장음표시 사용
551쪽
beati putandi, quamvis consenuerint vires, atque defecerint emista ipsa defectio virium adolescentiae vitii essicitur saeptiis, quam senectutis; libidinosa etenim Mintemperans adolescentia essorium corpus tradit senectuti Cyrus quidem apud Xenophintem eo 80 sermone, quem moriens habuit, cum admodum senex esset, negat se unquam sensisse, senectutem suam imbecilliorem lactaan, quam adolescentia fuisset. Ego L.Metellum memini puer qui cum quadriennio post alterum Consulatum Pontifex inximus factus esset, viginti & duos annos ei sacerdotio praefuit cita bonis 85 esse viribus extremo tempore aetatis, ut adolescentiam non equureret. Nihil necesse est mihi de me ipso dicere: quanquam est id quidem senile, aetatique nostrae conceditur. X. Videtisne, ut apud Homerum saepissime Nestor de virtutibus suis praedicet jam enim tertiam aetatem hominum vivebat: nec erat ei verendum, ne vera de se praedicans nimis videretur: aut insolens, aut loquax: etenim, ut ait Homerus, ex eius lingu1
melle dulcior fluebat oratio quam ad suavitatem nullis egebat corporis viribus: tamen dux ille Graeciae nusquam optat, ut macis similes habeat decem, at ut Nestoris quod si acciderit, non dubitat quin brevi Troja sit peritura. Sed redeo ad me qua tum annum ago octogesimum: equidem posse vellem idem l0gloriari, quod Cyrus sed tamen hoc queo dicere, non me quiadem iis esse viribus, quibus aut miles belloiunico aut Quaestor eodem bello, aut Consul in Hispania fuerim, aut quadriennio post, cum Tribunusmilitaris depugnavi apud Thermopylas, Μ. Acilio Glabrione Consule sed tamen, ut vos Videtis, non planel 5 me enervavit, nec affixit senectus non curia vires meas desiderat, non rostra, non amici, non clientes, non hospites nec
enim unquam sum assensus veteri illi laudatoque proverbio, quod monet, mature fieri senem, si diu velis esse senex. Ego vero me minus diu senem esse mallem, quam esse senem ant 20 qu,m essem. Itaque nemo adhuc convenire me valuit, quin is rim occupatus. At miniis habeo virium, quam vestiam te vis.J Nec vos quidem T. Ponti Centurionis vires habetis; num idciro est ille praestantior moderatio modo virium adsit, tantum, quantum potest quisque, nitatur; nae ille non magno 25 desiderio tenebitur virium. Olympiae per stadium ingressus esse Μilo dicitur, cum humeris sustineret bovem vivum utrum igitur has corporis, an Pythagorae tibi malis vires ingenii dari denique isto bono utare, dum adsit cum absit, ne requiras nisi forte adolescentes pueritiam, paulum aetate progressi adolescentiam 30 debeant requirere. Curius est certus aetatis, Muna via naturae, eaque simplex suaque cuique parti aetatis tempestivitas est data: ut infirmitas puerorum, ferocitas juvenum, gravita jam constantis aetatis,in senectuti smaturitas naturale quiddam habeat,
quod suo tempore percipi debeat. Arbitror te audire, Scipio,
552쪽
hospes tuus avitus Μasinissa quae faciat hodie, nonaginta annos Isnatus cum ingressus iter pedibus sit, in equum omnino non adscendere; cm equo, ex quo non descendere nullo imbre, nullo frigore adduci, ut capite operto sit summam in eo esse cor poris siccitatem itaque exequi omnia regis offici munera.
