장음표시 사용
461쪽
sunt, quae radicaliter existunt , ideli, quae alias habent ab ipiis prodeuntes illae vero ab aliis non pendent, de hae ellentiales nuncupantur. Quae vero a radicalibus trahunt originem, proprietates dicuntur elIentiatus. Sunt & in classe aste-ctionum accidentalium diversi ordines, & differentiae, de quibus iubtiliorem analytim instituere, hujus loci non est. Id quod magis ad nostrum intentum attinet, eth, quod aliae lint primae , aliae non. Primitatis , quae assectionibus adiungitur, diversae esse potiunt ideaei primum enim dicitur ex quo aliquid componitur , aut su;
compositum enim quodcunque, qua compolitum , primum esse non potest , ii comparetur ad ejus componentia. Scilicet cum , quidquid compositum est , necessario contineat principia . aut partes componentes , propterea idea compoliti complectitur ideas componentium , quae id co prius concipi debent, antequam compotita intelligantur. Cum igitur, quod componit, natura saltem iit prius composito , si ex aD sectionibus aflectiones componantur , compositae assectiones primae
nullo pacto esse poterunt ; sed primas esse necesse est , quae nullam sapiunt compositionem. Hinc a&e Iones hoc sense primae illae erunt, quae neque ex aliis , neque ex se invicem, sed omnes reliquae affectiones ex ipsis fiunt. Et quoniam quae nullam patiuntur compolitionem, eaedem & simplices sent. id citch primae aste chlanes necessario etiam erunt simplices. & proptereative primas dixe is, sive simplices
perinde erit; Praeterea cum quo pacto se habent arietiones , ita & earum ideae, propteria cum simplices assectiones simplices habeant ideas, erunt & primae, seu siimplices allectiones illae , quae per simplices mentis nolirae ideas pollunt repraesen
Altera idea primitatis est ratione originis. Quidquid enim alterius origo est, id prius dicitur altero, hinc cum affectiones ex affectionibus derivari possint quae aliis originem praebent, aut a quibus aliae
dependent, illae primae dicuntur ι radi- eales igitur affectiones priores erunt derivatis; de si quae sint reliquarum omnium radices, eaedem & primae erunt, adeo ut primum, de radicale dicant ut hoc lenia ad converten
In universum primum dicitur in quocunqtie genere, quod reliqua vel
natura , vel tempore, vel dignitate,
vel actione, vel ordine praecedit. Hinc in linea assectionum , quibus potest subiectum aliquod determinari , eas oportet primas dici, quae illi tribuuntur determinati es prio
res aut tempore, aut natura, aut
Atque haec assectionibus cujuscunque generis, de in quocunque o dine communia sent i idelique de
Logicis . de Physicis, & Moralibus,& Methaphysicis dec. aequa ratione applicabilia. Quoniam ver b non de primis affectionibus in genere sed tantum de primis in linea Physica nobis sermo est habendus et propterea praedicta omnia in nostrum
usum transferamus opus est. Itaque
cum inquisitio nostra sit de ptimis
462쪽
so DE PRIM. MATER. AFFECTIONI B.
