De morbis internis, Lib. II

61쪽

DE MORB. INTERNIS

Vt bene procedat curatio , imprimis vitandus animi motus & corporis, a polychymis alimentis abstinedum,

declinandus quoque mandibularum 3e capitis motus, necnon clamor, strepitus tum a se magis, tum ab aliis. Non dura mandenda. In omnibus capitis doloribus comune est, ut in prin- cipio parti repellentia admoueantur: in decremento,digerentia: in fine declinationis,roborantia.

G-EM ' kbi iis ut rabilis dolor es. J Cornelius Celsus tantum in

Celsincap t. dglore intollarabili venam aperit.Sed citra hunc,in pro- Bb. .desse' positis conditionibus etiam secanda est A quacunque autem causia dolor excitetur, si vehementia urgeat, duabus de causis venata ituri una, quod vix dolor tantus eme queat sine materia calida : altera,quia metus est inflammationi ae resolutionis spirituum. In dolore quo-2 que a bile mittitur sanguis , non ad vacuationem, sed . . ventilationem. In quo ζ phrenitidis metus sit,uenae sub lingua aperiantur: vel cucurbitulae ad humeros, aut collum applicentur cum scarificatione: vel fiant ligaturae& frictiones in extremis partibus, potissimum earpo RU pedio. In vaporibus denique discutiendis ligatio eolli,aeducta manus sursum, ut vis spiritus, caloris & sanguinis cogatur in caput, & ita vapor tenuetur, & discutiatur. Vbi eam febre dolor invadit,liberior phlebotomia. Ita a ba.68. Eam tamen eligam,oee.J In diuersione non est eligedalib.I. vena partis doletis,sed vena frontis secand potissimum si posterior pars capitis doleat. Sin auterior, & exigua sit quantitas materiae,secatur, quae est inter spatulas. O terioremia.J Arteriae sectio remedium est singulare in omni dolore pulsatili, ut Rhaetes docet: sed periculo-

raria pM sum quia Chirurgis minus usitatum. Debet autem arte- Pratur in δε- ria scindi e lirecto partis affectae, & in principio ad m, Ari eapitis ximam sanguinis copiam. In quo Videndu, num per ma-pias te. iores & internas arterias vapor efferatur. Sic enim nihil conseret, ut ex cap.8.lib.3. de locis affectis perspicuum est. Huius loco applicatur cauterium actuale in media parte capitis prope suturas. Si ignem relagiant, applice- Muri is . tur potentiale, in ismi, D paces, Capitella ex aluta, uaridis iisse tu ducta emplastris conuenientibus Dudi ratio. 'Didym e vari, irri m s. J Hoc fit nares frequen-

62쪽

ter scalpendoisetis quoque,& solio arua ὁinis, aut festu-

ea aut heibisquibusdam aculeatis, aut asper venas nistium irritando ad haemorrhagiam, aut sanguisugat pi vis narium a figuntur. Sin neq; his prodeat,cucurbitulae eum scarificatione admoueantur, It praecepimus. earbitula. J Cauendum , ne aeger Rc:le paralysica' ciausis istipiatur iis partibus,quae neruos accipiunt a loco, ubi de- , bent cucurbitulae applicari. . centar, quιἀpbleboi.miam his obar. J Hoc fit , ne eauctione , tauiam. sanguinis execrementa ventriculi & intestinora in V phlibbi, nas rapiantur. Sed horum loco, clyste ibus tutiu , mria αλλε propter cassiam quae cerebrum fumis repleti Rute ρbamaeum guinis militionem uti possumus emollientibus &deter--

