장음표시 사용
281쪽
PROSP. ALPIX. DE PLANT. AEGYPTI. 1 si
Vix toto quinquennio circa Memphim , bis terve pluvias cecidisse observavi, nec illas ingentes, quaeque sata diluerent: nun- auam imbrem turbine citatum , aut pernitiosos ignium Coele- tum adlatus, aut glomeratum foeda tempestate grandinem, similesque calamitates. Atque ut penetrabile S adurens frugus , coelum ipsum nascentibus illic plantialis defendit: ita calorem Solis inclementiorem , quaelibet circa radicem disposita testula eXcludit. A d Cassiam venio arborum A gyptiarum pulcherrimam. Arabes illam Sagiar et felici et vocant, tanquam nominis egestate arborem siliquae e rimant. Turcae praediorum AEgypti hodio possessores Chaiar Xambar appellant, nigram scilicet Cassiam innuentes. Actuarius sane primus inter Graecos recentiores Καασίαν Cassiam nigram indigitavit: quamvis Cassiae nomine vetustissimi auctores, nobile quoddam & cinnamomo cognatum aroma descripserint. Qui eandem Ceroniam Theophrasti nominant , non obserVant, eam & foliorum caducit te, & florum tam flavedine, quam suaVeolentia , manifestissimo discrimine sejungi. Qiuamvis igitur utruntque nomen huc proprie non spectet; nil obstat tamen, quo mimis Cassiae fistulte nomine fidenter utamur, quod consuetudo, diuturnus loquendi usus rei Medicae donavit. Arbor haec in maritimis gypti locis stequentior est : quippe declivioribus, & aquarum copia magis irriguis. Nuci juglandi ut loliorum imitamento par est : ita stirpis magnitudine & robore cedit. Partibus tamen omnibus elegantior. Nam sive flosculis foliorum proventum anticipantibus suaviter aurea sit, sive foliorum horumque grataeongerie decentius locupletata , sive floribus, soliis, fructu item veteri & novello pulchre gravida, nihil est quod vel comparatione in juglandem conveniat. Crepitantes autem a Concusis fistulas, optimas esse , Alpino nostro Vendaces quidam AEgyptii persuaserunt: cautiores tamen mercatores , & quos crepitacula illa a solidiore fructu accurate secernere vidi, es siqua fistulae pyrte se distinctius offerunt, ea tenuS abrumpere. Arida enim intra septum semina continent, & pulpamento mel
leo destituta, humore tenui quo redundabant discussis. Sed ut
282쪽
rerum omnium eXimiarum vix diuturnus tenor est : ita mat ritati jam proximum Cassiae fructum saepius immitis casus ait rit. Instrepentibus enim paulo aleius Ventis,. invicem conquassatae siliquae consertim decidunt, ad usum humanae valetudinis deinceps ineptae.. Plures igitur ejusdem rami fistulae communi vinculo in arbore colligantur, ut Vel silc doceant, non prompte sortuitorum impetu diffringi, quicquid concordi ridere priustam infirmitatem sustentat. Accedunt in fidiae a rapacissimis iuribus, unde &solicitudo tuendarum major, &, ut cum Horatio loquar, Custodes pavidi, vigil in canum Tristes excubiae pretium earum & impensas adaugent. Flores Saccharo com diti, medicamentum exhibent renum ardori contemperando, tum lentis crassisque recrementis , quae tubulos ureterum insederunt, eliminandis utilissimum. Quod si ex assumpta Cassiae pulpa, Vel intento calore , Vel a riori S urinae concitato impetu, renum aegritudines exacerbatae fuerunt, ut obserVarunt Petrus Pigraeus, & Fabritius Hildanus: id vero non integrae Cassiae tribuendum, de qua hic Prosper Alpinus scribit; sed corruptae , ac Viribus obsoletae. Neque hercules fieri potest, ut i violatam servet indolem medicamentum,. quod in tam longi quas regiones vehitur, Vix in ip natali selo cum cura serva
t CAPUT III De Carob. Siliquam dulcem nomine magis proprio κερωνίαν appellarunt vetustiores e Graecis Bolanographi, quod fructum ferat
