장음표시 사용
441쪽
propter titulus hic, titulo decimi noni Psalmi parestinam dc iste quidem de clavis T o, sed sub aliqua diuersitate dicturus est. Superior nanque continet oratione dc spem Prophetiae, super redeptione orbis per Christia, hic vero panegyric' de incarnatione ipsius dicitur, Zc postea diuina eius 1acta narrantur, ut omnes intelligat eunde esse Mariae semper Virginis fili ii, quod PatrisVerbu. Et nuc CHRis TusRex appellatur: Christus siquidem vel Pontificale vel Reagium nomen est: nam prius & pontifices unguento chrismatis consecrabantur, dc Reges, sed illi velut mortales eccorruptibiles, unguento materiae corruptibilis ungebatur. Hic vero Sancto Spiritu perinus, C Hos Tu sessicitura
λ '- sicut praecinuerat Esaias ex eius persona, dicens, spiritus Ese Domini super me, Ppter quod unxit me, Euagelizare pauperib misit me. Iste igitur est Rex cui & in superiori Psalino secudum sormam serui de*deratur salus, qui in illa nimirum Dei virtute & potentia, quae eis hactenus in resurrectione & ascensione adiumeto fuit, perpetuo EΥΑBI-Υ v R : nam que admodum scribitur Act. cap. 2. dextera Dei exaltatus est: ita ut no nisi post illius ascensione estuderit Deus Pater de Spiritu suo super omne earne, testate Io1- ne, cap. 7. talia scribente, Nodum erat spiritus datus, quiae nondu erat I E s v s clarificatus &huc inquit Petrus Acte cap. 3.) oportet quide canum suscipere usq; in icpora resti-Ioan. r. tutionis Omni tunc enim quu venerint tempora refrigerii a conspectu Domini, missurus eum est qui praedicatus est a regalibus, I EsvM CHRIs TY m ad iudicados vitios demortuostquae omnia nuc testatur litem) in virtute qua Verbu caro factu est, fiet. Quare modo Spiritu Prophetiae Dauid talia Deo Patri intonat, Domine, in virtute tua istabitur Rex Fili' tuus homo sin ,& tue Ecclesi caput, qui tecti in una omnipotetia regnat , sicut ipse saepiuscule in Euagelio Ioan . I p. loquitur, Omnia Patris mea sunt,& omnia mea Patris sunt.
Atq; interim hoc in loco homine persectu appellat, qui noin virtute sua, sed s v p E R salutare tuum exultabit vehementer, hoc est, in salute quam a te cosequutus est miidus,
Fili' tuus, qui illius Saluator est, istitia inenarrabili semper plaudet, dc in nomino i E s v, quo eum vocabis quod est
442쪽
nomen salutis) in aeuum gaudebit. Additur autem v EHx- MENTE R, ut quata est copia in beneficio lata sit&gaudij ex nomine magnitudo: na uti scribitur ad Philippeses cap.
2, hoc nomen est super omne nome, cui omnis creatura genu flectit: nempe inquit Augustin homini donauit Pater
hoc nomen no Deo, ut cum forma serui nominetur uniseni , tus FiliusDei, inqua mortuus, in qua ascedit & sedet ad dexteram Dei Patris,& cui propterea omnia seruiunt. Porro de proprietate hui'dictionis I E s v s, vide pulchra quae annotat Nebrissensis tertia sua quinquagena, quae hic intacta relinquimus, quo prudens lector omnia exactius diiudicet. Sequitur in Propheta, Desyderium cordis eius,&c.
Desbderium cordis eius tribuisti ei, oe voluntate labiorum eius non rata b eum.
