Scipionis Gentilis ... De coniurationibus libri duo. Ad Christianiss. Henricum 4. Francorum regem. Cum indice locupletissimo

51쪽

3 r C P N i v n. A T r o u. ueniat. Nec alia ratione postis Ambrosium interpretati aut tueri aduersiis Iudaeoru querelam, linincensam sibi a Christianis basilica restitui petebat meritissimo ut videtur, ait. n. Ambrosius epistola xx r x. At certe sitare gentium agerem, dicerem quantas Basilicas ludaei teporq imperii Iuliani incenderint. Romana vero ideo adieci. quia id Romanorum proprium institutu ac ritum cise aiunt, voluntatem pro scelere ducere ac punire: ut testatur Seruius in illum Virgilii locum lib. vi. usi omnes immane nefaου, auser 'epotiti. Et Rhodiorurn legati in ipsis senatu Romano haeis velut exprobrarunt,cum dicerunt teste Liuio, Neque moribus,neque legibus vllius ciuitatis ita comparatum esse,ut si quis vellet inimicum suum perire, si nihil fecit quo id fiat, capitis damnetu Quam rem pluribus verbis eorum patronus e cutus est in eodem Senatu Cato in ea oratione, quae inscripta erat pro Rhodiensibus. Plura hanc rem pertinetia ex ea refert & elegantissimi A. Gellius lib. vi i. Noel . Attic. cap. iii. eaque ab adcusatione Tyronis, Ciceronis liberti,vindicat. Caeterum superior illa sententia duobus modis temperanda esst: quantum quidem haec comprehendi regula p0ssunt: nam minutissimas inpie tiaeque inanissimas nostrorum distinctiones qui probet Θ in quibus penescias discernere,quaesit

regula, quae exceptio. Videatur Sal cetus adi h qui cum telo. C. ad L. CorneL descar. & vulo omnes ad i. si quis non dicam rapere. C. de epis

&cler. Primum igitur temperamentum est,ut lo cum non habeat ea sententia in nuda voluntate

simpliciq; cogitati ne, cuius merito dicitur nulla

52쪽

. L 1 A h I. 3 raminiae . nile poena iure ciuili: l. cogitationis. D. de podia, lassi, i Neq; enim lucis cons illi probat liud Poetarum litui pa intra se tacitum qui cogitat et um3 iis . Facti crimeu habet. Itein

ili, i

P rima est haec ostiis quod e

dice nemo nocens abso ritur ,- - -

Nec Philosophoria tenues illas, &enucleatas voluntatuminrebus issicitis reprehensiones,& dii 43urationes, ut Gellii verbis utar: nec Theologorum etiam sententias de peccato. & iure diuino; uo puniriai ut etiam tacita & occulta cogitationum. ex quo siunt, exempli gratia, illa Diui Hila iii Pictaiientium Epi co 1 in P Hai. I viii. Viros aurem sanguinum non solum admissa cardes, sed etiam cogitata consumat. & in Psalm. I v. Nec

sus cit non egisse aliquid impiurn, si nacte cogita Thar impietas. Sed neque ipsi Theologi, ut existi fora: mo, hoc ita impliciter intelligulit, ut quae uis co- sitario sceseris sit peccatum quaevis etiam concu-Γina viscentia, sed adsensus adeatis. δί labes etatio a te Nimi nam quis orolitam caudex qui fqrmosissimaicat Visa vir ine non comoueatur e a de rem emise oh Dinae aliquid legere apud cruditi stimu Valesi in in Philippi Hispan. regis ni edicunt in libro de sacra Philosophia dc niuic in excerptis meis ex Operibus D. Hieronymi illud reperio lib. vi. c. XV II1: comment. iii Eiechielem : Deus igitur, inquit, primos & secundos stimulos cogitationum, quas vocant sine quibus nullus horni olimGile potest, nequaquam punit: sed si cogitari qHis facere decreuerit, aut ipsa quae fecerit, nό'it a Crit corrigere poenitetia. Haec ille diuinitus. Adi ruriscos illos uoitros redeo, veros harum rerum,

53쪽

36 DE CON iv RAT io N. quae in hac vita punienda sunt, aestimatores acidices.Igitur si cogitatio & voluntas actu aliquen externum adsumpserit, ita ut conatus ad facinus potius dici debeat, quam voluntas, id etiam iura ciuilia puniunt, quamuis hon semper ordinaria opoena, quae sceleri constituta est , sed plerum quis mitiori aliqua,ut reci e & magno consensu docet iuris ciuilis interpretes, teste Iulio Claro libr. v.

