M. Antonii Flaminii In librum Psalmorum breuis explanatio ad Alexandrum Farnesium, cardinalem amplissimum

51쪽

EXPLANATIO QMηlam bona tribuit m i Id est, quo intam innocentiam meam tutatus incolumem conseruauit ab impetu inimicorum. ARGUMENΤUM PSAL. XIIII. Inuehitur in homines impios, contemptores

Dei, qui pios acerbissime uexabant: Deum induescit loci uentem,qm allum Alim pollicentem. Viinori, psalmus David X IIII . t Dixit in piens in corde suo, non est Deus. corruptisiunt, abominabiles facti sunt in stu, diis suis . non est, qui faciat bonlim . Dominus de coelo prosterit super filios bominlim , ut uideati, si est intelligens, alit reqAirens Deum . Omnes declinauerant, simul inutiles faeli siunt. non est, qui furiat bonum, non est ne linus quis

dem.

Non ne cognossent omnes, qlii verantur iniquiotatem, qlii deuorant plebem meam sicut scam prati . Dominum non inuocauerunt, illic trepidusent iti

more

Quoniam Dominin ingeneratione iustorum est, consilium invis confudistis, quoniam Dominus stes eius est. Quis dabit ex sion salutare Isideli y cum conuersterit Dominus captiuitatem plebis sitie, exultabit I cob, laetabitur Israel.

52쪽

IN LIB. PSALMORVM.

Dominus de coelo prostexit si per filios hominu '

Sic appellat eos, qui nondum per fiὸem , ely ueram pietatem j iij Dei ea erunt. quos uero iam Deus sibi adoptatuit, eos infra generationem iustor um uocat,

quod pater coelestis iustitiam, v stiritum suum ipsis

ad salutem impertilierit. Non 'ne cognossent d Haec interrogatio cum orationis praecisione demonstrat uehementem iram Dei. Elt autem horum uerborum siententia: Projecto homines perditi, qui iactant, me non existere, Crhac opinione confisi lacerant gentem meam, eius questrtunus incredibili cupiditate deuorant, murimo suo malo sentient vim, potestatem meam. Deum non inliocauerunt ' Deus inuoco, das, calendus, susticiendus erat, caetera omnia pro nihilo ducenda : quod admirabile dictu est φιάm contra far ab illis, qui conculcata utricite omni, ac veligione, bonores, opes, potentium , libidines in loco, numinis colunt, o colentes Deum summa crudelituis te persequunmr.

Illic trepidabunt timore ' Vir stactus prae sentiebat, atque anima tanquam oculis uidebat, quo in loco siupplicio asticiendi erunt homines illi importus ni, atque ob eam causam dixit, illic trepidabunt ti more, tanquam digito locum illum indicaret. simile est illud in psalmo X X X V I. ibi cadent , qui operantur iniquitatem.

Qi niam Dominus J Trepidabunt inquam

53쪽

EXPLANAT Io

timore, π grauissimas nxnas dabunt crudelitatis Mae , ut Oniam Deus apud iustos, pios homines se isdem , domicilium haber,neque iniurias eorum fees

rei impunitas.

institutam piorum asternamini , stultum, aeridiculum istimatis, quod V stem suam ponant in

Deo , quoi eum colant, uenerentur, π omnes suas curas' actiones ad eum referendas putent. Hoc uero impiis obhcit tu istam scelus grauissimum, π is, expiatile. cἴmemoratis aute flagiti s impiorum, piora calamitatibus, implorat auxilia a Deo,cu subiugit, Quis duit Haec interrogandi ratio apud Hebraeos sepe vim habet optandi, ut eo loco, mihi dabit pennas columbae ' in Numeris, Quis hi tribrat, ut omnia populus prophetet ' putabuistur autem Sion esse domicilium Dri , ι' ex eo loco petentibus salutem dari. hinc illud, Mittat tibi duxilia de sancto, o de Sion tueatur te . Itas e brillis Mercisculi ea est sintentia, utinam Dominus ex monte sanescio suo resticiat calamitates fraelis, e I a Jerrimum semirutis iugum at eius ceruitibus repellat. cum conuerterit J Eueniet inquit quod optamus, populus struitute literatus recreditur, O gaudio erasiabit. ARGUMENTVM PSAL. XV. Praecipit genti suae, quam uiuent rufionem siqui debeant, ut Deo chari sint, siublato omni.exterorarum mitra in Dissius patriae sicari comiscunt.

54쪽

a mus Dauid X V . Domine quis peregrinalitur in tabernaculo tuo ealit quis requisset in monte sandio tuo eQui ingreditur sitne macula, veratur iustistium Qui loquitur ueritatem in corde suo, qui non de

traxit lingua sua, Nec ficit proximo suo malum, V opprobrium non tulit siver proximo suo,

Delicitur in oculis eius mali us,timentes autem Dominum glorifcat, Qui iurat, ut si a pirat, er non mutat, pecuarium suam non dedit ad usiuram, minera contra

innocentem non accepit:

Qui facit haec, non moliebitur in sternlim . EXPLANATIO.

