De morbis internis, Lib. II

491쪽

menstrua & laxitatem mollitiemque viarum. Aceruantur lactis casei, vinorum crassioru usu,Vt Ferrariae:aquarum limosarum, ut Lutetiae: alimentorum crassi succi, Ibicunque sit. Urinae aliquando arenosae ex vesica: ali quando contra. Ex his omnibus in vesica & ab arenulis,& a materia terrea atque adusta, sed multo frequentius ex crudo succo, limoso ac viscido, quo etiam cogunturare nutar,calculos oriri consentaneum est,aliquandoqueare nutas ex renibus in vesica labi, sed & ex ipsius vina iace resoluto humore posse fieri , a calore stomachi ipsius, ut ait Hippocrates, quales in matulae fundo apparent. Crassities materiae intelligitur ex corticibus velutica arum, quibus lapides vesicae integuntur,& ex compacta substantia ac duritie. A viscido humore frigus, a

Iuperueniente calore induratio, coctio & quasi affatio, ut in lateribui ex luto: unde neque calore liquantur, neque frigore.In renibus vero fere tinguntur rubro, ut rubrum tutelligas,&stauum,&rusiam iusta ratione, quod & in arenis videre licet. Nam a sanguine, calore

ioci, & partis colore tingi solent. Miuus duri, asperi, &magis seiabiles, quam in vesica. Ergo magis ex arenulis Cur m coalescunt. Cur igitur multi arenas,mingunt, neq; cabarenula un' eulosi sunt3 Causa in promptu est.Non enim coguntur, dui, cum cal nisi viscido aliquo,& crudo humore, tanquam glutine. -lsi ορβος. Opus est tempore.Vbi igitur obstructio a crassis de visebdis humoribus, & acrior urina ac magis iaculenta, angustiores meatus, calore superueniente a quacunque

parte, ut hepate,corde,renibus, quod diu impactum fuit in meatu, induratur & lapidescit, figuramque accipit asinu,in quo est.Neque impedimento est, quod nonnulli

respondent, ex calculo Menulas fieri , non contra. Cur enim qui generatur in vesca,in arenulas raro dissoluunturὶ Neq; etiam ob id necesse est in calculo renum semper arenulas excerni cum urina. Nam in multis disiectis probatum contrarium , qui calculosi sunt inuenti, climneque arenas meierent, neque laborarent urinae dissicultate infosso calculo in substantia renum. Archigenes di Philagrius arenas reddi volunt, cum iam calculus erene in vesicam descendit. Rudimentum quoque in renibus quandoque accipi, accretionem Iero in vesica

492쪽

non est negandum. Cuiusmodi ealeuli in medii, sunt friabiles in superficie duriores & magis compacti,dol

resque nephritici 'raecedunt. Quae omnia plurimum conserre videntur ad cura,

tionem & praedictionem, ut in quibusdam potius ad

arenularum generationem respicere, in aliis ad crudo rum humorum copiam oporteat, certumque sit in reni- ὼbus,& ex arenulis Acilius posse comminui.Calculus re- Men*calcuunum exacte describitur his signis. Dolor renum acutus δε cit an adest. Sexto tamen Epid. grauis in renem dolor, cum Π 'tμr6μ- cibo replentur. O uod itae distinguendu censemus. Cum τμέ. enim in ventriculo renum figitur,vel sine dolore est vel cum graui. Vbi incidit in ureteras, vel etia intra renem, pungit pelliculam in exortu ureterum dolor acerbistamus. Cum etiam mouentur vehemetius, aut spinam flectunt, dolorem acutum percipiunt, & stuporem circa lumbos & crura ob compressionem nerui a lumbis, vel, ut alij volunt, venae cauae. Proinde additur ab Hippoc.&in lumbos,& in testem secundum renem situm. Videtur