chio lib. 1 i. de Arbitrar. Iudic. Quaest. casia . Idque in potestate iudicis semper este, non incessitate dicebat Baldus , quod dii hum perpetuo cordi tenendum Salycetus eodem loco ait, alle gata l. aut fael a *.euentus. D. de poen. Atque ita ad aequitatem illam iuris gentium, de qua supra demonstraui, quodammodo reditum est, quam etiam Cicero indicat in Verrin. 1 1 i. ubi de Verre legato Dolabellae, magnum scelus Lampsci auso scribit: Caeterum, inquit, quoniam n perfecisset, quod conatus esset: & caetera. Al terum temperamentum est, quod haec iuris ci uilis & huius legis , quam exponimus , senten tia fere locum habet in grauioribus delictis, quae naturali&ciuili iure damnantur, ut ii deni Doetores magno consensi cc uiacius in Obs uationibus docet non in leuioribus. Utrumq;. temperamentum mihi videtur Paullus in illa no

bili ieritentia esse complexus, de S C. Liboniano . agens Si ei seruo. qui bona fide seruit, aliquid adscripsit; quod ad cogitationem animi nocens es quia ei adscribit, quem sium putat: sed quoniani neque legatum neque haereditas bonae fidei pos sessori acquiritur,dicamus eum poenae eximenda

esse.

54쪽

L I B E R. I. 37 impuberem.*. .D. ad L. Cornel. te falsubii ritu am vides cogitationem animi dici, luς nuda non est, nec intra fines animi stetit, sed ad con

tum factumque progressa est, ad legati, inquam, adscriptiqnem;licet effectus,id est, lucrum no sit secutum,vetante iure legatum bonae fidei posses

sori quaeri quo ille tame quaeri sibi putabat. Nocens igitur es. merito ob id dicitur, nec tame puniendus , quia & frustratus suo voto est, & deliquitin re leuiori de iure tantu ciuili,hoc est, SCto Liboniano inter icta, neque interdicta propter se, quod aliqua turpitudo esset sibi legatum a te- l statore relictum adscribere, sed ad euitandas fraudes, ne quis etiam non relictum sibi adseriberet. ilpa igitur adest, in adscribente ei, quem sium

Putat:sed poena non adest.& ita prudeter Roma pus stoicus, quales fuisse Iurisconsultos veteres plerosque accepimus. Seneca lib. II . de Traquili. animi cap. O. Omnia scelera,inquit,&ante es sectum operis, quantum culpae satis est, perfecta sunt culpae dixit,non poenae: quia sciebat non pi nisi iure ciuili. His ita explicatis intelligere dei,

mus,neutrum horum temperamelorum in proposito nostro locum habere, ideoque recte Impera rores ea sententia, luam supra posuimus usos esse. Primum, quia facinus, de quo agimus, nons tum est ex grauioribus aliquod, sed omniti grauissimum & atrocissimum: deinde quia non nuda cogitatio hic punitur, sed ea quae ad decretum

animi excςssit,& ad externa qua dam. Coniuratio enim per nerum naturam state intra fines co- tationis non potest,cum requirat ad minimum

f. neque enita ecum quisquam dici potest

55쪽

coniiurare nisi ut in fabulis ille apud Plautum,qui suum cor, suum animum sibi cbnsiliarium & ,enatum esse dicit. illud propter grauitatem scele- vis, propterque reipub, periculum ac pes V in hoc ςrimine praecipuum est fortasse, quod etiam pri malentamenta, accolloquia pro crimine ipso M. habenda sint dc punienda. Est enim hic, quod ii nullo alio delicto quantumuis maximi facile iς perias: praesertim si in Principis, vitam', in qua sa' illas omnium periclitatur,vel patriae exitium,inita sit coniuratio ad quale sit ex Catonis malo, quarii meis verbis intelligi. Sic enim ille summus vir in

oratione, luaria aduersus coniuratos Catilinarios

in Senatu habuit apud Salustium loquitur: Nam caetera maleficia tum persequare, ubi facta sunt. 3Hoc nisi pro ideris,ne adcidat,ubi euenerit,iudi ci frustra implores. Capta vi be nihil fit reliq victis. Quam pulcherrimam sententiam vel Ca

- άτων α . Credo hunc illum Lycurgum se de quo Cicero in Bruto scribit, Adcusatione factitauit ut A benis Lysurgus. Mulias eiusdes a latine redditas sententias reperias in libris veterum Rhetorum, in ter quas & Vnam Obseruatii, quam itidem mihi Salustius imitatus videtur. eam sic Rutilius Lupus lib. i . de Piguris senten. referti. Luius onynes ςorro istartes d nequiti in sunt