affectionibus materiae; facilὸ est ex dictis colligere, iuxta primam lignificationem , esse illas, qua caterarum assectionum rebus naturalibus ac
ride itum simplici sima sunt , vel qua
nullam referunt ex aliis simplicιaribus compossit onem , vel quibus in mente nostra correstondenι i ea simpliciores , quam lint aliae, quibus reliquae aia sectiones naturales exprimuntur ι simpliciores , inquam, non absolute simplices, nequὸ enim hic quaerimus affectiones omnium quotquot sunt in tota sua generalitate primas,
sed tantum inter eas, quibus corpus naturale determinatur. In secunda vero sgnificatione, qua eaterarum ad naturatιa pertinentium ori-νines βιαι , sive qua radicales ; D sntertia a quibus prim I vel tempore, vel natura , vel astone res naturales determinantur. Dignitatem, & ordinem praetermittimus, quoniam in naturalibus nequὸ dignitas, nequό ordo praecellentiam faciunt. Ut igitur videamus apertissim Θ, quaenam inter affectiones rei alicui materiali competentes sint primae, imaginemur corpus aliquod naturale quot quis voluerit aliectionibus determinatum ;& deinde pet imaginationem spoliemus illud singillatim affectionibus iisdem , puta cOloribus, opacitate, pondere, asperitate &c. ad eb ut silvae tantum sint magnitudo , figura, & impenetrabilitas, sive resistentia , aut vis allocum intrinseum conservandum;
plane & adhuc spoliatum omnibus praedictis affectionibus, illud considerabimus ut corpus materiale, li-eet inter exuendum a fictionibus
modo his, modo illis, illud transduxerimus per diversas species, degenera corporum. Nihil igitur earum affectionum , quas identidem abrasimus, pertinet ad determinationes , quibus corpus materiale in sua essentia statuitur , argumento evidenti, earum nullam ex illis esse, a quibus corpus ad essentiam materialis determinatur: nulla igitur ipsarum prima erit ; determinaverant
enim singulae id quod antea ad assertam naturam fuerat determinatum antequam, quaecunquae abrasae sunt, accederent anemones. At vero si adhuc mente concipiamus demptam impenetrabilitatem , relicta magnitudine, de figura ; quod reliquum erit, ut corpus quidem concipietur, sed non amplius materiale; illud enim inter corpus materiale interest , & mathematicum , ut hoc etiam sine impenetrabilitate consistat, cum ipsi essentialis non sit, non item materiale, quod ablata impenetrabilitate desinit esse materiale, simul & mobile,
cum omnes motus leges impenetrabilitatem mobilium supponant. Impenetrabilitas igitur ea assectio est, per quam corpus & materiale fit, & motus capax , seu , quod idem est. naturale , ideoque eadem est assectio essenti lis , seu essentia corporis materialis, seu naturalis, ex qua cum emergat mobilitas, haec erit ejusdem materialis corporis e L sentialis proprietas. Erit igitur imis penetrabilitas prima materiae affectio i post hanc autem mobilitas.
Quod si quaeratur cujus subjecti
affectio sit impenetrabilitas , facile respondere est . quanti corporei, seu, quod idem est, corporis, aut spatii Irin
463쪽
t ine dimens; istud enim illud est,
quod a resistentia admittendi in suo loco intrinseo aliud corpus redditur impenetrabile ; At vero corpus di ipsum duas habet affectiones , di mensionem videlicet trinam, & figuram; quarum alteram dicamus oportet ejus essentiam , alteram vero proprietatem essentialem corporis terminati, accidentalem ver
corporis generice sumpti. Scilicet idea trinae dimensonis. quae est idea corporis, aeque haberi potest terminata ac interminata ; in interminata autem nulla figura concipitur, quandoquidem figura est modus termina tionis ι hic autem esse non potest ubi terminatio non est, ideoque haec aia sectio est posterior corporeitate, corpore itas vero prior ; propterca , licet in corpore finito, neque figura corporea sine figura, neque figurasne corporeitate haberi possit; nihilominus tamen cum figura radicem suam habeat a trina dimensione, etiam in corpore terminato
debet habeti pio affectione secunda
Hinc in linea corporum trina dimensio prima affectio est, determinans quantitatem continuam ad lineam corporum s figura autem cum immediate determinet corpus ad ce tum modum terminationis, secundum locum obtinet I sed quoniam di eadem specie figura major , &minor esse potest, id autem sortitur a magnitudine ; hinc tertius huic
erit locus, determinat quippe corpus figuratum ad certam quantit tem, quam magnitudinem nun Pamus. Haec aeque vera sunt in quocunque genere corporum sive materialium, sive non ς corpus enim sive penetrabile, sivὸ impenetrabile concipiatur, dummodo terminatum, a figura determinatur , &figula a magnitudine. Itaque seponentes corpus immateriale , utpote non attinens ad lineam physicam, & materiale tantum allu mentes , illud videlicet , quod trina dimensione pollens impenetrabile est, etiam hujus assectio prima trina dimensio erit, quam cum praesupponat impenetrabilitas est enim resistentia ad impediendum, ne corpus alterum impenetrabile in eo loco , seu spatio si -& locus, seu spatium quid corpo ris sit; si intelligatur corpori trinε
dimenso addita , haec erit secunda ejus affectio , quemadmodum enim trina dimenso nullam necessarib prae se fert nequὰ figuram, nequὸ magnitudinem determinatam , ita neque impenetrabilitas , qtiae toti extenso corporeo, etiamsi infinito, coextensa potest intelligi. Hinc imis penetrabilitas non minus supta' figuram, & magnitudinem est ac trina dimensio, cum tamen haec aliquantulum supra illam sit ratione stirnplicitatis impenc trabilitas enim ex itina dimensione , & res stentia saepius dicta coalescit ; trina verbdimensio se sola potest subsistere.
