장음표시 사용
651쪽
art. . . quod aliqui existimantes Deum esse se
mam seu esse omnium rerum, consequenter aia
seruerunt omnem creaturam dici rmaliter bonam bonitate divina,sicut serma inhaerente, sea serma omni rei conjuncta. Platonici autem dixerunt,quod sint bona seriualiter bonitate divi-n non sicut serma conjuncta, sed ut ῆrma separata. Cujus rei gratia sciendum est,quod Plato ea, quae secundum intellectum separari possent, ponebat etiam secundum esse separata ; Mideo sicut homo potest intelligi praeter Socratem& Platonem, ita ponebat hominem esse praeter Socratem & Platonem, quem dicebat per se hominem & ideam hominis. Sicut autem constituebat ideam seu speciem hominis separatam omnibus hominibus communem,cujus partici patione homines dicebantur:ita ponebat 9uotadam bonum esse separatum praeter omnia bona, quod nuneupabat per se bonum, sive ideam cujus participatione omnia bona dicerentur, ut pater per Philosoph. I. Ethic.c.6.Sed hoc discrimen inter idem hominis, & ideam boni collocabat, quod idea hominis ad omnia se no extenderet, bene vero idea boni. Atqui subinde asserebat quod ipsum per se bonum, esset universiale rerum omnium principium : dc quod hujusmodi bonitate prima omnia bona denomin ventur ; seu per participationem ejus bona dicerentur.Et quamvis haec opinio irrationabilis vi deatur, quantum ad hoc quod constituit species rerum separatas, praesertim speciem boni; quia bonum non univota dicitur de bonis, & in talibus non assignatur idea secundum Platonem ;tamen in hoc a veritate, nec ab Aristotelis senistentia discordat, quod asserit a primo per essentiam
652쪽
Art. IV. An omnia sint bona bonit. div. 61'
Iiam ente Zc bono unumquodque posse dici bonum & ens , inquantum per modum cujusdam assimilationis, licet remote ac deficientex participat ipsum.)iod si aliquando dissonare videatur , nonnisi verbis discrepat ab hac Aristotelis
Conclusio: Omnia sunt bona bonitate creata formaliter, ceu forma inhaerente , bonitate vero increata & divina sicut forma exemplari, effectiva,& finali, non vero tanquam forma i haerente. Probat in sed contra : Omnia sunt bona inquantdm sunt entia, quia secundum Augustin. inquantum sumus boni sumus; sed non dicuntur omnia entia formaliter per esse divinum xanquam per sermam intrinsece inhaerentem, sed per esse proprium : ergo non omnia bona sunt formaliter bona bonitate divina, sicut is ima inhaerente.Conssecundum Aug.8. de Trinis. c. 3 .Omnia croat participatione boni bona sint;
sed participatio ipsius boni non est bonitas prima , ipsa enim est rotalis, & persecta bonitas:
ergo non omnia sunt bonitate prima sormaliter,
Secunda pars prob. ex D.August.8. de Trinis. dicente; bonum hoc, ct bonum illud. tolle hoc, ct tolle Elud : ct vide ipsum bonμm Doreipita Sehm videbis non alio bono bonum, sed bonum mnis boni sed unumquodque suo bono bonum est : ergo unumquodque est bonum ipso bono. quod est Deus;sed non sicut aliqua forma inhae rente : ergo causaliter, & per assimilationem ad ipsum,sicut ad primum principium effectivum quo sunt; quod est etiam finis ad quem omni ordinantur & forma ad quem omnia sor mantur. Vnde Boetius in lib. de hebdom. ait
653쪽
quod omnia dicuntur bona inquantum ordi-ς nantur ad Deum,nimirum sicut ad finem. IbiaemArg. I. quandocumque aliquid denominatartale ex solo respectu ad alterum, non denominatur tale per aliquid sbi sorinaliter inhaerens,
sed per illud quod est extra ipsum , ad quod re
fertur; sicut urina dicitur sana ex hoc quod sanitatem animalis significet , seu ad eam signi habitudinem dicit: sed omnis creatura dicitur bona per respectum ad primam bonitatem sicut dictum est : ergo ipsa non denominatur Armaliter bona ab aliqua bonitate sibi ser-
maliter inhaerente, '. cit. de veris. arg. 2.