Descripturus Propheta in quibus comit salus diuina eo ferenda Messiae, hic in genere praemittit, quod erit adimpletio omnium tum des deriorum, tum loquutionum eius. Desyderauit autem Filius, ut veniret genus humanum redempturus: Lucae cap.rt, Des erio des yderaui hoc Pascha manducare vobiscum: ut etia expetiit suae carnis resurre Ioan Izἰctionem, tribus potissimum de cauus. Primum, ut nobis certam spem faceret resurrectionis: Deinde ut sciremus eum immortalem fore, nec unquam moriturum, in quo praesidia salutis nostrae collocauimus: Postremo , ut nos quoque per poenitentia, mortui peccatis, per baptismu, una cum illo Rom. c. sepulti, per gratia eius reuocemur ad Vitae nouitatem. Quae omnia adimpleta esse satis ostendunt Euangelia, atque eudem hac de causa vere comprehensum a Iuda,is, vinctum,
colaphis & alapis caesium, consputum, irrisum, flagellatum Μὴxth sub Pontio Pilato, ac deniq, suffixu in eruce, atq; inibi mor- Io a. is tuum. Sed forte inquies cur Pater Filium suum unicum,
innocentem, sibique charissimum haec tam atrocia pati voluit & si non patuit alia via suauior sarcienda ruinam nostram 8 Certe hoc nobis persuasit non humana ratist, sed tades, nulla ratione potuisse fieri melius, neque ad tautem nostram utilius: atque interim hae victima nos nocentes
Deo reconciliati sumus, in Hiij illius nomen collocantes
443쪽
Psal. FI fiduciam ac spem nostra. Sed & adfertur ratio cur hoe mortis genus per cruce illi potissimum placuit, videlicet, quia iuxta mundum erat probrosissimum, quia diri lentique cruciatus, quia conueniebat illi, qui porrectis in omnem mundi plagam membris, omnes orbis nationes inuitaret ad L lute,& homines terrenis curis affixos euocaret ad caelestia Denique ut referret nobis serpente aeneum, quem Moyses suspenderat in stipite, ut quicunque defigerent in illum oculos, sanarentur a vulnere serpentum, fidemque Prophetae liberaret, qui praedixerat, Dicite in nationibus, regnauit aligno Deus. Porro omne votum eius adimpletum esse, demonstrant verba quae sequuntur : E T voluntate labiorum eius, non fravaasti eum. Per voluntatem labiorum,
hic petitionem intellige: nam quod quisque animo cupit, hoc ore etiam ac labiis petit, quidquid vero dixit, aut absolute voluit Filius, Ocyus factum est, verbo fugans d mones, infirmos sanans, mortuos suscitans, praedicationes quoque suas deuotis mentibus inserens et quae gratia miraculorum fuit huic animae cHRisTi longe excellentiori modo colMatth. . lata, quam cuicunque alteri sanctorum. Quapropter scriptum est, quod ipse operabatur, quasi potestatem habens, tametsi diuinitas in eo latens primum & pr cipue semper talia opera operata sit: ille tamen ut inquit Augustinus, ire epistola ad Volusianum aliquid duntaxat sibi proprium &peculiare secit, videlicet nasci de Virgine, resurgere a mortuis, ascendere ad caelum. Pr aeterea dum alij unum aut duos sanarunt, ipse innumeram multitudinem curauit, dicente Mare... Marco, quod ubicunque CHRIs Tvs transibat, ponebat per vicos & plateas, omnes male habentes, & sanabantur: Ioan. is. quapropter, ipse de obstinata mente Iudaeorum, inquit, Si opera non fecissem quae n emo pr ter me fecit, peccatu non haberet. Subnectit David ii unde adhuc laetabitur & exultabit rex Messias, Qvpniam praeuenisticum,&c.
Quonia praeuenisti eu iubenediectionibus Julred sis, posui hin capite eius corona de lapide pretioso.
Dicendo pRAsvENIs T I, significat humanitate Redemptoris , anticipante diuinitatis gratia semper ornari.
444쪽
Quare erubescat Pelagianus hoc propriu hominis dicere. . quod immaculata Verbi incarnatio manifeste legitur accepisse. Et BE NEDic Tio NEM hic pro gratuitis beneficiis accipere debemus, quae a Dei bonitate proficiscutur. Et huc Christumium a longe Deus Pater in his praeuenit, Gen. I ruando sicilicet Melchisedech benedixit Abraham, & deine quotquot benedictiones in Patriarchis usque ad aduentum Messiae merui, cu RisTus in ipsis benedictus. Ne que tamen propterea Abraham dante decimas, in lumbis Heb.
