장음표시 사용
51쪽
accipienda sunt. Videbat quide daemon nuc Christu mIracula facietem, nuc infirmitates hominis sustinente: quibus neq , prorsus Deu esse iudicare audebat, & de comuni homine dubitabat. Vnde in passione, ipse illudete, uxor Pilati . , - talia marito mandat,Nihil tibi& iusto illi:multa enim pas' η' sa sum hodie per visum propter eu. Tunc enim diabolustrepidans per Christu se spolia amissuru, sicut primitin per
muliere mortemtulerat, ita tu demunitebatur per muliere Christu de manibus Iud om liberare , ne per morte eius. mortis amitteret imperiu. Quod secretu bene aperit Paul et .admimotheu, cap. 3. super hoc scribes, Magnu est pietatis sacramentu quod manifestatu est in carne,apparuit angelis, praedicatu est Gentibus, creditu est mundo, assumptu
est in gloria. Aut redeudo ad historia angustiati Dauidis, quavis multitudo eu persequentiu non sit prorsus in libro Regii scripta, praesentiata me rite pro Achitophel, suisque
sequacib' intelligi possitiit. Ipse siquide Achitophel Liri,
ni testimonio)auunculus erat rapis a David Bersabeae. Noferes itaq; patruus adulteriu propriae neptis, capitale cotraregem concepit odium. Cuiusce rei causa Absalonem co-tra patrem rebellantc sequutus est. Dumque id moliretur, suadebat populo a suo rege deficere: asserens quod Deo inuisus esset, tum ob mortem innocentis Uri. ae, tum ob rapta Bersabeaea neptem. Sicque statim eius susurro, in vulgus tale de David exiit prouerbiu, Et qui furatus est ovem, & interfecit pastorem, quomodo erit salus a Domino λHac in- famiae notam publicabat per ciuitate Hierusale Semei, ad- .Reg. I 2. debatque cominationem Nata prophetae, Non recedet gladius de do no David in aeternum. His dolis persuasi Hebrei credebant iam ipsi David paratum esse a Domino excidiu. Sed quia pius& mansuetus Rex per Nathan prophetam intellexerat Deum transtulisse peccatum suum , illiusque humilitatis rationem habuisse, ideo subdit,
Tu autem,Domine Uceptor meus es gloria mea,
Susceptor quidem inuid hic Deus dicitur, quia consiliu Achitophel prudelia Chusai fidelis amici, infatuavit, ac ipsum rege
52쪽
sum rege de manibus omniti quaerentiu vita eius, eripuit. Istorum testis est 2. Regii cap. 17. facrata historia. Porro
nunc etiam his de causis David Dominu gloriam suam appellat: dissoluto siquidem consilio versuti Achitophel, statim praevidit abiectiis rex se ad primam regni gloria cunde ceciderat breui rediturum. Quare accidit ut per filios Sadoch & Abiathar, Ionatan scilicet & Achumaan, sibi deditissimos, otius nuntium acciperet de dissoluto consilio ini- .mici, atque cito surgeret & transiret Iordanem. T r. ansnatato vero fluuio Iordanis cum omnibus suis,& relictis ca pestribus deserti,nutu Dei venit in castra optima & munitissimam ciuitatem, susceperuntque eum libentissime Priores prouincit, & fugam illius temporis referentes, & honorem ei pristinet felicitatis exhibentes. Erant enim testa- Antiq. Iu-
te Iosepho Berselleus Galaadites, & Siphas potetissimus, date. lib. γ& Amanthias, & Machir, terrae Galaaditidis primus. Hi cap. s.