Potest igitur exercitatio Qtemperantia etiam senectuti conser lovare aliquid pristini roboris. XI. Non sunt in senectute vires me postulantur quidem vi tres a senectute ergo legibus in institutis vacat aetas nostra muneribus iis, quae non possunt sine viribus sustineri itaque non modo, quod non possumus, sed ne quantum possumus quidem, cogimur. At ita multi sunt imbecilli senes, ut nullum officii, aut omnino vitae munus exequi possint. At id quidem non proprium senectutis, est vitium, sed commune valetudinis Quam fuit imbecillus . Africani filius is, qui te adoptaviti quam tenui, aut nulla potius valetudine inuod ni ita fuisset, alterum ille extitisset lumen civitatis ad patemam enim magnitudinem loanimi doctrina uberior accesserat. Quid mirum igitur in senibus, si infirmi sunt aliquando, cum ne id quidem adolescentes effugere possint Resistendiun, Laeli, Scipio, senectuti est, ejusque vitia diligentia compensanda sunt Pugnandum, tanquam
contra morbum, sic contra senectutem. Habenda ratio valet 15dinis; utendum exercitationibus modicis tantum cibi, poti nis adhibendum, ut reficiantur vires, non opprimantur Nec
veris corpori soli subveniendum est, sed menti atque animo multo magis Nam haec quoque, nisi tanquam lumini oleum instilles, extinguuntur senectute; c corpora quidem defatigatione 20 exercitatione ingravescunt animi autem exercitando levantur: nam quos ait Caecilius ramicos sustos senes, hos significat credulos, obliviosos, dissolutos quae vitia non sunt senectutis, sed inertis, ignavae, somniculosae senectutis ut petulantia, ut libido, magis est adolescentium, quam senum nec tamen om-25nium adolescentium, sed non proborum sic ista senilis stultitia, quae deliratio appellari solet, senum levium est, non omni um. Quatuor robustos filios, quinque filias, tantam domum, tantas cluentelas Appius regebat senex, caecus intentum enim animum, tanquam arcum habebat, nec languescens succumbebat s sonectuti tenebat non modo auctoritatem, sed etiam imperium in suos metuebant servi, verebantur liberi, carum omnes habebant:
vigebat in illa domo patrius mos, disciplina. Ita enim senectus honesta est, si se ipsa defendit, si jus suum retinet, is mini emancipata est, si usque ad extremum spiritum vindicet 35jus sumn ut enim adolescentem, in quo senile aliquid, sic senem, in quo est adolescentis aliquid, probo quod qui sequitur,
corpore senex esse poterit, animo nunquam erit. Septimus muri originum liber est in manibus omnia antiquitatis monum
553쪽
40menta colligo causarum illustrium, quascumque delandi, nune
quam maxime conficio orationes jus Augurum, Pontificum, Gvile tracto multum etiam Graecis litteris utor Pythagine rumque more, exercendae memoriae gratia, qvid quoque die dis rim, audierim, egerim, commemoro vesperia Mae sim mercia 45tationes ingenii, haec curricula mentis in his desudana atque μborans corporis vires non magnopere desidero adsum armciat venio in Senatum frequens, ultroque assem res minumis diu cogitatas easque tueor animi, non corporis viribus quae si e equi nequirem, tamen me lectulus oblectaret meu ea ipsa e
50gitantem, quae jam agere non possem sed ut possim, ista acti vita, semper enim in his studiis laboribusque viventi non intelliai, gitur, quando obrepat senectus Ita sensim sine sensu aetas nescit nec subito frangitur, sed diutumitate extinguitur. - i1 MI. Sequitur tertia vituperatio senectutis, quod eam carere, dicunt voluptatibus praeclarum munus aetatis, quidem id - aufert nobis, quod est in adolescentia vitiosissimum Accipite