' . Resp. S.D. Aid. quod dupliciter denominatur aliquid tale per respectiini' ad alterum. Vno modo quando ipse respectus est causa denominationis ; sicut urina dicitur sana per respectum ad sanitatem ; ratio enim sani, secundum quod de urina praedicatur, est esse signum sanitatis animalis , signum autem Armaliter dicit respectum , dc in talibus quod denominatur per respectum ad alterum , ab aliqua forma sibi
inhaerente non denominatur, sed ab aliquo extrinseco ad quod refertur. Alio modo denominatur aliquid per respectum ad alterum, non tamen ita quod respectus ipse sit ratio denominationis , sed causa illius respectus est ratio denominandi. Et in talibus fit denominatio ab aliqua serma intrinseca , fundante talem respectum , sicut dicitur aliquis sciens a scientia, quae sundat respectum ad ipsum scibile. Vnde dist.min.creatura dicitur bona per respectum ad primam bonitatem , itaut respectus sit ratio denominandi ipsam bonam,nego: itaut causa illius respectus sit ratio denominandi,concedo. Viadesormaliter
654쪽
Art. IV. An omnia sint Iona bonis. Dei, 63Iformaliter & intrinsece dicitur bona, sicut dea scientia dicitur aliquis intrinsece sciens. Arg. a. si creatura est bona bonitate aliqua 8. inhaerente , vel hujusmodi est bona alia bonitate , similiter sibi inhaerente, vel non 3 si primum : ergo erit processus in infinitum, quoa est impossibile; si secundisu ergo jam aliqua bonitas creata erit, quae seipsa sit bona, sed hoc non, quia sola prima veritas seipsa bona est : igitur Creatura non est bona formaliter aliqua bonitate sibi inhaerente. Resp.s.D.ibid. quod aliter se habet in Armis s. generalibus,& aliter in sormis specialibus.In .rmis enim specialibus non recipitur praedicatio concreti de abstracto, ut dicatur albedo est alba, vel calor est calidus, ut patet per Dionysium 2.c. de divinis minibuι. Sed in sermis generalibus hujusmodi praedicatio recipitur, dicimus enim quod essentia est ens , & bonitas est bona, &unitas una, & sic de aliis. Cujus ratio est, quia
illud quod primδ cadit in apprehensione intellectus est ens. Vnde oportet quod cuicunque apprehenso per intellectum, intellectus attribuat hoc quod est ens.Et ided cum apprehendit essentiam alicujus entis dicit illam essentiam esse ens, & similiter unamquamque sermam generalem, vel specialem,ut bonitas est ens, albedo estiens, & sic de aliis. Et quia quaedam sunt, quae communicant rationem entis inseparabiliter,ut unum, bonum, & hujusmodi, oportet quod haec de quolibet apprehenso praedicentur eadem ratione qua ens, unde dicimus essentia est una, &bona, similiter unitas est una, & bona, ita de bonitate, & albedine,& qualibet sorma generali, vel speciali. Sed album, quia est speciale,non
655쪽
communicat inseparabiliter rationem entis,um de potest apprehendi forma albedinis sine eo quod attribuatur ei esse album; idcirco non cogimur dicere, albedo est alba. Album enim unci modo dicitur: Ens autem, & unum, & bonum,& alia hujusmodi, quae de quolibet apprehenso necesse est dici, multipliciter dicuntur. Aliquid enim dicitur ens, quia in se subsstit : aliquid quia est principium sebsistendi, ut Hrma : alia quid quia est dispositio subsistentis,ur qualitas taliquid quia est privatio dispositionis subsi
Io. Et ideδ cum dicimus essentia est ens, si procedatur sie : ergo est aliquo ens vel se vel alio, processus non sequitur, quia non dicebatur hoc modo esse ens, sicut aIiqnid subsistens in essesto est ens , sed sicut quo aliquid est; unde non opportet quaerere quo ipsa essentia aliquo sit, sed quomodo aliquid alterum sit per essentiam. Similiter cum dicitur, bonitas binia non hoc modo dicitur bona,quasi in bonitate subsistens: sed hoc modo quo bonum dicimus illud quo aliquid ad bonum est. Et sic non oportet inquirere , utrum bonitas sit bona se bonitate, vel alia, sed utrum ipsa bonitate sit aliquid bonum quod fit alterum ab ipsa bonitate , sicut est in creaturis; vel quod fit idem cum ipsa bonitate, sicut est in Deo. Ibidem.