omnium rerum copiam David, & his qui cum eo erant,opulentissime prsbuerunt: ita ut neque lectistrati deessent, nec panes, aut vinum, sed etia ubertate pecudum ministra rent quatenus de quietem laborantibus, & ciborum utiliucopiam, ad satietatem esurientibus exhiberent. His prcsidiis adiutus rex, tande suis sortiter agentibus, & de in gram L. Reg. t gio filio,& de coluratis hostibus tritiphauit.Carsis enim viginti milibus de exercitu Absalonis, victoria penes suos mansit. Sic exaltatum est caput, id est regnum David. Nam L. Re. ty. statim postea a tribu Iuda in Hierusalem honorifice reductus, tum demum a reliquis tribubus magnifice exceptus est: quatuor bella contra Philistaeos gessit, nec ultra de regno pulsus, nullorum minus oblitus quam praeteritaru iniuriarum. Memineris autem hic esse ordinem praeposterii: nam prius fuit eleuatio iacentis, auxilio eorum qui adiuuerunt, quam redintegratio regni. Haec omnia etiam obiter ad Christum referendo , recte Filius , ob naturam hominis assumptam, nunc ad Deum dicit, Susceptor meus estu.Verbi naque incarnatio quid aliud sonat nisi assumptio . nem humanae naturae a Verbo in unitatu suppositi In qua quidem assumptione ipsa natura humana per unione hypostaticam quodammodo inestabili videtur suscepta. Nam
53쪽
scut ex radice & ramo sit unum per insitionem, ita natura humana primounita est supposito Verbi, per qua unionem factus est unus Christus per incarnationem. Potuitque sievna persona sine altera incarnari, praesertim quu talis unio facta sit non in n atura, sed in diuina persena Vnde Iae obicap. I. vocatur Christus Verbu insitum, In mansuetudine. inquit suscip ite insitum Verbum, quod potest saluare ani. mas vestras. Hanc tame analogia in creaturis damus, non Ioau.r, quod singula quadrent:fatemur qui de Verbum factum esse carnem, melius fide teneri, quam per demonstratione naturalem ostendi. Insuper hac humanitatem Christi in passione etiam suscepit diuinitas. Nam licet tuc per mortem naturale fuerit anima a corpore separata, semper tame man-st eadem diuinitas humanitati coniuncta: quia quod semelo assumpsit Filius, nunquam dimisit , tametsi gloria portionis superioris hoc tempore suspendebatur, ne redudaret in portionem inferiorem : ut sic Christus infirmitatem assumiti hominis degustaret. Propter quod etiam testante Pau- --. O ad Philipp. postea & Deus exaltavit illum,& donauit illi nome, quod est super omne nomen , Ut in nomine i as vomne genu flectatur,celestiu, terrestri u & infernoru. Quapropter nunc hic Messias Deum gloriam se am appellat. Et certe Dei verbum id facit ob formam serui hominis asi. a. Cor. . sumptam, licet ide Deus esset.Vnde discat superbi, qui non lubenter audiunt quum eis dicitur, Quid habes quod non accepisti λsi autem ace episti, quid gloriaras quasi non acceperist Oportet igitur semper agnoscat homo se totu a plasmatore pendere. Et hanc Creatoris de mortalibus curam, ostendit versiculus qui sequitur,
Voce mea ad Dominum clamaui , m exaudiuit
. R. est it Si de Dauid sit sermo, vere ipse in sua fusa a facie Absalo cum sectis, nudis pedibus & lachrymis sustu sus incedes, restituta archa per Sadoch& Abiathar in Hierusalem quod illius praesentia indignum se crederet) du in montem oliuarum sic astendit, tunc voce propria non facerdotum ad Deum clamauit. Proinde hic ait, Voce mea. Qiijd autem postulauerit
54쪽