gentibuo,s sino sebre : in frigidantibus, si cum febre do- c sis fumi

Iorsit, praesertimaeum iesistit aluus. Saepe enim Vapori 0pl.e --bu, sarsum latis suppressa aluo, dolor comouetur: cly bravi. stere iniecto,sedatur. Sin perseueret, venam secato. Caeterum, haec minoratiua dantur per quadrantem horae, aut etiam per horam ante prandium: tum ut cibi grauitate mittantur deorsum: tum ut fumos arcea qui e cibo feruntur ad caput. Contra fit, quum caput purgandum rata. nobis proponimus, ut pilulis.EXhibentur enim quatuor Δ te αε- horis post coenam , ut medicamentorum Vis simul cum nam cluando alimeti vapore ducatur ad capsit. Ad diminutione vero materiae,pitulae leues dantur tribus horis ante coeliam. Ababarbari, Manna, c.J Rhab. fumosum est admo Rh-ς iam. dum:ob id mimis conuenit, nisi infundatur in aqua en- avi. diuiae, veIviolarum. Ab hiera auferenda sunt aromata, ut crocus,quia caput tentando,augent dolorem'i Gλl, Aramata Odocet de compositione hierae agens. Idem fiat in strupo i . his, de stoechade. Manna facile bilescit in valde biliosis. Μ, si inmis nocent odorata, cum Valde laxantibus miscentur GH Ab, i. quia non diu retinentur in corpore.Aromata adduntur, dE .. die quia roborant, & tenuitate partium iurant medicamen- rum penetrationem. - - DPiluta.J In affectibus siccis melius purgabitur materia pitula ceri, bolo,vel potius medicamentis humidis & liquidis, quia assectibi mapitulae omnes calidae sunt & siccae fallem ob aloem,pro- , ,

indeque maiorem inducunt alterationem. da.

63쪽

ae materia frigida, metuenda est venae sectio. Si tamen venae tument, & sanguis abundat, caeteraq; cocurrunt, poterit fieri, dato ante cir stete ad diuersionem. Sin minus,a clystere incipiendum, qui materiam discutiat, in- .cidat,alteret,& euacuendeinde leui medicamento 'tendum, ne cruda materia agitetur, ut pitulis leuioribus, delitera simplici,agar.troc.cum Oxyimelite simplici, paulatim progrediendo ad sortiora, nisi grauiora symptomata statim extremis remediis cogant uti. U.Sisebadosi Flores anthos, stoechados, cham armeli in om nibus capitis doloribus valet, etia in materia calida. Nam mirifice roborant cerebrum. In declinatione tamen ponuntur potius,& repressa fluxione. Calidores frui.J Leuioribus ergo ante est utendum, ut mellcrocstrup.capili.'en .de bigantiis, acetos simpli.& composito.Deinde de hytapo,de prasito,deaeoro,destoechade,&e. v. Graminis petro:J In affectu melancholicho parum eonveniunt haec diu retica, quod humor melancholicus per urinas acuari nequeat, cum splen nullum habeat consensum cum renibus per viam communem , nisi asdantur ad incisionem&attenuatione Sed tunc lassicient semina anisi taniculi,apij ad 5.C. m. Celsus In aquasti dissima. J Celsus scribit nihil aeque prodes-

ν. libr. I. se capiti,atque aquam frigidam: adeo,ut eum,cui caput de Medie. infirmum est, iubeat per aestatem id bene largo canali quotidie aliquandiu subiicere. Obseruaui quoq; quen dam, cum o. annos laborasset haemicrania, frustra aliis

auxiliis adhibitis, consilio Medici frigida saepius lauisse

frontem, atque inde persanatum, nisi quod materia derivata in oesophagum illic concrescens, prohibebat degluitionem. Quia tamen cerebrum hi dum est, &membrum princeps, a frigidissimis metuendu, aut cum summo iudicio utendum. Caeterum topica, quae repellunt, tepida admouentur, ubi materia frigidior, & crudior : frigida, bi materia calida & bili6sa. 'ANTO. VALETII EXERCIT. I.