enim quibusdam testis sursum trahi.Dolor ille fixus est,

nec locum mutat, ut in colico. Frequenter mingunt.Sed paulatim adstringitur & supprimitur urina. Urina enim Hrina quan- frequenter fuere non est sussiciens argumentum libe- tumuis ro s esse calculis ureteras, cum vno clauso per alterum rans liberavreddi queat.Suppressa urina regurgitat,unde alui tumor, calculis vrein fingule, animi deliqvia,coma,dyspnoea, Cataphora,&c. teras nin Non semper arenulae rubrae prodeunt, sed saepius, prae- guit. sertim ubi e renibus emqtus est lapis. Vomunt pituitam inualescete dolore, & aetiiginosa, lastidium cibi,alui excretio difficilis. Ex lib.6. αν επri μιων. Saepe sanguis excernitur ob violentiam calculi. Clystet lenis,somentum, unguentum, bolus, phlebotomia. Molliuntur viae cassia cum rhab. cessante dolore& vomitu. Deinde terebinthina: postea oleo amygd. dulc.cum alphenico, vel diatrag. hinc cataplasma molliens .Postremo quae comminuunt.Inueteratus calculus paulatim atterendus. Alioqui frustra c tendimus exscindere. Vbi iam durior & maior substantiae reni impactus ,& quasi actis digitis & radicibus inhaesit, frustra

oppugnatur.Recens natis mollior.Ille tamen alterialis

493쪽

DE M ORB. INTERNI s

paulatim,& confringendus. Alia enim remeὁia exeluis dunt , alia atterunt & frangunt. Regurgitante urina ad ventriculum vomitus ciendus, aluus subducenda. Alioqui vis medicamentorum hebetatur, licet ab hepate &renibus eorum quoque Vis infringatur. Vehemens impulsio,commotio,affrictio, qua parte ureteres explanta tura renibus urinam & calculum promouent. In excludendo calculo renum videtur quaedam periodus.Multis quieto dolore, nec opinantibus, excidit. Infinita prope sunt remedia in veterum libris, sed cum iudicio & delectu eligenda. O uidam nobilis Lutetiae lapidem habuit mollem,laxum,efformatu ad instar mortarii, per quem trinscolata aqua st epota miru in modum iuuabat cabeutosos, & urinam suppressam. Cauendam a nimia refrigeratione renum, quia inde angustiora vasa reὁdu turA aliquando gignendi impotentia consequitur.

C At illi, lapides, arenulae, saepe praeternaturam

in renibus coguntur, humore stilicet aqueo ac terreo, tenaci praesertim & glutinoso, eo confluente , cuius portio tenuior caloris accessione e halet, crassior exusta, exsiccataque spatio temporis

in substantist topho 'similem de lapidosam conuertatur. Vide Galen .comment.ad sint.6.sect.I.lib.6. Epidem. Vnde deprompta reperias,quae de calculi causis & signis fultus ab Hollerio memorantur. Calauli mz De calculo atterendo cum cogitat medicus, praeis purgata prima corporis regione blando cathanico, aut iniecto clystere, toti prospicit corpori sectione venae,si plenitudo adsit, si fluxionis metus & inflamationis in propinquo sit,si dolor intolerabilis, a, Gat. V. 7- que adeo grauis febris urgeant, viribus alioqui c5- ,--α ntibuS. Pertunditur vena axillatis interna cubiti

494쪽

LIBER L 224

venam poplitis, aut malleoli secat. Quod non fit, ns inflammatio, fluxio, aut copia sanguinis aliud

suadeat. Mox conueniet purgare, vias lenire,ac laxare.Purgatio ergbsit eiusmodi.

si eam. fist. recens e canna extr. 5.6.rh. elect. puluer. 3.1 iaphoenic.3 s.cum puluere glycyrrh.& tragacanth. f.bol .parui,obeliis inuoluta. Vel 3 .rh.elect.5. I. f.agar. troch.5. r. infundatur seorsim in aqua parietar. vel vino albo,vel cicer. rub.decoct.cum tantillo cinamom .Factis expressiadde syru. de alth. vel de scolop. aut glycyrrh.&cathol .ana I. s.fpotio.