Hoc ordine igitur se consequuntur affectiones recensitae. Prima omnium in linea assectionum corporearum est trina dimensio, quae essentiam corporis in genere vel sola facit. Secunda est impenetrabilitas, quae sicuti corpus in genere contrahit ad speciem talem corporum, quae dicitur corpus materiale , ita eidem
464쪽
s1 DE PRIM. MATER. AFFECTIONI B.
elientialis evadit, partemque ejus ellentiae componit. Hinc corpore itas per modum generis , impenetrabilitas per modum differentiae concipienda est. Has consequuntur in corpore terminato figura , de masnitudo , ut supra probatum est i Seliis succedens mobilitas , quae rejicitur , trine dimento infinito; quandoquidem cum locum non habeat, quo versus moveatur , necessatio immobile est. Hae igitur postremae pro materialis corporis ei lentialibus proprietatibus habenda: erunt , quihus nullum corpus materiale termiis natum unquam potest carere. Sequitur ex dictis , ex quinque praedictis determinationibus , seu an sectionibus , aut, si ita placet. tantum ex duabus primis coalescere ideam materiae, eamque fatis esse inde terminatam , ut sit capax plurim Irum determinationum , per quas corpora naturalia in sua quaelibet
specie locantur, & ab aliis discli minantur ι sed ad hoc postremum
requiritur , ut Proprietates ejus, quas diximus ementiales , non vagae sint, & in determinatae. Materia enim naturalium corporum necessariam opῆrtet , habeat relationem ad compolita, in quorum gratiam est. Hinc in materia certa requiritur mobilitas, quae prodit ex certa
item magnitudine, & figura. Non igitur quaelibet magnitudo, & figura adhin ' ae corpore itati , & impenetrabilitati, corporum naturalium materiam facere possunt, sed quae radices esse possint omnium reliquarum affectionum . quibus corpora naturalia detriminantur. Si enim intelligamus universam materiam , ut corpus unum impenetrabile , idebisque ut continuum quoddam habens omnes tuas partes impenetrabiles , communi, ut aiunt, vinculo colligata si illud quidem, dummodo terminatum, mobile erit, sed non nisi totum si ii tui, & servata semper eadem patriudispositione; sed hujusmodi mobilitatem, experientia testante , cognoscimus , non polia satisfacere hae nomenis corporum naturalium Iaec enim non servant semper eandem dispositionem inter ie , sed
contrariis motibus agitantur ; opus igitur fuit ad hoc , ut emergercnt phaenomena , quae observamus, ut quidquid est in mundo corporis materialis , seu materiae non ei sit coacervatum totum in unum continuum . sed diversum in partes , quarum quaelibet continuum quid
ellet, inter se autem non aliam ha beret unionem , quam contiguitatis, ut mutuis occursibus hac illac mo
Ex hae igitur necessitate divisionis in corpore materiali , novae oriuntur materiae determinatio uis ;Quaelibet enim harum partium non modb totius affectiones participare necesse est, scilicet trinam diniensionem, & impenetrabilitatem , de exinde consequentem mobilitatem, sed praeterea oportet, ut quaelibet sit determinata in sua maenitudine. ct figura , figulaque specifica. Sive enim corpus illud extentum , & impenetrabile primδ a nobis consideratum in elligamus ut infinitum, sive ut finitum , certum est , OpOr-Iere , ut ejus partes . in quas divisu in concipitur, seu ex quibus componi cogitatur, finitae sint in sua
465쪽
extensione , ideoque quod modo aliquo terminationis , seu , quod ideiamst, aliqua figura determinetur,& praeterea magnitudine aliqua juxta quam materia, quae prima 4icitur, adhuc magis determinetur ;lue enim binae sunt affectiones, quas superius determinavimus primo determinare trinam dimentionem , sive haec cum impenetrabilitate coniuncta sit, sud non. Magnitudo ergo, de figura specifica erunt primae illae deteriri nationes, quae accedere possunt materiae, imo per quas evadit eorporum naturalium prima , & Hementaris
