장음표시 사용
31쪽
cecidit, & non adiiciet ut resurgat. Sed tertium illud templum futurum est in caelo &in Hierusalem superna: iuxta Esa. r. Je illud, Erit in nouissimis diebus mos domus Domini in ver-Mich. q. tice montium,&c. Ex quoquidem templo Dominus tunc loquetur ad eos in ira sua,&c.
Tunc loquetur ad eos in ira sua, in furare βοconturbabit eos,
Priusquam quis iste irae sermo,& quae haec indignationis perturbatio ut, ostendamus, admoneri legentes atque audietes oportet, ne aliquas demutationes passionum, perturbationesque motuum cadere in Deum credant. Sed de ira Dei & Lactantius librum pulcherrimum scripsit,& ipse Origenes creberrime disputat non tam iram esse quam necessariam correptionem: ut patris in filium, medici in ar- rotum, magistri in discipulum. Has tame loquutiones Bilia continent. Nanque lacra Scriptura paruulis confrues, nullius generis rerum verba vitavit, ex quibus quasi gradatim ad diuina noster intellectus assurgeret. Nam & verbis &rebus corporalibus sumptis, interdum via est, quum de Deo loquitur, hoc modo, Invisibilia Dei per ea quae facta sunt manifesta faciens. Si tamen Graecae dictionis, θυμος, veriorem significationem postulamus, furorem, indignationem, seu potius cxcandescentiam quis dixeritrita ut excandescentia motus sit ad iram: ira vero iuxta eadem Graeci nominis ethimologia) vehementiorem & cocitatiorem ad vindictam denotet furorem. Itaque, nuc ira, postea furor ponitur, ut duplex Dei punitio significetur. Prima erit districta sententia indignati iudicis : altera erit effectus huius sententie, qui quidem nunc vocatur contur batio & furor. Additur autem istud verbum, TUN C, quod tempus illud sisnificat quado venerit Christus iudicaturus mundum,&sederit Filius hominis in sede maiestatis suae. In quo horribili die videbunt impij Iudaei in quem transit xerunt: districtaque animaduersione feriet illos Dominus quos longanimitate suae patientiae ante tolerauit. Ostendet Christus simul veritate 3c humanitatis& diuinitatis: arguet quoque ex scripturis incredulos Iudetos, qui eum talem nocrediderunt:
32쪽
crediderunt:veluti Ioa. cap. s. increpans dixit, scrutamini scripturas, illae sunt quae testimonium perhibet de me. Esaiae liquide cap. 9.de Messia vaticinatum erat, Et vocabitur nonae eius Admirabilis consiliarius, Deus fortis, Pater futuri seculi , Princeps pacis . Quae vocabula nulli nisi Deo
quadrare possunt,& nudam diu initatem explicabant. Por- ro hunc talem venisse,& apud eos conuersatum fuisse,oste-derunt opera quae inter eos gessit:quemadmodum per Ioannem loquitur, Si non venti sem S eis loquutus non misi Ioan. is sem,& opera no fecissem in illis quae nemo alius secit prς- ter me, peccatum non haberent. Quapropter discipulos Ioannis interrogantes si esset ciui venturus erat, Christus, an alius expectandus, remisit ad sua opera,ita respondens, E Mattiir tes renuntiate Ioanni quae vidistis & audistis, Quia ceci vident, claudi ambulant, leprosi mundantur, surdi audiunt, mortui resurgunt, pauperes euangelisantur. Quamobreniquit ipsi Iudaei & legem Sc Prophetas Je scripturas de Messia habuerint, necnon signa ac miracula Christi apud eos facta sint, propterea excusationem non habent de peccato suae infidelitatis. Qua de re Iosephus de Messia scribes, neque virum nominare ausus est, sed ita paucis posteroru memoriae reliquit: Fuit eisdem temporibus rE s v s sapiens vir si tamen eum, virum nominare fas est erat enim mira-- bilium operum effector,&doctor hominum eorum quili- Antiq. Iubenter quae vera sunt, audiunt. Et multos quidem Iudaeorii, des. lib. iamultos etiam ex Gentibus sibi adluxit: CHRisTus hic c. s. erat. Hunc accusatione primorum nostrae gentis virorum, quum Pilatus in crucem agendum esse decreuisset, non deseruerunt hi qui ab initio eum dilexerunt. Apparuit enim eis tertia die iterum vivus, secundum quod diuinitus insipirati Prophetae vel b c vel alia de eo innumera miracula sutura esse praedixerant. Ecce sufficiens contra pertinacem Hebraeorum perfidiam testimonium: Hebraeus de Hebraearum rerum scriptor testatur cum iam venisse, quem adhuc infelices & excaecati frustra expectant. Deinde versiculo sequente est vox c H R i s T i. λ
33쪽
Ego aute constitutus sum Rex ab eo super sim
montemsanctum eius,praedicans praeceptum eius.
