장음표시 사용
131쪽
Quoniam vero Morbi longitudini unde sequitur necessario Corporis opponit Hippocrates Corporis im- imbecillitas cum virium iactura becillitatem, suspicari fas est, quid- Quibus denique auxiliis, his malis
piam aliud in textu subintelligen- occurrere possimus, morbi nimirum cum, ut ex humoribus consistenti ilongitudini, cum Corpus ex febreribus. &crassis, intextura Visce- nihilum .minuitur, ejusque imbecil-rum firmiori, marcor nullus ex se-ilitati', cum plurimum contabescit,bribus non levibus appareat; atqueitacile ex adiecta Causarum distin- in constitui one carnium molliori,ictione palam fit: etenim eratas hu-detallo sque, macies praeter rati imores attenuare, atque incidere conem manifestior videatur, ex pravainabimur, & reseratis interea ducti- morbificae Causae conditione ; pro-ibus, illos educemus per loca conse- indeque non irrationabiliter adiicitrentia. Virium languorem, &Ca posset, ab immodica Corporis con-inium laxitatem, quoad fieri poterit, tabescentia, nedum ejusdem imbe-iroborabimus, adhibitis quoque,pr cillitatem significari, sed & Morbi,sut res ipsa postulaverit, alexipna
morbosaeque causae pravitatem , quae macis medicamentis.& nutricationem impediat,&mem-
bra jam nutrita inficiat, & emaciet. ΛPHORISMUS XXIX.
Hac plane de Causa experimur, ex febribus malignis statim inter initia Cum Morbi incManisquid moven-scedari Cutim, Oculos excavari, li- dum videtur, m-e; ctim veroquari carnes, & faciem ferme cada- consistunt, ac lugent, melius est verosam apparere. Istiusmodi autem quietem habere. vitia plerumque ab insecto sanguine oriuntur, unde mala reliqua deri-i sorbi non raro, cum inchoant,
vant. IVL ab humoribus pendent, qui Adjectum est tamene plusquamlin primis ductibus consistunt, nec
ratio postulat, nec immerito: quo, dum in arterias, & venas permananiam aliqua extenuatio in febrienti-irunt: quandoque etiam multi sunt, bus perpetua est. Atqui Hippocra- atque ad exitum parati, ut quocumtes eam Llum hic considerandam v lque levi auxilio promptissime ege-luit, quae modum excedit , estqueirantur. Hos autem, antequam Na-
plusquam febris ipsa exigit, ut si le-ituram opprimant, interiora viscera vis cum videatur, brevi tempore inficiant, & graviora pariant symp- multum consumat, si statima prin- tomata, monet Hippocrates, statimcipio, si citra evacuationes, per al-iinter initia, ne altiores figant radivum, aut vias urinae. sudores, ine-ices, posse promoveri. At vero ubi diam, vigilias, aliasque causas ex- constiterint , quiescere satius esse tenuare valentes, in tabem Corpusiputat.
deducere observetur. Prosecto cum, Et quidem Morbi in principio esse praeter ejuscemodi causas, Corpura dicuntur, cum nondum vires per febricitantium conlebescunt, signumisymptomata adepti sunt: Quamvis est, majorem, quam oporteat, fieri l nonnulli primos tantum tres, vel insensibilem perspirationem, sangui- l 9uatuor dies, ex eodem Hippocratenem ,&Carnes plurimum exolubiles t interpretentur, qui φ acutor. 6.
esse, sicut & poros cutis laxiores; l Hos s ab initio , inquit, purgar
132쪽
volueris, id ante diem quintum fa-ε. Epid. cito. Cum tamen famulae Aristidisi hy 4 1 -Auctor purgans medicamen tum propinaverit, &Anaxioni sanguinem detraxerit, octava die.
