장음표시 사용
671쪽
648 mae'. VII. De Infinitate Dei,
genere esse actu infinitum : ergo non potest dari corpus naturale secundum quantitatem infinitum.
3. Tota difficultas hujus rationis consistit inexplicando , quomodo phy sice, & in re ad determinatam formam substantialem, sequantur accidentia determinata. Varis sunt modi dicendi ; qui possint videri apud interpretes Dahomae. Quibus omissis recolenda sunt quae diximus in Logica quest.F. art. I. nimirlim quod esse est ex se actitalitas illimitata, &sc solum potest limitari ab illo a quo participatur ; unde si sit aliquod esse non participatum est infinitum ;ut patet in Deo. Contingit autem quod forma participans esse , est ulterius etiam participata ab aliquo alio subjecto , quod est potentia susceptiva ejus ; sicut albedo participatur , corpore,quod est potentia ad albedinem ; unde quando talis forma participat esse , illud participat non sine ordine ad illud subjectum, a quo ulterius participatur, v. g. albedo non participatasse actu, nili ut participata , corpore , quod est potentia susceptiva albedinis. Esse in accidenti equidem est quod sit ultima actualitas
krmae accidentalis. Verum quia accidens natum est inesse, cum non sit per se subsistens, sed originatum , subjecto quod est potentia ad ipsum ; ideo ejus esse est inesse.
q. Notandum est praeterea ex D. Thom. 1. d. 8.' U. .a. I. quod determinatio rerum creatarum fit multis modis; primo per additionem diffe- gentiae , vel sormae essentialis ; & hoc modo fit determinario specifica vel generim v. g. per rationale additum animali fit determinatio animalis ad speciem hominis , dc per ly , perse, additum
672쪽
additum emi fit determinatio ejus ad substantiam ; & sic de caeteris. Secundδ fieri potest peradditionem alicujus accidentis; V. g. per qualitatem , quae cst potentia naturalis, determinatur substantia ad agendum ; ut per calorem ad calefaciendum. Tertio determinatur per receptionem ejus in alio , v. g. albedo determinatur per receptionem sui in corpore, hoc ad tale esse. In accidentibus ergo duplex est limitatio ,
stil. specifica, & haec desumitur ex propriis principiis , quibus in subjecto causantur ; ut
explicuimus tomo I. Cl p. philo uast. 6. a. .f. 2. Alia est limitatio secundum esse accidentis, &haec sumitur a corpore naturali , ut per sormam determinatam in re est recipiens, & causans esse actu ipsorum accidentium. His postis urgetur efficaciter ratio D.Thom. s. Ad formam substantialem prout dat esse corpori naturali sequuntur accidentia materialia;quia serma dat primum esse actu, quod est esse u pliciter ; accidens autem dat esse secundum
quid ; & omne simpliciter est causa ejus quod est secundum quid ; sicut Deus, qui in omni genere est simpliciter ens, omnibus aliis est causa essendi: ergo ad determinatam formam sub stantialem , prout est dans esse determinatum simpliciter actu , & in re , sequuntur determia nata accidentia secundum este actu acciden tium. Conseq. prob. corpus, seu magnitudo physice sumpta dicit materiam , & sermam cum quantitate recepta, & g existente ; alias non haberet rationem corporis naturalis ; nam ut actu, & formaliter sit corpus , debet habere trinam dimensionem ; ut sit naturale, debetaonstare materia, & Brma , quae sunt princi-- pia
673쪽
εso ae s=.VII. De Infinitate Dei,
pia entis naturalis : ergo ut sit hoc corpus naturale quod producitur actu, debet habere hanc materiam cum hac forma, dc hac quantitate recepta tanquam in subjecto , & causa : crgo secundum e se actu limitata : ergo secundum
quod quantum. Conseq. prob. hoc quod est actu non est esse illimitatum , sed est cise acta hujus formae , quae est quantitas , non absolute, sed ut tecepta, hic enim est modus corporis naturalis ; sed existentia formae accidentalis, secundum quod talis forma accidentalis habet actu recipi in subjecto est limitata, & determinata , ut supra notavimus: ergo est necessario limitata actu, Zc in re.