cornuum rudimenta contortis membranis exprimentem. Ar
bes ab hac significatione haud diversi, arborem Kernis nominant , id est Cornuum parentem, recepto ipsis loqueudi mo
285쪽
re, qui ct Papaver Ab et num , patrem somni, & Convolv lum septifolium Ona et hestenet , matrem pulchritudinis diacunt, propter ornatum quem addit hortis. Mel ipsium, quod fructus suppeditat, Κarob nuncupant, ob crassitudini, modum quo praeditum est. Etenim Ka communis est , qua crassitudianis similitudinem eZprimunt , particula: Rob vere succum iis denotat calore densatum. Hinc Rob' et ribes , Grossulariae succus, qui saccharo per coctionem spissatus , quem hodie ex
Damasco locisque finitimis in AEgyptum .deferunt. Vulgus ta- men susque deque habens quid loquatur, 'arborem, fructum integrum , & melleum eX eo succum communi Κarob nomine compellat. Figura plantae hic expressa rudiuscula ell: folia cir ca eXtremitates magis rotundata , OValem propemodum ambitum dessignant, nonnunquam sinuosa S inaequaliter commisis: Fibrae crassiores , atque ab his per trabeata interValla nervulis
aliis ad peripheriam deductis. Flosculos rubescenti thyrso insertos producit plurimos, lacteo candore perfusos, quorum foliolis dilapsis flavescentes apices superstites remanent, & ipsi tandem decidui. In AEgypto paucas harum arborum vidi , frequentiores in Palaestina , plurimas ita Judaeae montibus , &circa Saeram ibidem Urbem. '
De Acacia. Arbor Acaciae inter AEgyptias Spinas antiquisiimis Script
ribus nobilis, S ut 4n Sapientum Convivio refert Athenaeus, injectis olim corollis quam propriis Ornamentis conspectior fuit: quamvis & peto soliorum virore , ct intermicante spisso flosculorum auro horridos aculeos. inumbrans, per se Oculis gratissima sit. Caudicem spinis cabentem non raro amplior deprehendi , , qttam ut Mactio meo circ mdari potuerit. Non , teste Theophrasto, sed a mediocri saltem altitudine, densiore sylva raminim, in latus magis, quam in rectitudinem se exporrigentem. Folia quam in propositae ab
286쪽
Alpino figurae ramo duplo majora sunt, nec circa petiolos, nee circa apicem in angulos acuminata , sequatis alarum veluti migiis ramuli sui latera stipant : ut ad Solem occidentem inter se commissa, sic ad eundem Orientem sensim repanda. Fru-istus siliqua concluditur , non rotunda , ut eX Democrito se tur, sed complanata, atque eX intervallis compressa , nec nisi qua seinen continet parte leviter liberata. Latitudine poljicem transversum in litur , longitudine dispar est. Nam s1liquarum ejusdem arboris alias digiti, alias manus quoque, spithamaeve mensuram superasse Vidi, non ternis tantum , aut quaternis , sed odionis etiam, denis, pluribusque seminibus inter arctatostobulos invicem subornatis. Flores in arbore copiosi, in corollarum quoque contextum Olim recepti, staminum innumerabilium densa phalange cerasi minoris ambitum sequantes. Succum Acaciae jam a viginti annis in Europam transmisit vir optimus Cosmus de Nigris, Pharmacopaeus Venetus. Is contusis in mortario lapideo filiquis adhuc Virescentibus, torculari succum eXprimit, expressum, non ut veteres olim in sole dem sat, sed in vase, quod stanno inductum, calore furni eatenus sensim spissat, donec refrigerata guttula protinus concrescat. Tunc effusum supra linteum purum, simulac intepuit, vesicis bovillis includit. Atque hoc modo praeparatus succus, minime exustus, modice fulvus, non insuaViter odorus, ad pro
N abcam Prosper Alpinus Spinosam hic exprimit ; & satis
quidem recte, quicquid censeant alii, qui nec ipsi Natta.
