장음표시 사용
221쪽
perspicua inter se denset corpuscula paruo Multa loco, simul unde color pondusq; resultat,
Et longo constan illorum temp*re nexus, . . l . .
His e principijs poteris digqoscere cexto Ordine, quo distent intersequi qi metalla. . c. Sulphura si fuerint lutulenta, argentaq; esua, Principio, inficient pariter quodcunq; sub piri . . ignetur, magis atq; magis quo non calor a: qu
ConcoqRet, aut iusto quo iam maiorve, minorve Durarit perstans multos coctura per anuos. Hinc variae rerum serinae, quae nomine quondam,
Quod sint si pe simul, Graist dixere metalla. singula seu prppxiam speciem sortita seruntur, Et diuersa alijs adeo distinctaq; persteat,
Seu cunctis v lum natura semen inhaeret,
Et genere haeς uno sese si ecieq; tuentur,. Nec djstant alio, nisi quod felicius illud Exij t, hoc misere secum serdentia traxit
Principia,atq; eadem Vonstans non exuit unquam, Vtraq; cum menti sedeat sententia summis Patronis, neq; adhuc litem dissoluere iudex iuerit incassum conatus, pr0xima veri x Intuitus neq; adhuc, tantum bic natura recessit,
Abdidit & grauium esse in penetr*lia rerum. Hactenus 'hiectis tantae lationibus arti Responsum, iato nunc eXperientia vult Prodeat erroris experi, & ucscia falsi. Hanc quoq; serui in perhibent venisse Promethe post famulas, qua4 ille polo deduxerat artes, i Atq; diu illum opera famulantis nauiter usum: Verum ubi consenuit, tantum prudentibus illam Ipse viris sertur moriens liquiue volentem. Hos itaq; haec certo docμit faciliq; periclo N onnulla iliter seimmutari ex arte metallar. sec tantum haec, verum fieri quandoq; per artem
Vere aurum, argivatumve alijs exemptile rebus.
Est lapis effossus byriae pictoribus, auri
Pigmentum, vero quod &ipsi nomine dicunt, Frangitur attritus thecularis more lapilli, in summa ostemans auri vellure colorem
222쪽
Hune tu pursa: um docte prius Igne, per anfractas longos, qui o redeat flammis in ne voluentibus idem Igne olim hoc Caij solertia principis aurum
Fecerat, Obrizon sapiens cui Eraecia nomen Praebuit E rerum inserta virtute receptum, Seu multo quoniam purgatum redditur igni, Seu nulla quoniam maculatum horde renidet,
Nec pigmentum auri fuit amplius ipse, sed aWrum
iam lapis an auri tantum simulauerat a Lam: At ne forte nimis videamur prisca referre, Carmine perpetuo nobiS propiora canamus.
Incresciant haerentq; cadis simul undiq; crustae, Alba quibus longo senuerunt tempore viva, Has meus Euganeae gentis saliola tum decus imo Accipit erasas fando, costisque vetusti
Vasis, & incla it purgato fictilis ollς
In medio, atq; luco testam circumlinit omnem. Obturatq; illi rimas, atq; obstruit ora, Hanc dein i t ar senti iubet in fornace diurno Nocturnoq; c lore coqui, qua vitrea feruet Massi det ura olim varias liquefacta figuras. Verum ubi iam satis est ea visa caloribus usta Perpetuis, illam demit frangitq; repente, Moris ut est, spectatq; simul num protinus albet. Et teritur veteris iam decocta Interea, sed enim, cunctis mirabile visu Scintillae; conspersa polo velat aurea signa, Innumerae argenti miro in ca indore Videntur. sed quid in alterius visis moro ri inq; relatis, Atq; aliena premens nunc per vestigia tendo/Vidi ego qui tenues argenti rite tabellas spargeret & lateris contriti puluere, & una Huic virides aeris squamas niueasq; perusti Contundimicas satis iniungiq; iuberet, Pulvereosq; alijs gramos P sebas aceruans, QDs vetat & ratio, nec non ars ipsa referri, Haec ne sordontis vulgi vilescat in usus, Illa vi n In vlli qui sunt celanda revelet.