Itaque sta bene in hoc, quod primo producitur singulare in re dc actu , conlequenter natura communis in singulari determinata ; dum ergo producitur actu corpus naturale producitur primo hoc corpus; Sc consequenter producitur corpus : sed corpus naturale non est sine quantitate in eo recepta, ut naturale est, quia
est mobile, dc sensibile : ergo similiter producitur primo haec quantitas, seu esse hujus quantitatis , dc secundo quantitas communiS , in hac quantitate existens sed non est haec quantitas actu nisi per hoc esse, & non est hoc csse, nisi per hanc causam, δc subjectum , Sc non est hoc subjectum, seu haec causa in re, &actu, nisi per hanc formam substantialem : ergo ad determinatam formam substantialem dantem actu. dc in re esse corpori naturali determinatum physice, &actu, necessiario sequitur determinata quantitas , secundam hoe esse quan
674쪽
M alij recentiores hanc profandissimam S. D.
rationem ut inefficacem rejiciunt l, I. quia
esto esse quantitatis , sequatur ad esse substanariae finitae , solum sequitur, quod quantitas sit
finita secundum est e,non vero in ratione quantitatis. E. Quia falsuin est omne corpus habere naturaliter determinatam quantitatem ; nam
ignis sine termino crescere potest , per additionem combustibilium, ut dicitur in a.de Anim.
Nam contra primam objectionem in statur, quia esse actu quantitatis physice , & in re, non competit quantitati niti ut in subjecto , in quo caulam habet , loquendo de quantitate naturaliter sumpta : ergo si est finita , in ratione essendi physice , & in re, oportet quod physice, de in re sit illa quantitas finita in ratione quantitatis : quia in re serma aliqua non potest esse infinita , cujus esse actuale finitumst ; cum debeant esse proportionata. Itaque quidem bene stat, quod illud corpus naturale non sit infinitum secundum essentiam, etiamsist infinitum secundum magnitudinem : quia essentia sua est terminata ad aliquam speciem per formam suam substantialem,ut docet Sancti
Doch. De. eit. sed non stat quod esse proprium quantitatis sit finitum, & quod ratio quantia talis sit infinita , quia eta est actus illius Ermae , & ipsa serma , seu quantitas est potentia ad esse, seu id quod : potentiae autem infinitae,
nullatenus potest esse actus finitus, cum proportionem debeant dicere. Et profecto mirum
est , quod isti ponant quamlibet sermam este realiter indistinctam a suo eis, & quod velint quantitatem esse infinitam , & ebus esse fi- Tom. L S s
675쪽
nitum physice , & in re. Tandem, quia etiam propria ratio quantitatis sumitur per ordinem ad subjectum, ut toties dictum est ; Cum ergo illud si pliciter finitum sit in ratione radicis, dc causae ipsius quantitatis, δc effectus debeat suae causae commensurari. satis percipi nequit, quomodo stante corpore naturali finito , quantit s ad ipsius sermam sequuta infinita esse
Contra secundam obje 2 onem etiam insta-Hr, quia ignis proprie non augetur ab intrinseco, id enim quod convertitur in ignem, non ingreditur in ignem , itaut cuilibet ejus partiuniatur , & superaddatur ; sed diffunditur ignis per gener tionem formae ignis in materia aliena : & ad form*m, quae generatur, sequitur sua quantitas determina a , non equidem secundum rationem sermae speciei , 1ed individui ; quia ignis, qui accenditur in ligno qua mor palmorum , v. g. in re non habet quantitatem viginti cubitorum : sed illud quod superaddi potest, nullatenus potest esse actu infinitum : quia quolibet combustibili dato , Deus aliud addere potest : ergo etiam sub hac ratione in infinitum cathegorematice , si actu augeri nequit, sed solum syneathegorematice. Et temper restat quod ut sequitur actu, & physice quantitas ignis, ad formam substantialem ignis in hac materia habet determinationem secundum subjectionem, & eausam a qua producitur. Non itaque in igne idem accidit atque in
corporibus animatis : omnium enim animatorum quae constant in figura, & quantitate, certa est quantitas in qua salvatur forma illius speciei, & est ratio magnitudinis in maximo,
