Christophori Forstneri In 16 libros Annalium, quatenus extant C. Cornelii Taciti notæ politicæ

461쪽

36 NOTAE POLITICAE onesve ct vulgus militum industria, Acentia, per virtutes,per voluptates, ut cuique ιngenium, adsumebantur. ι. histor, Ego;ut industriam, tertiam,viigilantem semper &intentum rebus animum probo,ita, istam virtutum de vitiorum lcallidam mixturam tanquam Christianae pietati & honestati civili adversam non laudem,sed vituperium, imop nam mereri arbitror. Certe Deus, cui lsimplices e sincera c e placent,non im

punitam sinet. Somnum O inertiam magis ostenta bat. Quod sub tyranni, cui omnis mygna virtus formidabilis est, imperio σmnino necessarium est. Tunc enim v

retia pro sapientia habetur. L. Brutus assectar mentis vitium simulavit Lir. Domitianus simplicitatis ac modestia imagine studium literarum &amorcissi carminum simulavit,quo Titi fratris a

mulationi subtraheretur. Inc. 4 h

Mahumetes Tertius Turcarum Impcrator,cum rivatus adhuc degeret oi

462쪽

AD CORNEL. TALIT. 637 arrogantiam & ferocitatem, patris animum tanta suspicione pupugit, ut is filium e medio quavis ratione tollere constitueret. Cujus rei clim a matre Mahumetes certior faeciis esset, adeo vitae institutum seu mutavit, seu mutasse simulavit, ut venereis immersiis voluptatibus nullius magnae cogitationis capax amplius videretur. Ita a patre sumspicionem, a se periculum abegit. Laz. perant an Othom.)Fato potentia raro simpiternar an sat

as capit aut illos cum omnia tribuerunt,

aut hos cum iam nihil reliquum est, quod capiant.J Ut rutilans fulguris nidius,

quamuis cum fragore tonitruum uno eodem que momento nubes perrum pat,prius tamen oculos ferit, quam tonitru audiatur: & ut ante sanguis quam hiatus vulneris cernitur:ita apud Reges delati plerumque ante ruunt, quam seruere sentiant. Ignis amoris regii plurimos in Tmeres redegit. Causas & remedia adeo praecipitis mali indagare operae

463쪽

438 NOTAE POLITICAE pretium cae Prima est instabilis Foditunae genus, nunquam constanti beneficio quenquam dignatus : fato poFentia raro sempiterna.II. Altera est levis Principum,& vel nullo ves levi fundamento nixa , atque temere plerumque in hos aut illos propendens inclinatio :quae cum fervet maxime , nescio quo fato nunquam tepida plerumque in frigidissima pristinae gratiae oblivione desinit.NamReges si verum loqui licet, pud quos semper aliqui nimiu possunt, fere mutabili amandi dulcedine feruntur in diversa. Casii amicitias auspica tur,taedio deponunt e dc nova familiaritate reficiunt animum in veteris consiletudinis nausea fastidientem. Quidaex iis,ut in morbis ex calore in contra rium frigus rapti finem amoris odium saciunt,intepestivis affectibus seper captivi aut crudeles.Modestiores sui, qui contenti stiperducere neglectis sed noviolatis prioribus,novos amores; tameindignatione, ambitu, rixis regiam s

464쪽

, ri

1 AD CORNEL. TACIT. 639am implent. Diutius quidem sed non tutius aut fidelius amant, qui ad negotia & sublimitatem curarum caligare se conscii, admovent oneri quem potissumum putant, nec res magis quam seipsos ci tradunt; tristissimo sepe fato: quia vix sapientius eligere, qui se regat, qu am scipsos regere norunt. Caeterum non amare modo hunc solent, sed voxeri,suspicere,timere objurgatem: donec iste oblitus se precario regnare ty rannidem nimis intcdcrit; aut ipse Rex eodem errore ingenii nescientis libertatem,sium mirari inceperit I o. Barc

1. Arg.) Inde si Princeps ita facilis sit,&

quocunque se applicet, ut brevi ita coeca & vehementi amicitia incumbat, qui ab eo amantur , memores inundari se altissimo adtu, sed in suum Oceanum statim redituro, quam avidissimis pectoribus de illa felicitate bibere solent. Neq;enim lassam hunc amore flagitatis muneribus timet qui etianis tepestiva celeritate excipitur,ut vina aetate no se re

465쪽

rentia,inutili veterno consenescit IO. 2Iarcian Ionisv - Sanu opulentissiniae venationis genus est explorare intimos Regum motus, eosque vel vera vel ficta imitatione exprimere. Ita C-nim natura comparatum est, ut qui

bus quisque studiis capitur, ea in illis met.Infinita dulcedine ligata est ab omni parie gratia inde nata.Sed non durabilior illa est,primi veris floribus,qui quanquam varia & discolori amoenitate intuentium oculos & animos rapi ant,tamen mox decidunt, & hominum caeterorumque animantium pedibus calcantur. Nam ut haut facile duos invenias homines, qui per omnia eadem velint,sentiantque: ita studia, moresque hominum tempore, consuetudiane, nuna mutantur,atque adeo saepe 'in contrarium transcunt. Porro ubi ex

eo aliquis amatur,quod aulicis flagitiis& inclinationibus Principis minittrum

si praebet; accidit plerumque, ut levi post admissum scelus gratia, dein gra

466쪽

AD CORNEL. TACIT. qqij: viore odio sit.Nam graviorum facis ta rum ministri quasi exprobrantes adspici