Pauperibus in Oxymelite Galeni, aqua pariet tiae , aut decocto radic. aperientium dissoluitur I.ti cathol. cum S. 2. diaphoenic. Sylvius putabat clysteres maiorem habere vim, quim quae per os sisemuntur, quia integris viribus ad renes perueniunt, sos onere magno leuant, ac velut semento quodam dolorem mitigant.Sic autem parantur.

latura adla. i. In qua dissol. benedict. laxatiu. & hieraeana 3.ό. terebinth. Venetae 5 3.meli .ros.colati, sacchar. Iub. an a J.I. olei rutac. & aneth.an a J.1.g. f. clyster. Vel. v.decoct. remol. addita I seminis scenic. vel hydr melitis bene coctab.I. In qua dissolue quae supra.

Quod si leniedus tantum sit dolor,ex ol amygd.

dulc.lini, & chamaem. ana quart.I.fclyster. Rei cto clystere haec imperentur. U.ol .amygdal .dulc. J.2. vini maluatie. I . Cap. post

clytterem. parietar. M.3.stigantur cum oleo de scol. R amygd. dulc.f. cataplasma pro renibus.

Si calidiores fuerint renes, illinetur eorum regio oleis ros & violaceo lotis in aqu.plantaginis,aceto tantulo addito. Ab his praescribetur apoZema ad calculum conterendit,quale hoc est,quod Hollario

495쪽

DE MORB. INTERNI s& Sylvio suit familiarissimum.

Vulgo probatur decoctiam cicer.rubro ru. Ioannes Vassaeus Medicus celeberrimus improbabat, quod renes ulcerare contenderet ex Dioscoride. Eius loco aiebat saluberrimu esse remedium decoctum summitatum altharae,brassic. rub.cum melle

optimo, & butyro recenti. Huius decocti usus esse debet per dimidiam horam ante pastum. Alij iuscula instituunt ex mala. bismal. bipineli.

saxifrag.berul. herniaria,violaria, radic. lappae maioris , asparag. quinq. foliis cupressi, ciceribus rub. radic.petros scenic. in aq. sentana ad mediae partis consumptione,quorum usus sit ante pastu. Obesis' corporibus,

496쪽

L iis ΕΠ CL 221 corporibus, isque prius bene purgatis,guaiaci decoctum conferet. Honoratus Castellanus maxime probabat decoctum urticae nouellae, sed praesertim veris initio usque ad Malum. Efficacius fuerit, si sumpta electarij sequetis tabella una superbibatur.

In praescribendis eius generis remediis habeatur ratio naturae aegri, & aeris. Vbi enim frigus domu natur, semin.aph, petros Macedon. saxifrag. aspari addi possunt : ubi vero calor,semen acetos .end.p pon .melon.pulu.diatragacanth. frigid. Ad communuendum & deturbadum calculum sunt qui gallunae Ventrem exenteratum malo citrio uno minutissimas in partes disse sem.bardan. melo n. alth. ana 3. g.&cicer .rub. p.2. infarciunt, elixant, iustulum sorbendum exhibent, Idque continuant per aliquot dies,post terebinthinae usum. Alij has pitulas maxime commendant.

U.lapid. Iudaici, lync. an a S.I. nucleor. mespilor. 3.f. tragacanth. gumm. cerasor. & persi c. ana Θ.Ι. teruntur omnia,& incorporantur in terebinth. pro dosib ,

Hoc quoque vulgi experimentum minime comtemnendum. radic.enui . . g. granor. alheheng. I. 1. baccar .iunbperi J I.glycyrrhi Z.5 6. omnia lusa in vino albo bulliat: colatura detur.

Lignei ramusculi,vel cortices radicum bruges Lnae siccantur in clibano, ut teri possint in mortario.