t : compositis ansusta in piriae lamnis
223쪽
Subhcere inclusas arct o sub fornice flammas, Quales crediderim torrere ad tartara sontes, Aut ubi sulphureis diros premit Aetna sub andris. At postquam ardenti fuerant haec cune a camino Tosta dies noctesq; nouem, tum domere massana Feruentem, ignis adhuc feruore rabentem
Abluere algentis roranti aspergine lymph*, Quam simul in parteis lima diduxerat acri Exiguas, phialet secreta in parte locabat Artificis mire ingenium, nam desuper undam
Fundebat, quae mox argento excerneret aurum.
Tum viridem sensim in laticem liquere videri Argenti vis illa prius compacta, sed imum
Vat auri seiuncta grauis ramenta petebant, Tantus aquae vigor est, tanta illo in puluere virtus Nec sorte apparet alibi concordia rerum Clarius, ut iiqetat quς vix iungenda videntur, Si quis particulas commisti pulueris omnes Computet, & varios illarum existimet usus,
Quae tamen hoc unum concordi ex arte tulerunt.
Nec minus, ut rebus proprias discordia vires Auferat, ut molli tenuari dura liquore Viderit, atq; breuis consumi protinus horae Momento, & tenues effundi prorsus in undas. Lymplibrum vero species haud trahitur una, Namq; aliae qu*cunque hominum tellure metalli; Erutaq; & durata manu si tangere crebris Contingat guttis, eadem mirabile visaὶ Aut minuunt in stlista, aut in tenuem Ocyus undam Dispergunt, liquidoq; docent assuescere sue tu. Sed tamen unusti adeo vis haec non inficit aurum,
Nam perstat simul incolume, & simul omnib. illinc Sordibus ablutum confestim purius exit. Est etiam Lymphae illius, si credere dignum est, Mira quidem, & nobis non immemoranda potesta Quae quodcunq; semel purum & sine labe metallum Contigit, argenti tremula si1b imagine vivi Cogit in alterius specierit, formamq; resolui. Qi id quae de veteri guttatim stillat Iacho3 Deinde fimo incoquitur putri, lentoq; calore,
224쪽
Donec in aetherei splendoris versa colorem Accipit e summo caelestum corpore nomen, 'Hac quoq; dura ferunt certo mollescere ductu Corpora, quae Phoebi vel quae dignata Dianae 'NOmine, mortales rebus praeponere cunctis Instituere, quibus prech mensuIa pateret. . Nec tamen, haec quamuis ita sint, ii iam vile putabis Esse aurum, certo quin ex humore fatiscat. Acris aquae hoc etiam dirae violentia rodit, Et terit, & liquidas tenuatim vertit in undas. Verum haec exiguam lucem tibi recta sequenti Pr tulerint, veri qua cernere culmina pollis, te discutiens tenebras industria ducit. unt aliae ex alijs quaerendae fontibus unda iam qRibus ex sese, nulla vi, leniter aurum Humescat, nullo alterius veniente liquoris Auxilio, exterias propria soluatur in unda Hoc agite, hinc vobis; summam perquirite laudem Diuini artifices, haec namq; potentia caelo Caelestis descendit aquae, qua cuncta tuentur Robore se proprio, nec non pxoducere scelus
Ipsa sibi similes, 3c in aeuum extendere possiunt
Progeniem, multos fragilem durare per annos. Nonne vides quanto secum natiIr tenorqConsonet Z utq; modum generandi comprobet unum
Semper, & vhius vi nitens seminis, uni Seruiat una operi: quod &vnum nacta quiestat Nec Bachi si tentet opus, Cerealia miscet Semina, nec Cereris, si frumentaria 'uetrat, Pinguia Cecropiet tractat plantaria riuata Hordea cui cordi demum serit hordea: ne tu N unc aliunde pares auri prini ordia, in auro Semina simi auri, quamuis abstrusa recedant Longius, & multo nobis quςrenda labore Nec maris immensi reputes, aux nubis Uuosae,