64쪽

LIBER I. svehementiam ad sese trahunt,aul,quq viribus projiciat, mitigationem effagitant. Sed morbos im- GaII in primis,quorum soboles existunt,atq; causas eorundem praecognoscere oportet,a quibus curandi comstu οκοχυς υί-nκους, hoc est,rectas collationes nocentis morbi & iuuantis auxili, appeti n0 veniunt peteda. Itaq; cum de capitis dolore, quod est symptoma in sensi, inquiram',cuius causas singulas in numerato habere sit necesse,ab omniupri. mis, quae Graecis ταρρο r Tatinis externae & euideres nominatur, initium ducemus,deinceps ad reliqua. progrζ ruri ribbati Externae capitis doloris caula sunt, Solis ardor, Eὰ qui calfaciendo, animalem spiritum agitando, turn dia eauribando & confundendo capiti negotium facetiit, frigus ambiens, condensante & adstringente vi s liginosa recrementa V serum si oppleta per Au- nobisis strinos imbres capita exceperit arctiissime retines, apb.s snecnon calore naturale intro penitissime coge do, calfactionem, incensionemque spirituum induces,

ebrietas ex vino natura calido,Vaporoso, mero asego, vitiosus victus,ictus, casius, atque alia unitatem

luere nata: le quibus fusius Hosterius ex Galeno

Calidae inteperiei simplicis saepius ex Solis aestu Cephalal contractae squam ex capite & fronte adtactum ca- -, θ' et V lidioribus,oculorum ariditate, squalore & rubore, 'promptoq; ex frigidis iuvamine dignosces rest

gerantia & humectantia,cum assumenda, tum ad mouenda,institui debent. Assumenda sunt,ali metax medicamenta Alimenta, cremor ptismae, a lae

65쪽

poliis, iustula conuenientibus oleribus temperata, elixae pullorum carnes aranclaru aut limonii succo Gal. iisfini. codisae. Reliquae etia res no naturales vulgo dicti, s.fect.3. b. 3. quas liceat cum Galeno ad victus ratione reserre, ψ tm, ad refrigeratione & humectatione sint coparatae. Medicamenta yr .acetos simplex,Violac. oxysacchar, & similes: quibus cum tripla aqua cocta dissolutis ad caloris remissionem uti conueniet. Ex his gulapia concinnantur hac serma.

ψ ός Sunt & admouenda restigerantia,fronti, tepori, misista. bus, sincipiti anteriori capius parti, qua medicam

11. IGri 13. toru vires a pilorum radicibus ad comissura coro Meib. nale pertingentes facile caput internum subeut.VCI. olei ros vel omphacini I. a. aq.rosnymphe add

tur aquae maioris metu calfactionis ab oleis, quae eeleriter incalescunti ageti albtan I.f.Ex his mistis oxytho-ciuum paratur ad litum frontis,temporum,sincipitis.

Vulgo linteola in Oxyrhodino ex ol. ros . D. &aceti I. s.composito immersa iisde partibus adhibetur: quae subinde imbuta sepe & saepe renouantur. His oleis si cerae paru in aceto lotae, aut cerati rest, gerantis Galeni immiseueris, in usum eunde unguotum habebis. Cui rursus si rosas, papaueris albi ca- pila,aut similia puluerata adiunxeris, maiore apposita quantitate cerae, ceratum compinges: quod,si videbitur, duas inter syndones, telasve raras positum stonii applicabis. Cautisnes Talia refrigerantia postico capiti, a quo spina iobμμών - principiti, unde numeros, prodeunt ner ustrum in reliquum corpus disseminatoru propaSi

66쪽

LIBER I. I. nes , ne unquam admoueris: nam sunt immicissi

ma. Haec dum sunt, expedita sit aluus, ne si adstri. reor, caput cuius calor instar cucurbitulae trahitin elatis himc iamis perennis doloris necessariam co- secutionem allaturis repleatur. Si corpus plethori cum & cacochymu cephalalgia istiusmodi nacta suetit, proderit vacuare, ne huic diatia, 'nochus imputris,aut putris,uel alia e febribus succedat.