Cum dixerit Hippocrates: s quid
videtur Movendum , move; Galenus in commentario Venae sectionem,& Purgationem interpretatur, quarum ope diminuta materia, facilius, quod superest, possit Natura conis coquere . Sed cohaerenter his, quae alias superiosi libro sunt recensita, illa videntur movenda, quae coctionem , secretionemque promovere possunt,&per quascumque vias disponere, ut, si Orgasmus adsit, vomitus, vel dejectio tentari debeat, praesertim cum humores ad alterutram evacuationem inclinaverint, occupaverintq; primos ductus. Hinc Hippocrates non dixit, simpliciter,&omnino movendum esse, sed si videatur prudenti Medico, faciendum. Gare non perpetuo edocet eiuscemodi evacuationes promoveri oportere, sed cum occasio tulerit,
sintque humores ad exitum dispositi, nec Praeterea solis purgantibus, &catharticis, sed iis omnibus, quibus
congruenter Nature moventi succurrere valeamus. Caeterum ipsemet Auctor I .apb. et q. existimavit, raro, &in principiis, medicinis purgantibus licere utit idque si aliquando fieri
necessum sit, maxima cum praemeditatione faciendum. Quod initiantibus morbis movendum consulit ,dehortatur, cum consistulat, ac vigent, atque ad augmentum, & statum pervenerint: his enim temporibus Natura maxime a symintomaris tunc ingruentibus affigitur, vires languescunt, & coctio, ac secretio, quae tantopere desideratur, usu medicamentorum, praesertim Pu gantium, plurimum interturbat .
Verumtamen non omnino malum esse ait aliquid movere, sed solum melius esse, si per id temporis quiescamus, nam si fortasse necessitas urgeat, vel opporeuna agendi occasio praestetur, nil prohibet, quin & per
eadem tempora moveamus: Indicationes enim operandi non a temporibus, sed a motu Naturae, ab indicantium dispositione , & virtutis robore, sumuntur.
Quamvis autem de Morbis omniabus sententiam hanc protulerit Hi pocrates, magis tamen illa febribus congruit, in quibus quatuor illa tempora sensibilius observantur, &propter acutiem, atque symptomatum incrementum, majus imminet vitae discrimen; cum ob intempestivam medicamentorum exhibitionem, Natura plurimum avertatur ab opere coctionis , & secretionis , quibus Valetudo recuperatur: Compertum enim habemus, se prius semper habuisse febrientes ab importuno usu medicamentorum purgantium, vel saltem sero admodum convaluin se, quam a solis corrigentibus, decoctionem morbificae causae adjuvantibus. Si quid vero unquam primam ventris regionem occuparit , plane seliciter primo, secundo, aut tertio die, vomitoriis eductum, febrim vel extinxit, vel remisit: At haec ex Antimonio parata praecellunt caeteris, veluti tutiora, & efficaciora, quaeque simul superne , & inferne vitiosos
Circa initia, re es omnia imbecilliora ; circa statum vero vehementiora.