676쪽
α minimo, in qua stat & extra quam species
non salvatur : & augmentum habet termi num, qui est quantitas organorum , quae sufficit operationibus virtutum , dc potentiarum ; sed in igne augmentum interminatum est in quantitate ; tantum enim augetur quantum est cre mabile oppositum igni. Sed de hac determinatione , vel indeterminatione non procedit ratio D.Thomae, ut aliqui perperam contendant: quis enim dubitat Deum polle hominem creare , Vel producere extra eam quantitatem quam exigit forma speciei : sed de determinatione secundum ipsum esse actu in re quatenus omne accidens naturaliter existens in corpore , ab eo habet esse actu, & finitatem , seu esse finitum modo supra explicato. Secunda ratio Div. Thomae est desumpta ex II. ratione mobilitatis , seu motus naturalis, hoc pacto : Omne corpus naturale aliquem motum naturalem debet habere, ex primo caeli rext. s. sed nullum corpus infinirum potest esse naturaliter mobile: ergo implicat corpus naturale secundum magnitudinem infinitum. Prob. minor , vel moveretur motu recto, vel circulari; sed nullo ex his: ergo nullum corpus infinitum potest esse naturaliter mobile. Prob. minor,imprimis non moveretur motu recto : quod Prob. nam nihil sie movetur, nisi cum est extra locum suum , seu acquirit unum , & derelinquit alium, ut ad sensum patet ; sed tunc non possienunum derelinquere, & aliud occupare de novo, quia cum esset infinitum occuparet omnem lo-Cum ergo non posset moveri motu recto. Deinde neque circulari. Quia in motu circulari oportet , qudd una pars corporis transseratur
677쪽
6 3 4 EuφVII. De Infinitate Dei,
ad locum, in quo fuit alia pars ; sed hoc in corpore circulari , si ponatur infinitum , esse non
posset : ergo non moveretur motu circulari. Prob. min. lineae circuli a centro protractae, quanto longius protrahuntur , tanto magis distant: ergo in corpore infinito distarent inter se infinite : ergo nunquam una perveniret ad locum alterius.
Nulgum corpus mathematice acceptum posse
esse secundum magnitudinem infinitum saluiiur , o probatur.
II. Ecunda conclusio D. Thomae est : non po- test dari corpus mathematicum secundum magnitudinem infinitum. Probat S. D. hac ratione : Oportet quod corpus mathematicum si ponatur actu existens , habeat aliquam sermam ; sed forma quanti est figura : ergo oportet quod habeat aliquam figuram ; sed figura necessario importat terminationem quav-titatis ex qua resultat: ergo necessarid erit terminata ; sed quod est actu terminatum terminis alicujus generis non est actu infinitum in illo genere : ergo non potest dari corpus mathematice sumptum , actu infinitum. Major prob. quia nihil potest poni in re actu existens, nisi sub aliqua forma : ergo si ponatur corpus mathematicum actu existens , & in re , debet poni sub aliqua forma. Ant. prob. ex eodem S. D. ibid. instat. ad i. non potest poni acta existens nisi sub aliquo genere entis ponatur :
678쪽
Art. III. An aliq. gessi oc Cap. II. 6 sed in re nihil est sub genere, quod in re sub
aliqua illius specie determinata non ponatur:
ergo debet poni in re sub aliqua specie , quae sit
natura certa , & determinata: sed non est natura certa , & determinata ni si per sermam:
ergo nihil potest poni in re actu existens nisi sub aliqua krma : ergo si ponatur in re quantitas mathematice sumpta actu existens , debet poni sub specie bicubiti, tricubiti Scc. Recole