656쪽
OST consederationem divina perfectionis, inquit S. D. cm- siderandum est de ejin infinitate , o de ejus exsentia in rebus e attνibuitur enim Deo quod sit usiροι est in omnibus rebuι, in quantum es incιν- eumscriptibilis, dr infinitin.
V Mirust hic, ly Dem, pro natura divina in conereto, ut in re per se subsistens est, sub ismali conceptu natu rae, de non sub coneeptu alicujus attri buti specialis ; v. g. scientiae, potentiae, & si milium : tum quia de his insta sermonem insti tuit ; tum quia semel probato quod ejus essentia fit infinia, convincitur omnem ejus potentiam& virtutem infinitate gaudere, quia Deus es sentialiter est sua potentia & virtus , & quidquid est in seipso. D. Nom. I. ΖΑ . an. I. cap. .
Infinitum duplex est, scit. infinitum privative , & negative. Infinitum privative dicitur quod
657쪽
63 4 Ea . VII. De Infinitate Dei,
et dist3. quod secundum genus suum natum est haberesa -- . hnem, non habens : & hujusmodi infiniti racio' ''' quantitati competit; habet enim ipsa partem ' 'l' post partem in infinitum. Aliud est infinitum negative, quod videlicet aliquo tormino non finitur. sed secundum se caret fine unde limitetur. De infinito negative agitur. Quod quidem infinitum dici potest & pecundum materiam, Scsecundum formam. Dicitur enim aliquid infinitum ex eo quod non finitur : Finitur autem& materia per sermam,inquantum materia,quae est in potentia ad diversas species, ad unam earum determinatur per sermam, nimirum specificam. Forma autem per materiam finitur, inquantum forma speciei, quae nata est in pluribus individuis esse, secundum quod in hac recipitur
materia , ad unum eorum determinatur. Ea
propter & materia sine serma habet quodammodo infiniti rationem, & pariter serma sine
3. Vtroque modo aliquid esse infinitum dupliciter contingit: nimirum simpliciter & secundum quid. Simpliciter infinitum dicitur,quod secundum omnem sui rationem infinitum est, seu caret termino & fine. Secundum quid autem infinitum dicitur, quod secundum aliquam dumtaxat sui rationem, non tamen secundum omnem infinitum est, sed aliqua ex parte termino& fine concluditur : Sicut si daretur aliquod corpus infinitum secundum longitudinem, finitum autem secundum latitudinem & prosunditatem , esset infinitum secundum quid: si autem secundum omnem dimensionem, quae nata est Corpori convenire, termino & fine careret, esset simpliciter infinitum. Hoc
658쪽
Art. I. An D em sit Infinitin. 63 s
Hoc infinitum simpliciter duplex est, scilicet
in aliquo duntaxat genere , ut corpus illud in genere quantitatis simpliciter infinitum csset:& extra omne genus, seu in omni genere, quod videlicet secundum omnem sui rationem fine dc termino caret : Quod proprie secundum est sentiam infinitum dicitur. Et de hoc praesens quaestio procedit. Tandem in praesenti nomine materiar intellige tam materiam primam secundum se, quae inpotentia ad infinitas formas substantiales esse dicitur ; quam materiam secundam , seu compositum, quod est in potentia ad infinitas sor mas accidentales, vel artificiales, ut signum ad infinitas figuras. Nomine autem sermae pariter intelligenda venit , tam forma substantialis,
quae est forma speciei; quam accidentalis , quae est modus & dispositio quaedam ipsius. Esto omnes Philosophi in varias de primo rerum principio sententias inierint, unanimiter tamen ipsos rationem infiniti primo attribuisse principio refert Aristoteles lib. 3. δέ teAt. 3 o. Et hoc rationabiliter , hoc est per probabilem
rationem, considerantes ab hujul modi principio rcs in infinitum estiuere ac dimanare. Veruntamen sicut eorum nonnulli circa naturam primi principii errasse deprehenduntur,ita dc circa modum infinitatis ipsius. Constituentes enim primum principium esse materiale quidpiam, puta aquam, aerem, ignem, vel medium quendam vaporem , consequenter materialem quandam infinitatem, quae est infinitas secundum quid , in potentia, ipsi arrogarunt : aientes corpus aliquod infinitum esse rerum omnium principium. Alii autem primum principium Tom. I. Rr S.7.
