Deliciae eruditorum seu Veterum anekdotōn opusculorum collectanea Io. Lamius collegit, illustravit, edidit 12

201쪽

ratione non secus ae decet, utatur . Ιἀquum magnificis rebus magnificentiae Congruat, quae nec artem superfuere , nec a ratione deficere sinat, non artem

illam, sed virtutem praedicabimus , qua Cosmus, uti omnes nostri temporis antecellit , ita ingentiores ceteris structuras Ornatioresque facere, ab ea ut ita dixerint impulsus, & adductus est, & pecunias arti ut faceret administrare. Idcirco Cicero magnificentiam egregie definivit esse rerum magnarum & eXcelsarum cum animi quadam ampla & splendida propositione cogitationem atque administrationem , ut cogitatio intentioni, administratio sumti. hiis correspondeat. Ecce quo pacto , non inter opifices Cosmum, verum exceIlentis simos homines , quin super eos , censero possimus di debeamus. Addamus ad lavindem . Μulti namque sunt opulentissimi homines, & auro quam resertissimi, qui

tamen nimio divitiarum amore detentidi avaritiae vinculis colligati, nil umquam, ne dixerim magnificum effecere, sed nec etiam liberale. At Cosmus opulentus , copiosus , Iocuples, fortunatus nullam aliam ob rem, nisi ut Iiberalitati di magnificentiae studeat, divitias possidere videtur. Quod quidem quanto in paucioribus hominibus invenitur, tanto eum iI

202쪽

lustriorem reddit , & maiori Iaude dignum, quum omnia rara praeclara cenisseantur . Hanc ob rem Cicero, Μacrobius, aliique nonnulli, magnificentiam cum fortitudine plurimum convenire voluere.

Nam ipsa, quemadmodum fortitudo, circa arduum difficileque versatur , illa pecuniarum, haec periculorum . Reliqui praeterea mortales doctissimorum & sanctim. morum hominum adhortatione ab avari. tia vix ad liberalitatem solvuntur ; hic vero suapte minime liberalitate conten tus , die nocteque magnificentiae studet,& numquam sibi bene esse videtur , nisi quum de ea vel cogitat, vel eloquitur . Hoc quum apud exteras etiam nationes fama detulerit , ad eum multi visendum , perinde ad miraculum quoddam , diversis locis accurrunt, di Urbem tantam ingre si si aliud praeter urbem quaeritant, sicuti

de illis legitur, qui Livii visendi gratia

Romam perrexere. DeIr. O me infelicem, qui mediocri fortuna donatus magnificentiae virtuti studere non potero . Non enim, sententia tua , nisi cum divitibus immoratur . Male profecto cum indigis actum est, qui velint nolint, hac Virtute careant, Opus est . Din. Quum inter nos sit de tanta virtute contentio , nolo te diutius his in tenebris demorari, ut eXi-

203쪽

stimes pauperes hanc virtutem adsequi non posse. Ideo quoad eius fieri poterit

enitar, ut Iumen videas. Primariam & excellentiorem cuiusque - virtutis operationem esse interiorem electionem , & Philosophorum & Theologorum schola confitetur, qua quidem interveniente absque exteriori fortuna quispiam virtuosus &habetur, & est. Igitur & pauper magnificus , ct aegrotus fortis esse potest non

ergo, ut tuis verbis utar, cum indigis ma- Ie actum est. Ceterum ut ad exteriores Virtutum operationes exeamus. fortunae

bona perinde atque instrumenta quaedam nobis necessaria sunt: quae quoniam Cosmo, quantum ad magnificentiam attinet, Minificentissime collata sint, sempiterna illum laude dignum existimabimus , qui illis utatur , ut decet. Deir. Vel in hoc saltem cum pauperibus male actum erit, quod illis ad magnificentiam instrumenta desint; Cosmo vero quam cumulatissime sint. Tim. Pauperum animus tanta magnificentiae cupiditate teneri posset, quamquam illis fragilia bona haec deessent, ut mirum non esset,quum hinc in coelum emi

grassent , si excellentiori quam quibus

concessa essent, corona donarentur, quum Deus optimus maXimus voluntatem de

eo bene meritam magis quam eas, qua.