Iauerit,hanc unam illius petitione narrat sacrata secudi Regii historia, cap. i s , Infatua quaeso,Domine, cosiliu Achitophel. Quod sane ita ut rogauerat, accidit:& de mole sancto Sio, in quo erat tabernaculu. ad quod illi' praecepto archa Dei reportata fuerat, exaudit' est. Ibi quide per Abiathar &Sadoch, reliquosq; facerdotes,oratio fiebat cotinue i David in ecclesia. Quare vide oratiois purae sanctissima efficacia: sicut hac voce Susanna exaudita est, Daniel de lacu leonu ereptus,tres pueri a sernace ignisBabylonioru liberati. De qua voce ipse Domin pr. aecepit ut in cubiculis clausis, id est ut in secretis cordis line strepitu oretur. Hic vero, clamor dicitur magnitudo affect' quead modii sic etia loquitur Esaias, ca. 3 o. dices, Ad voce clamoris tui statim ut audierit Deus, respondebit tibi. Aut Christo ista singula coaptado, utiq; in passione, dc pro sua resurrectione, & pro toti mundi salute clamauit quemadmodum recte declarat Paulus ad Hebraeos, his verbis de eo loques, Qui in diebus carnis sugi reces supplicatione' ; ad eum qui posset saluuillii facerea morte, cu clamore valido & lacn mis offeres, exauditus estpro sua reuerentia. Idq; fuit in monte sancto eius, id est in cruce, qu dicitur mos Dei, per qua videlicet est accessus ad caelu: unde sibi gloria corporis, Sc carnis exaltatione Sal Matth. x
uator meruit. Atq; quu circa horam nona, clamas voco magna, emisit spiritum, ostedit quomodo volus praeuenit hora mortis,& assumptae naturae in primis paretib' corruptae deplorauit miseria. Ia vero credita haec Domini passo magna spe sulcit fide nostra: ita ut certi ab eo expectemus misericordia, considerantes quantus quata pro nondu credetibus passus sit. Si enim, inquit Paul' ad Rom. quii inimici essem', recociliati sumus Deo per morte Fili j eius, multo magis recociliati latui erimus in vita ipsius. Memineris aute quomodo Hieronym' hic ad veritate Hebraica legit, Clamabo tiexaudiet. Sed septuaginta ob certitudinem prophetiae posuerunt tempus praeteritum pro suturo. Subnectit interim Propheta i quo sit exaudit' uterqti, Dauid scilicet de Christ
EF dormiui, o somnum cephoe exurrexi quia Dominus suscepit me.
55쪽
L. Reg. Is . Multiplicatis cu Absalo cospiratorib', statim Dauid eiultate regia perdidit, fugies. Et quia uti scribitur et, Reg. is.
dum sers iniqua talia moliretur, Rex abscondit se in campestribus,dicit, Dormivi, & tanqua non senties me habui: postea congregata aliquata multitudine, utpote sexcentorum viro , quasi euigilauit,& vires pristinas resiumpsit ad resistendum Absalon. Et haec omnia ita contigerunt, quoniam Dominus susceph eum. Vnde quasi semnus eius persequutio fuit: sepiuscule enim in Sacris Qmnus pro magna tristitia sumitur: veluti Gen . cap. 4 s. de Patriarcha Iacob, dii a filiis audiuit Ioseph filivsuu adhuc vivere, & dominari in omni terra AEgypti, quasi de graui in no euigilas, reuixit spiritus eius, qui per longu animi moerorem prius
serme mortuus fuerat. Quapropter nunc tantudem intellige per dormitionem David, tanquam abserptus prae moestitudine de afflictione sua &populi eius peccato afflicti, haec & similia effuderit. Verutamen nonulli etiam existimant ipsum David sua in persecutione dormisse,& prae labore & angustia seporatum fuisse. In quo quidem sopore, factus in extasi, vidit in spiritu totum futurum passionis Scresurrectionis Christi mysterium ad instar suae persecutionis. Sed de hoc tacet sacra Regum historia: quare id opinare si lubet. Ad Christu autem stylum conuertendo, nunc dicit, Ego ad significandum quod sua voluntate mortem