RAtionem eorum,quq Pr cedenti Aphorisino edocuit Hippo-
133쪽
crates, in hoc reddere videtur : e enim interroganti, cur inchoantiabus atomis aliquid movere conveniat, in vigore vero, &statu potius quieicere', apte responderi potest, quia circa principia , & fines omnia symptomata sunt imbecilliora, circa
statum vero validiora. Cum enim e-Vacuationes, ut conserant, & facile tolerentur, robustas vires exigunt, Naturamque, vel nullatenus, vel leviter symptomatis divexatam, Pr inde recte ab Hippocrate haec duo tempora veluti minus infensa, ade- vacuationem rite absolvendam opportuna putantur. At vero in statu, di vigore morborum Natura maxime affligitur, & a causa morbosa vehementer exagitatur , idcirco non est amplius medicamentis lacessenda , & quod pejus, avocanda ab
opere coctionis, & Criseos. Unde autem Tempora ista Morborum internosci possint, ne alterum pro altero sumatur, breviter recen-ieamus. Quatuor potissimum signorum genera traduntur: Primum desumitur a Viribus: Alterum a sym romatis: Tertium a motibus Criticis: Ultimum a cruditate,vel coctione Causae morbosae. Et quidem cum vires aegrotantis validae sunt,sympi mala nulla, vel levia, & motus critici non apparent; homo saepenumero omnes fere evacua tiones consuetet magna ex parte deficiunt, ac demum cruditas viget , Principium morbi universale dicitur. Concussis vero viribus, augescentibus symptomatis, vel consistentibiis, apparenti-biisque Criticis evacuationibus, Augmentum,&Status appellatur. Denique cum symptomata remittuntur, vel desintini, criticae evacuationes libere prodeunt, & coctiones in unoquoque genere persistunt, quamvis vires remaneant imbecillae, universalis Declinatio erit. Quia ergo in Principio Morbifica causa nondum per se entationem in arterias, & in sanguinem irreesit, vel saltem non plurimum exagitavit, vel infecit, nec viscerum operationes deturpavit; In Declinatione vero bacta, atque evicta foras extruditu, idcirco circa initia, & fines omnia sunt debiliora.
Gus, qui a morbo evidὸ eo medit, nihil proscere Corpus, malum.
octavo convenire videatur, ubi in consimilem planc sententiam loquii tus est Hippocrates: Si is morbo
tur , pluri alimento Corpus uti signi catur svero, non asiumenti, nec appetenti, hoc accidat, scire oportet, quod indiget evacuatione. Nihilominus hic in signum tantum, ille in Causam etiam adductus eth, quo nimirum & Causam sciamus,cur quis per cibum non corroboretur, &medelam simul adhibeamus auxilio evacuationis. Addit pariter Cardanus, majus , o deterius esse nihil
proficere, quam non eorroborarie non corroborari enim, necessario
non est malum , sed nihil proscere
nec viribus, nec carne, nec colore,
quia tria in morbis deperire Iolent . hoc malum est. Malum, inquit, simpliciter; sed in quo genere, non explicuit. Albitror ego in digestione, trajectione, atque nutricatur inu idem a vide comedentes , nil tamen inde proficientes, incidere solent in ciborum fas mdium,& vomitum, mox etiam in obstructiones, cachexiam, ventris prinfluvia, aliaque hujus generis mala.
134쪽
Specialius autem meminitHippocra- l procedunt. inamquam&Heum iustes sequenti Aphorismo prostratia linitia haec nolit ad principium mo ibi referre, sed ad principium usus ciborum, cum scilicet, nescio qua necessitate, creantur convalescentes cibum capere, qua antea caruerint.
Ut ut autem se res habeat, & Ηiin pocrates sive de convalescentibus, sisve de aegris exponetur, certum illud erit, praestare illos inter initia fame destitui, mox progressu temporis appetere, atque edendo proficere, quam a principio citra commodum avide comedere, & postremo non appetere. Ratio desumenda videtur ex eo, quia avide ab initio cibum ausumentes, nec proficientes , illum nec bene conficiunt, nec in aliti su stantiam convertunt, unde necesi rio excrementosos , & viscosos succos cumulant, qui Ventriculum opplentes, nauseam tandem, fle stomachi fastidium inserent; Qui vero circa initia cibos abhorrent, diffiisos per Ventriculi cavum humores, quibus fames obtunditur,inedia tandem corrigunt, ac digerunt, hisqueexsolutis appetitus redit, quo per cibum convenienter uagestum plane reficiuntur. Succi pariter ciborum
digestioni, & di lutioni addicti, licet inter initia inertes sint, sensim
per inediam acuuntur, &vegetiores fiunt; unde postmodum appetiatum excitant, & assumptos cibos in succos alibiles permutant, pro Virium, δι Carnium instauratione. Hinc modo colligere est, perperam eos agere, qui statim a principiis morborum immodice cibos ingurgitant, putantes hoc pacto se viriabus pro toto morbi decursu oppo tune prospicere: tantum enim a est, ut id assequantur, ut potius excrementa multiplicantes, morbificam Causam adaugeant,&morbum ipsum si non deteriorem, certe lon- I a gi Petitus, veluti ab opposito provenientis: etenim ubi primum avide comedentes nihil profecerint, tandem cibum fastidientes non amplius ap- Petent, ab excrementis in ventriculo congestis. Se pnec procul aberrant a vero,
vi existimant, Hippocratem hic none Convalescentibus ,de quibus Apis. VIII. sed de aegrotantibus sermonem habere, si fortaste ex morbo, seu morbi causa avide comedant, &nihil inde proficiant, quandoquidem malum erit, cum universa illa ciborum quantitas cupide ingesta nec in
alimentum transmutata, necessario in excrementosos succos sit convertenda, qui deinceps nedum morbo priori suppetias dabunt, sed etiam
novum ingenerantes, Naturam op
Priment, cum vitae discrimine: De qua re mox latius.