Abrahae Levi curias Tus decimatus est: quavis enim tunc uterque secundum carnem esset in lumbis Abrahae: ta- me tunc secundum aliquem modum non erat ibi Christus,
uo erat ibi Levi, quia non secundum concupiscetiam inde estendit: ille ergo Qtum decimatus est in Abraham , qui se fuit in lumbis Abrahae, sicut ille fuit in lumbis patris sui: id est, qui sic natus est de patre Abraham, sicut ille de patre
suo natus est, hoc est, per legem carnis, & inuincibilem co- cupiscentiam ac rationem seminalem. Quapropter recte di Cimus CHRIs TVM non carnem peccati, sed similitudinem carnis peccati assumpsisse: quemadmodum scribit Apostolus, Misit Deus Filium suum in similitudinem carnis pee Rom. t.' cati: neq ; Christus peccauit in Adam, vel patribus: nam caro eius fuit muta priusquam animata, aut Verbo unita, qua traxit a Virgine, solo opere Spiritus sancti: & sic decebat eum nasci, qui nostr conceptionis ac natiuitatis sordes pu- rificaret. Hominis Filius nasci voluit Deus, ut nos in illum renascetes efficeremur fili j Dei. Istud fuit semen, in quo Abrahae factae sunt repromissiones. Gen. cap. 22, Neque ut ait Apostolus ad Galat. cap. 3 dicit, Seminibus, quasi in multis, sed quasi in uno,&Semini tuo, qui est C H RIs TVs : non enim potest inueniri alius, qui omnes Gentes benedixerit, sed de plenitudine benedictionum eius, nos omnes accepi, Ioan. r mus, & prius in eum munera gratiar collata sunt, in quibus Rom. 8 postea vivificamur, ut sit primogenitus in multis fratribus. Quare, testante Luca, factum est, ut audiuitialutatione Ma- Luc. i. riae, Elizabeth, repleta est Spiritu Sacto,& exclamauit voce magna,&dixit, Benedicta tu inter mulieres,& benedictus fruaus ventris tui. Quo elogio fit imprimis, eadem voce
445쪽
Maria benedIeatur ab Elizabeth, qua a Gabrielet ut 3c afizgelis & hominibus veneranda, & cunctis sceminis praes renda monstretur. Deinde benedictus dicitur e M R 1 s T v s, non sicut caeteri homines, sed ut inquit Aposto- Tom. i. Ius qui super omnia Deus benedictus in secula:& per quem benedictio venit ad omnes . CORONA vero nunc super caput eius posita, insigne dignitatis est, neque improbe cireum euntium discipulorum significat conuetum, qui ipsum doctiem, in principio suae praedicationis, more coronae cingebant, facti lapides pretiosi: quibus opus Ecclesiae super Andametum Apostolorem dc Prophetarum doctrina partim ex veteri partim ex nouo Instrumeto desumpta super- Ephes aedificaretur, ipso summo angulari lapide: mox etia accesse totius mudicirculus, CHRIs Tura fide circundans, sicut corona caput. Et ut David scisma damnaret, union Emq si dei commendet, dixit hanc eoronam fabricatam non 'de lapidibus, sed de lapide pretioso. Deinde sequitur,Vitam petiit a te, & caetera.
vitam petiit a te, tribuisti ei longitudinem dieris is seculum seculi.