Istud est verbum cuRisaei hominis, quem Deus pater constituit Regem super omne creaturam, uti scribitur ad Hebraeos cap. i, Quem constituit ii redem uniuersoru. Pal. 13i.& Quemadmodum etia pr dictum erat , Dabit illi Dominus Lucae i. sedem David patris sui, & regnabit in domo Iacob in arternum. Neque tamen Epterea intellige quali tanquam homo egerit quae sunt fastus regiae dignitatis temporalis r70-n λδ ipse enim dixit, Regnum meum non est de hoc mundo. Sed istud accipe ob potestate excellentiae exercendi partes Regis spiritualis: quaquidem potestate habuit in pucto suae conceptionis per assumpta humanitate. Hoc . modo di-N xxii λ- ctus-Rex Israel. I sagi euetia Regem testati sunt, inqui-Luς rentes, Vbi est qui natus est Rex Iudeorum ZLatro in cruce& Regem deprehendit, dicens, Memento mei, Domine, dum veneris in regnum tuum Sed in Sacris hsc vocabula, Sion, Hierusalem, Ciuitas David, Domus Iacob, frequenter sumenda sunt mysice ac spiritualiter,& non ad lite ram. Adde quod nonunquam per quandam antonomasiam Christus dicitur Rex Israel, Rex Iudaeorum . Siquidem apud eos in propria persona regale sacerdotium exercuit, praedicando, ac miracula operando: de ad eos imprimis ve-N tth, s. nerat, uti ipse dixit, Non sum misitis nisi ad oves quae perieriit domus Israel. Itaque Christus constitutus est a Deo patre super Sion, id est Ecclesiam quae in monte Sion Hierosolymis aliquando fulsit, in quo fuit templum Deo dicatum, in quo etivm CHRIsTus pluries & docuit, & miracula fecit.A quo in luper exierunt Apostoli ad praedicandum per uniuersum orbem Gentibus, uti praecinierat Esaiae 1. Esaias, De Sion exibit lex,&verbu domini de Hierusale. Recte vero nunc Ecclesia mos appellatur,& propter emi
Psal. . nentiam honoris,& ob firmitate fidei. illa siquide semperipossim habet, qui est speciosus forma prae filiis hominu,&in quo sunt omnes thesauri scientiae ac sapientis recoditi. Sponsus hanc suam sposam donis ac priuilegiis charismatum cotinue
34쪽
tu cotinue honorat. Custodit insuper & per angelos, iuxta illud Esai , Super muros tuos Hierusalem posui custodes. E cae Et per doctores, quorum potissima cura est Ecclesie, fidem pacemque tueantur, quq semper sicut firmissimum propugnaculum recta perseueret. De quibus Zachariae, cap. 9, Circundabo domum meam Ecclesiam scilicet) ex his qur militant mihi. Hanc honestat honore Reginae, qui & Iuc futurus Rex esse ut dictum est)praedicitur. Annutiat enim Christus regnum quod sibi ut homini a Patre traditu est. Neque mirum si nunc mutando perQnam, sermonem ex Christi persona facit David: Prophetarum siquidem mos est & materias & persenas variare, utpote qui veluti organa quaedam atque instrumenta ab artifice suo moderata ea loquebantur quae sanctus illis Spiritus subministrabat. Veruntamen ne putet aliquis hoc regnum Christi ad eum pertinere tantum ex adoptione,ostendit versiculo sequenti quod Filius Dei sit no per adoptionem, sed per naturam.