Omnes fere, qui mal se habent, circa initia eupidὸ comedentes, nec - quicquam proscientes, adpostremum rursus cibum non appetunt:
qui vero circa initia cibum valdo fastidiunt, postea bene appeten-res , ii in melius vadunt. LIcet Galenus de Convalescenti bus quoque hunc Λphorisinum scriptum affirmet in Commentario ,
non alienum tamen a ratione est,poti
se etiam de morbo assectis interpretari, quod scilicet aegrotantes, si circa initia aegritudinis cupide comedant, nec inde quicquam proficiant, in declinationem perducti cibos non appetant. si vero ineunte morbo cibum valde fastidiant, postea bene appetentes proficiant,in melius
135쪽
giorem reddant. Ita Cleanactides aeger.VI. primi uidem. quia toto aegritudinis tempore cibum non fasti- divit, usque ad octogesimum aegrotavit. Non tamen hinc quis existimet cibos ab initio morbi appetere, malum esse, cum alias in quovis morbo mente constare, &bene se habere ad ea, quae offeruntu bonum
dicatur in sequenti Aphorismo; sed
solum malum esse, ut aegri statim inter initia multum ex appetitu comedant, quod plane digerere exacte nequeunt; prisertim quia appetitus
in principiis morborum vigenS, naturalis, & verus plerumque non est,
quippe qui fieri solet a vitiosis, acidisque humoribus Ventriculum occupantibus; Quod si adhuc consentaneus, & naturalis sit, neque tamen multo cibo gravandus, ne Plenitudine distrahatur Natura ab opere coctionis Causae morbo, , quq sinpe etiam increbrescit a cibis, eorumque recrementis i unde postremo nausea, Ventriculi torpor ,& diutius saltem aegri elido perdurat. Caetorum sententia haec non tam est universialis, ut aliquando non fallat; quocirca Hippocrates dixit: Omnes ferὸ : ut ni rum significaret, non semper, sed plerumque fieri,ut, quod ipse notavit, eveniat.
multum appetunt, nec quicquam proficientes cupide comedunt, mOderata diaeta remedio erit; purgatio vero, vel vomitus his, qui cibos fastidiunt, si fortasse stomachum roborantia non profecerint.