De assumpto homine agit, qui vitam,positus in morte, suscepit,& longitudinem dierum non usq; ad senectutem , sed in seculum seculi. vir A vero, hic significat resurrectione quam ille petiuit, dicendo, Ioannis cap. I 2 .& IT, Pater clarifica Filium tuum, &e. neque ei denegata est: nam ut homo mortuus est, ut homo resurrexit, & resurgens ex mortuis iam non moritur, mors illi ultra non dominabitur. ad Rom.cap. 6, Resurrectionis gloria in CHRIs το omne quod infirmum & stagile videbatur, absoluit: resuscitatur psal. 1 . caro quae deposita erat in sepulchro, ut adimpleretur quod ante dictum est, Quia non dabis sanctum tuum videre corruptionem. Rediit victor a mortuis,inferni secuspolia trahens e eduxit eos qui tenebantur a morte, sicut ipse praedi
xerat, Ioannis cap. 32,Quum exaltatus fuero a terra, omnia
ad me trabam. Hic fuit ille figulus,qui ut Hieremias docet Propheta vas de manu sua collapsum &constactum rur-
446쪽
sum eleuauit manibus suis, & reformauit, sicut placuit in conspectu eius, Hieremias cap. 8 . Sed quaeres cur & sepe- Iota 13 'Isti voluit. Idque tam accurate oblitus unguentis , inclusus nouo monumento, e solido vivoque saxo exciso, ob - Maab. α signato ostio, adhibitis etiam custodibus publicis 3 Certe quo magis costaret esse vere mortuum: etenim si mors sui casti ambigua, fuisset & ambigua resurrectio : sed utraque voluit esse certissima:& in uno natura humanae fragilitatis, in alio diuinae maiestatis ostenditur. Quoto vero die resurgeret Dominus, aperit Oseas, talia cap. s. scribens, Sana inhil nos inquit post biduum : in die autem tertia resurgemus,& vivemus in cospectu eius. Quς verba saltem ex persena eorum accipienda sunt, qui cum ipso tertia die resurgentes, de morte reuocantur ad vitam. De quibus Matthaei cap. 27, Monumenta aperta sunt,& multa corpora sanctoruqui dormierant, surrexerunt: & exeuntes de monumentis, venerunt in sanctam ciuitatem, dc apparuerunt multis. Ex veritate igitur testium sumamus fidele testimonium pro die quo resurrexit Dominus: sed ad hoc ipse uno die integro.& duabus noctibus mortuus est, ut una morte sua, duas nostras mortes, corporis scilicet & anim. x, qu tenebrosae erat
sicut nox, destrueret, atque mundum deinceps sub gratia constitueret, qui prius Zc ante legem ,& sub lege vixerat. Nunc etiam praecantatur Messiae exaltatio, his verbis, Magna est gloria eius, &c.
Magna est gloria eius in salutari tuo: gloriam
O magnum decorem impones super eum.
Nunc declarat Propheta qualiter ipsie Messas post diuInum hoc auxilium & beneficium resurrectionis a Deo acceptum, magnus, celeber, &conspicuus apud omnes in ascensione effectus est, ita ut dona ei plurima sint allata. quae omnia ob huiuscemodi diuinam protectionem illi accideriit. MAGNA est quidem inquit)gloria eius, in salute qua eum resuscitasti, & de mortali immortalem fecisti. Sed ad. hucait , GLORIAM Jc magnum decorem addes ei, qua eum in canum exaltabis, & ad dexteram tuam collocabis3
447쪽
quar res Impleta esse describitur Narci cap. vltimo hIs verbis, Et Domin quidem et a s V s , postquam locutus est eis, assumptus est in caelum,& sedet a dextris Dei: quod tantundem significat ac si Marcus dixisset, quod aut Pater sedet in throno maiestatis suae, & ita iubet Filium hominem, sibi a dextris, id est in secundo loco sedere aut praestat se Filio
homini, tanquam stipatorem, protectoremque, & tunc roponit Filium in primo, hoc est tutiori loco: & propterea ali Pstatos. bi dicit Psalmographus, Dominus a dextris tuis. Deinde subdit, Confregit in die irae sus Reges. Nam apud antiquos illi qui potentiores assectabantur, tum satellites, tum stipatores, tum laterones dicebantur, atque is fuit sedendi ordo, ut qui alium comitabatur, dictus erat ire exterior, cui vero praestaretur comitatus,ire interior. Horatius in Sermonib',-ne tamen illi
Tu com es exterior, si postulet, ire recuses Latus quoque intectum siue nudum dicebatur illius quεhemo comitaretur. Ambrosius in sermone de obitu fratris
sui, Quod siquando sine altero prodeundum suit, intectum
latus putares. Et Seneca lib. 3. Epistolarum, Nudum erat latus, incomitata laetitia. Atqui Exterior is dicendus, qui sit ad dexteram alicuius :& Interior, cui ad sinistram. Vnde Salustius, Introrsus prima Asiae Bithynia est: ubi Introrsus pro Sinistrorsus accepit. Horatius quoque in sermonibus, Interiore diem gyro trahit, ire necesse est. ubi Int riore pro Sinisteriore ponitur, quod Meridies mundi pars snistra est, quemadmodum Septentrio dextra. Collige igitur ex his quae diximus, eum qui sit alterius comes, claudere, aut cingere, aut tingere latus, atque eidem ire exteriorem , hoc est ad dextram illius. Cuius vero latus clauditur, cingitur, tegitur, ire interiorem, hoc est ad sinistram, qui locus erat apud veteres dignitate praestantior. Quemadmodum testatur Ouidius libro quinto Fastorum, Et medius iuuenum, non indignantibus ipsis, Ibat & interior, si com es unus erat.