Dominus dixit ad messibus meus es tu, ego hodie genui te.
Quum in Sacris, ob inseparabilitatem diuinarum personaruria, frequenter una persona nominata etiam alis intelligantur, ut ibi, Ego rogabo Patrem, & alium aduocatum 0-Π'x 'dabit vobis, idcirco nunc, quando de Patre & Filio agitur, parta occasione, adiuuante Domino Deo nostro, arcanum Trinitatis declarabimus , suscipiemitique & eam ipsam quam flagitant, quantum possimus reddere rationem, PTrinitas sit unus Deus,& solus & verus: & recte Pater& Filius & Spiritus Sanctus unius eiusdAnque substantiae vel essentiae dicatur, credatur, intelligatur, atque, quam VCre Pater Filium sibi coaeternu generet, & ambo Spiritu Sactum sibi coaequale, colubstantiale & etia cocternu spirent. Sed vereor me arduu nimis moliri, quia nec periculosius alicubi erratur, nec laboriosius aliquid quaeritur . Sperans tamen beneuolum habere lectorem, incipia, c6fidens
in eu de quo dictu est, Quaerite facie eius semp. Et ut susce- ip ptam prouinciam aggrediamur, In diuinis unitas essentis
35쪽
pluribus locis & veteris & noui Instrumenti patet,vti Deuteronomii cap. 9, Audi Istael, Dominus Deus tuus, Deusioan. r. unus est. Et Ioannes in initio sui Euangelii, In principio
erat Verbu,& Verbum erat apud Deum,& Deus erat Verbum. In eo enim declarat Filium in si tantum Deum esse, sed etiam eiusdem cum Patre substantiae. Nam cum dixisset, Et
Deus erat Verbu. hoc erat inquit in principio apud Deia, omnia per ipsum facta sunt,& sine ipso factu est nihil. Neque enim dicit omnia, nisi quae facta sunt, scilicet omnem creaturam. Vnde limpide apparet ipsum factum non esse per quem facta sunt omnia. Quja si factus non est, neque
creatura est. Si autem creatura non est, eiusdem cum Patre
Ioan . IO. est substantiae. propterea alibi etiam per Ioannem loqui- Philip. z. tur, Ego di Pater unum sumus. Et Paulus ad Philippenses de eo ita scribit, Qui cum insorma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse equalis Deo. Η c pro Patre S Filio in diauinis. Porro Spiritum Sanctu ab utroque procedere coq-ternum, consubstantialem, S coaequalem os edit idem Ioa- Dan. I s. nes, his verbis, Quia in venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem. Non enim loquetur a semetipso, sed quaecunque audiet, loquetur, & quae ventura sunt annuntiabit vobis. Ille me clarificabit, quia de meo accipiet, & a nnutiabit vobis. Post que quidem verba Filius co- Ioan .i c. tinuo subiungit, Omnia quecunque habet Pater, mea sunt, propterea dixi, Qvj a de meo accipiet & annuntiabit vobis. Quibus quia reddidit causam cur dixerit, De meo accipiet ait enim, Omnia quaecunque habet Pater, mea sunt, propterea dixi, quia de meo accipiet) restat ut intelligatur Spiritus Sanctus etiam de Patre habere sicut & Filius, que- admodum alibi idem Filius per Ioannem pro catholico frIoan. I s. mat, ita loquens, Quum venerit Paracletus, quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis, qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me. Procedendo itaque a Patre & Filio Spiritus Sanctus, dicitur non loqui a semet- Dan. s. ipso, sicut & Filius, quia est a Patre, dixit:. Non potest Filius a se facere quicquam nasi quod viderit Patrem facientem. His igitur authoritatibus victique suasa sit hic unitas essentiae cum Trinitate perscinarum. Tum demum hanc Trinitatem
36쪽