Vel liquidi solitis similem: qum qua ere lympham
Instituis, neq; enim, quod tu obseruare memento,
Inficit illa, liqua aliquid cum sparsitur, aut id
Humectat, propxius cui vel aeriti arida namq;
pulueris haec extra in speciςm se prodit, at imis
225쪽
Vuida contusi liquet in penetralibus auri His olim veteres intenti gnaviter undis In portum rexere ratem felicibus auris, ignarosq; vie me dijs in fluctibus inter Obstanteis scopulos frustra liquere natanteis, Hinc multa expertum, nec non & multa docenteni Insula diuino Balearis munere misit Alma virum, cuius miro velamine tectus ipse liquor, quo cuncta madent, iam credere multos
Impulit, ut Bacchi candens &limpidus humor Principia ablueret secret protinus artis. At non ille quigem sentit, quae dicere prima Est facie visus, neq; tunc stillantia vina Miscebat, cum iam praestanti lentus in urbe Insubrum ternos residens feliciter annos Fecit inexhaustum pondus pret diuitis auri. Ac sochs, quos ipse sibi coniunxerat, aequus Diuisit tenuem diuini pulueris offam:
Cuius in immensum quota pars traduceret aurum Iampridem quaecunq; forent insecta metalla. Hinc quoq; cultus Arabs vitreo de fonte liquorem Desertas inteat valles, praeruptaq; purum Saxa super ducit, nemorumq; occultat in umbra Altorum, densis pastini quae vepribus horrent, . Ast alias tamen hic venas ostentat aperte, Vber ubi emanat semper nec inutilis humor, Et te dym varijs immensa per auia rebus
D hinet latentum felices nasterit undas, s manibus quoddam puris hauxire solebat Ipse, nec admiscens aliud, longustiq; diuq;
Compositas parua leuiter fornace coquebat. V nde opera arcanae naturae occulta reclusit
saepius, & grates dijs immortalibus egit. Sic alij, quos experiendo maxima rerum Viseret in decuit summo quaesita labore, 'Augustum per iter recto de tramite nunquausi iQua prius ingressit declinauere, nec ante Detinere optarunt, licuit quam tangere laetis Tandem exoptatum longo post tempore fuem. Hoc opus, hanc primum tantam mortalib. artem
226쪽
Interpres rerum ostendit sanctissimus Hermes, Nec latuit tanto duxit quos munere dignos, Edoctos, sed iam docuit, penitusq; remotOS, Rebus ab his, tanquam non dignos, terruit Omnis Ne peterent, quae non unquam contingere possent, Iamq; probos tandem accedens, ut quaerere vellent sciret,ueroq; ipsus deprenderat usu, Admonuit paucis contentum pergere doctium Artificem, tanquam naturae rite sequentem
Certa sbio pressis stabili vestigia signis.
Quinetiam humano docuit de corpore pellit Rc omnes valida morbos facilique medela, i Servarique dia nitido cum flore iuuentam, aut funium placidos produci grande per annos, Nec sanctam violare fidem, nec fallere quenquani Ille potens sacr1 patii ur medicaminis vitis: Hoc sed qui po erit dijs aspirantibus uti, Et praestare eri m qi oties defecerit, ille, Plurima contemnens, &seruantillimus aequia Hinc erit, & frugi, curasque eluder inanes,l Et dites supra gradiens, ditissimus omnis,l Pauperiem sis nutabit ouans, ac saepe benignust Proderit, 3cini pris latitans succurret egenis, Innocuusq; alijs sibimet gaudebit adeste, Et facilem ducet momenta per omnia vitam.
HActenus auriferam secretae palladis artem
Inuentam humana quondam virtute coegit Credere nunc ratio, nunc experientia suasit.