enim, optimi adolescentes, veterem orationem Archytae Tarem
tini, magni in primis, praeclari viri quae mihi tradita est, cum essem adolescens Tarenti cum .maximo. Nullam capitaliorem pestem, quam corporis voluptatem, hominibus dicebata natura datam cujus voluptatis avidae libidine temeὰ em enate ad potiundum incitarentur Hinc patriae proditiones, I 0hinc rerumpis eversiones, hinc cum hostibus clandestina coli quia nasci nullum denique scelus, nullum malum facinus esse, ad quod suscipiendum non libido voluptatis impelleret stupra v ro,in adulteria, Momne tale flagitium nullis illecebris excitari aliis, nisi voluptatis Cumque homini ve natura, sive quis deus J5 nihil mente praestabilius dedisset; huis divino muneri ac dono nihil esse tam inimicum, quam voluptatem. Nec enim libidino dominante temporantiae locum esse, neque omnino in voluptatis regno virtutem posse consistere quod quo magis intelligi posset, fingere animo jubebat, tanta incitatum aliquem voluitate 20corporis, quanta percipi posset maxima nemini censebat sere dubium, quinitamdiu, dum ita gauderet, nihil agitare mente, nulli ratione, nihil cogitatione consequi posset; quocirca nihil esse tam detestabile, tamque pestiferum, quam voluptatem si quiadem ea, cum major esset atque longior, omne animi inreme
25 tingueret Maec cum C. Pontio Samnite, Patre ejus, , quo, Cau in proelio Sp. Ρosthim ius, T. Veturius, Consules, superati sunt, locutum Archytam Nearchus Tarentinus, hospes noster, sivi m amicitia populi Rom. permanserat se a majoribus natu accepisse dicebat, cum quidem ei sermoni interiississet Ρlato Ain Ioniensis quem Tarentum venisse, L. Camillo, Appio Clau Consulibus, reperio. Quorsum haec ut intelligatis, fi voluptatem spemari rationes sapient non possemus, magnam habeo.
554쪽
dam senectuti gratiam, quae essiceret, ut id non liberet, quod non oporteret, impedit enim consilium voluptas, rationi inimica est, ac mentis, ut dicam, praestringit oculos, nec habet ullum cum Is virtute commercium. Invitus quidem feci, ut fortissimi viri T. Flaminini fratem L. Flamininum e Senatu ejicerem septem annos post, quam Consul fuisset sed notandam putavi libidinem. Ille enim, sim esset Consul in Gallia, exoratus in convivio a scorto ess. ut securi feriret aliquem eorum, qui in vinculis essent odamnati rei capitalis hic Tito fratre suo Censore, qui proximus ante me fuerat, elapsus est mihi vero alacco neutiquam probari potuit tam flagitiosa tam perdita libido, quae cum probro privato conjungeret imperii dedecus. XIII. Saepe audivi a majoribus natu, qui se porro pueros a senibus audisse dicebant, mirari solitum C. Fabricium, quod cum apud regem Pyrrhum legatus esset, audisset a Thessala Cynea,
esse quendam Athenis, qui se sapientem profiteretur; eumque dicere, omnia quae faceremus ad voluptatem esse reserenda quod ex eo audientes, M. Curium & T. Coruncanium optare solitos,
ut id Samnitibus, ipsique Pyrrho persuaderetur; quo facilius Vi ci possent, cam se voluptatibus dedissent. Vixerat Μ. Curius
cum P. Decio, qui quinquennio ante eum Consulem se pro rep. quarto Consulatu devoverat. Norat eundem Fabricius, norat Io runcanius; qui, cum ex sua vita, tum ex ejus, quem dico, P. Decii facti, jussicabant esse profecto aliquid natur pulchrum a que praeciarum, quod sua sponte peteretur; quodque spreta contempta voluptate, optimus quisque sequeretur. Quorsum igitur tam multa de voluptate quia non modo vituperatio nulla, sed 15 etiam summa laus senectutis est, quod ea voluptates nulla magnopere desiderat caret epulis, extruetisque mensis, & frequentiabus poculis caret ergo etiam vinolentia, e cruditate, Winsomniis Sed si aliquid dandum est voluptati, quoniam ejus blandutiis non facile obsistimus, divine enim Plato escam malorum vo-20 luptatem appellat, quod ea videlicet homines capiantur, ut hamo pisces quanquam immoderatis epulis careat senectus,