rae Veritatem iconum lineamentis accuratius assequuntur. Vidi & alteram in AEgypto, non spinosam , cujus apud me ramum servo , quamvis similis in reliquis utrique facies. Ca dicis amplitudo, & crassities insignis observatur : nec id mirum in regione, quae ad arborum, ut Cresius loquitur,
287쪽
ιαι ι εὐκαρπιαν, ct fructuum bonitatem , & germinationis assiduitatem aptissima existit. Equidem quam in urbis Cayri vico Veneto consularis palatii limen inumbrare vidi Nahcam,
trunco tam enormi asturgebat , ut eam homo quantumVis procerus ampleXu cingere totam non sustineret , sedes ipsas tertia sui parte superasset, si in rectum germen exivisset. Folia cordis figuram aemulantur, a quorum pediolo nervi tres crastiusculi in totam longitudinem porriguntur. Horum ille qui medius utrinque propagines minores submittit, reliqui duo eXterno potissimum latere. Densitas solii vix nostrate pyro minor est. Nosculi ad foliorum exortus copiossi Visuntur, eX Virore quodam albicantes. Fructus pomum eXiguum tota habitudine quam exactistime refert, juraresque per oculos tuos mespilum te conspicere, si videres; sed mespitum , vel Aroniam illum Dioscoridis, solo nucleo, quem Nabca continet, gemellos hos discriminante. E spinosa tamen Nabca poma vidi majora ,
quaeque flavam maturitate corticem eleganti rubore purpur
bant. Qui in putrida febri aegris ea indulgent, blandimentum
sane certum afferunt, emolumentum nullum. Caeterum Nab-cam Connarum Athenaei credidit Prosper Alpinus , cui subscribit Carolus Clusius Bolanicus eXimius. Ambiguam tamen fidem faciunt, tam male haerentes notae, quum in Convivio illo sapienti Democritus Connarum arbusculum nominet, τω τερεν l cujus solium tenellum S rotundum, denique magnitudine, carnibus, ct ossiculo fructum oleae phau-liae comparet. Sane quae inter AEgyptias arbores de Coccymelea scripsit Theophrastus, S praecipue quod fructum ferat in gnitudine , S natura mespilis proXimum , nisi quod rotundum obtineat nucleum, non coacte huc deduci possunt. Plinius hanc Prunum aEgyptiam Vocat.
288쪽
gyptiam hane ficum veteres συκαυινον , & distinctius .υκοαορον nuncuparunt, Christiani indigente Tin et Pharaon, ficum Pharaonis dicunt. Dirimitur fere ab humili, sed lata stirpe , in truncos binos ternosve peramplos, e quibus deinde ramorum confertim digestorum vasta , ct robusta brachia, opaci frigoris gratissimam scenam late aestuantibus obtendunt. Folia magnitudine & sinuoso illo ambitu, quem figura hic exhibet, praedita non sunt. Mori quidem foliis paria, nisi quod horum densitas major, & asperitas discrimen inveniat ut recte subjunxit Prosper Alpinus. Addo quod Sycamori folia perennitate donata sunt, quae in Moro circa brumale solstitium penitus dilapsa vidi. Fructus cum, ex caudice, tum ex ramis in crassitudinem adultis, qua parte trunco propiora sunt, enascuntur , non autem e ramis summis, quod scire licet recte negasse Dioscoridem. Fici ipsi in tam fecundo proventu mediocre
tantum corpus faciunt, nec ut nostrates laXius ventricosi. Parum eXtra natalem caudicem Vulneratum colla proferunt: cavitate qUO-que intus praediti, quae subluteo minutoque retrimento COII, pCrsa, non raro vermiculis succrescentibus hospitium praebet. Mactheoli sententiam ut non immerito reprehendit Pr 'sper hic noster pila vere Plinius cum vetustissimis scripsit auctoribus, Sycomori lignum stagnis immersum siccessere, id est, ex raro fungos que densum, magisque tractabile reddi, subducto quo prius scatebat lacteo succo. Et Malaria hortus est circa Memphim Christianorum cultu celebris, & a puritate sive lustratione quadam sordescentis a peccato animi nomen traxit; quamvis ab impuro possessore indignis modis habeatur In eo ingens illa Sycomorus , aggere humili ex aggestis cespi bus accedentium commodo succincta jam a mille quingentis annis religione Christianorum nobilis, ob causam ab Alpino allatam. Vigent
