De morbis internis, Lib. II

651쪽

DE MORB. INTERNI sex hepate, vel rene plus aequo attrahente, aut aliis de causis, non ex natura febris, procedit. Addunt praeterea non esse detrahendum sanguinem ante tertium paroxysmum, obtruduntque experietiam, quod quibus aliter sanguis detractus est, iis sere exasperatum malum: secant fere sexto die: aut praedici iubent fore, ut proxima accessio, quae quarta est

& die septimo,grauissima,ne id ex phlebotomia &

peccato Medici contigisse videatur. Conueniunt cum Graecis in usu eorum quae urinas mouent&sudores. Vtuntur plurimum oxysach. simpl. syr . acetoso. Graeci, si materia sursum ascendit,& teger nauseat, vomitiones adiuuant: si mordentur intestina αι lenib.clyst.excludunt,alioqui lotia & sudores mouent. Vomitus cient ptisanae tepidae η.sac. I g. Aliud. decoctaach. atripl. portui. an. i. s.olei communis I.ij. tepido utatur. Sed abstinendum vomitionio. in iis maxime, qui ex consumtudine non vomunt.In clyst.casL. II. aut catholici, plus etiam, ut res exigit, disset. debet oleo viol. In iisdem utendu est sacch. potius, quam melle. Apiodc anetho mixtis in potu, aliisque leuiorib. diuret. Vtebantur. Sudores mouendi sunt, si quidem resistunt, sub finem accessionum. 2 . ptisanae vulgaris calidae I . aut cum I.I. decoch. flor. cham. Vel diluto oxymel. in quo nepethae modicu serbuerit,

2I Iuxta aph. Maib.I. Quae du fere 'portet , quo maxime vergunt per loca conferentia, eo aucere oportet.

αα Vbi pIus pituitae adest oxymellitis I .iiij.v. vel vj.ex tepida propinantur. Interdum pilianae I iiij.cum J j. syr.

cetosi simplic. Cietur autem vomitus initiis accessionu, si per se natura satis non moueat.

652쪽

LIBER II. Tidque magis, si crassior humor fuerit. Vsitatus est pluanae vulgaris potus calidus cum subduplo lympi aceto si, ut sint ptisanae δ.3.strupi acetosi V1-num 13 quoque album,tenue,oligophorum,& vnnas Sc sudores mouet. Verum neque Vrinae mouendae sunt, neque exprimendus ludor, nisi cum apparuerint manifesta ligna coctionis: multo maxime , cum iam persecta signa coctionis apparum rint , & quae vomitiones mouent, 1 tepida: quae

sudores, is calida exhiberi debent . Qu9dsi superioribus remediis non concedit sebris,to rhabub ro utendum est ad S.I.L vel 5.2. Si vero neque his concedit, & 17 vires sustinent, phlebotomia de e dem vena miliari interna dextra repeteda est. Alioqui cathanicis paulatim deduceda materia est,quale hoc est. F. strup. de cichorio simpl. I.6. rhaba bati puluerati, de nodulo raro inclusi 5.1. sia spe datur nodulus,syrupo immergatur, capiat di bus intermissionis I.I. s. strupi, cum aquae hordei in calidiore conditione, nydromelitis in se idioreh. Σ. Atque iam declinante morbo, & longius progresso medicamentis catharticis G aliquid eorum, quae melancholiam purgant, miscendum est. Pargenta materiae ardore febris in melancholiam versa est. In accessionibus, ubi vehementer sitiunt, sed maxime in statu, aqua hordei, as tulep violatum, symp. violatus cum aqua frigida, vinum etiam albbum oligophorum , si quidem iam tempus est si doris promouendi & urinae,exhiberi debent. Nec hoc quidem exigua quantitate, Io sed semel quam

tum appetunt. Ratio victus, quae refrigeret & himecter, non tam tenuis, quam ab antiquis praefab