dicis tamen muriviis delectari potest. C. Duillium, M. filium, qui Poenos classe primus devicerat, redeuntem coena senem saepe videbam puer delectabatur crebro funali, tibicine, quae sibi nul-25lo exemplo privatus sumpserat: tantum licentiae dabat gloria. Sed quid ego alios ad meipsum jam revertar Primitim habui semper sedales sodalitates autem me Quaestore constitutae sunt, sacris Idaeis Magnae Matris acceptis: epulabis igitur cum sodalibus omiuno modice, sed erat quidem fervor aetatis qua pr sogressionis, omnia fiunt indies mitiora; meque enim ipsorum conviviorum delectationem voluptatibus corporis magis, quam coetu amicomun sermonibus metiebar bene enim majores
nostri accubitionem epularem amicorum, quia vitae conium
555쪽
S5nem haberet, convivium nominariant, melios, quam Graeci, qui hoc idem tum compotationem, tum concoenationem vocant;
ut, quod in eo genere minimum est, id maxim probare vid
XIV. Ego vero propter sermonis delectationem tempestivis quoque conviviis delector, nec cum aequalibus soli1m, qui pauci admodum restant, sed cum vestra etiam aetate, atque vobiscviri; habeoque senectuti magnam gratiam, quae mihi sermonis avidita tem auxit, potionis & cibi sustulit. Quod si quem etiam ista d lemni, ne omnino bellum indixisse videar voluptati, cujus est is tine quidam naturalis modus, non intelligo, ne in istis quidem v luptatibus ipsis carere sensu senectutem. e vero & magisteria delectanti majoribus instituta; Qis sermo, qui more majorum hIosummo adhibetur in poculis Wpocula, sicut in symposio X nophontia, minuta atque rorantia; refrigeratio aestate, vicissim aut sol, aut ignis hibemus; quae quidem in Sabinis tuam persequi soleo, conviviumque vicinorum quotidia compleo, quod ad multam noctem, quam maxime possumus, vario se 15mone producimus. At non est voluptatum tanta quasi titisatio
in senibus. Credo sed ne desideratio quidem nihil autem
molestum, quod non desideres. Ben Sophocles, cum ex eo quidam jam affecto aetate quaereret, uteretu ne rebus venereis: Dii
meliora, inquit libenter vero istinc, tanquam a domino agresti 20ac furioso, profugi cupidis enim rerum talium odiosum mes stum est fortasse carere satiatis veroi expletis jucundius est e
rere, quam frui quanquam non caret is, qui non desiderat.
Ego hoc non desiderare dico esse jucundius, quam frui. Quod si istis ipsis voluptatibus bona aetas fruitur libentius primum parvu-25lis fruitur rebus, ut diximus deinde iis, quibus senectus, si non
abunde potitur, non omnino caret ut Turpione Ambivio magis delectatur, qui in prima cavea spectat delectatur tamen etiam, qui in ultima sic adolescentia voluptates prope intuens m gis fortasse laetatur, sed delectatur etiam senectus, procul eas 30spectans tantum, quantum sat est. At illa quanti sunt, animum, tanquam emeritis stipendiis libidinis, ambitionis, contentionis, inimicitiarum, cupiditatum omnium, secum esse, secumque, ut dicitur, vivere si vero habet aliquod tanquam pabulliniis
dii atque doctrinae, mihi est otiosa senectute jucundius 35videbamus in studio dimetiendi peten coeli atque terrae C. Gaulum familiarem patris tui, Scipio quoties illum lux noctu alia quid describere ingressum, quoties nox oppressit, cum mane Compisset quam delectabat eum defectiones solis muriae multo ante nobis praediceret Quid in levioribus studiis, tamen 60acutis quam gaudebat bello suo unico Naevius Maia r culento lautus quam seudolo Vidi etiam senem Larium: qui cum sex annos ante, quam ego natus sum, fabulam docuis-