tatem personarii cum hac unitate essentiae ostendit Paulus ad Romanos scribes, Quoniam ex ipso & in ipso S per ipsum sunt omnia. Et Ioannes in prima sua canonica, Tres sunt qui testimonium perhibent in caeso, Pater, Verbum de Spiritus Sanctus,&hi tres unum sunt. Illa etiam Trinitas in baptismo Christi innotuit. Pater quidem, in voce Spiritus Sanctus in columbς specie:& Filius, in carne. Istiusmodi rei gestae testes sunt, Matthaeus, Marcus,& Lucas, qui &Trinitatem in personis,& unitatem in essentia suis scriptis asseuerant. Quae quidem personae eo differunt, quia relationes opposite diuinguntur, scilicet ob predicata contra dictoria dicta de eis. Nec mirum quod talia de ineffabili natura diuina dicuntur, quandoquidem in his etiam rebus quas corporeis oculis cernimus,& corporeo sensu diiudicamus, tale aliquid accidat. Nam quum de fonte interrogati, non possumus dicere quod ipse sit fluuius: nec desuvio interrogati, possiimus dicere quod sit fons, & rursum potionem quae de fonte, vel fluuio est, nec suuium nee fontem appellamus: tamen in hac Trinitate aquam nominamus:& quum de singulis quaeritur sigillatim, aquam respondemus, nec tamen eas tres aquas, sed unam dicimus. Ea analogia accipiatur pro ista unitate essentiae cum distinctione personarum, sicut in arbore radix non est nisi radix, nec robur nisi robur, neque ramos nisi ramos pos minus dicere, quamuis illa regula nominis semper maneat ut radix lignum sit,&robur lignum, &rami lignum, nec tamen tria ligna dicantur, sed unum. Aut si ha et habent aliquam dissimilitudinem, saltem illud concedendum: Si ex fonte tria pocula impleantur, posse dici tria pocula, tres autem aquas, nequaquam: sed omnino unam a quam dicere oportet. quanquam de singulis poculis interrogatus, in quolibet vasorum aquam esse respondeas: licet nullus hic transitus fiat, quemadmodum de fonte in flumina accidere supra dici potuit. Istis igitur exemplis aliquantisper concipiamus fieri posse ut aliqua tria non tantum si-hillatim, sed etiam simul unum singulare nome obtineant. uperest nunc declaremus quod h1c dicit Deus pater ad Fi-Itu, Ego hodie genui te: & quomodo Filius est a Patre se-
Rom. II. I. Ioan. s. Matth. 3. Matth. 3. Marci T. Luc. 3.
37쪽
nitus, Deus de Deo, lumen de lumine. Istud autἴ quavis inexplicabile, sicuti scripsit Esaias, Generationem eius quis enarrabit hac tamen breui similitudine, quoad possumus assequemur. Deus quum Verbu genuit, id quod est ipse genuit, neque tamen de nihilo, neque de aliqua iam facta conditaque materia, sed de seipso id quod est ipse. Istud vero
aliquo modo & nos quasi conamur quu verum loquimur, si diligenter consideremus nostrae voluntatis appetitum. Quid enim aliud molimur nisi animu ipsum nostru, si fieri potest, cognoscendum & prospiciendum animo auditoris inserre3vt in nobis quidem ipsi maneamus, nec recedamus a nobis, S tamen tale iudicium, quo fiat in altero nostra noticia , proferamus: ut quantum facultas coceditur, quasi alter animus ab animo per quem se iudicet proferatur. Ita Deus pater qui verissime se indicare animis cognituris &voluit & potuit, hoc ad seipsum indicandum genuit quod est ipse qui genuit. unde Filius dicitur verbum Patris, quia per ipsum innotescit Pater: sicut idem Filius nominatur &virtus & sapietia Patris, quia per ipsum operatus est,&disposuit omnia Pater, de quo propterea scriptum est, Attingit a fine usque ad finem fortiter, &disponit omnia suauiter. Haec obiter pro generatione Filij in diuinis. Vocabulum autem istud, H o D I F, quod nunc litera resonat immutabilitatem, aeternitatemque Fili j in diuinis significat. Nam Deus heri & cras non habet, sed semper est,uti loquitur ad Moysen, Ego sum qui sum,& qui est, misit me ad vos.