653쪽

DE MORB. INTERNI spta est, propter consuetudinem victus. Licet enim vn iusculis plurimum alteratis cum lactuca,acetosa, portulaca, hordeato cum seminibus frigidis alterato. Postea vero apparentibus signis coctionis ache

amygd.pedibus ou pilicibus saxatilibus, cancris, percis & silmilibus, vitellis ovi: de quibus quia com

trouersia est,postea dicetur. Ttinaque ius culis commisceri debent, quae aperiunt, & urinas mouent. Viitatae sunt radices aceto ae, petroselini hortensis 8c cichorij. Sed per omnia meminisse oportet,maiora remedia,ut venae sectionem & cathartica, n- uenire diebus quietis. Excrementa vero promou da, cum iam manifesta coctio apparuerit in urinis.

Vigilant, aestuant, sitiunt, & alia patiuntur, contra quae remedia suo loco dicetur ad finem libri huius.

23 Nam omnem in partem celerrime distribuitur, cium tenuium sit partium. Sed vinum antequam tuto imper tur, febre facta remissiore concoctionis signa apparere est necesse. Poterunt etiam sudores excitari frictionib. inu nectionib. & sudorificis potionibus: urinae quoque cieri,decocto aperientium cu strup.capill.ven. aut simiI.αι Talia siquidem ventriculum relaxant.

V Ut celerius distribuantur, & ad habitum corporis

pervadant.

26 Vel haee potio praescribetur. V. rhei electi 5.2. infundantur in decocto.refrigerate: vel in decocto e passul.

mundatar. & tamarindor. ping. ana 3.3. additis semin. ani f. melon. 5. r. flor. cardiac.p .I. In expressi. dissolue evehol. 5.6.sy r.eapill ven. aut de cichor. simpl. aut vita .1.L.Fpo t. vel ex sy de cich. compos . cum rheOI.I.aut I. I.f. cum raecocto conuen. aut lactis sero purgatio instituetur. Pauperioribus imperantur diaprunum simplex αsolutiuum,electar.de succo ros. diaph. diacarth. Sed haec calidiore coeli tempestate non carent periculo. .

27 Atque tum si vires effoetae langueant, eas imprimis

654쪽

eonfirmare oportebit, maximὶ vero hepatis & gentrieuli robori cosulere.Vt. v. conseruae borrag. & bugio L. an S I esectar. tria tantal. & diarhod. Abbatis, vel arois

cum syr. de limonib. aut de buglost. f. optata, vel cum saccharo rosaceo conditum. Et quoniam non raro h mor aut flatus in praecordiis colligitur, tumorem, duritiem, aut tensionem faciens, optimum erit, si praetumida, vel teta sint hypochondria, fotum & litum imperiare Fotus erit huiusmodi. V. malv. bita. cichor. agrim.

in fine addito pro fotu hypochondrij dextr. cum spongia. Post solum exsicccatus locus illinetur ex olei liliae. olei amygdal. dulc.& ab synthcana g. f. cum cera pa ea comparato linimento. Si ardor urgeat, epithemata refrigerantia, itemque ceratum fiantalinum,uitata nimio perfrigerio expirationem cohibente. 18 Vt folia knnae, diaphoenici dia catholicum. 29 Aut syr. nenupharinus, acetosus simpl. oxysacta. syr. de limo nib. cum tripl. aqua,aut quadrupla.3o Vt calor febrilis extinguatur, & partes contempe

rentur,

Rem dia quaedam sum vulgaria,quibus quidem

uti licet, non neglectis aliis,quale hoc est. Sonchus tritus, sambuchus, plantago, ex aceto subiguntur,& carpis alligantur. Sunt, qui &3λ semperuiuum,& alia eiusmodi refrigerantia trita hepatis regioni applicent. Suspectu quidem hoc remedium, quaquam aliquando febrem extinguit. Sed nunquam hoc utendum est, ubi obstructionis suspitio. Alij pes. fuliginis e furno, & salutam contus an una mistent cum oui albumine, & ita imponunt carpis. Nonnulli eandem fuliginem cum alliis, caepis, altibumine oui & germine, misce acetum affundunt, dmouenti carpis. Temeraria vero remedia cau-

655쪽

DE MORB. INTERNI sica, quae vesicas excitat: quale est, quo vulgus vibtur, radice ranunculi trita,alligata carpo. Eadem quoque 33 exteriori gutturi admouent. Itaque prudenter utendum est vulgi remediis.