56쪽

LIBER I. 'appositissimae oculi ad petulantem lasciuia, mini ius ad rapinam,venter ad auiditate virilis naturae

mem bra, quae non possumus boneste appellare, ad omne genus corruptelae,pes ad fiagam: prorsus ut aut ex hoc vitia aut ipse ex vitiis ori A videatur. sic Salustius in Declamatione in Ciceroner Cuius nulla pars corporis a turpitudine vacati lilia sua vana,manus rapacissime, gialaimines pedes. fugaces: quae honei e nominari non possunt, in f honestiis ina. Sed ut ad sententiana illam priorena Catonis redeam, hoc perduellionis crimen exci- P ere A. Gellius debebat in illa sita disputatione ad 'versas Tyronem, qua Catonem Cens brium hi ius Praetorii auum defendit, vitaeq; humanae ne

gotia non eme similia pugnae gladiatoriae dicit, in qua b c proposita sors est,aut occidere si occupauerit, aut occubere, si cessauerit. Hic enim, ut diaximus, praeoccupandum semper est,ne postea nosit ulciscendi facultas. aeratio si cosiderata fi isset a nonnullis huius Constitutionis obtreci toribus, non ita temere in earn inuecti essent.

it Lex, quidem utpote maiesta- 'tis rem gladio erratur.

EPE mi atus sum tam simplex de nobilemor 'tis genus hac coititutione parricidis istis irrogari, cum caetera videantur plerisque ad acerbit tem conquisita. Nam ut exterina insitata, atquό exempla taceam I omae iam ab initio urbis pcon atrociores iniunctae fuerunt. Metius quadrigis

57쪽

o DE C o N i v n. A T i 0 N. mites laquζo in carcere strangulati, Seianus in Gemonias scalas praecipitatus: glii aliter,&q

dem crudelissime si quid tamen in hos potest

crudele P perierant. Constitutionibus etiam Im- perii recentibus,magia sartem a Carolo v. pro' nauigatis, atrocissimae lunt sancitae huic facinori poenae,praesertim si Princeps vel Respub. in prae lens aliquod calutis discrimen adducta sit. Sed omnes superat memorabile supplicium in eos si tutum. vi de Alba Graeca Turcis prodenda coiiauerant, quod Ant. Boniinius commemorat De cad.V.lib. I ii .rer ina Hungaricarum; simillimiam

ac geminum ei, quod de seruo Ciceronis domini sui proditore sumpsit, opinor, Attica,sive quae alia mulier. Sed retinuere Impp. Arcadius, & Hori xiv legitimam, & usitatani poenam, eoqi illa verba videtur adiecisse,utpote maiestatis reus. Qui ergo est, quod Imr. Constantinus, Ducas apri Zonaram lib. iii. Annalium ait, se τὰ

id est, se non aliter eos male tractaturum, quam ut pro mancipiis uteretur, quod iis leges liberi item adimerent. quod nostri Iuriscosulci uno verbo dicunt,seru0s poenae ficri. Hoc igitur Duca Vplebat, remissa capitis poena, quam essent pro meriti ita ut exseruis poenae, Caesaris,hoc est,suos, seruos ei liceret.nam seruus poenae qui est, is Caesaris seu fisci seruus esse ia5 potest l. si in metallum in princ. D. debis quae pro non script. Quoniam Zonarae metio faci a est, videre apud eum pauim licet sub Imperatoribus Graecis excaecationem in . usu fuisse in noc maxime crimine. in pinnana

58쪽

Lin En Lin Annalibus Gallorum a Ludovici regis quo-c a domestico scriptis, duobus locis notavi. Ideni othbr de coniuratione quada in Carolum M Uri iam ita scribit: Authores vero coniurationis vixei laesae maiestatis, par im gladio caesi,partim p tibi is suspeii ob meditatui eius tali morte mutitati sunt. In quibiis verbis agnostis verba ipsa hi icis constitutionis simul dc aequitatem ; nam & iuli ob meditatu scelus, ut hic sancitur, puniti sunt. De gladio lib. i i i. de Iurisdictione. In aliis omnibus is maiestatis leuioribus non mors, sed relegatio vel deportatio poena est arg. l. eorum. D. de poeta. & l. Metrodorum, D. eo. iunci a l. ci ius. D. ad L, Iul. maies'. s

i it Lem, senis eius omni us coma tectis.