Quo in loco de sene loquitur cui debetur honos a iuuenI-bus. Igitur haec susticiant pro explicatione illius quod Do minus I ae s v s assidet dextrae Patris, neque putemus maiorem esse
448쪽
larem esse qui sedet ad dextera. Tantum superest credenduquddidem corpus quod mortuu fuit in cruce, quod reuixit r. Ioan. r. in sepulchro, quod visum & coirectatu est a discipulis, subuectum est in celu. Sed dices, Cur voluit relinquere terras Certe ut illum omnes spiritualiter amaremus, neque qui qua in terris sibi e H it i s T v M proprie vindicaret, sed omnes ex aequo tolleremus animos in caelu, scietes illic esse caput nostru gloria & honore adornatum. Et vere praedicit
David, ita sublimis fiet Messias: Q in tu Pater dabis eu,&c.
Quoniam dabis eum in benedictonem in seculum secutulati abis eum in gaudio cum uultu tuo.
BENEDIC Tio aliquando laudem significat, ut illud, Psil. 16 PBenedic anima mea Domino:aliquando gratiam seu benefici si,ut illud, Praevenisti eum in benedictionibus dulcedi- In hoc Ps. nis: aliquado participationem sanctificationis, ut hic nonnulli intelligunt: aliquando blasphemiam ac maledictionem, ut apud Iob, Nisi in faciem benedixerit tibi: ad haec Sc Iob. Lsalutationem significat, ut lib. . Regum, quando Helisaeus dixit ad Giezi, Si inueneris hominem, non benedices ei, 4. Reg. 2dc si benedixerit tibi vir, non respondebis ei. Itaque nunc gradatim venit propheta ad illam gloriam declarandam
quam C Hos Tvs I Esus secundum carnem a Patre
larificatus accepit: dc imprimis dicit eum dandum esse ire benedictionem, quae nullo possit fine concludi, a qua omianis nostra benedictio pendeat, dc propter quam postea factum est, omnes benedictiones Ecclesiae fiant in nomine eius.Nam ut inquit Paulus ad Ephes. , Ascendens in altum dedit dona hominibus hoc modo tanquam caput defluxum faciens in membra: δc unicuique nostrum data est gratia secundum mensuram illius donationis CH Rrs Ti, non quod ad mensuram Spiritum Jc gratiam tribuat Deus: magnificentiae enim eius non est finis: sed quod iuxta men suram vasculorum infundat liquorem,tantum muneris largiens quantum potest ille cui donatur, accipere. Illae sunt manubiae hominibus distributae, quas cis RasTu s victor
emeruit. Venit igitur Dominus noster ivsvs CHRI-s r v s secundum Ezechielem, vasa secum captiuitatis ap- Ezech. Iro
449쪽
portans, & operto capite, ne ab aduersiariis cognosceretur Esaiae s I. praedicauit his qui capti erant, remissione, & qui tenebantur in vinculis, solutionem:& nos,de cathenis hostiu, & de compedibus liberauit sicut illa in Evangelio muliere, de qua ipse commemorat Lucae I 3, Hanc aute filiam Abrahae qua alligauit Satanas ecce decem & octo annis, non oportuit solui a vinculo isto die sabbati liberato'; nos, & per
nouam captiuitatem, de captiuitate veteri erutos, secum ducit in caelum,& his ipsis quos de inimicoria manu victor eripuit, diuersa gratiaru dona largitus est. subnectitur postea gloria exaltati hominis CHOs Ti, violicet LAETI FICABIS eum in gaudio, cum vultu tuo, hoc est semperi erit tecum in caelis,& ideo beatus in tua persecta & visione I. Cor. ra. & fruitione: nam Ioannis I ,scriptum est, Haec est vita aeterna vi cognoscant te solum Deum verum, & quem misisti Issu M CHRIs Tu M. Et additur cvΜ vultu tuo, Vt intelligas rationem consummatae laetitiae esse diuinam