3r Ex his vulgi remediis alia refrigerando, 3e febrilem

calorem extinguendo prodesse creduntur : alia calida foras humorem mortificum trahedo. Sed temere his n5sidendum. Eorum enim usu siepe fit, Vt feruor quidem& intemperies reprimatur,materia adhuc restitete, quae recidivae sit soboles. 31 Satius fuerit oleo rosaeeo hypochondrium, irrigare, pauco aceto addito.

33 Hac enim arte scabritiem a suligine oriri solitam prohiberi putant. De Tertiana notia.

Emma 1 notha cum rigore quidem incipit, sed i languidiore. Materiam habet putuitam commixtam bili. Invadit, ut plurimum, sebiis haec otiosos iuuenes & intemperatos, sub Autumnum frequens.Signa eadem quae terti na, nisi quod habet commutata ex proportione pituitae ad bilem, media quodammodo inter signa quotidianae & tertianae. Alternis diebus invadit: aliquando tamen,ut etiam tertiana duplex, 3 sing lis diebus . Neque enim singulis inuadere diebus,

neque alternis tertianam facit: oportet que non

tantum ex periodis, sed propriis signis & sympto

matis, cuiusque febris speciem costituere. Accessio ultra duodecim horas producitur: aliquando ad triginta & eo plures. Non terminatur septem periodis,ut tertiana vera,vixque duodecima periodo, aut 1 terminatur. Saepe etiam in mensem,quadragesimum

656쪽

LIBER II. sgesimum etiam diem extenditur. Nonnumquam sex menses integros perseuerat, fereque desinit in vitia lienis. Hic plurima gumitas corporis, dolor vertebrarum, inflatio ventriculi, fastidia, sitis, magna oris amaritudo,urina citrina & crassior, quam in vera, ob crassitiem humoris a pituita permista. Clysteribus primu 1 non ita mollibus utendum est

deinde leui pharmaco: unde primae venae repurgentur. Postea consentientibus numeris,phlebotomia, e basilica dextra. Avicennas post tertium vel

quartum paroxysimum Venam aperit,d tram ae-ctate, hyeme sinistram.

I Haec vel ex vitellina bile quam parit adustio) in

ventriculo putrente act Hiacius inhaerente, vel ex per

mixtione bilis& pituitς,6 ante dictu est gigni cosueuit. 1 Languidior & diuturnior est rigor, quia pituita bilis acrimoniam, velocemque motum impedit. Hinc fit ut mitior sit rigo sed alioqui longior. 3 Id accidit propter humoris copiam, & pituitosae accessionem materiae: quae ambae quotidianis accessionibus emciundis sunt satis. γ Nam in tanta febris longitudine melancholicus ae-

cumulatur succus : a quo lienis tumores, obstructiones.s Vt. v. malv. beton. mercurial. o Iigau. calamen th. ana M.I. semin. aniciaenic ana 1.I. hord. integ. p.2. florichamaem. melil. ana. p.I. f. decoct. ad ib.I. In colatura dissol. cathol. & diaphoenic. an. I. I. vel .catholic.5.6.dia. phoenie. J.f. aut diaphcentc. loco tantumdem hierae. mellis rosa ut anthos sacchar. rudian. g.I. olei chamae- mel.& aneth.ana I.1.s.f. clyster.