204쪽

extra nos sunt, operationes intueatur &velit. Deir. Age nunc . Esto eadem in utrisque voluntatis altitudo & excellentia sit, iam non erit dubitandum quin beatior futurus exsistat qui & voluntate& opere Iaborarit, quam qui sola voluntate ductus est. Dim. Fateor; non tamen

deest indigenti , quin aliis & innumera bilibus quidem modis eamdem sibi gloriam adipisci possit, modo sitis , ceu Cosmus ,

instrumentis utatur. Fortis enim ess poterit in laboribus subeundis ut decet , atque periculis . Temperans in praetermittendis voluptatibus . Prudens in bonorum malorumque delectu . Iustus in suo cuique tribuendo. In aliis itidem quamvis absque huiusmodi exterioribus adminiculis & sola electione beata vita, ut dixi , possit exsistere . Detr. Mihi admodum gaudeo hodierna die te adiisse, a quo ocmulta de magnificentia didici, & cuius

disputatione, mutata sententia non mediocris Cosmi laudator futurus sim , eu in hanc diem detraxi obcaecatus invidia Urim. Tibi gratulor quod oculos aperueFiS, quod errorem depuleris , quod diu mihi, non restiteris. Etenim fuerit impudens , qui diutius virtuti repugnet. Deir. Po

steaquam ultro citroque de hac virtute sumus eloquuti, te oratum velim ut mi'

205쪽

I66hi vel in uno non desis, in quo saepius haesitavi. Tm. Nihil mihi gratius , quam

tibi hac in re fore vel voluptati vel fructui. Deir. Agis, ut soles. Veniam ad rem. In sacris literis legitur, magnificum virum esse in sanctificatione Dei. HOC equidem numquam intelligere potui . Nam si quempiam magnificum ex hac sententia esse sanctum intellexero, absurdum id mihi videtur , quum aliis sceleribus

irretitus esse possit; sin negavero, longe absurdius , quum sacrarum litterarum sententiis, quae ex divina officina emanarunt , acquiescamus oportet. n. Dignus es sane cui satisfaciam; quum tandem ut video cupidus huiusce virtutis intelligendae sis . Μagnificentiam quod magnifica faciat, superius dictam esse monstravimus. Omnia autem opera a quovis incepta in finem aliquem referantur Ο- portet. Ast nullus humanarum operatio num finis excellentior, nullus gloriosior

honore divino . Idcirco Aristoteles eos sumtus, qui ad divina sacrificia pertinerent , reliquis honorabiliores esse in Ethi. cis adseveravit. Magnificus igitur in Dei sanctificatione perhibetur, & magnificentia sanctitati coniungitur , cum illius opera ad religionem & sanctitatem in primis

excogitentur, inchoentur, elaborenturo

i. . : . . Hanc

206쪽

Hane ob rem vere magnificus Cosmus noster & existimari debet & praedicari, quod illius omnes cogitationes de studia potissimum in excitandis aedibus & Religio sorum Monasteriis versata sint, in diesque versentur . Cuius quidem rei nedum testis est Florentia , in qua nullus quasi servorum Christi locus sine Ccismi pecu, niis exstructus est . Verum S testis est ipsa Ierusalem , ubi Christus noster maximus

in cruce universo orbi pependit. Isthue enim ad instaurandas aedes quasdam &exornandas, superiori tempestate magnum auri pondus omni cura studioque dimisit. Audita etiam tantae magnificentiae fama ex Gallia , licet divitiarum sit parens , ad hunc hominem nonnulli convenere ut ab eo exorata pecunia eorum in patria templum quoddam exaedificarent. Deir. Accurate mihi, & magna cum Cosmi laude satisfecisti. Tim. Addam ad cumulum . Audivi enim saepe numero dicere solitum, si ab Deo sibi daretur optio peteret quid vellet: non petiturum se nisi ut quum parum sibi vitae supersit, tantum temporis adderetur , quantum ad eas Ecclesias, & pia loca, quae cuperet, eXcitanda sat esset. Quae nimirum voX , quod desiderium est viri vere magnifici l Deir. Est sane e & utinam tam sanctae cupidi-