de cruce sustinuit, prout Io. cap. Io, ipse loquitur, Propte ea me diligit Pater, quia ego pono animam meam,&iterusumam eam. Nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a meipse:potestatem habeo ponendi animam meam,& potestatem habeo iterum se mendi eam . Hic vero dormitio morientis, innus autem mortui accipi potest:ut dormitiost qua trasitur ad somnia, velut est expergefactio qua traia itur ad vigiliam . Dormitione etiam pro morte naturales ostam, innumerabiliter cotinet Scripturi: ut i. ad Thessal. ca. 4, Nolo vos ignorare de dormietibus,&c.& Marci ca.s, Non est mortua puella, sed dormit. itidem Matth. 9. Naquemadmodum dormit is quem certum est postea euigilaturum, ita in Sacris quum dormientes audimus, euigilaturos & resurrecturos minime desperemus. Nuc igitur Christus triduo
56쪽
stus triduo mortuus, & tandem surrecturus, dicit, Ego dormiui, & somnum cepi. Huius rei figura fuit Ionas, de quo
Matth. cap. I 2, Qvj in utero mortis mortem vicit. Portauit sic mors mortuum, ut tempestas mundi conquiesceret, &Niniue nostra illius preconio caluaretur. Fugitiuus propheta, qui reliquit domum, dimisit haereditatem, dedit dilecti
animam in manibus quaerentium eum. Illius morte mors mortua est, illius morte nos vivimus. Gratias Saluatoria-gat creatura, quod tam potentem aduersarium dum occideretur,occidit. Regnauit enim mors ab Ada usque ad Chri stum etiam super eos qui non peccauerunt, in similitudine praeuaricationis Adae.Nam ante Christum, Abraham apud inferos, post Christum Latro in Paradyso. Vnde per Christum aperta caelorum ianua est, quae tanto tempore antea
clausa mortalibus fuerat. Tuc impletum est illud elogium, de quo ad Ephesios cap .s, Surge qui dormis de exurge . mortuis, & illuminabit te Christus. Istud idem aperte facto
praemonstrauit Nazaraeus Samson, quum meretricem uti Christus Ecclesiam ex Gentibus) adamavit: dc multo plures hostium moriens, quam viuus occidit. Vnde etiam hac de causa Num. cap. 2I, Exaltavit Moyses serpetem aeneu in deserto, in typum, videlicet, Saluatoris. Nam sicut is hobuit similitudine veneni, quia dicebatur serpens, caruit ta- me veneno, quia aeneus. Sic Christus in cruce eleuatus. ha buit similitudine peccati, ob carnem passibilem, fuit tamen sine peccato. Et ideo sicut aspectus illius serpentis aenei saluauit a morte corporis, ita fides Christi crucifixi & mortui liberat a morte spiritus, & restituit hominem vitae aeternae. Porro hunc Christum nostrum triduo mortuit canunt Scripturae, Matth . cap. ra, Sicut fuit Ionas in ventre ceti tribus diebus & tribus noctibus, sic erit Filius hominis in corde terrae tribus diebus de tribus noctibus. sed aduerte quod quia ubi dies est, copulatur & nox,& ubi nox est, computatur Sc dies. Propterea sic numerando, inuenies tres dies &noctes istius mortis. Incipe quide computare de nocte diei Veneris in qua fuit Christus traditus, & ὰ Iudaeis coprehe-sus. Qui enim scit se ad hoc captiuari ut occidatur tempus illud, in morte computat. Est dies sequens, qua accusatus ocIonas
Hiere. o. Rom. s.' Luc. I dc 23.
57쪽
crucifixus estinoxque cepit in sabbato: in & ipsium sabbatum, est etia vesper post Sabbatum, in quo Dominus surrexit, quod coplectitur die Dominicia, quia nox non copulatur line die, neq; dies sine nocte. Quare patet veru esse illud quod in Matth aro scriptu est cap. 27, Et post tres dies