556쪽
set, Centhone Tuditanoque Consulibus, usque ad adolescentiam meam processit aetate. Quid de P. Licinii Crassi, pontificii, civilis juris studio loquar aut de hujus P. Scipionis, qui his pau-45
eis diebus Pontifexmaximus factus est Atqui eos omnes, quos commemoravi, his studiis flagrantes senes vidimus. . vero C thegum, quem rect Suadae medullam dixit Ennius, quanto studio exerceri in dicendo videbamus, etiam senem Quae sunt igitur epularum, aut ludorum, aut scortorum voluptates cum his 50
voluptatibus comparandae Atque haec quidem studia doctrinae
prudentibus,, bene institutis pariter cum aetate crescunt ut honestum illud Solonis sit, quod ait versiculo quodam, ut ante dixi, senescere se multa indies addiscentem: qua voluptate animi nulla certe potest esse major. 55XV. Venio nunc ad voluptates agricolarum, quibus ego incre a
dibiliter delector quae nec ulla impediuntur senectute, e mihi
ad sapientis vitam proxime videntur accedere habent enim rationem cum terra, quae nunquam recusat imperium, nec unquam
sine usura reddit, quod accepit, sed alias minore, plerumque
majore cum scenore quanquam me quidem non fructus modo, sed etiam ipsius terrae vis, ac natura delectat; quae cum gremio
mollito ac subacto semen sparsum excepit, primum id occaecatum cohibet; ex quo occatio, quae hoc Scit, nominata est deinde tepefactiun vaporein compressi suo diiundit, Melicit herbesce Iotem ex eo viriditatem; quae nixa fibris stirpium sensim adol scit, culmoque erecta geniculato, vaginis jam quasi pubescens includitur, e quibus cum emerserit, fundit frugem spici, ordine
structam, contra avium minorum morsus munitur vallo aristarum. Quid ego vitium satus, ortus, incrementa commemorem 15 satiari delectatione non possum, ut meae senectutis requietem o lectamentaque emoscatis omitto enim vim ipsam omnium,
quae generantur e terra quae ex fici tantulo grano, aut ex acino Vinaceo, aut ex caeterarum frugiun ac stirpium minutissimis seminibus tantos truncos ramosque procreat malleoli, plantae, 20 sarmenta, viviradices, propagines, nonne ea ficiunt, ut quemvis ciun admiratione delectent sitis quidem, quae natura dum est, in nisi fulta sit, ad terram fertur eadem, ut se erigat claviculis suis, quasi manibus, quicquid est nacta, complectitur: quam serpentem multiplici lapsuin erratico, ferro amputans c 25 ercet ars agricolarum, ne silvescat sarmentis, in in omnes partes nimia fundatur. Itaque ineunte vere in iis, quae relicta sunt, existit tanquam ad articulos sarmentorum ea, quae gemma dicitur , quo oriens uva sese ostendit quaein succo terrae in lore solis augescens prima est peracerba gustatu, deinde mat sorata dulcescit vestitaque pampinis nec modico tepore caret, Animios solis defendit ardores qua quid potest esse cum fructu laetius, tum aspectu pulchrius cujus quidem illa via ri Teum ,-
557쪽
li,m, ut ante dixi, sed etiam cultura, in io natura delectat 35adminieulorum ordines, capitum jugatio, religatio di propagatio
vitium sarmentorumque ea, quam dixi, aliorum amputatis,