etiamnum ejus cacumina laetis frondibus, quamUis caudeX circa radices tade mutilatus sit, cum eidem illi qui arborem o-
289쪽
PROSP. ALPIN. DE PLANT. AEGYPTI. 16
sculis humectant, ejus particulam de solido frequenter abscinia dant, animi intemperantis stulta curiositate labefactantes, quod
affectu pio servare praestabat. Caeterum, quia Sycomortis arbores AEgyptias si non altitudine, certe crassitie plurimum excedit, jure quaesi1Veris, an haec arbor illa, quam Veteres in sylvestri circa JMemphin regione nasci prodiderunt, tantae molis, ut eam homines vel terni circumplecti nequirent Θ Sycomoros ego ea crassitie plures atque etiam ampliores circa Memphis villas praediaqhle conspeXi: Veteres tamen SJcaminum a vastis
illis evidenter sejungunt, tribuuntque his ligni tum pulchritudinem , tum densitatem singularem , qUOdque τω colore Celti ssimilis videantur. Inter has, & illa refer- tur, cujus folia peculiari ut ait Plinius miraculo , tactis ab homine amulis protinus cadunt. Verius forsan Theophrastus
νον πάλιν folia quasi hebetata coneidere inquiunt, post aliquod deinde tempus reviViscere, rursumque virere. Idem folia non πτεροῖς, id est, alis, ut legisse videtur Plinius V sed πτερυξιν filicibus non absimilia scripssit :a quibus non Valde recedunt , quae de anonyma in Malavarplanta prodidit Gargias, Mihi nihil horum circa Memphin ob servabile sese obtulit. CAPUT VILme Palma..
ita gyptus, ut olim nobilium scientiarum cultu, ' illo nun- rata quam satis laudando , animae scilicet medicinali, prae reliquis orbis populis palmas quas possidebat , jure merebatur: ita hoc seculo penitus a barbarie obsessa, imo insessa, quas numerosissimas alit Palmas , nullas meretur: utpote faedia iis abjecta, quam ut agnoscat saltem pristinam omnem dignita tem . Causa tam tacundi proventus in telluris habitudinem referenda est, arenosam scilicet, & salsam , plantae huic gra
tissimam. Vidi his locis, in palmarum Veluti sJlvis, terram
290쪽
eopiosissimi nitri calida nive lath conspersam , vel aquis Nili , vel roscida noctiuin humiditate fervidiore sole perustis. Nec opus hic maritali sinere palmae essseminatae Vigorem incitare. Flantibus enim ab austro per AEthiopiam, & steriles Arabiae
Desertae campos urentibus Ventis, ingens nitrosi pulveris subi ta Vis , abunde cacumina palmarum Vegetat. Arbor ipsa quo magis assurgit, eo minus ramorum abscissorum nodis horret, annosior nodos penitus obliterat. Per tubera quaedam inaequalia scanssilis, scabram tamen corticem ad eXtremum usque senium servat. Vero scilicet Virtutis simulacro , quam callosas obtinere manus recte pronunciavit sapiens Romanus. Fructus palmae Dactyli stini, unde & nomen Dachel Arabibus retentum. Uberrimus illorum quamvis a pauculis ramis exortus, meminique sic onustum fuisse dactylis suis unicum racemum, ut eum attollere a terra prae pondere vix sustinerem. Quod ramis subjicitur candidum tenerumque corpus, quidam medul- lam palmae nuncupant, rectius Theophrastus φοινικος, Palmae cerebrum appellato rectissime omnium Dioscorides σδιον ζ πρεμνου, caudicis cor: ab eo enim insertis s1bi ramis vitalis vigor suffunditur, & nutrimenti gerulae fibrae in terram altricem descendunt. Hoc , arbore collapsa, exemptum, in ci- bis expetunt Aphrodisii, Veneris suae ossicium spissaturi, nec
cephalalgiam eXinde graviorem Verentur. Nicander νεοῖς φον adolescentibus eXpetitum cibum cecinit. Dactylos colore tum flavos, tum obscurius purpurascentes fere conspexi: rarissimi nucleis carentes, quos vocat Theophrastus. Non inter majores ejusdem arboris veluti Simperfectos; quos agnovisse tantum videtur Plinius) sed probe maturos, & juxta cum reliquis in eadem arbore , suavitate eximia palato blandientes. Communibus tamen paulo minores , S colore flavescentes observavi: in quibus nuclei vicem
solliculus cartilagineus sustinebat, cavitate saltem inani circa medium relicta. C IN