materia , & per consequens , si primae affictiones , cx quibus materia prima determinatur sunt formae elementorum, sequitur, magnitudinem,& figuram particularum , in quas divitum intellisimus corpus materia. te in genere spectatum , esse for- dentaliter determinari possunt, i mas, quibus corpus idem evadit dices existunt , & complementum. prima corporum naturalium mate- Figura igitur, magnitudo, & moria; quibusque primigeniae elemen- tus primarum materiae particulatares particulae ab invicem differunt, rum & affictiones primae sent, &ideoque quot sunt diversae aut ma- prima rerum omnium naturalium gnitudines, aut figurae praedictarum principia, ex his enim prodeunt
particularum, tot esse debere cor- quaecunque ad mutationcs, cssentias,porum naturalium diversa elemen- virtutes &c. corporum naturalium
ta. quoquo modo excepto tamen prin-' Concludamus igitur generales cu- cipio cognoscitivo ) spcctare , iden-juscunque materiae propcle distae af- tunfectiones elle trinam dimensonem qualemcunque, & impenetrabilita tem ε, disserentiales verti, & ad materiam priπam corporum natura lium pertinentes esse certam molem , itemque certam figuram, quae
insunt materiae particulis indivisibilibus i & omnes esse his essentia. les. Quoniam verδ ex his deriva-
tur certa mobilitas quae tamen nihil addit positivuin materiae, sed
solam aptitudinem ad motum hunc,
vel illum ) hine mobilitas non est
habenda ut essentia, sed tantum ut
affectio secundatis, & proprietas
essentialis primarum materiae particulatum, seu, quod idem est , elementatium primigeniarum. Veruntamen quoniam ex his non determinatur materia , nisi in sola agendi, aut patiendi, potestate, quae quod se sine actu concipitur, prc-pterea ut in actum descendat, alia affectio materiam ad agendum de terminans necessalia est, quae si attente consideretur, non alia est , quam motus, per quere hinc, indὸ agitatae Mementa res particulae magnitudine , ct figura sua aliarum
omnium affectionum , quibus corpora naturalia essentialiter aut accia
466쪽
De Origine , & Proprietatibus Primarum Affectionum Materiae.
NEquaquam satis esse remur ad legitime , recteque philosophandum, novisse, materiam primam non omnibus in universum anfectionibus carere; sed aliquibus potiri, quas in prima Dissertatione
determinavimus esse itinam dimen- sonem , impenetrabilitatem, mobilitatem , molem, figuram, εc motum ; nisi pariter cognoscamus quaenam sit prima earum origo, & quaenam ex hac in illas manent proprietates s ex horum enim neglecta determinatione ortum est , ut in contrarias abierint sententias sectae Philosophorum. Circa hoe igitur in praesentiarum noster labor versetur,
Igitur in rem nostram sic exordiamur. Quandoquidem quidquid fit ab alio fit; nihil enim se ipsum iacit, aut
generat, ut effligiamus processum in infinitum , a quo praecipue in rebus successivis abhorruere omnes Philosophorum scholae, necesse est, ut deveniamus ad unum , quod a nemine factum, sit prima caussa omnium quae tacta sunt. Istud autem primum Deum dicimus ; cujus infinitam potentiam fateamur necesse est, cum ex nihilo cuncta creaverit, infinita enim nihili ab ente distantia non nisi ab infinitae virtutis agente potest superari. Similiter oportet,
ut ipsum infinit E sapientem esse dicamus; tanto enim ordine. smeti ia. Se proportione disposita haec creata comperimus , ut necesse sit asserere, ea fuisse opus mentis sapientia suam potestatem aequantis i idebque utram que esse infinitam. Iam igitur, ut reliqua reiiceam, Deum infinitE Spotentem, & lapientem intelligiamus; cumque a nemine factus sit, semper suisse dicamus oportet. semperque futurum, ideoque aeternum. Liberrimum insuper necesse est, ut Deum concipiamus, adeb ut nulla teneatur necessitate aliquid producere extra se, nisi cum ipsi libitum