aliorum immissio. Quid ego irrigationes, quid is ne ami r pastinationesque proieram, quibus fit mula terrasidete-adet uvidde utilitate loquar stercorandi dixi in eo libro, e stra de rebus4orusticis seripsi; da qua doctus Hesiodus ne verbum qm insciticum de culturii agri scriberet. Ummerus, qui minis, ut mihi videtur, ante saeculis fuit, Laertem lenientem desidemum, quod capiebat e filio, olentem agrum, eum stercorantem faciti Nec vero segetibus istam, iratis, Ic vineis, in actinis res 45rustieae laetae sunt, sed etiam hortis c pomariis tum pecudum
pastu, apium examinibus, florum ommum varietate. -
sitiones modo delemni, sed etiam infitiones quibus mhil invenit agricultura olertius. XVI. omini persequi multa obtestimenta rerum rusticarim: sed ea ipsa, quae dixi, fuisse sentio longiori Ignoscetis autem: nam studio rerum rusticarum Provectus sum, & seninus est natura loquacior; me ab omnibus eam vitiis videar vindicare. Ergo in hae vitam Curius, mn de Samnitibus, da Sisinis, de P in trivmphasset, consumpsit extremmm tempus aetatis cujus quidem villam ego contemplans, abest enim non long me, admirari satis non possum vel hominis ipsius continentiam, vatemporum disciplinam. Curio ad fiscum sedenti magnum in 10pondus Samnites tam attulissent, repudiati in eo sunt; non nim auri si habere praeclarum sibi videri dixit; sed ua, rua
MIent aurum, imperare. Poteratne tantus animus non jucumdam incere senectutem Sed venio ad agricolas, ne a meipso recedam. In agris erant tum Senatores,4 iidem senes; quidem Isaranti L. QuinAio Cincinnato nunciatum est, eum metatorem esse
factum cujus imitoris jussu Magister EquitumC. Serviti Α-hala Sp. Μaelium regnum appetemem, occupatum interemit a villa in Senatum arcessebantur 3 Curiusin caeteri senes ex quo, qui eos arcessebant, viatores nominati sunt Num igitur horum 20senectus miserabilis fuit, qui se agri cultione meminata mea quidem sententia haud scio, an ulla beatior me posis neque solum ossicio, quod hominum generi universo cultura agrumn est salutaris; sed & delectatione, quam dixi, e saturitate eopi,
que omnium rerum, quae ad Victum hominum, ad cinum etiam 25deorum pertinent, ut, quoniam haec quidam desiderant, in P tiam jam Cum voluptate redeamus. Semper enim boni talia, que domini referta cella vinaria, olearia, etiam penaria est vi,
laque tota locuples est abundat porco, hoedo, agno, ad a, lacte, caseo, melle. Iam hortum ipsi agricolae succidiam alam 80ram appellant. Conditiora facit haec supervacaneis operis aue pium atque ven; uo. Nuri de ratorum viriditate, aut arbori
558쪽
or sinibus, aut vinearum olivetorumque specie dicam Brevi praecidam Agro bene culto nil potest esse nec usu uberius, nec
specie omatius ad quem fruendum non modo non retardat, v
xiim etiam invitat atque allectat senectus. Ubi enim potest illa 85 aetas aut calescere vel apricatione melius, vel igni aut vicissimumbris aquisve refrigerari salubrius Sibi igitur habeant arma,
sibi equos, sibi hastas, sibi clavam, sibi pilam, sibi natationes
cursus nobis senibus ex lusionibus multis talos relinquant cresseras id ipsum utrum lubebit; quoniam sine his beata esse Osenectus potest XVII. Μultas ad res perutiles Xenophontis libri sunt; quos legite, quaeso, studiosε, ut facitis quam copiose ab eo agricultura laudatur in eo libro, qui est de tuenda re familiari, qui oecon micus inscribituri Atque ut intelligatis, nihil ei tam rogale via deri, quam studium agri colendi, Socrates in eo libro loquitur