In quovis inorbo mente constare, benese habore ad ilia, quis erunt tur, bonum: contra verbe habe
l ΠX majori, vel minori recessu a
consueto salutis statu , mo mos graviores, vel leviores coniicere s lemus t illum autem a laesis operati nibus metimur; & quidem quo magis, vel minus, &plures, vel pauciores , illae offendantur. Id ergo considerans hic Hippocrates, inquit, b num signum este in aegritu'nibus
quibuscumque operationes tum ad partem animalem , tum ad naturalem spectantes, bene se habere , quippe quae leviorem, minoremque recessuin a naturali statu fecisse aegrotantem arguant. Meminit autem operationum animalium, quae Mentis, & Rationis, ac naturalium , quae Ventriculi appetentis, dc concoquentis sunt; t cuit vero vitales: Fortasse quia fuit illi in animo eas potissimum aegritudines commemorare, quae vitaec
minus insidiantur; vel quia vitales
non omnino labefactatas putavit, cum naturales,& animales constant; vel quia, vitalibus laesis comparare voluit naturales, & animales bene valentes; vel demum quia non omnes ad Cerebrum, & ad viscera naturalia pertinmtes, sed dumtaxat Ra- tiocinationi, atque Appetitui inservientes operationes specialius perpendendas existimavit: dixit enim , mente constare,c 'bene se habere ad ea, qua offeruntur: quasi his duabus constantibus , reliquae etsi deficiant, sint aegrotantes convalituri. Tantum autem ejusmodi facultatubus videtur tribuendum, ut ad Vitam quoque spectantes inde foveri, sint, qui crediderint, cum & Cormoveri non posse dicatur, hisi per
nervos, & roriserum nervorum liquorem a Cerebro, ac puriorem
chyli substantiam e Ventriculo suggestam. Atqui non tum hic , sed superioribus Aphorismis plurimi s .cit
136쪽
cit Hippocrates appetentis , & concoquentis virtuti S, quam,prout bene, vel male se habeat, csterae pariter eodem modo affectae consequantur. Atque hinc sicuti bonum dixit, si aeger mente constet, de bena se haheat ad ea, quae offeruntur; ita ex adverso malum, si ad utrumque se male habeat ; quandoquidem praeter laesas alias vitae operationes, contingit quoque animales, & naturales depravari; unde profecto diu Uitapror Eari nequit, ob maximum, remotissimumque recessuma consueto
sanitatis statu. Modo his duobus veluti generibus signorum, & gravioris, vel levioris Morbi fidelioribus testimoniis, verisimile est voluisse
Hippocratem de morborum acutorum eventu tradere praedictiones, de quibus antea meminerat, non licere tam certo praesagire.
In Morbis minus periclitantur,quorum naturae, aut aetati, aut consuetudini, aut anni tempori, gis congruit morbus , quam ubintilliisorum congruit.
rismus pertinere videtur, cum ex illo eventus in morbis praesagiri possit. Quamvis enim exitus morbΟ-rum in ancipiti perpetuo sint, nihilominus si illi congruant naturae , aetati, consuetudini, aut anni tempori, minus de vita aegrotantis vereri contin
git, quam si omnino dissentiant.N mine autem Naturae intelligit Galenus temperiem, seu potius propriam cuiusque Corporis constitutionem; unde Morbi ad hanc relati dici solent consentientes , &diss entientes. a ratione i lcm Hippocrates primo apb. I Senes dixit raro, ac diffi-T Orti Op. Mefl: Tom.II. culter acutis, atque ardentibus febribuHorripi, facillime vero Iuvenes. Idipium omnino dicendum de aetate, habitu Corporis,consuetudine, & anni tempore, ut proinde levius accidat febrire a state, quam hyeme, & gravius assici insuetos , quam assuetos. Quandocumque igitur Juvenes, & acriori sanguine pret-diti Morbis pariter juvenili aetati familiaribus, & ex acriori humore pendentibus corripiuntur, atque ejus propemodum conditionis, qualis ea anni tempestate grassatur, certe hi minus periclitantur , quam si alio morbi genere laborent, qui nulla ratione aetati, constitutioni, habitui, tempestati , & consuetudini congruat.