Victus alias parcior, alias plenior, Ut breuitas, vel longitudo febris expectatur. 6 Nam in longis plenius nutrimus : in celebribus, parcius. 7 Victus sit incidens & abstergens, coctu facilis. Vrinae & sudores paulo calidioribus, quam in tertiana mouea-

657쪽

DE MORB. INTERNI Itur. Iam apparecibus signis coctionis, Gal. horde iis aliquid piperis adiecit.Amygdalino lacti aliquot amygdala amara c5mibere licet, alioqui amygdala dissolvemus ex decocto rei, quae incidat & dete geat. Graeci mulsa Utebantur, in qua hyssopus serabuisset. aut aliquid tale, quod videlicet isne insigni calfactione & exsiccatione urinas ducat. Qualia sunt,spica Celtica,cinamomum, radices aph hori si semina anethi, enicvl.comς absynthii sed quae,

cum adflaingant, non tam ad mouendas urinas &sudores,quam ad ventriculi robur, & biliosi humoris euacuationem faciunt. Oxymel quoque conu nit cond1 tum aliquo aromate, ut spica vel cinamomo,puluere hyssopi,methae, calamenthi,stoechade.

Qvj bilis crassitiem , quam permista essicit pituita, tenuet. Idem vero victus sit in flati id est concoctu facilis, ut qui partium naturalium imbecillitati prospiciat

Potiones autem dilues magis aut minus, 8 proratione febris, materiae, quae febrem facit, temperamenti, seratis,temporis & similium. Iam fere paratur hydro sachar. ex m.I. aquae coctae col .per manicam Hippocratis cum I. s. facta. & 5.f. cinamo mi, vel 5. I. Veteres loco hydrosacch. mulsa utebatur. N unc vero in frigidiore conditione, loco sa chari, melle albo uti licet, vel partim saccharo, partim melle albo. 8 Vt si plus assuerit bilis vinum sit dilutius: si uberior

pituita, meracius. Idem esto de melle iudicium in hydro melitis, aut Oxymelitis usu.

Vbi iam apparuerint signa coctionis, molliter

658쪽

LIBER II. subducenda altius est ex iis, quae postea dicentur. Non omittendum, quod Hipp. primum , deinde

Gai.& Avicennas annotarunt, ' vomitum a cibo tam essicacem esse in hac febre,antecedente morbi causam vacuando , Ut hoc uno remedio permulti

conualuerint.' Vomitus a pastu potius excitatur, qui a morbincus humor cibo mistus facilius expellitur. Adde quod traGuersae ventriculi fibrae.cibo & potu hume ctatae, ruptioni minus sunt opportunae.

Historia est apud Hipp. de uxore Theotimi, qua mulso succo granatorum percurauit, inde vomittacitato. Licinit itaque uti oxysacchara tepida, vel o - metite simplici cum aqua tepida, in qua sex rotulae raphani coxerint,statim a coena. Alioqui.

tepidum a coena. Nostra aeras non feret tenuem Victum,quem V teres,tertio tantum quoque die aegrum nutrientes,

praescripserunt. Nutriemus itaque, io ut semel in die comedant, remissionis vel intermissionis tempore. Vino tenui uti licet extra accessiones. Pullus iam satis adultus in aqua coctus si cum borragine, cerephyllo, Oxalide , 'petroselino, hyssopi modico: coques autem ad putrilaginem,& si vis,iusculo sa chari aliquid iniicies, ut oui vitellum omphacio dissolutum.1o Cibandi ausam suadebunt langiores accessiones, Ires debiliores, aegrorum naturae biliota & pleniori victu1 assuetae. II Haec comparantur cum ad compescendum incendium,tum ad obstructa liberanda.

Hordeato & lacte amygdalino uteris,sed bene codicis I faccharo, vel melle albo. Plisiana vulgari, in

fi Vt pitui tae letor magis deteringeatur.