cum Critobulo, Cyrum minorem regem eriarum, praestantem ingenio atque imperii gloria, cum Lysander Lacedaemonius, vir summae virtutis, venisset ad eum Sardis, eique dona a sociis attulisset, in caeteris in rebus comem erga Lysandrum atque hum num fuisse, Me quendam conseptum agrum, diligenter consitum loostendisse cum autem admiraretur Lysanderin proceritates arborum, directos in quincuncem ordines, & humum subactam a que puram,in suavitatem odorum, qui amarentur e floribus tum dixisse, mirari se non modo diligentiam, sed etiam solertiam ejus, a quo essent illa dimensa atque descripta mei Cyrum respondisse: i5 Atqui ego omnia ista sum dimensus mei sunt ordines, mea descriptio: multae etiam istarum arborum mea manu sunt satae. Tum Lysandrum intuentem ejus purpuram nitorem corporis,omatumquePersicum multo auro multisque gemmis, dixisse: Recte Vero te, Cyre, beatum ferunt, quoniam virtuti tuae fortuna con-2Ojuncta est Hac igitur fortuna frui licet senibus: nec aetas impedit, quo minusin caeterarum rerum, imprimis agri colendi studia teneamus usque ad ultimum tempus senectutis arcum quidem Valerium Corvum accepimus ad centesimum annum Vitam perduxisse, cum esset acta jam aetate in agris, eosque coleret; 25 cujus inter primum in sextum Consulatum ex Qquadraginta anni interfuerunt itaque quantum spatium aetatis majores nostri ad senectutis initium esse voluerunt, tantus illi cursus honorum fuit; atque ejus extrema aetas hoc beatior, quam media, quod auctoritatis plus habebat. laboris vero minus. Apex Soautem senectutis eae auctoritas Quanta duit in Caecilio Μetello quanta in Atilio Calatino in quem illud elogium
unicum: pluristi consentiunt gentes, populi primarium fuisse vir um, notum est carmen cincisum in sepulcro. Iure igitur gravis cujus de laudibus omnium esset fama consentiens. 35 Quem virum P. Crassum, nuper ontificem iniam πιι,
559쪽
postea M. Lepidum eodem sacerdotio 'ditum Mimus Quid de Paulo, aut Africano loquar aut ut aura ante, da mi motquorum non in sententia solum, sed etiam in Mutu Mahat ais otoritas. Habet senectus, honorata praesinim, tan- uiuoris tem, ut ea pluris sit, quam onmes adole entiis voti VIII. Sed in omni oratione Umentote, em m. laudare senectutem, quae finidamentis adolescentiae constituta sit ex quo id essicitur, quod ego magno quondam cum assensu onMihin ἐμxi: Miseram esse senectutem, quae se oratione Men re non cant, non rugae repente auctoritatem arripere possunt; sed honest a superior aetas fructus capit auctoritatis extremos. Haec enim ipsa sunt honorabilia, quae videntur levia atque comminua, salutari, appeti, decedi assumi, deduci, reduci, consuli quae di apud nos .in aliis civitatibus, ut quaeque olim morat rata vim Iogentissime observantur Lysindrum Lasedaemonium πι- modo mentionem feci, dicere aiunt solitum, Lacedaemone es honestissimum domicilium senectutis nusqu- enim tantum disturtur aetati, nusquam est senectus honoratior quin etiam mera proditum est, cum Athenis, ludis, quidam ita ominam grandis 15 natu venisset, in magno consessu locum ei a suis civibus nus amdatum cum autem ad Lacedaemonios accessisset, qua, - lema essent, certo in loco consederant, consurrexisse omne is senem
illum fessum meepisse quibus clima cuncto consessu plausis esset multiplex datus, dixisse ex iis quendam, Actaenienses stare quae
20recta essent, sed facere nolle. ulta in nostro conagros clara, sed hoc, de quo agimus, imprimis, quod ut quisque aetate -- cedit, ita sententiae principatum tenet; neque s in hon- tecedentibus, sed iis etiam, qui ciun imperio sunt, majores natu augures anteponuntur Quae sunt igitur voluptates corpori cum