quae diximus supra, nimirum genera non existere , sed primo B per se existunt actu singularia , consequenter species, & tandem genera : Primo enim & per se existit actu hic homo e consequenter homo, dein animal &c. Si ergo ponatur quantitas actu existens , erit haec quantitas: ergo erit sub aliqua specie quantita-xis , quia genus non existit in re nisi in suis speciebus. Contra hanc rationem instat P. Vasqueet, primo: quamvis corpus mathematicum in sola cogitatione infinitum esse nequeat, quia se per a nobis apprehenderetur instar aliorum, quae finita sunt : hinc tamen colligitur reipsa , Deo fieri non posse, multa enim quae cogitare non possumus, a Deo fieri non repugnant: plus enim potest Deus facere, quam intellectus creatus possit cogitare. 2. quia etiam ex parte ΠΟ-strae cogitationis non repugnat; nam facile apprehendimus vastitatem aliquam , sive magnitudinem extra coelum sine ullo termino : nihil ergo repugnat quominus corpus mathemati cum in finitum a Deo produci possit. Ad has instantias multi multa adducunt , quae meo judicio non satis ingenue mentem S. D. attingunt. Quibus omissis nota quod S. D. non lo-
679쪽
quitur de corpore mathematico secundum eam rationem qua habet esse tantum in ratione abstrahente, & non in re, ut perperam existimat P. Vasquer, sed loquitur de existentia in re : Mvenit sic intelligendus et sicut mathematica habent esse actu solum in ratione, cum abstrahant materia sensibili; si demus quod sic abstracta a corpore naturali, seu substantia corporea , producantur actu a Deo, & ponantur in re existentia , sicut existunt tantum in intellectu; non possunt poni actu infinita ; Et ratio D.Thom.enficaciter hoc probar ; illud infinitum erit in genere quantitatis;sed in re non ponitur acta existens aliquod genus, nisi in aliqua specie deter minata : ergo illa quantitas quae ponetur achri existens, necessarid erit aliqua species determinata quantitatis, in aliquo ejus individuo:ergo habebit aliquam figuram , & terminationem rergo non erit actu infinita. Quod autem haec sit mens D. Thom. sumitur ex verbis ejusdem inc p. ubi ait ε, Si imaginemur corpus mathematicum existens actu, oportet quod imaginemur 'si msub aliqxa firma ; quia nihil est actu nisi per se amformam.Vbi loquitur de existentia in re, quae esta sorma ut late probavimus supra ; quia nihil
actu existit, nisi sit certa natura, & determina in , &non est determinata actu, & formaliter nisi per sormam Et in solui. ad i. inquit r Liser infinitum non sit contra ratianem magnitudinis is communI , est tamen conrea rationem cujusibet Deeiri 6 scilicet contra rat&Mem magnitudinishicabita , vel tricubisa ; Fcnt circularis, vel
triangularis, ct ilium , non autem est possibilo in genere e se , quod is nulla specie est. Unde nones pumile esse aliquam magnisiainem infinitam,
680쪽
cum nulla species magnitudinis sit infinita.Vbi de existentia in re loquitur , nam per intellectum bene pollum concipere aliquod genus non determinando ipsum ad aliquam ejus speciem ,quia prinab intelligitur genus, deinde species ; sed in re primo ponitur singulare, consequenter species, tandem genus, &cum non ponatur posterius nisi posito priori in re, &actu non ponitur species existens,nisi in singulari,neque genus nisi in specie. Ex quibus patet solutio ad objectionem P. Vasqueet, quae procedunt contra corpuRmathematicum, ut habet esse in intellectu, Mimaginatione;quod neque somniavit D. Thom Nam quaestio est de reali productione fienda a Deo;& in sententia Dahomae nihil est producibile actu, nisi sub statu sngularitatis , in quo
rei competit determinate existere. Et melius percipies efficaciam hujus rationis , si perpendas id quod adduximus ex S. D.
quodlib. I x. nimirum quod infinisum repugnat ex modo quo Deus agis; quia, inquἰt, Deus agis per intellectum , ct verbum quod est formativum omnium ; unde oportet, quod omnia, qua egis, sint formata. Quae ratio sistit in hoc ε, quod verbum,& intellectus, qui est ratio producendi, seu in qu omnia producuntur , est idea, & forma practica, quae necessario respicit tale actu, &determinatum in re : ergo u produceret Deus infinitum produceret illud ut formatum , &determinatum in re ; sed quantitas non est determinata in re mathematice, nisi sit determinatae figurae, Sc physice non est determinata, nisi habeat determinatum esse in subjicto, Mab eo ut causa : ergo deberet esse determin rae figurae.