Principes, quamvis id semper velint, et quo eos licentia, quo cupiditas vocat,r postremo tamen ad honestum vel invias tirespcctant publica civium fama, pudefacti suum peccatum sua flagitia ini Co puniunt, qui turpibus ministerila mollivit viam, quam ad vitia ducentem, Obsitamque infamia pudor prohibebat

cxperiri. Quanquam autem Principit m inclinationes, tanquam nullis cohibitae, poenis, varie sint, praecipuae tamen & i communiores sunt, Amor, Crudelitas, , Avaritia. Amor, ut asse rinim veher mentissimus, ita levissimus est & quam, maxime inconstans. Ut inde qui se so- cios,testesque &ministros istis obscoe- nitatibus praebent de gratiae diuturnii late male securi esse possint. Crudelii tatis ministri ut exprobrantes a P in-s cipibus adspiciuntur,adeoq; haud raroi omnis sevitiae infamia in hos exonera-

467쪽

α NOTAE POLITICAE tur; quod Remiri Orci, Antonii Pere-zii, Cn. Pisonis exemplo alibi demonstravimus. Avaritia,quamvis cum annis crescat; tamen magistros istos excoriandi populos non tam amare , quam

quod tibi utiles sciunt, illis utuntur Principes;quos oblatis in eam operam recentibus, affigere postmodum se-lant. Quemadmodum VespasianusPr curatoru rapacissimu quemq;ad amplia ora ossicia ex industria solitus est promovere; quo locupletiores mox condemnaret; quibHs quidem vulgo pro spongiis dicebatur uti, quod quasi sc-cos madefaceret,&exprimeret humentes. Suetonan Vs. Et cum frequentis simae sint populorum ob tributorum Dcerbitatem avaritiamque Principum rebelliones, non est accommodati ratio sedandi illas,quam si Levientipopulo isti exactionum tributorumque novorum inventores objiciantur. ULPraeterea apud infensum virtuti& gloriar suorum Principem certissima cxitii

468쪽

ΑD CORNEL. TACIT. 6 3 di exitii causa est ipsa virtus.Nihil enim it a te magis metuit quam qua destituitur, , virtutem.Hec illi vultusGorgonei tori vitas est Hinc illa Neronis, apud Senec in Octa )vox;quicquid excelsum est, et cadat.Nobilitas, opes, omissi gestiques honores pro crimine sunt Vac. I.bist.)sinistra erga eminentes interpretatio; nec minus periculum ex magna fama quam ex mala: Tac.in agr. & ex nulla ε re major securitas,quam inertia. Tae. in . r. Apud unumTacitum innume- 1 ra sunt illorum exempla, quibus nonis crimen ussu, aut querela laesii cujusqua, α sed virtus,gloria, Amiliae claritudo, &as multa militaris fama exitio fuerunt Jua 'lianum quoqueCaesarem invisi Com stantio reddiderunt quasi per benevo, lentiam ab invidis ac malevolis jactatae

469쪽

NOTAE POLITICAE extat apud Nicetam Choniaten quarto annalium. Assyriorum Rex ille, cum

quo Cyrus major bellum gessit, &mem apud Danielem Vatem Baldasi rem vocari opinor, Gobriae Satrapae filium hasta transfixit, non aliam ob causam, quam quod in venatione u sum & leonem certo ictu percusserat,

cum regis jaculum aberrastet, Xen pho'. 4. Drop. Idem alterius cujusdam purpurati filio testiculos eximi jussi :quod regia pellex illum inter egregia

pulchritudinis exempla censuerat, ferticemque fore dixerat,quam ille conjurgem habiturus csset. Xenophon. s. Crνη . Et sane hoc omnibus Principibus ingenium, haec natura, ut se potiorem haut aequo animo ferant. Hadrianus Imperator, quamvis esset oratione &versu promptissimus omniumque arti um peritissimus: tamen illarum professores sempor ut doctior risit; contem sit,obtrivit. Spartio an Hadriand Va lentinianus eruditos omnes odio per

470쪽

AD CORNEL. TACIT. 44ssequebatur,& divites & nobiles,& fortibus detrahebat: ut solus videretur egregiis artibus eminere. Ammian. Marce o. Ludovicus de Sylva vir erat prudentissimus, & Emanueli LumtaniaeRegi in paucis charus.Illum Rex, cum a Pontifice venissent, literae latinuquam elegantissime scriptae,responsum componere jussit;se quoque affectabat gloriam bene scribendi idem tentati rum. Ludovicus, quanquam invitissimus cum Rege suo descientiae principatu contenderet;necessitati tamen paruit, &scriptum a se responsiim postero mane Regi, qui & ipse idem conatus erat,tradidit. Rex ut vidit illud legitque, convictus suo elegantius esse , responsi loco ad Pontificem mitti mandavit, suppresso nec ostense cuiqvam sui ingenii conatu. Ludovici ta-mcn vehementissimis precibus dedit, ut inspicere liceret; qui exiens aula, nunquam eo reversurus, domum festinus perrexit; qVanquam meridies es.