Tempus enim mensura est successivorum, sicut aruum perpetuorum:&aeternitas nos ad Dei cognitionem adducit. Qua de re modo intellige Filium non posteriorem, no mi norem, sed coaeternum &coaequalem Patri. Et siquae in sacris authoritates aliud sonant, eas accipe non quantum ad ipsam eius naturam diuinam, sed duntaxat per humanitate assumptam,qua primogenitus in multis fratribus non uni genitus dicitur. Hoc modo de Christo ob duas eius natu
ras & diuersa praedicatur. Sed quum Christus sit Dei patris filius naturalis,idcirco Pater Filiu magnificans, subnectit,
38쪽
νο Lia i me dabo tibi gentes haereditatem
tuam, oe possisionem tuam terminos terra.
Hic praecipitur Filio ut petat secundum naturam inseriorem & assumptam, & accepta posssideat' & ipse quidem Pater a Propheta introducitur monere atque instare ut Filius haereditatem suam petat Gentes, ut ostendat quamcuperet Pater humani generis instaurationem. Filius vero noimmerito etiam postulare id dicitur, quandoquidem & humanitate sumpserit,&Dei atque hominum mediator esse- I.Tim. 'ctus sit. Perpetitionem enim seu postulationem, intellige oratione & meritu Christi secundu homo. Accepit ergo haereditate Gentiu qua poposcit,ut non tantu per oratione& meritu, sed & iure haereditario, quia Fili' Dei est, habeat Gentes subiectas. Ad Hebraeos, cap. i, Costitutus a Deo haeres uniuerserv. Poposcit aute, quum dixit Ioannis cap. II, Pater venit hora, clarifica Fili uiuu, ut Filius hominis clarificet te: Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei det eis vita aeterna. Et rursum ibidem de suis Apostolis loquus, Non pro eis rogo latu, sed& pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me. Quit in re conuersione Gentiu & orauit & exorauit. Sic impleta est prophetia, de qua oleas cap. I, 3c Paulus ad Rom. cap. 9, Vocabono plebe mea, plebem meam,& non dilecta mea, dilectam mea,&non misericordia consequuta, misericordiam consequutam. Vti etia per Esaiam praedixerat Dominus, Dedi te E 'in lucem Gentili, ut sis salus mea usque ad fines terrae. Primu enim ad Israel Christus venit, sicut & ipse ait, Non sum Μδxx x D missus nisi ad oves quae perierunt domus Istael: & quemadmodu annuntiauerat Propheta, primus ad Sion dicet, Ecce L adsum. Vnde Paulus ad Romanos, vocat eum Apostolum Iudaeorum, ita loquens, Dico Christum Iesum ministru in fuisse circuncisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum. Sed quia excaruatum &induratu Rom. infuit cor eoru, illoru delicto salus fuit Gentibus, uti dixeru: . A postoli, Actorii cap. 13, Vobis oportebat primu loqui vembu Dei, sed quonia repellitis illud,& indignos vos iudicatis aet*naevit. ae ecce couertimur ad G ctes: sic enim praece-
39쪽
Rom. II. pit nobis Dominus. Vide bonitatem & seueritate Dei. Seueritatem quidem in Iudaeos, qui verbum Dei non susceperunt. Bonitatem autem in Gentes, quae Deu in nescientes, a
Deo vocatae sunt. vii de Gentili loquitur Paulus ad Romanos, Tu quit oleaster esses, insertus es in bona olivam, & socius radicis & pinguedinis olivae factus es. nequis tamen glorietur. Sed ad Rom. is, ait, Dico Getes super misericordiam honorare Deu. Istud enim, teste eodem Paulo ad Ro. cap. M . fuit mysterium , quia caecitas ex parte contigit in Israel donec plenitudo Gentium intraret, &sic omnis Is rael saluus feret. Vbi istud adverbium, Do N A C, teste Li-rano non causaliter, sed tantum consequutiue & occasionaliter accipiendum est: videlicet, in tantum Israel & delicta & perfidia occuparunt, ut veniret tempus quo Gentes Omnes admitterentur ad vitam, & ita omnis Israel per fidem saluaretur. Quo modo Gentiu plenitudo vita aequales essent in casios et o , quia inaequales suerant in delictis. Haec Hieronymus. Interim autem ut scriptum est in respo- sonibus ad excerpta Genuensium ) quum aliis praepare tur, alijs non preparetur voluntas a Domino, discutiendum
utique est quid veniat de misericordia, quid de iudicio.