At contrarium visum est Diocli
Carystio, qui proximis post Hippocratem temporibus claruit, existia mans longe pejus se habere aegrotantes a similibus, quam a contrariis ;quippe qui a similibus assiciantur, ab
oppositis vero curentur, ut ipsemet Hippocrates statuit lib. defatibus :& quidem videntur minus resistentes facilius succumbere,quam qui dissentientem nacti sunt temperaturam, corporis constitutionem, ac habitudinem; unde graciles facillime evadunt tabidi, &obesi, ac otiosi quacumque levi ex causa incidunt in hydropem, & pituitosi Senes gravedianes, ac raucedines immedicabiles i
Verum his, aliisque argumentis satis, superque fecisse videtur Galenus in commentario, qui aliter ac Diocles a Causa, temporis, aetatis,&habitudinis contrarietatem supera te, Hippocratis, sententiam hic tuetur . Cum enim, ipse inquit, anni tempus cohibere non potuerit Causo magnitudinem, cum tamen haberet
sanitatemflbi se agantem, multo I 3 minus
137쪽
minus morbo iamfacto superaverit, tutionem comitantur, aut conse- non sis ente sanitatis robore. At-iquuntur, sed etiam ab Anni tempo- qui Hippocrates minus dixit pericli-ire, cujus consideratio magni facientari eos, quibus aliqua ratione momida est in morbis: illos etenim incipe-hus congruit, quia minorem receDire, aut desinere, breviari, vel produ- sum patiuntur a sanitatis statu; qui ci, diminui, aut augeri pro varia vero in dissentientes sibi morbos in- temporum habitudine, non semel cidunt, a potentiori sane causa com meminit idem Hippocrates in libris ripiuntur, qua scilicet valuerit om- Epidemior. 8c de Aerisq. locis.Ηincnino dissimilem aetati, naturae, con- adjungendae quoque sunt Aeris, lesuetudini, Si anni tempori morbum Regionum varietates, quibus diver- in serre. Finge Senem incidisse in ar-isimode Corpora assici, atque alteradentem febrem, aliamve acu tu mor-iri, cuique compertum est.bum,procul dubio Caula,qus acutam Quinam demum sint Morbi aetati- ejusmodi aegritudinem intulit. vali-ibus, & constitution bus temporum dissima existimanda est, quae senilem congruentes, late prosequitur idem aetatem cum tanto recessu a suo flatu Auctor 3. ubi singulorum aegrideturbavit. Sic etiam quod senibus tudines enumerat. contingant Podagrae, Renum Calculi, Catarrhi, nil mirum, cum velle- ΑΡΗΟRISMUS XXXV. vi ex causa has aegritudines incurrant; at iisdem Juvenes vexari, gra- In quovis Morbo partes ad umbili vius omnino, quoniam Causae desi- cum, O imum Ventrem attinen-gnantur adeo validae, ut potuerint crassitudinem habere, melius cuin tanto recessu a naturali, & con- est: multum vero extenuari , aesueto statu juventutem praevertere, contabescere, pravum . Sed σ& labefactare. Hic animadvertere hoc quoque ad inferiores purga- decet, non dixisse Hippocratem,mi- tiones periculosum. mis assici, corripi, aut laborare, sed minus periclitari, quorum naturae, Uae de operationibus ad saluta- aetati, consuetudini, atitanni tem- a Seventus prςsagiendos supe-pori magis congruit morbus; siqui-irius Ripp rates adnotarat, nunc edem licet omnino verum sit, diffici- Viscerum imi ventris habitudine delitis homines ardenti sebre corripi sumit, atque in iis crassitudinem, &hyematitem re, quam aestivo, se- extenuationem contemplatur, atquencs,quam iuvenes, pituitosoS, quam ex priori bonum, ex posteriori ma- biliosos, sedentarios, quam exerci- tum indicium deducit.