iamq; ea quid possit, quo prudens tendere pergat, Hinc canere incipiam, dextro modo numine Phaebi Dissiciles adeo factu, dictaq; per artes Ingrediar, verbis addens & rebus honorem. Tuque ades, o cultum Musis & Apolline pectus Ante alios olim cunctos diuine Poeta,
227쪽
Qcto duce secretum per iter procedere tantum Ipse queana, ut propius Pimplei culmina cernens Alta iugi, ne quo interea per deuia ducar. 1lluc namq; animus certa spe ductus anhelat, Et fidit gradibus cirescemis scandere famae, Nulla a ui quas longa queat delere vetustas In primis niueo sparsas candore lapillus
Quaeritur, aut longo contritus tempore puluit; E niueo si liquidum versius candore ruborem,
Illius icisse sto tenuis pars 1111sta metallo
Inserit argenti subito, mirabile, pondus, Et speciem, vel si argento fit Toxima uiuo: Dedocet hoc fungi riquenti immobile vit At rubor ipsa etiam puluis preciosor auro Q Uodcunq; ex illis primum calefeceris igni, Vercet in immensiisci pondus cibi protinus auri. Atq; ideo artifidi maius nihil esse palato,
in quibus e primis opus id componere possit
Noicere, quaeue prius capiat circumq; laboret,
Mox ut naturae se tam pr. . bere miniuriam Sentiat, exemptu a late oris cum nobile semen
Proseret in lucem solers, iterumq; tenebris Reddet, ela occulta seruatam pyxide claudet. Cuinq; alimenta putri sensio dabit hurnidamasiae, Agricola vi quandam telluri lamine laeto Spalgit rore leui tantum si tientia culea. Nec mi nus in erea tepidum cum sitsgeret ignem, Et genitalem incri psiam vi subeunte fouebit:
Vt calor interiris silet exteriore iuuari, Ac stomacho praetenta manus praestare vigorem Vt valet, utq; aegri vires releuare caducas Apposita exterius possunt somenta medentum. Nec varias specie res adna scenit, & viii
Quodcunq; obstiterit iunctum, procul inde mouebit. O tardas adeo mentes, ad ueta l, falli Artificum vario rerum perinania dactii Pectora, cum duris quid mollia vina metallis Apta epulis, atq; apta bibi suauissima vina. Quid leuis humano missus de corpore sangui:
Quid lapsi e rosea stata ceresce capilli
228쪽
oua quidὶ &Ieistae sumimis in montibus herbae Conueniunt imis fosso sub montibus auro ZHic tamen expressam praelis torque itibus uuani Accipit, & phialae postrema in parte reponit:
Cuius in extremo rosti um connes' itur ore, . . Halic super ignitos .cineres ndentς camino: Aut super unaosum laticem seruentis aeni , , , Collocat, at renuis sertur vapor intus, &haereos.
Alta petit, leuiusque liquens it fusus in yndas: Ardentemq; vocant Lympham vitaeque liquorem: Vitrea queat raris effundit fistula guttis. Hic ergo ut multis Micibus stillauerit, viii
Collectus varios tandem seruatur in ysus, Praecipue vero, modico lentescat v x igne, Siue fimo incoctus nulla non arte tefenti. Fingitur oblongo vitreuna vas ductile collo: Bina unde, exiles velut ariae, brachia pendent Concaua, quae ventrem vasis flectuntur adimunt; iHie igitur liquor inclusiis cum summa per ora Fertiis, continuo binas inclitiat iii a res,1ngreditur, repetitque iteram, quas iiquex tim,
Fundo feruenteis lymphas, iterumque refertur iAd supera, atq; leuis nusquamve quietus eanderit Itque rediti ei viam toties, & Hobilis idem 1pse in se sita per vestigia conquit humor, conec paulatim niue in densetur iri offam.
Oenuibus haed. xandem lamnis componitur auri
Et coquitur lento sexuit longoque caloxe. I verum hocne an ne alio quovis ea denique pacto' Commiscensi mo hoch adest exquirere nostrum:'Incassum cuncta exercent, frustraq; laboraui. t Nani specie diuers simul dum iungere curant, Altera ut impediant primo mox altera motu, fficiun . Yihi ne possint xen Ore quicquam .it, Edere, quod per se natuxa constet & Vnum. . Namq; ita principio statuas culicta este sub Vna , ij j
Re, quibus hic rem eo ,nihil ut qu sueris extra Praecipue humorem, qui se sς iugi bunde l. i , sussicit, atqueinthii seruat, dumProdeat illud; od cupis, & si ni xaoto cona unc cerr . .