25 auctoritatis praemiis comparandae quibus qui pendide usi sunt, si mihi videntur fabulam aetatis peregisse, nec tanqu- ine e citati histriones, in extremo actu corrui . At sua morosi, anxii, iracundi, dissiciles senes, si quaerimuri etiam avari: sed haec morum vitia sunt, non senectutis morosita tamen 305 ea vitia, quae dixi, habent aliquid excusationis, non illius quia dem justae, sed quae probari posse videatur commini, putant, despici, illudi praeterea in fragili corpore odiosa omnis inrufio est quae tamen omnia dulciora sunt mmoribus bonis Wartibus: idque tum in vita, tum in scena intelligi potest ex iis fratribu 35 qui in Adelphis sunt quanta in altero duritas, in altero eo tral
Sic se res habet ut enim non omne vinum, sic non ramis aetas vetustate coacescit severitatem in senectute probo, sed eam, sicut alia, modicam acerbitatem nullo modo avaritia vero senilia masibi velit, non intelligo potest enim quidquam esse altariam 60quam, quo minus viae restat, eo plus viatici quaereret
560쪽
mta Quarta restat causa, quae maxime angere atque solici liam tu re nostram aetatem Videtur, appropinquatio mortis, quae eert a senectute non potest longe abesse. miserum senem, qui mortem contemnendam esse in tam longa aetate non videriti quae aut plan negligenda est, i omnino extinguit animum; aut etiam optanda, si aliquo eum doducit, ubi sit futurus pete nus Atqui tertium certe nihil inveniri potest Quid igitur timeam, si aut non miser post mortem, aut beatus etiam futurus sum quanquam quisest tam stultus, quamvis sit adolescens, cui sit exploratum, se ad vesperem esse victurum quin etiam aetas Io illa muho plures qui m nostra mortis casus habet facilius in o hos incidunt adolescentes; gravius aegrotant tristius curantur: itaque pauci veniunt ad senectutem quod ni ita accideret, melius prudentius viveretur mens enim, ratio, consilium in senibus est; qui si nulli fuissent, nullae omnino civitates essent. Is Sed redeo ad mortem impendentem: quod allud est crimen s nectutis, chm illud uideatis cum adolescentia esse commune Sensi
ego eism in optimo filio meo, tum in expectatis ad amplissimam dignitat- fratribus tuis, Scipio, omni aetati mortem esseeoniniunem. At sperat adolescena, diu se victurum; quod spe-20rare idem senex non potest. Insipienter sperat: quid enim stultius quam incerta pro certis habere, falsa pro veris Senex nequod speret quidem habet. At est eo meliore conditione quam adolescens, cum id, quod ille sperat, hic jam consecutus est Ille vula diu vivere hie diu vixit. Quanqukm, o dii boni quid 23 est in hominis vita diu tra enim supremum tempus expectemus
Tartessiorum aegis etatem fuit enim, ut scriptum video, Nganthonius quidam Gadibus, qui octoginta regnavit annos, emtum ti viginti vixit. Sed mihi ne diutumum quidem quidquam
videtur, in quo est aliquid extremum cum enim id advenit, tunc Ioillud, quod praeteriit, Ruxit tantum remanet, quod virtute 8c recte factis consecutus sis: hori quidem cedunt, Se dies,in me
se I anni nec praeteritum tempus unquam revertitur, nec quid
sequatur sciri potest quod cuique temporis ad vivendum datur, eo debet esse cenitentus neque enim histrioni, ut placeat, peragendasse fabula modsi in quocumque fuerit actu, probetur; neque s pienti usque ad plaudis vivendum breve enim tempus aetatis satis est longum ad sene honesmque vivendum; sin processeris longius, non reis dolendum est, quam agricolae dolent, praeterita emitemporis sum itate, testatem autumnumque venisse ver enim, Metanquin adolescentia, fgnificat, ostenditque fructus futuros; r liqua tempora demetendis fructibus & percipiendis accommodata sunt Buctus autem senectutis est, ut saepe dixi, ante partorumheriorum memoria & copia. omnia veris, quae secundelm at
aam fiunt, sunt habenda in b.nis quid est autem tam secundum 65