Quod quaerebat Israel, hoc non est consequutus, electio auRo. o. & tem consequuta est: caeteri vero excaecati sunt, sicut scrip-Esa. s. tum est, Dedit illis spiritum compunctionis, oculos ut non videant,& aures ut no audiant usque in hodiernum diem ε'
Psal. 6 8. Et David alibi dicit, Fiat mensa eorum in laqueum, & in
scandaluin,& in retributionem illis: Obscuretur oculi eorum ne videant, &dorsum eorum semper incurua. Ecce misericordam & iudicium . Misericordia in electione, quae consequuta est iustitiam Dei: iudicium vero in caeteros qui excecati sunt. Et tamen illi, quia voluerunt, crediderunt: illi, quia noluerunt, non crediderunt. Nisericordia igitur &iudicium in ipsis voluntatibus facta sunt. Electio quippe istis gratiae est non utique meritorum, uti testatur Psalmo psal .s s. graphus, Pro nihilo salvos facies illos. Non praecessit eoru aliquid quod priores darent, retribueretur illis. Caeteri autem qui excaecati sunt, sicut praedictum est, in retributio- Rom. ii. nem factum est illis, stilicet quia offenderunt. Et ecce qualiter
40쪽
Iiter inuestigabiles sunt viae Domini. Na inuestigabilis misericordia qua gratis liberat, & veritas qua iuste iudicat.
Certum tamen semper est alios voluntate credere, alios voluntate non credere. Et hoc suffciet addiscernendum quid veniat de misericordia, quid de iudicio. Sed rursus ad Christiam reuertendo Neque adhuc tantum haereditas Christi Gentes, sed possessio eius fines terrae.& no tam terra, quam ea quibus finitur, sic nunc donata. Hi vero fines terrae sunt caelestia & inferna, in quibus imperium habet redemptori E s v s. Cuiusce rei secramentum beatus Apostolus Pau- Philist. i. Ius exposuit dices, Humiliavit semetipsum, factus obedies usque ad morte, mortu autPcrucis. Propter quod & Deus exaltavit illum, & donauit illi nomen quod est super omne nomen, ut in nomine I E s v, omne genu flectatur cilestiuterrestrium,& infernoria:&omnis lingua confiteatur, quia Dominus I E s v s in gloria est Dei Patris. Seu intellige mpostellione omnis terrae habebit Christus veniens ad iud cadum, quuin fine, iam vocatis Gentibus, reliquias etiaIGrael conuertet,& perfectiissime omnia ei ἀbdita erunt.
R eges eos in uirgaserrea, tanquam uo ρguli confringes eos.
Significare mihi videtur his verbis Propheta, Romanorum amperiu. Etenim quit Christi regnia negassent Iudaei sub imperio Caesaris se esse affirmantes,CGaris potentiam Ioanmerito sustinuerunt: a qua prorsus pene perditi sunt. Et nio' do regni Christi cosuetudo describitur. Virga, Dominii Ggnificat: & omnis sermo, quo ex errore in veritate Dei trahimur, etia virga appellatur: uti Paulus Corinthiis scribes, 1.Cor 4. postquam eos ad poenitentiam adduxerat, ait, Quid Vultis In virga veniam ad vos, aut in charitate Sc spiritu mansuetudinis 3Iudicium insuper quo nullum malum impunitum relinquit ominus fed&deo inni verbo otioso reddet ho- Mare 11'mines rationem, aptissime per virgam significatur. prout alio loco Psalmographus, Virga directionis, virga regni pial. 4. tui. Christus autem imprimis hac virga ferrea, id est duram sciplina, Iudaeos rexit, quos adhuc hodie in vindicta suae