659쪽

DE MORB. INTERNI squa anethi coma,aut aliquid semiuis eius,apij, A. niculi, spicae, cinam. piperis maduerit, Vti oportet: aut in ea octauam partem facchari, vel mellis albiliquefacies. Poteris imperare hanc ptisana. v. ho dei mundati qrj hyssopi, glycyrrhtigemudatae anai g. ivtubarum,passul. mundatarum, ciceru rubro. rum an a I.I.fiat decoctio in aqua purissima ad 1 2. Colatura trassendatur per manica Hippocratis chig. . sacchari. Fiat 1, ptisana clarificata & aromatizata cum B. h. I cinamomi, vel mulsa, vel hydro- facch. parabitur ex aqua, in qua pugillus spicae Cebiica aut stoechados efferbuerit. Materia clysterum, quibus interuallis utendum est, furfures,liordeum, chamaemel. melilol. absynth. anethi coma, beta, scariola, ficus pingues,addita etiam lactuca, pori lac acetosa, si refrigerandi consilium est. Quod si aluus sit durior, addenda simi remollientia. In decocto addi. I. olei es munis aut chamaem. I. 3. mellis

communis I 1. dissolues. Nonnunquam etiam vel cathol. 5. . vel diaphoeni. aut benedictet Suppositoria acuatur cu9.2.hieriplarq& Ba. salis gemet.

33 Refrigerat,deterget,incidit,tenuat,sitim sedat. et In vehementiore febreo capitis dolore ut cinamomum nullum,aut paucum exhibedun quod suo ca-

Iore febri afferat incrementum, & vaporosa sua substis

tia caput tentet.

Is Plerunque duorum ex his an a I. g. vel tantundem hierae pictae dissoluitur. Purgationes 16 contremunt ex rhab. mixta parte agar.trochiscati, ut utriusque Θ 2.cathol. 5.6. inco

porentur. Alioqui pauperibus imperabis 5.6.catho. S. 1. diaphaenici cum hydrometite.

16 Iis praesertim diebus quibus minime febris exacer-hatur. 2. morbi die, 6.ε. S.

660쪽

rit diaphenies 3.1. agari S.I.cum hydromel. Quod si ab infirmitate ventriculi metuatur, pul. hieraepi e recentis, rhab. elect, torrefacti & subtilitet

puluerati an S.2. incorporentur 5. 3. terebinthinae,

fiat bol. operti auro, vel nebulis, ut facilius tranu utiatur. Laudatur pilesse de rhab.maxime Autu-no,de eupatorioa . Π aloes,rhabarbari,myrobala. citrincrum, si1cci agrimoniae ana 3.g. Uniantur cum succo endiuise,aut foeniculi.Laudatur trifera Sarracenica sine stamonio.Syrupi imperandi, λῆ oxymes simplex, oxysiaccharum, strupus acetosus,de scolo-pend.capillorum Veneris, dilutum cusculae, cich rq,absynthij, cicerum rubrorum, sed diluta sacch ro & tantillo cinamomi condienda simi. Maxime probatur strup. de cichorio compositus, qui etiam catholicus est,&ad omnes humores valens. D tur ad I.2. Nonnunquam quia metuitur, ne degeneret in quartanam, imperamus dissecandis humoribus &aperiendo, quale hoc est.

Π Harum pilularum Θ.2.sumat aeger per horam ante cibum semel in hebdomade,maxime si ventriculus m. Ie sit affectus, ut fere est semper Jn hac febre . Aut integra drachma semel capietur a somno noctu,& intermic

sionis tempore.

18 Haec continuis quinque,aut sex diebus mane atque etiam vesperi duabus ante coena horis exhibita humores praeparant,obst ructiones explicant & reserant. Licebit etiam urgente in ipsa accessione siti eadem impera- et, si stigerantibus, ut syrupo acetos simpl. Oxysac charae, & similibus,oxymellitis pars aliqua adiiciat ur.

summitatum lupuli cich. an.M. grad. aph. p t telini, gramin. an. I. g.sem. melonum, custulae,