est. Antequam ergo mundus esset iste aspectabilis , solus Deus erat intelligens cuncta, & ex hoc quod intelligeret , eadem possibilia fuere. At vero intellectus divinus non addit existentiam rebus ι opus est enim , ut divina libertas se ipsam determinet ad agendum, ut agat. Clim igitur Deus ab aeterno intellexerit omnia , eadem etiam ab aeterno possibilia fuere ;ab aeterno autem non extitere, quia ea ab aeterno non voluit. Qiiandbergis quae ab aeterno intellexerat , voluit Deus, in tempore creata sunt; ideoque Voluntas Dei est produ-ctrix, imo creatrix omnium, & crea
tio nil aliud est, quam actio ejus
467쪽
Quo igitur tempore Deus creavit materiam , id eit extensum impenetrabile, dicamus. oportet, ip- iam voluisse duas affectiones eidem essentiasses , nempe extentionem trinae dimentionis, & impenetrabilitatem . id edque utramque cile effectum Voluntatis divinae. Iam vero materia universa tanta fuit, quanta Deo placuit , sed quantacunque fuerit, esse poterat vel compacta in
unum corpus continuum, vel iii turata, ut ita dicam, in plures partes. Si Deus voluissct universam materiam compactim in unum corpus continuum. voluissrt etiam ejus partes dessignabiles communi icr-mino copulatas, certam ided servantes ad invicem dispositionem , mobiles ad motum totius, non autem se otium a toto i id enim exigit natura continui. Sed cum hoc repugnet Phaenomenis . quae Deus voluit qualia sunt, & qualia esse experimur . loquitur Deu in , cum crea vit materiam ,' ipsam non voluille compactam in unum corpus con
tinuum, sed potius di Wistim in particulas, quarum quaelibetquoddam esset. Neque hie regerat Quis, Deum
potuisse creare materiam totam compactam in unum corpus continuum , ct deinde diffringere in stu-stula, quemadmodum opinatur Cartesus; Exinde enim videtur fieri injuria divinae Sapientiae. Cur enim voluisset Deus privi materiam universam sub forma continui. ut dcinde eam frangeret in frustula , hac
ratione priorem sormam continui mutans in formam contigui ρ Prior enim actus voluntatis divinae determinans ad unum continuum , nulla
neque nece stitate , neque utilitate praecessisset secundum actum collimantem ad contiguum , sed, quod idem eii , ad si ustola. Cum igitur
haec diversarum omnino contrariarum voluntatum successio longe absit a Divina pάrsectionu, cogimur asserere , ex q9R mate Ilam experimur adhu divisam in frustula ; eam voluisse Deum non sub forma unius
continui , sed potius divisam in
plura parva continua , quae , cum servent ad invicem contiguitatem,
contiguu quoddam pollunt appellari. Voluit ergo Deus sustula materiae. de volens ea creavit Quod libet igitur ex his si ustulis terniinus cst creationis divinae , A effectus voluntatis Dei; Cumq; quod hujusmodi est, constante eadem voluntate, mutari non
possit, sequitur frustulum quodlibet
materiei nullam polle, praetcrquam a Dco Creatore, pati mutationem ;ideoque cum in crearione & magnitudinem , dc figuram nactum fuerit de tei minatam, it 1 Deo imperante , nulla vi poterit neque magnitudo . neque figura primarum materiae particularum alterari, aut mutari i utraque ergo immutabilis erit. Cum autem eadem sit ratio de im- enetrabilitate , patet de hanc nula potentia creata a materia auferri posse; & ratio apparet, cur nulla vi naturali eodem loco admittantur duo corpora materialia , nequὸ secundum totum , neque secundum quamlibet, vel minimam partem. Sequitur hinc molim, figuram,& impenetrabilitatem primarum materiae particularum esse Dei dona, non aliam originem habentia, quam determinationem ejus voluntatis eo Nnn tem -
468쪽
tem pote, quo creata sunt, Jc propterea eam esse tum magnitudinem, tum figuram singularum, tum mul- tidinem earum, quae eiusdem &magnitudinis, εc figurae sunt, quae D. O. M Sapientiae visae sunt opportunaz ad ea efficienda, quibus voluit Universitatem hanc rerum ditari. Proindὸ non esse quaerendum Philolipho naturali supra praedictas materiae primae corporum naturalium affictiones , sed ubi ad eas in resolutione phaenomenon de- deventum fuerit, in iis esse requie Dcendum.