resurga.Neque propterea ibi necessario legendum est, Per tres dies resurgam, licet aliter opinentur plurimi, omnia enim per Synecdochen intelligentes. Declarata vero sic exinanitione hominis Christi, sequitur postea illius exaltatio, dii dicit, Exurrexi: Naqueadmodii monumctu praebuit Luc. 23. . Christo testimonium, quippe i in monumento illo nullus ante nec post sepultus est, veluti nec in utero Virginis quiequa mortale vel ante vel post conceptu est, ita haec admira-da resurrectio Messiam CHRIs TVM usq; adeo magnificat, ut ipse propterea sit primogenitus in multis fratribus. Ad Rom.cap. 8. & hoc quide 9, primus sine peccato natus, & primus impassibilis resurrexit. In qua denominatione habet fratres omnes, videlicet qui per eius primatum in Dei gratia renascutur. Licet secundu 9, unigenitus, id est, Filius Dei, fratribus careat. De die aute & hora illius resurrectionis, nos cu Augustino,& concilio quarto Toletano, sentimus Christit in aurora diei Dominicae surrexisse. Iux-Psal. 1 c. ta illud Psalmographi, Exurgam mane, exurgam diluculo.Quapropter forsan postea factu est ut sicut primi dies propter futuru hominis lapsum, a luce in nocte, ita isti dies resurrectionis & mortis propter hominis reparatione a te-blati. 28. nebris ad luce copuletur. Nec obstat quod scribit Matthae', Vespere Sabbati illucescete in una Sabbati, Dominu surrexisse. nec id quod Marci cap. vltimo legimus, eundem valde mane orto iam sole suscitatu, etiam pugnat. Nam aurora media est inter tenebras noctis de luce perfecta diei:& ideo ab utroq; potest nominari, sicut mediu ab extremis denominatione recipit. Vnde Ioannes cap. 2o, scribit Dominusurrexisse, quu adhuc tenebrae essent super terra. Aurora enim media est inter tenebras noctis & luce perfecta diei. Nare. ic. Qiijdmim ergo si Marcus has tenebras, valde mane dicit Nec in q, quis propterea dicat hoc ultimum capitulum noesse Marci, dc in codicibus Graecis illud no inueniri. Na in
58쪽
co multa recessentur, quae approbat catholica ChristIanorusides. Deinde hoc in verticulo subnectitur causa resurrectionis Saluatoris, hisverbis, Qusnia Domin suscepit me. Humana quippe natura viribus suis no potuiset surgere, nisi eam diuina omnipotetia suscepitat: tametsi doctorii sit iudiciti, Christit, resurgedo, etia nobis carnis resurrectione promeruisse. Hieronymus, aute hic legit, Quonia Domin susterauit me. Quae verba clariore sensum factui. Tu demit Christus de morte ereptus,& factus impassibilis, intonat,
Non timebo milia populi circundantis me: exurge Domine aluum m ac Deus melis.
Et David potest hoc de Absit on& exercitu eius dicere, .& Dominus de Iudaeis fremetibus aduersum se, &claman- Ioan i' tibus, Tolle, tolle, crucifige eum. Voluntas enim Absalonis & suoru , erat ipsum Dauid ita undiq; vallare, ut nec eoru manus effugere posset: sicuti patet 1. Regu cap. II. Sed ut ostendat fidelis Rex, sua victoria fuisse potius a cano quirib humanis, idcirco ait, Exurge, Domine, salvu me fac Deus meus. Haec particula potest etia esse cosequutiua ad Christit. Nadu dormiuit in sepulchro, Iudaei petierunt a Pi Mati. 27 Iato iuberet custodiri tumulu usq; in die teritu, ne venietes discipuli furaretur eu, & diceret plebi, Surrexit a mortuis. Sed Christus dii surrexit no timuit milites pilati, custodes
sepulchri. Na ut scribit Matthaeus cap. 28, Christo ressi gente, ecce terraemotus factus est magnus. vii & in passione terra tremuerat. Angelus vero Domini descendit de cae- Mare. 17 Io,&accedens reuoluit lapide, & sedebat super eum, non
quasi praeparauerit exitum de sepulchro Domino resurgeti, quia Christus exiit clauso sepulchro, sicut intrauit ad Di Ioan. io scipulos ianuis clausis, & clauso natus est Virginis utero: sed prae timore illius angeli, exterriti sunt custodes, & Ω- Mare. 28.cti sunt velut moriui. Erat enim aspectiis eius sicut fulgur, ut in eo ostenderet Dominus se futurum in iudicio terribilem reprobis. Quare nuc dicit Saluator, Exurge, Domine, effective videlicet, id est, Fac me resurgere. No 91 tanquam dormienti aut iacenti Deo dicatur, Exurge: sed moris est
diuinam scripturarii, personae Dei tribuere quod in nobis d. q.