207쪽

tati mos geratur. Nim. Si longius de Cosmi laudibus intelligere cupis, edicito. Libens enim id agam, quia tanti viri magna

cum voluptate memoriam usurpo . Deir. Cuperem equidem : verum ne tibi aegrotanti molestus sim mihi ipsi interrogandi finem imponam. Opportuniori tempore te adibo. Nunc vale, & pedem tuum diligenter cura. Tim. valeas & tu; ac in Cosmi nostri benemerentis dilectione de laude persevera.

FINIT FELICITER.

208쪽

RIcordo eome a di primo di Sette mis. bre entro ali' Ufligio det Sig. Gio- vanni di Matteo dello Scelio , Donatodi Cristolano Sannini , Carlo di Lapo Corsi, Iacopo Berling hieri , Mariotio di Mess. Niccolo Baldovinerti, Bartolom meo di Bartolommeo Spini, Bernardo di Vieri Guad agni Gonsaloniere di LGiustigia , e Berto di Messer Marco di Cenni Albem

gaiore; e quando furono traiti s comin- Cio a mormorare, che at tempo loro siserebbe novita nella Terra ; e summiscritto in Mugello dove era stato ptu me si per levarmi dalle conte se , e divisioni,chri erano nella Citta , ch' io tornassi , ecosi tornat a di q. It di medesimo visitati l Gonsaloniere , e gli altri , come inseme Giovanni dello Scelio , i I iuuale reputava molto amico , ed erami obbligato , e iI simile degli altri; e dicendo lo-- quello si diceva , ei prestamente tuitido negarono, e che iussi dr inon animo,

209쪽

avevano trovata . ordinarono a' s. una

Pratica d ' otio Cittadini, due per quartieri, dicendo volevano con il configliodi questi fare ogni loro deliberagione , emrono questi, Messer Giovanni Guicciar

dovessino fare novita , pure avendo da loro quello aveva, e reputandoli amici, non vi prestassi fede . Segui che a di . la mattina solio colore di volere Iade ita Pratica, mandarono per me, e giunisto in Palazgo trovai la maggior parte de compagni, e stando i a ragionare, doPObuo no sparto mi su comandato per Parte de Signori, che io andassim di sopra,e dat Capitano de' Fanti fui messo it una Camera, che si clita ma la Barberia , e fui serrato dentro; e sentendosi, tutela la Terra si sollevo . It di fecero comsiglio de' Richiesti , e per lo Gon salonieri se det to , ehe quello avevano satiodi ritenermi, era per buona cagione, cinme altra volta serebia Iono nolo ; e chedi questo non volevano consigito , e li

210쪽

te sei fave mi confinarono a Padova peruri anno. Falta questa agione se subito avulsato Loreneto mio fratello. cli' erain Mugello, e Averardo mio cugino , ch era a Pisa , e cost fu fatio intendere a Niccolo da Tolentino Capitano di Guerra det Comune , ch' era molto mio amico . Lorengo venne ii di medesimo in

FirenZe , e mandarono i Signori per Iut cheandasse a Palazzo, gli fit significato ilperche , subito si parti, e ri tornossi alTrebbio. Averardo si parti da Pisa presto,

che avevano dato ordine farto pigliarela , e cost se ci avessero pressi tuiti atre, cincessero male arrivare . Niccolo daTojentino sentito it caso a di 8. venneis mattina con tu ita la sua Compagnia alta Lastra , e con animo di fare novitanella Terra , perchὸ io iussi lasciato ; ecosi subito che si senti it caso nel P Alpe di Romagna , e di pili altri tuophi ,

ven ne a Loren Zo gran quantita di fanti. Fu consortato it Capitano, e cost Loren-Zo a non fare novita, che poteva essercagione di farmi fare novita nella perissona , e cost sectono; e benche chi coniasglio questo sussino parenti, e amici , ea buon fine, non fu buono cons glio pperet,E se si iussino falli innanai , ero ii