faciem siue laetificabitur Filius in gaudio, quu adunata fuerit illa multitudo Sanctorum,& numerus restitutus ei, qui tunc gaudebit pro acquisitis, pro quibus passus est. Laetabitur super hoc, quod sui gaudebui cum tua praesentia Deus. quando eris omnia in omnibus, quo solo satiabutur, & que solum des yderare possint, aspicies in eos, & gaudio replebuntur, te causante in eis rerum petitaru notitias. Quid erit quod quantum sufficiet non videant, quando omnia viden tem videbunt 3 Ipse enim est speculum voluntarium, ostendens in se quae vult,caetera occultans: nam in intellectu ea Videntis, causat cognitione volutarie& contingeter illaru Teru quas vult cognosci:& quaru cognitione no causat, has occultare dicitur. Sed merito haec omnia Redemptori propter. suam humilitate cotiugent. Quoniam rex lperat,&c.
Quoniam rex s erat in Domino, oe in misericordia Alii si mi non commouebitur.
Reddit causam cur rex C H R. I s T vs tanta munera a
Deo acceperit. Ipse quidem non in exercitu, aut in diuitiis cofidit, neque in aliis humanis viribus, sed in solo adiutore
Deo, homo assumptus, humilis corde, sperat in Domino, atque
450쪽
atque ideo nihil fluctuavit, siue in passione, siue in morieri quin & dotes corporis se non ignorare, longe ante resurrectionem demonstrauit: subtilitatem ostendit in sua natiuitate, quado clauso utero Virginis hinc exiuit: claritatem Lue i patefecit, in transsiguratione: agilitate quado super aquas Mati. r siccis pedib ambulauit. Haec omnia ei cotulit firma sp Es Mati. I . in Domino:non ea quae virtus theologica dicitur, nam illi repugnabat, qui non aenigmaticam, sed clarissimam de sua beatitudine, & cognitionem & assequutionem habebat sperauit autem eo modo, quo beati adhuc nunc certo expectant resurrectionem suorum corporum,& stolam secundam, quemadmodum legimus eis dictum, Apoca. C, quod expectaret adhuc modicum tempus. Itaque CHRIs Tussecundum hominem confidit in Domino, & nescit a Patris misericordia submoueri, qui sperare in eius gloria perseuerat. Hic homo assumptus, neque morte, neq; sepultura, ne que passione unqua a Deo separari potuit: nam quod Verbum semel assumpsit, nunquam dimisit, quin de in triduo mortis CHos T I, haec assumpta humanitas semper Verbo unita erat,tametsi anima a corpore separata foret. Et hae tantam suturam gratiam nunc praedicit David. Sed hactenus loquutus est ad Deum Patrem de hoc homine assumpto: nunc laudes CHRI sTr agit de poenis malorum: leconuertit sermonem ad eum dices. Quia talis & tantus es,
6 rex Christe, Inueniatur manus tua,&c.
Inueniatur manus tua omnibus inimicis tuis,dex
tera tua inueniat omnes,qui te oderunt. Manus Dei, diuina est potentia, in quam Prophetam incidere omnes eos optat, qui Deo maledicunt. IN v EN -
Υ v κ inquit)ab illis, ad supplicia,& ad poenas. Comprehendat seu inueniat potestas Dei illos, qui Dominu in humilitate agnoscere noluerui, &ns x TERA , seu claritas qua regnat pilius cum Patre, i N v v v t A et in die iudicii puniendos omnes, qui eum oderunt. Quare memineris hiς Prophetice describi lepus quo venturus est CHRIST va iudicare vivos & mortuos. Itaque credendum illum eodecorpore reditum,ut iudicet vivos & mortuos: no quod alij . ij.