His prassidiis si non cesserit dolor, metusque sit ob fluxum humorum in oculos inam nec diu haec

persistit intemperies non accesito materue affluxu aegri visum trium iri, arteriae, quae per tempora r punt, opportune,Basere Galeno, a petito Chirum s. . - . -

go pertundentur,ut ex his sanguinis quantum satis tibia: M.th. sit, fundatur. At ut raro venae in capite eligi solent, sic rarius multo arteriae, quod hae diuisae aemus conglutinentur. De dolore capitis a reliquis causis

procatarcticis dicetur exercitat.s. & . Sequitur vi cephalalgias a causis internis cum S DA aadiuncta materia,sanguine,bile,pituita, melancho- rvbaalgialico humore,excutiamus: & primum eam,quae est s a sanguine quatuor humores taplexo,aut fanoui syncero plethoram capitis solius, aut etiam corporis totius faciente. Sanguineae cephalalgiae cauis sunt, omnia famguinem cumulantia. Signa, grauitas & tenso capitis,iacies rubor,calor,segri natura, aetas, anteactae vitae ratio,anni tempus,regio, locus, pulsus magnis ludo,urina rubicundior,crassior, longior somnus. Eadem sere victus ratione,qua nuda intemperies sau, cese'

ς lida, oppugnatur, vitatis maxime polychymis 'cibis: quia, ut caetera confexant remedia, subtra-

67쪽

DE MORB. INTERNI shendae morbi fici humoris generationi incumben dum. Vino igitur omiano interdicendum. Nam

praeterquam quod vaporosum est & χ ρηοῦ 'χων, citissime distribuitur, in affectam partem se,

I sub M. cos transuehens. Si tamen eius Usum consuetudo, libell. de ea- virium imbecillitas, aut morbi paruitas admiserit,chm- γ oligophorum, assentiete etiam Galeno,imperabiti Μ' tur, a cuius potu frigida hauriatur, quae vini vaporibus reprimendis sit satis. Mox de vacuatione &alteratione cogitandum. Vacuatio, plae missis es stere blando, aut cathartico, perficitur sanguinis missione ex cephalica e directo, nisi vel plethora consilium immutet,& axillarem secandam indicet : vel solennis alicuius vacuationis, ut mensium& haemorrho1dum, suppressio venam ad malleolum positam pertundere iubeat t. vel praepingui in corpore humeralis non apparentis loco mediana secetur: v. denique aluus satis sit fluida. Si vires, by aetas, tempus, phlebotomen dehortentur, cucurbitulae cum scarificatu scapulis & ceruici .affigendae : quae etiam aliis post uniuersalem vacuatione, malo praesertim anteriora capitis infestante, usui esse poterunt. Eadem h1c alterantia, quae in calida intemperie simplici,sunt usurpanda:hac tamen cautione adhubita, ut si febris affuerit, iis abstineamus in statu &declinatione, quae impensius refrigerando intercipiant perspirationem illis xemporibus apprime

necessariam.

Mybs. δε- Biliosae cephalalgiae interna causa est bilis, quam thalast.e-- inedia, ira, labor, vigiliae, alimenta calida & sicca Ia GR congesserint. Signa, dolor acer, pungens & ero

68쪽

LIBER I. ridens,grauitate paruusjngens capitis ardo os amaricas,flauitie palles facies,& velox pulsus,insomnia. Victus non ita tenuis, Ut in sanguinea, praescri/ Curatio re-bendus , maxime si aeger sit natura biliosus. Natu 'ali os

ris enim biliosis inimicissima inedia. Qualitate sit frigidus & humidus, ut in superioribus.

Mox antecedens causa reuellatur clystere restigerante, in quo cholagoga sint dissoluta.Vt.

Vel potionem lenem, aut etiam paulo valentiorem imperasse proderit, praesertim si bilis turgens, . & velut furiosa urgeat. Qualis haec.