Ex eodem principo , scilicet ex voluntate Dei, & sapientia oritur motus, quem perperam ab agentibus materialibus aut ab earum soria mulis derivant vulgares Philosophi ι in idea enim materiae non relucet nisi mobilitas, quae cum quiete, &inertia stare potest ; non autem pOtentia motrix, aut motus. Hinc licet Deus dono dederit cuilibet materiae frustulo molem , & figuram determinatam, & impenetrabilitatem, non ided sequitur, eam habere virtutem se ipsam movendi, aut se movere ; sed potius inertem esse. & quietam I plaecipue cum experientia didicerimus corpora materialia eo difficilios moveri, quo plus possident materiae. Cum ergbcertum fit , materiam non modo mobilem esse, sed actu moveri de loco in locum, sequitur , ut diminmus , vim, qua movetur, a materia non proficisci; sed ab illo eodem principio , quo procedit &figura. & moles, & impenetrabilitas primarum materiae particularum, id est a Voluntate divina. Vo-
luit ergo Deus, ut materia move retur ; ideoque motus omnis citig
est pariter a Dei voluntate ; hinc non ineptὸ motus definiri potest. actio Dei in mater;a. Cum autem motus plures suscipere possit d
terminationes respici. nti s tum quantitatem potentiae , tum di vcrios in
dos ipsius ; S uoluntas Dei necessario debuerit esse non indeterminata sapit enim in i persectionem in Deo non concipiendamὶ hinc oportuit,
ut materiae, certae quantitatis adderetur a Divina voluntate vis m trix i & quandoquidem eatenus mota maletia esti, quatenus intentum
Dei fuit, ut materiae partes invicem agerent, & paterentur ; id est se muti. b ὸ loco expellerent , ad hoc, ut vatiὸ invicem disponerentur&c. propterea opus fuit . ut materiae particulis certae leges prςscriberentur, quibus iuxta certas impulsae circumis stannas ab aliis moverent. Motus
igitur, & ejus leges aequὸ a Deo
prodeunt, ac reliquae primae materiae assectiones. Porro in gratiam communicationis motuum tin pene-ttabilitas materiae tributa est; quem
admodum & certa figura , molesque particulis ; etenim absquὸ illa motus non celebratur ; & prohatum diversitate directiones , celeritates &c. mobilium summopere diversficanrur. Igitur de causa molux non sunt quaerenda plura, quam de impenetrabilitate , figura , mole, de multitudine frustulorum materiae, ea etenim , ut adhuc usque ostendimus, lus est Deus. Caetera autem praeter antedicta,
in Deo quidem primam radicem habent, sed aliqua quidem immedia-
469쪽
se, ut viventium virtute cognoscente , & rationali praeditorum animae principium etenim cognoscens ideam nullo modo involutam, aut prodeuntem ab idea materiae, de
motus habet) alia verb mediat Etantum , scilicet emergunt a variis dispositionibus pateticularum materiae
in tetiὸ; aut a vario motu earunis demi aut a vatia applicatione harum ad illas dec. & harum notitia ea est, quae doctrinae Pitysicae ultimum notum existit; ab his enim effectus, Be phenomena quaeque Da-Quralia derivantur ι Hinc quaerendae sunt i hysico figurae, & moles deterini natae , quibus quaelibet species particularum materi e ab aliis distin, guntur , quae totidem prima elementa audiunt ingenerabilia , & corruptibilia ; numerus item horum ;& singulorum ah aliis diversitas;
Quaerendae insuper motus lcgcs, ab his enim affectiones secundariae pro deunt quaecunque S activae, & inertes. Nec minus inquirendem est circa varias concretiones primarum materiae particularum , quae mole- eulae dicuntur , non difluas quidem, sed stabiles; his enim natura utitur ad mixtorum compositionem ; & abiissidem pro diversitate componentium sorveturae , qua partes invicem combinantur: S hgurae, qua terminantur Scc. corporum mixtorum proprietates exeunt. Distinguendi insuper varii ordines molecutulimearundem; aliae enim immediatἡ ex primis particulis fiunt: aliae ex iis, q- ex primis factae sunt, &sic deinceps, ex qua distinctione ortum habet diversias elementorum primi , secundi, tertii ordinis Sec. adhibendorum in cognitione, & explicatione causti rum , a quibus diverti item ordinis effect ns immedia-tὸ producuntur. Sed, quod maximum est , summa cura lumina cura in discriminandis affectionibus secundariis adhibenda est, aliae enim causas habent in affectionibus