229쪽
riin etiam duplicem scito vim intrinsecus esse, Si quae se in per agat,& quae patiatur,Vt una femina, masque agitent, veluti cum pullus in otio rescit agente quidem hoc, atque hoc patiente vicissim,
cxterius tantum miti atque fouente calore
diutus, eque tu quid conuenientius ullum Zxemplo hoc credas, neque quod, me iudice ,semper Kcrius inspectes, atque ad quod cuncta reducas. alius puro varias de sangine partes
licit, atque adeo ductas elementa vocarenti Hult, tanquam possint ea forte videri, In licia, aut tangi manibus, secreta vel usquam fi il. , vel includi quo Quam, quin protinus omneas penetrent,duro quamvis adamante peractum id fuerit, simplex neque enim consistere corpus ite potest orbis vasti violenter in ulla,
Sed propita tantum gaudens in sede quiescit. Sic saepe ex alij rebus, sic saepe seorsum
Quatuor e tonsis ponunt elementa capillis. At non sic natura potens haec segregat unquam,
Sed miscet potius simul,& confundit eodem Frigida commutans calidis, umentia siccis, Atque ita corrumpit solidum, neque diuidit vllas In parietis, seruans genitalem seminis illi, Vim, qua corrupto corpus de corpore gignat:
Namque ex quo quicquam genitum est, id putruit ante. Quid qui conatur quaesitae longius herbae Invalido aufugiens argentum si Pere suecopIdque gelat, duratque simul,sed figere nulla Arte potest, ictu quo molli ducere possit. At non quod solidum faciat, vel ductile, tantum Quaerendum est; sed quod videatur posse priorem Auferre,atque illi desecto inducere formam Mox aliam,&puri speciem donare metalli. Sulphura quia memorem longo detersa labore itraque, purgatosque sales, tostasque Lyaei
Longae ut i ces, vel quae atramenta calenti Accensa effundunt guttas evaserubenteis Hinc soluunt teterantque vices,ac saepe resoluunt. Deinde lauanta teramque terunt, mox figere tentant:
230쪽
In caleem vertunt et iam, missoque vapore In sublime ferunt tenuati corpori S a Uram. , Compositos varia videas hinc lege caminos Innumeros,totidemque luto lita vitrea vasa. Quaeque sibi vertit faber argentarius usu, Sordidiusque aliae qui cclvi l fabrilibus artes Exercent curis, nostri arripuere, suisque Insania sciuere laboribus. atque ita semper Sulphur olent, seir per faciem fuligine tincti Horrendas a tra simulant ab imagine lai uas. Nec miseram magis a Trines veraciter vitarn Artem allam, quam quae externis Ala hemia verbis Dicitur, obsctarisque tegens ambagibus errat Aui aper, miserosque trahit per iniqua sequentes, Ac tandem eiectos in caeca Barathra relinquit. Vt videas quandoque bonum sua praedia ciuem Vendente in, patriasque domos, mercesque repostas Fornaces inter versari, ac follibus auram Captare in tenuem quel nefas in conuertere fumum Rem, dubias dum quaerit ope Sinsanus, auitam,
Dissicilem interea coniunx moestissima vitani Protrahit, illacrymant nari, fit sordidus ipse E lauto ludusque patens & fabula vulgi. : QE're agite exemptam tenebris hanc cernite lucem Mortales, caecisque vijs auertite gressum, Ac prohibete nefas tantum,& depellite virus, Infectum quo vulgus iners se posse per artem Diuinam miscere manus putat, abdita rerum Quae valet & causas adeo spectare latenteis. Hanc non impuris manibus fraudator auarus Attingat, deco or item, quisquis 'e fabrili Arte valet, mollisve etiam, cui perdita cordi Ocia, Mercatorve vagus, vel dedi tus urbi, Ciuis,& incumbens telluri arui, que colendis: Et qui multa animo praesertim & magna minetur,
Vel si qui similes hac vulgo quaerere sueti
Fraude mala tantum . vel habendi prorsus amore
At sapiens, superos in primis qui colar, & qui Noscendis penitus causis modo gaudeat huc se Conserat,hanc totis sectetur in bus artem.