497쪽

DE MORB. INTERNII Pulvis transfunditur per letaceum, ut sit tenuic simus. Exhibentur eius pulueris Θ. .cum I. . vini alb. bis in mense, aliis opportunis calculo, arenulis, i semel. Infinita alia reperiuntur remedia, in quibus prescribendis eam cautionem seruare nos oportet, ut nimium acria & calida diuretica quq alioqui uri- Galen lib. e. nae cohibitio huic affectui familiaris exposcit dNSi .s lib. clinemus. Haru enim calculum cogerent magis, &IO de νέ- indurarent. Si ex deciduo calculo renibus ulcus im- . ., m p gatur, proderit terebinth. emulso amygdal. ex aqua hordei, vel mulsa,vel plantag. decocto, addito strupo de althaea. Si calculus in ureteribus resstat, tus,balnea, semicup. vias dilatando praesentaneo

erunt remedio.

De luride vestae. C., P. 4'. Cia ulia me- LEMAlculus vesicae curatur eodem modo , quo

s. si ρ rs calculus renum. Nihilominus tamen in 'M dealculo vescae sortioribus opus est medi-

rivim exitum

non babstat, c- iis,quam renum.

Signa lapidis in pueris sunt, uri. aaquea similis lactis

sero,sedimetum arenosum & tenso virgae, alioqui non conueniens illi aetati. Cum factus est, dissicultas mei eΗ- Hi, urina subcruenta, dolor in eius excretione, pruritus in praeputio ex motu lapidis & arena, vel etiam lapilli parui ex attritu. Certissimum signum , si metendo alia quid egeriant,aut egerendi cupiditate tenentur. Cum sedent repente, vel sedendo concutiunt vehementer alterum pedem, dolorem sentiunt iuxta anum,in ima parte pudendi. Nonnulli iubent ad certiorem distinctionem aegrum equitat saltare,exercetique vehementius. Indo exhiberi lapidem comminuentia,& subsidentia in urina

inspici. In qua si tribus aut quatuor diebus puluis appa'

498쪽

reat lapidem esse durum : si lapidum frusta,& quasi are. nae, ophum s nihil horum appareat,lapidem procul bio

non esse.Sed cauendum, ne exercedo in argorem urinae

incidant.Ponunt autem tripliciter in vesica lapidem generari.Ex arena sed raro,Vnde fit tophus : ex lapide iam in renibus concreto: de ex faece Frinae. Cum; vero lapis iam ulcus excitauerit,aut carnem,sgnaculandi. Omnibus tamen certiora signa digiti in rectum intestinum,cui vesca incumbit,immissio,& cathaeteri sed quae non sine dolore adhibentur. Suppressa urina corpore supino Mconcuso si prodeat,lapis meatum occludebat.Neque cathaeteri semper fidendum; Mercatori cuidaem omnia calculi vescae signa aderant.Cathaetere probari non potuit. Mortuo duo magni calculi inuenti sunt . singuli membraua inclusi, viris sua.Vbi coereuit in vesica, sere maior euadit ob maiorem capacitatem vesicae, & coli uiem. Tum no o mutatione aetatis , sed sola Chirurgi euratur. Atque aliquando liber est, interdu haeret vesicae, nec nisi vi extrahitur. Nam xt matula excrementa haerentia contrahit,ita vesica imbecillior. Deinde imbecillitate vesicae & angustiis viaru impeditur exclusio. Hinc mors, quia febris & inflammatio sequuntur. In consilio secandi videndum qua parte sit,& an sine periculo eximi possit, an pertinaciter haereat, an sit in meatu virgae, anfractu colli eiusdem. Colusio ab asperiore δρ longiore operatione inflammationem, gangraenam, morte denique infinitis adfert.Sunt, qui iniecto oleo scorpionum& aliis per penem contendant frangi posse. Vidimus mulierem, quae inunctionibus & suctu penis multos liaberauit. Sunt qui napo orbiculato oleum accomodatum immittunt. Napum coquunt: deindς ad modum emplastri pubi admouent. Sunt, qui aperto vesicae collo, quomodo Lithotomi faciunt, viam aperiant, nulla vi eiusmodi illata,quae inferri s let a vario genere ferramentorum, ubi calculus extrahitur.Atque ea ratione facta via,aliquando sponte naturae calculus,nisi gradior fit,excluditur. Hoc tu mulieribus facile ob breuitatem & rectitudinem colli v sicae, vix tamen sine laesione aut laceratione sphinct ris, indelequitur inuoluntarius urinae exitus. In viris