primarum particularum. ut impenetrabilitas, quae a partibus toti communicatur magnitudo, quae a multitudine particularum . si l patia e ceperis vacua intersperia, depromitur , & figura, quae a varia dispolitione partium componentium derivatur I aliae oriuntur ii moleculis,& earum ess ntia, quae ab ii, incompositum distalidituri aliae m tum , & ejus differentias pro causa habent; aliae tandem principium involvunt cognolcitiuum , N ellentialem ad illud relationem habent 3cc. Haec, Ae huius generis alia plura Phylico inquirenda . Ae cognΟlcen ta sunt, quae licEt omnia radices suas trahant a mimis affectionibus materiae sexcepto semper cognosci-tivo principio, & iis, quae ab illo
conseqiiunturi non tamen in hoc acquieicendum est i sed determinan da sunt caussae immediatae . deinde si opus sit, quae has praecedunt al-riores, & subinta aliae, donὸc ad primas affectiones. quae universales Gavisae caeterarum sunt, iuerit pe ventum. Statim enim ad prima principia recurere compendiola nimis via est , cujus extrema intactis, quasi dixerim , mediis conjΠnguntur. Perfecta igitur cognitio ex omnium sibi Invicem succedentium caussarum notitia coalescit, quae
ideo Physico pro vitibus quaerenda N n n a est
470쪽
est saltem, si non invenienda. ut plerique autumant. Verum , ut quae in hoc argumentum' hucusque dicta sunt, recolli. gamus , dupliciter potest conliderati materia, nempe & absolute, S te- Iatὸ ad compositionem corporum. Primo modo non est aliud, quam spatium trine dimensum, live trina dimensio impenetrabilis I altero veto eae trina dimensio impenetrabilis, & praetera certa mole sed minima , certa item figura donata , quibus postremis duabus affectionibus ratio generalis maleciae contrahitur ad materiam corporum natu
talium. NeqυὸhL haereant credentes spatium idem esse cum materia ; quod illud suapte natura impenetrabile sit; etenim praeterquam quod certum est, ideam spatii non includere ideam impenetrabilitatis clare enim concipio trinam dimensionem abstrahens ab impenetrabilitate) nil aliud est spatium, quam possibilitas locationis, ideoq inter entia possibilia referendum non a voluntate Dei, sed ab intelligentia oriundum , increatum propterea , & infinitum, uno verbo corpus mathematicum, non materiale; quod ut evadat, necesse est , ut per Dei voluntatem fiat impenetrabile, ab hac enim determinatione existentiam actu
acquirit, & materia fit. Colligamus insuper quo sensu intelligendum sit, primas particulas materiae indivisibiles eiIe , scilicet non in se ;possibile enim est ut dividantur, eo pacto, quo nil obstat; quin in nihilum redigantur, utrumque enimaequE potest Deus , ac creare ; sed tantum extrinsecὸ, quatenus nempe
nullum agens ram validum est in tota Natura , quod eas vel leviter immutet neque in magnitudine , neque in figura , obstante voluntate divina ad id determinata in instanti creationis. Animadverte nisdsm insuper particulas omnes ma- tetiae uniArmis esse substantiae; cum enim communis omnium aflectio sit
impenetrabilitas; non aliter disse- ferunt quam mole, & figura , quae substantiam non mutant, absentibus quibuscunque aliis determinationibus, seu astemonibus i hinc omninbsibi simi lis est materia considerata sine ulla relatione ad compositi nes ex illa iaciendas; sed cum hac relatione moles , & figura differentias faciunt, quae jure tanquam specificae habentur, cum ex iis di versa agendi potestas, Sc consequenter variae propIietates emergant.
Neque proinde verum est quod apud Peripateticos pro rato habetur, universam scilicet materiam sngulis successive formis suscipiendis aptam existere, quin potius naturalibus
Phaenomenis, de veritati quadrat quod ait Aristoteles atieri forma aia terea mauria. Hinc eodem modo se habet diversitas primarum materiae particularum ad composita , quo in Physca veteri materia Et mentorum ad mixta. quae, licet per formas , ut ajunt, Mementa res deis terminata sit , nihilominus tamen facit ad mixtorum generationem , alias suscipiens ex mixtione ulteriores determinationes , & propterea
satius est, omissa abstracta illa Aristotelicorum de psimis rerum principiis doctrina, primas particulas pro elementatibus habere , & mutatio in