boli armenae, terrae sigillataeana 3.a .limaturae auri 3. I. cornu cerui&vnicornis,

rasurae eboris ana Θ a. facchari albiss. I.19. folia auri numero decem .Fiat conditum ad formam sacchari rosati cum aqua rosata moschata.

Pestilentis huius constitutionis Galenus meminit pluribus locis,ut Aph.αrblib. . & in lib.de atra bile. Excernebant nigra fere 7. . it. Qnibus deiectio talis non fuit,pustulae nigrae toto corpore excitatae. Nullus autem' seruatus,qui atram bilem exactam deiecerit. Primis diebus deiectiones erat russie & colliquationis indices, velut alio loco rea vis, vitellinet crassa acres, foetida sipu- mota. Postea vero, ut scribitur in eundem Aphorismu, hi grae, vel superassato sanguihe, vel putredine quadam contracta & corruptela. Sed an fuerit pestis peculiariter appellata, an Epidemias morbus, qui multos interfecerit, dubitari potest. Nam pustulae illae nigris raro in peste apparent,quin sequatur mors. Et multos ipse ob1eseuaui pestilenti sebre laborantes, quibus eruperunt in finiti prope carbunculi, aut laruaculi similes carbuncu-

470쪽

nulli a veneno putant. -

Non temere supprimendus fluxus, sed beetoardicis utendum,syrupis,cordialibus conseruis, optatis, rasura nicornis, Se similibus.

ANTO. VALETII EXERCIT. XLVI.

mptomaticus huiusinodi fluxus pestilentialis appellatus, biliosus est, ratione feruoris hepatis,

Ut plurimum, proueniens. Ita grauis esse solet,ut vibres quam celerrime prosternat. Si non usqueadeost efferus oluenti medicamento, ut rhm,curatur.

Alias optimum erit bolum armenam,aut terram sigillatam,ut in peste dicetur, exhibere. Empirici in hunc scopum imperat puluerem, aut succum sco dij felici nonnunquam succeta: quia fortasse simplicis id medicaminis feruida viscera, maximeque

iecur,alterat, atque immutat.

De difficultate metendi. C A P. U. Esica interiorem membranam habet contextam omni genere fibrarum, quas dum intendit, urina continet. Si sellim transuem sis agit exprimit. Eius actio in totum naturalis. MEiusdem collo mustulus est obliquus. Agit hic transiuersis fibris arbitrario quidem motu, ne urina intempestiue essiuat. Itaque cum plena est vesica, & quantitate vel qualitate irritatur, traseetias fibras