Ut A M si filii adsint,ut mox sequitur. Abrogari igitur hac costitutione videtur l. eorum. D. ad L. Iul. maiest. in qua diserte scriptum est, bona liberis damnatorum conseruari ex decreto iust D Seueri; & tum demum fisco vindicari si nemo, et, . damnati liberorum existat. Nec refert, quod de , V t. liberto patre maiestatis damnato loquatur. nam si id in liberto Malet,quanto magis alere debet in pti libero atque ingenuo Z Imo ab his ad libertos ius productum illo Seueri decreto puto, cum de libertis dubitaretur. Arguinientum habeo, quod Tacitus libro quarto Annalium de liberis C.Silii scribit, omnia bona paterna iis r.licta, excepta I ria parte quae indici ex lege deberetur. nisi ad emetiam Principis & Senatus id referre malis, ad M. Lepidi qui id pro liberis cessierat,autia

linia ii

is allio

ollis

palliis

59쪽

, D E C o N i v K A T I o .ritatem : vel quia repetiyndarum verum crimere Silii orat, quam uis quaestione maiestatis exercitum fuerit,ut supra Tacitus dixerat. eoque perdinet quod de indicis quarta dicitur. Male cum alii. xum Alciatus in l. indicare. D. de Verb. sig. ad legem maiestatis refert. Sed quicquid sit. liberis damnatorii omni & tempore de iure in aliis crimianibus relictas saltem partes,varie tamen, certurincit,l. vlt. D. debon. damnat. l. vlt. C. cod. Dio lib. Lix. &diligentissime exponit Cuiacius lib. VI.Obseruat. xx Iii. donec Nouella lustiniani

liberis & cognatis usque ad tertiit gradum omnia xelinqui iussit, nec publicari, nimiru ubi poenam olim publicatio tacite, & a lege sequebatur sine iudicis speciali promictatione de iis tacta, ut in de-

portatione, cuius ipsum per se nomen rerum mnium spoliatio est, ut eleganter ait l. via. C.TH. De sentent passi Sed & Iustiniani illa Nouella cae cepit tamen nominatim crimen laesae inaiestatis ex quo nihil nec liberis damnati relinquitur ne dum aliis. Dico nihil : licet libertorum iura beneficio constitutionii concedi Cuiacius dicat quod non puto vorum, saltem post hac costitutionem. Nam l.iura. Iv. D. de iuri patron. quam in mento

habuit, benignissime id rLriptu esse ἱ Diuis Se uero& Antonino est. χIare cum haec constit. tio filiis perduellium achma taliaetia, antea con-

cessa,veluti partem aliquam bonorum aut si id

in hoc crimine nunquam obtinuit alia iura, pii ra, ut extraneis ita cedere possent, & ne esicht plane infatales atque intestabiles maulio magis

rapatronatus eis adempta voluit, per quae adcessionem aliquam si ii damna tum admittere

60쪽

t Linet ac L. Mi a x quod planissime vetat haec constitutio. Beni- Titiime aute quod ait d. l. iv. id apparet ex L Ii I. γ de interd.&releg ubi Alfenus,quis arculis antet eucrum vixit, nec in in inoribus crina inibus, Ox quibus scilicet ciuitas amitteretur, salua liberto- a rim iura esse liberis punitorum ait. nec repugnati v. quia post Augus itempora,cum Alfenus irit, potitit id in rari, sic, ut Gordianus Imper. in ec in dubium venire dicat, consuetu obsequiuina Liberis damnatorii debere libertos paternos pra hare fetiam. C. de obse l. patr. praest . In crimine.

igitur perduellioni , saltem pos hanc l. quisquis.1iccius ullum libertotum relictum esse perduellis . . 1 laetis existimare debemus, in eoq; S Culacium Olli,5 Contium dicendum est. Illa maior 'u sti est, an bonorum publicatio in omni crimine hia-icstatis irrogetur,an in solo perduellionis genere multi putant in hoc s0lo, id enim diserte propemodum tradit Vlpianus ad Ivlt.D. ad Leg. Iul. . Iustinianus in J interdum. Instit. de hςxed. quae ab intest. desert. Sed contra Ant. Cotius iri d. Novella Iustiniani καθοσίωσιν, non perduellionem,ut Hispander,sed maiest alis crimen ver- νri debuisse cum vetero interprete contendit,contra quem & Robertus Aurelianus stat,lib. i i. Recepi. xα ii.& Cuiacius, qui sic itidem ut Haloan- .i ster interpreta'ur id verbi,ut apparet ex fine inte 'Pret. eius Novel cxxx 1 v. Vt mil. Iudic. lic. Grae-- cum verbum Impietatem sonat, quo modo olim id crimen in Principes vocabatur omne: non solum,quod in perduellionis cauilam caderet. Dio 'in Tiberio lib. 1 v ii. Iniurias aliorum impietate-

D in im enim Inaei talis nomen id generi

tanianam

sinei de

atis

a cop