Domine quis peregrinabitur J cum Daesuid hoc uersiculo tabemaculum, o molem sine iumnominauit, potiore de parte totam resonem intelleis est, ut in paraphrasi ostendimus. QDia autem Meratam illud peregrinor posuit, sivi cauit, Hebraos ea ιam aduenas, Er peregνinos terram Ilitium possidere, uel potius, totam banc nostrami uitum peregrinationem semiam esse. Quibus de rebus in eadem paraphrasii explicatum est. QAi ingreditur J Dominus restondens ad ea, quae rogauerat David, probat hominem ingreu

dientem pine macula, id est,nullo scelere, aut fugitio

55쪽

EXPLANATIO se contaminantem, er operantem iustitiam, is est , omnibus uirturum Oficiis fungentem. iustitiae enim nomen in literis sanctis latissime patet, Cr omnes hosnesti partes comprehendit.

inu loquitur J QM Jmmatim proposue rat, ea nunc ' quum persequitur. Nec strit proximo I Ordine φιidem prosgressa oratio coriis primum meminit, deinde lineuae, postremo operis mentionem intulit: opus enim sirmo, permonem cogitatio antecedit. Et opprobriam non tulit Id est, non modo non uiolat alterum , sed ne ab alio quide patitur eam sedi, opprobriis, ac contumeliss astici. Desticitur in oculis eius malignus J Id est, improbos s amuis genere, vilius, Iratia formores, pro nihilo ducit, colentes autem Deum ueretur, obstruat, licet humiles, er obscuri sint, o qua homines abiecti, contempnq;. Qui iurat,ut sie d Horum Wrborum hanc sententium esse murmant Hebraei, uirum bonum summa fide , summat; constantia praestraturum,quod promiserit , si suo uoto sie obstrinxerit eorum,quae

ad incommodum, macerationem corporis perti neant, non tamen mlitaturum sententiam, aut conditra religionem iurisiurandi quicquam admissurum esse. De hoc genere voti, o iurisiurandi meminit Mosi, in libro Numerorum. Et munera contra innocentem J Accipiunt dona aduersius innocentem non solum iudices auari,

sed etiam qui pecuniam accipiant Ob fusum testimo,

56쪽

IN LIB. PSALMORVM. Σ3nium dicendum, aut lites in ιο patrocinio extrahendas , έν inendas. ARGUMENTUM PSAL. XVI. Inducit IESUM CHRISTUM loque

rem , o mortem suam reditumi; ad Utum , e I Frum salutem praediceritem. Michian David psalmus X V I.

Conserua me Domine,quoniam sileravi in te. αxi Domino, Dominus meus es tu, bonum meum nihil tibi confert.

Erga sanctos, qui sunt se temra, praeclaros

omnis uoluntas mea est.

MAltiplicata sunt idola eorum, post alium acceleis

Non libato hsami na eorum de sangesne, nec assumam nomina eorum in labijs meis. Dominus pars horreditatis meae,'calicis mei, tu sustentabis fortem meam. Funes ceciderunt mihi in praedaris, etiam haereditatas puldara conti e mihi. Benedicam Dominum, qui dedit mihi consilium, etiam per noctes erudiunt me renes mei. Posui Dominum in consi ectu meo semper , quoraniam a dextris est mihi, ne commolieaΥ. Propter hoc betatum est cor meum , s exultauit lingua mea, insuper cor caro mea requiesset in ste , Quymum non derelinques animam meam in inis

57쪽

EXPLANATIO, O, nec dabis sanetum tuum uidere corruptionem. Notas fecisti mita uias ultae, satietas latitiarum est cum uultu tua, delictationes in dextera tua in aetere

num.

EXPLANATIO. Construa me Deus I Filius Dei omnibus in retas extra culpam, o peccatum nobis par sita milis redditus, o nostris malis, incommodis tentretus, imminente iam morte uerba humumae in erit. litati conuenientia pronuntiat, Deoq; salutem suam suppliciter commendat.

Erga sanctos Cum dixisset, Deum nulla Z in re egere opera sua ,subiungit, se nullum μῆν' nus erga homines illi charas praetermissurum,quod sciret, haec studia Deo perinde grata esse, qu snumini tributa forent. Multiplicata sunt idola J Haec uidentur Ari de perfidis Iudaeis, qui relicto Deo alterum secuti sunt , uidelicet Diabolum, cuius ecum flij appello,

tur in Evangelio Ioannis, v propterea idola eorum multiplicata fiunt: ut enim boni unum habent Deum,

gliem colant , sic improbi multos habent falses deos, quibus sirutant: ambirio nanque, libido, o lauxuria, pecimis cκpiditas, o reliqua fagiriasium eorum idola: qua enim quisque in . re summum bounum con limit, ea res cuique Deus est. Huius Utitur impiae nationis sacri a C H R IS T V S re putauis, eorlim nomina delevit ex libro alaenu

58쪽

IN LIB. PSALMORVM. χ

fiun , neque iam divi fiunt Iudaei , qui ab ipsio nomia

nentur, aut agnosiantlir.