59쪽
facit, non quide ubique, sed ubi cogruenter dici potest. Veluti quii ipse loqui vicitur,quado eius dono loquutur Prophetae vel Apostolivet quique nuntij veritatis. Paulus i. ad
Corinth. cap. 13, An experimetu quaeritis eius qui in me loquitur Christus Sequitur, s A L v v M me fac Deuς meus: anima videlicet, mea ab inferis reduccdo. Hoc quide spatio quadraginta horarii quo in monum elo iacuit Christi corp', creditur anima illius ad inferna destedisse iuxta illud Chri
Ephes. q. manis boli, Descendit ad inseros. & ad Ephesios, Quod aute ascedit, quid est nisi quia & descedit primiim in inferiores partes terrae Na ascendes in altu, captiua duxit captiuitate . quam inde, scilicet a limbo patrii, ad que descenderat, traxit. An vero simul tuc resurrexerit spoliato purgatorio: hoc ita factum fuisse pie crediderim, no quide praecise occasione voluntatis qua ipse voluit mori pro redemptione totius humanae sobolis, sed propter praemium extraordinarium, quod tunc factu est occasione suppositi infinite acceptati, ibi praesentis. Quapropter Ioaries cap. I 2, ait, Et ego si exaltatus fuero a terra, omnia traha ad meipsum. A tempore aute resurrectionis usque ad ascensione, ubi Christus eum suis comitibus fuerit, probabiliter dixerim eum etiam Paradysum terrestrem penetrasse, ut sic illius victoria ibidem appareret. Postea restituto per resurrectione corpore immortali,& dum sic mortale induit immortalitate, ostendit Christus cur amplius no timeat, videlicet, Quonia,Scc.
Quoniam tu percussisti omnes aduersantes mihisne caψ dentes peccatorum contrivisti.
Ista & Christo & Dauidi quadrant. Imprimis hanc Dei
contra malos vindicta Dauia expertus est, infatuato cosiliota Achitophel. Namque diuino quodanutu factum est, ut is Rς II ' videns suu cosilium spretum, recepta sentetia Chusai, tristis abierit in domum & ciuitate sua,& disposita domo, fusi. pendio interierit. Tantudem postea vidit in victoria contra Absalon ide David. Nam ut habetur 2. Regum, cap. 18, Ioab armiger, & dux exercitus Regis, inter cit Absalonti& dissipauit coueticula & fautores illius. Quare ecce quO-
modo dentes peccantium in David contriti sunt:& per de-3ε , vires
60쪽
tes, vires ipse intelligit. Trassatum est aute hoc a seris, quae in dentibus summum habet robur. Ad Christum insuper hunc versiculuc5uenedo,& pro Iuda,& pro Iudaeis Chri- si persequutoribus, couenit. Na vides is Iudas o Saluator
innocens damnatus esset, conscientia remordente, ait, Pe
caui tradens sanguinem iustum: proiectisque triginta arge-teis in templo,recessit, & abiens laqueo se suspendit sicuti scribit Matthaeus, cap. 27. Hoc modo condignas sui peccati luens poenas, ac tanto sceleratior& infelicior, quanto poenitentia tauquam eum reuocauit ad Dominu, sed desperatio traxit ad laqueum. Consultius quide expectasset propitiatorem in crimine, & donec sanguis Christi pro omnibus effunderetur, immunis lethi suspedium distulisset. Porro & alij Iudaei, qui sanguine innocetem perdiderunt, similiter percussi, ablato scilicet ab eis regno & sacerdotio, aeciuitate & tcplo per Romanos destruciis .Quod sibi aduersantiu exterminiu Christus etiam praedixit uAin passione: nam, ut scribit Lucas, tunc conuersus ad filias Hierusalem, dixit Filis Hierusalem, nolite fiere super me, sed super vosi ipsas flete,& super filios vestros:quonia ecce dies veniet, in quibus incipiet dicere motibus,cadite super nos,& collib operite nos. Refert autem Iosephus lib. 3. de bello Iudaico, cap. i 3, Iudaeos, infestis sibi Romanis, cauernas montium, colliumque certatim petiisse speluncas, ita ut testetur, destructa urbe Iotapata, se in profundo puteo cum quadraginta comitibus biduo latuisse: tertia vero die per quanda mu'
Iierem, quae cum eis fuerat, proditum,& ab hostibus cap tu. Quapropter ex his videat lector, anne vere dctes Sacerdotum, Scribarum & Phari orum contriti sunt: ablata taquidem ab eis iudicandi potestate,consumptis insuper illorum bonis fortunar,dentes eorum perierunt. Nam nihil apud eos remansit quo amplius aut pauperes aut pupillos aut viduas roderent. Sed ut agnoscat quisque fidelis semper suum auxilium a Deo pendere. Ideo sequitur,
Domini saper popalam tuum, benedictis tuae
Contra illos haec sententia profertur, quorum dentes se d. iij.