659쪽
6 3 6 UII. De Infinitate Dei ,
simpliciter, quod est Deus, equidem corporeum non esse arbitrati sunt, attamen usurpantes finitum dc infinitum, quatenus duntaxat passiones ipsius quantitatis sunt, quae quidem quantitas molis in Deo locum habere non potest, ipsi tantummodo infinitatem secundum quantitaris virtualis rationem attribuerunt, asserentes Deum idcirco infinitum esse , quia virtutem haberet infinitam,substantiam tamen in ratione essentiae finitam ; &sic a Sanctis eam videri, quod erroneum est. Ita rescit D. Th. in I. dist. 3. qaast. unica, art. I. corP. Fuit Deus quodammodo finitus Manichaeo , ut constat ex D. August. lib. coni. epist fundament. cap. 8. m 9. Ipse enim cum
suis , ut diximus supra , Deum esse quoddam sorpus quadrum & immensum, ex tribus lateribus duntaxat immensum, sed ex uno latere tenebris claudebatur. Conclusio D. Thomae est ; Deus est infinitus& persectus : id est , Deus est infinitus secundum essentiam, ut sorma & actus perfectissimus, & non sicut materia, quae est infinita secundum quid & in potentia. Haec conclusio est secundum fidem certa, immo & naturali ra- Iione nota.Constat ex Sacra Scriptura psal. IA
ubi dicitur , Magnus Dominus , ct taudabilis nimis seu valde in st magnitudinis eique non est finis. Vbi Augustinus : Ideo dixis valde, quia magnitudinis ejus non est finis ; ne forte incipias velle laudare, di putes te lodando posse solae , cujus magnitudo finem non potest habere. Noli
ergo te putine eum, cujus magnitiainis finis non est, sufficienter posse laudare. Nonne ergo me ιius est, ut ciuomodo ipse non finitur , nec loι '
sus fniatur Illius magnitudo sine sne es , σ
660쪽
Art. I. An De ι Infinitus. sae tua laudatio sine fine sit. Haec conclusio definita est in cap. firmiter de se ma Trinitate'Me
catholica , ex Concilio Lateranensi sub Innocentio III. eamque asierunt communiter P tres , ac nominatim D. Dionysius cap6.de divin.nom. dicens e Magnus super omnem magnἰ-tudinem , omnem transiliens ἰη ἰtatem.D. Athanasius in Symbolo. Theodoretus lib.divin. decrer. p. de Priscipis, & lib. 3. de curand. abfetit. prac. D. Damascenus lib. I. fid. orthod. cap. 4. adductus a D. Thoma insed contra , D. Augustinus lib. D contra Maximin m cap. 26.8c lib.8. de Trinit. p. . ubi Deum vocar,omnis boni bonum,
id est, bonum infinitum & perfectum absque
limite. Probat S. D. ratione, quae in hanc sermam
deduci potest ; omnis serma speciei secundum propriam rationem, si abstram id est,ncm esse in materia , seu supposito consideretur in infinitatem quandam habet, sciL quantlim ad individua illius speciei, ad quae communis de se
remanet ε, esto ex alia parte finita sit , inquantum ad speciem determinatur, unde est finita simpliciter, infinita tamen secundlim quid ; sicut in albedine abstracte considerata & intellecta ratio albedinis non est finita ad aliquod album in individuo , esto ratio coloris & ratio essendi in ea determinetur , & ad determina tam speciem contrahatur:sed illud quod est maxime formale omnium, idi est , maximὰ irreceptum δc de se illimitatum est ipsum esse, cumst illimitatum non modδ quoad individua, sed etiam quoad determinationem in certo grada& specie : ergo illud esse absolutum, & omni