P auperibus solum diaprunum solutivum ad 8.s vel 3.3. datur in aqua cicnorij, vel endiuiae dissolutum.Biliosus succus si multus sit in vasis, nec dolora purgatione mitescat, sanguis adimendus, qui refrigeratione inducendo doloris sedationem ferat. Parce tamen detrahitur, quod eo vacuato laxatis veluti habenis bilis incandescat ac efferveat. Itaque ad diffationem potius & refrigeratione, qua madeuacuatione; biliosis in affectibus mittitur sanguis. Plus enim comodi ex refrigerato corpore percipi'

69쪽

DE MORB. INTERNI stur,quam incommodi ex sanguinis vacuatione. Interim topica etiam ab initio non sunt omitte da, quae & valenter, & affectus magnitudini conueniente reprimant, facto tamen a mitioribus advehementiora progressu. H.

v.oleiro vel nenuph. J.2.aqu. plantag. i l.acet. ib. ana misce pro litu frontis & temporum. Vel δ .ol. Ios& nenup b. an a I.f aqv.solang.I.populet, Vel cerat. refrig. Galen. I. g. vel utriusque 3.1. aceti tantillum, Lut supra.

Isthaec remedia si intolerabilis eludat dolor , ad narcoxica veniendumsed quς neque ita sint valemtia,nec diu haerere permittenda sint. Quod si iteranda purgatio videatur, edomanda imprimis bilis,ut trahenti facilius cedat medicam to. I d praestabunt gulapia e strupis & aquis con uenient1bus instituta: vel apogemata ex decocto superioris dosis in quo syrinviolacide cicho. simpl. vel similes sint distatuti. Dosis eadem purgado erit. Fere fit ut vigiliae torqueant. Tum conseret fibgida odorati. V t.

Materia biliosa quia facile ob leuitatem, ratistatem & tenuitatem exbalat , vix ullas sui reliquias in capite superstites facit, quae diaphoreti

70쪽

LIBER Ι. Pituitosae cephalalg. interna causa est pituita: e ' terna,victus frigidus & humidus,deses VRa,Mmnu usu multus, curarum Vacuitas, satietas alsidua. Signa, Agis. inuans & tensium dolor cum totius corporis gralitate coniunctus, magna in somnu propensio, pse titia, albicans facies & cedematosa, frigentia tem. pora,Oculi ares, os humeti nulla sitis,pulsus par- Apituitosum temperametam,aetas,anni tempus, coeli constitutio, &c. Victus sit calfaciens, tenuans & siccans, quo te c. hesbuantur omnia corpora, quae frigidis scatent, lentis pbisI.tifuiij.& crassis humoribus. Potus fit vinu, non genero- Gal. cap. I. iuum quidem na vaporosum sed medium. Secunia i , se atte . dum guaiaci decoct aliquot aromatibus coditum ' nonnulli vino putat praeferendum: alij hydromeli simplexvel in quo thymu,pulegi insaluta incocta sit. Purgatio a caraeotiis lenioribus incipiat, quae &l repurgent ventriculum,& aliqua materiae parteae

piat exonerent. 2 .massae interioris pii. ex hiera simplici & pil assaieretan.9 2.exeipiantur syr.estoechad.fingantur pilulae mol-Ies. vet. v. cathol.& diaphcen .an: I. Loxymeliti simp. J.ycum aq. ab synth.&beton. vel salu. f. potus. ιHic rarb sanguis mittitur. Si quid tamen phlebotome suadeat, ea temperanda erit, parciore ducto sanguine, ne frigidus affectus ingrauescat. Dein pituita,quia tenax & cotumax, uti ere crassia,lenta, & GL partici expulsioni minime est apparata, inc1di, tenuari & λψ xζrgeri vult. Id consequeris gulapiorum,aut apoge ς' f in ram usu. A