Dominus pars haereditatis J Felix inquit

haereditas mea, id est, ecclesia piorum, clitus haere aditas aeterna erit Deus. Mos item felices labores, cruciatm mei, quos eadem merces manet . sic Ayrae nasus, π Theodoretus, a quidam alij explanant hunc locum.

Tu sustentabis J Id est, ecclesia mea magnis

impioru conatibus oppugnata,tust praesidio tuta erit, firma, π immobilis permanebit. glorians autem Dominm fee, Cr uirtutibus 'Orum sustumgit, Funes ceciderunt mihi in praeclaris est, luculenta plane, e .praeclara mihi uenit haereditas. est autem hoc sumptum ex bi toria Isuae, qui Iunibus agros metitus est, quos populo diuidebat.

Etiam per noctes J Non Alu inquit peris

fecit Dominus, ut in me ratio , mens animi uiges ret, sed etiam asseeliones ipsius, quae solent ab honesto euocare, tam castas, tamq; rationi obedientes esse, cit, ut etiam illae ad studia pietatis, Cr uirtutum dies notiti ; me impellerent. QMnium non derelinques J Nam triduo post reuertetur ad corpus juum non iam patibile, o caducum, sed inuiolabile, immortale. Haec aliutem uerba esse CHRISTI, Petrus, Paulus testantur in adlis Apostolorem.

Nec dabis sane lum J Id est, quem tibi conis secrasti,atque omnium gentium rege, π dominum designauilli, baadquaquam fres tam diu uita cus

59쪽

EXPLANATIO rere, quoad corpus eius conlimpatur.

Satietus latitiarum d est , demum

animus expletur omnibus latiti js, cum te pro ηs prα sentem intuetur funt enim delectationes in dextera tua, id est, semper in promptu habes, simper mundis sed manu largiris hilaritates, latitius, iucunditates. simile uidetur illud ex prolicrsque Salomonis,longi uodo ὀierum in dextera eius, cr in fini ira illius diu tiae, gloria. quibus uerbis significat, sapientiam suppetitare sivis amatoribus longinq2itatem Mitae, o 'pes, honores. In hanc sententiam ii eologi Graeci, o Latini interpretantur blinc Lγmnum. libid autem scire oportet,Dauidem linum ex que fuisse, qui mortibus, o fuditi uenturum C H R IS T V Μ: multis in rebus repraesentarunt Iliorum tempora hominibus, atqtie ob hanc causam non nullos existimare, π illos quidem rerum diuinarum peritissimos, ipsium etiam in iis psalmis, in quibus de se, ac suis rebus scriberet, solitum inserere multa, quae non tam sibi conueniret, quam et,que repraesintdat, nepe CHRISTO. qua quide scribendi ratione ostedunt ipsium esse usum etiam in eo carmine, quod de Salomone condictit: in illo enim cum de regno filii semper loqui uideatur ,

non nulla tamen dicit, quae regno CHRISTI congruunt, praeterea nullius. Sic alitem ferebat illo,rum temporum ratio, lit m steria CHRISTI

umbris ei modi, imaginibus uelarentur, in Prepsissent introsticere quo ram mens a Deo iIumirata foret, caeteri praeter ipsus limbras ni it penitus estitarent. His rationibus insidii fatentur illi quidem ,

60쪽

IN LIB. PSALMORVM. 1scum vir sanchu diceret, animam siuam ab inferis es, eo reuocandam, nec ζ Delim permissurum, ut cor spus ipsius in sepakro corrumperetur, illaec sub persona CHRISTI locutum esse, sed i dem, illum omnia siveriora de se ipse scribere, non dubitrat.

Itaque horum sententia i ic hymnus ita explanandus erit, ut David in secundo uersu praedicet beneuolerestiam , o studium silium erga homines pios, in tertio autem accuset impios, qrsi nan contenti religione, cultu ueri Dei 2 pnitimis nationicis caemem cinius, e sacra falsorum Deorum accipiebant, quibus sacris pro fletur se nunquam interfuturam, aut cirsit:ιam lictbaturum , quod ad ea pertineat, ncque uero se comes missurum, ut invocet illos Deos, aut nomina eorum ad iusiurandum adlabedi. Eius alitem rei cali amsubiungere uidetur, cum ait, Dominum esse partem

haereditatis siuae, cr calicis fui, ac funes sibi cecidisse

in rebus ρraeclaris. quibus uerbis gloriatur, Deum sibi esse haereditatem, opes, omnia sonu . nam

quoὸ addit, sortem suam ab illo fustentatum iri, niti mirum signi cat, sibi non esse dubitandum, ne hanc

luculentam haereditatem amittat, qliando Detas, qui

si si possidentum, ac ruentum dedit, non sit pas

surus, ut ulla res eum de hac posessione deturbet. Nomen uero casicis consitietu ine linguae hebraeae si gni care quicquid hominibus aut boni, aut mulicantin t ut Deo , alio in lita didium est a nobis. ARGUMENTUM PSAL. XVII. Vir sanctus summa crudelitate uexatus a Sauli D