499쪽

dissicilius ob reflexionem, quae fit in modum literae S. Tutior tamen videtur haec ratio. Sed si lapis grandior sit instrumentis intra frangendus. Deinde sectio facienada paulb supra anum, qua parte est sphincter seculum

fibras rectas.

ANTO. VALETII EXERCIT. XLIX.LApis vesicς causa est morbi,nempe obstructi,nis urinae excretionem praepedientis. Morbus tamen innumero esse potest, si videlicet adeo sit ingens, ut vescae ipsius circa urinam obuolutionemro illi ,,- fieri veteI. Ruius quoque causa crassus est & crisora eausa ex dus succus per venas cum urina in vesicae capacita- instem. c-- tem delatus, qui tanquam faex subsidens sensim lut in iam ad causam accedunt innata vesicae '' frigiditas neruosa enim est δc exanguis) amplissiama eius cauitas unde non necesse statim humore

illum excerni longior in vesica eiusdem Eumoris cunctatio. Saepe tam en lapis ille e renibus per ne- tk Ρtariis doloret cidit . Signa sunt assidua penedu ies a. pudendi sti sto,erectio cum meiendi desiderio,im cessens alui soluedae libido,vrinc; crudae,&c. Quod si calculus in vesicae ceruicem se intruserit,ues urina continuo propellitur, & guttatim emittitur , vel j : supprimitur omnino. Curatu difficilis est vesicae lapis, quia medicamenta integris viribus, ob longitudinem viae, ed non pertingunt,& durior est in vesica, quam qui concrescit in renibus, lapis. Si tamen non ita sit magnus & praedurus, post vacuatum,si fuerit opus, per venae sectionem corpus, & redum dantem humorem perpurgatum, fient iniectiones per fistulam argerem in vesicam: quales ex succo limonum, saxifragiae & similium , vel ex decocto conuenienti & oleo scorpionum concinnantur.

500쪽

melle Narbonensi s. hJhomel. colatum & clarificatum pro iniectioneo

Satius etiam fuerit, maxime si suspitio sit calculum esse in meatu urinatio, huius decoctionis vaporem in vesica recipi per infundibulum oris angustissimi,ut caculum,aut materiam crassam, viscudam,ipsi haerentem dioluat.Ex usu quoque erunt inunctiones pubis & perinaei ex axungia cuniculi, ol. scorpion. ite emplastra ex gummi ammoniaco,

bdellio,sagapeno,dissolutis in aq.saxistag.oleo scorpionum, additis pulveribus lapidis Iudaici, lyncis,& similium ante explicatorum. His si nihil proficutur,tota spes curationis ad lithotomia conuerteda. Rarum est,& miracula plenum naturae opus:quae

nonnunquam viam sibi molitur, per quam calculum excludat. Id mihi alias, dum Burdegatae ag rem,videre datum est una cum Emanuelle Phauorino, Medico & Philosepho eminentissimo, Praeceptore meo mihi multis nominibus semper obseruando,colendo & memorado.Erat in suburbiis Diui Seuerint lignarius faber, si calculo Vexabatur, figura, ut postea ex conspectu constitit, longiore. Hic cum ab ima parte acutior & asperior esset, V scam praerupit: tum & testiculorum tunica prae- stacta post multos ac pene intolerabiles dolores, tandem in conspectum venit: quo facile deducto cum multi hominem moriturum iudicarent , ille tamen praeter opinionem conualuit: hoc solum ex tanto malo homini incomodo relicto, quod inde semper urinam reddit. Idem de quodam Nicolac