latos, tamen quandocumque ardenS Partes autem non quascumqtie
febris hyeme aliquem invaserit, ea considerandas suscipit, sed eas tali vehementia, qua solet aestate, tum tum, quae ad Umbilicum, &imum
prosecto aegrotans in magno discri-iVentrem attinent: istae siquidem mine censendus erit, ob cauta vehe-ispecialiter sunt addictae digestionimentiam, quae potuerit ardentem se-ibus, distributionibus , ac alimenti brem Hyeme progignere. secretionibus; unde quidquid boni, Morbos convenientes desumpsit vel mali toti Corpori accidit, de- Hippocrates non solum ab his, quaeipendet; ut namque primae pingu Corpori insunt, vel ejusdem Conlu- scunt, cum Corpora adiposa fiunt; sc
138쪽
sic primae quoque contabescunt in gracilescentibus . Cuin igitur imi Ventris Viscera crassitudinem ostendunt, designant nedum ipsas bene se habere, nilque grave ex morbo contraxisse, sed etiam reliquis partibus prompte posse opitulari, alibili succo apte suggesto. At vero si e tenuata videantur, & sui imbecillitatem significant, & ciborum consectionem, ac excrementorum secretionem in totius Corporis incommodum malam portendunt. In eamdem se e sententiam scripsit idem Auctor primo progno L . optimum esse Hypochondria absque dolore esse, & mollia, & aequalia ; siquidem
Jecur, Ventriculus, Lien, PancreaS, Mesenterium, omentum, Intestina, di adlacentes glandulae naturalem servabunt constitutionem nihilum ex morbo immutatam. Porro plerisque
ex gallicis praesertim doloribus fere tabefactis bene sperare non semel ominatus sunt ab inspecto Uentre nondum extenuato, sed crata, &molli; nec spe frustrati consanue
Sed dixit, non autem Omnino bonum: nam nullam pati inteteranea ista in morbis extenuati
nem, bonum non est cx superius traditis, sed & obstructionem, hydropem, aliamve similem affecti
nem praesignarent. Quamobrem sit, Iunxit: multum Uero extenuari, ercontabescere multam opponens extenuationem crassitudini.
Quemadmodum enim impossibile est
nullam ex morbis quibuscumque su sequi in abdomine extenuationem ,
ita multam, atque excedentem malam omnino credere oportebit;quiinpe haec nedum Viscerum in imo ventre Contentorum pra grandem n
xam ostendit, sed etiam succi alibulis malitiam , atque ineptitudinem. Quare ingentes istae emaciationes in malignis, Δι perniciosis aegritudiniabus plerumque observantur.
Addit, periculosum hoc etiam esse in inferis purgationibus: quia jicuti ab evacuationibus per superiora cavendum dixit Tabidis, &qui pectoris angustia laborant, ita purgationes per inseriora sunt periculosae,
cum partes ad Uentrem imum attunentes contabuere: a medicamentis namque purgantibus magis illae extenuarentur, &elanguerent;quin&expetitae a Cathartici S evacuationes,
ob hypochondriorum tenuitatem, vel non succederent, vel maJorem molestiam parerent, vel febrim e citarent cum phlogosi, aut inflammatione, ut non semel observatum
APHORISMUS XXXVI. Qtii sanitate Corporis fruuntur ,
medicamenta purgantia assumentes, Datim debilitantur, o qui
damna hoc,& sequenti Aphbrismo memorat Hippocrates, in sanis praesertim corporibus : illa enim ait a catharticis statim exsolvi, ac debilitari. Cum enim ista irritante quadam vi partibus insensa humores educant, si fortaste vitiosi succi non adsint, utiles liquores ad expulsionem sollicitari necessum est; unde Corpora labefactari contingit. Ruscemodi autem perturbationis, atque exsolutionis mala attestantur sitis, ciborum fastidium, vomitus, dejectio, Ventris tormina, coloris faciei mutatio, &macies, idque genus
alia, quae catharsim comitantur, vel consequuntur, potissimum importunam. Quod autem irritante vi purgantia medicamenta humores e-
139쪽
ducant liquido constare potest ex eo,
quod glandes podici inditae a superioribus etiam intestinis ad motum peristiaticum lacessitis faeces subin veant: Mercurius vitae lingua degustatus vomitum provocat, & delectiones: Unguentum de Arthanita
Abdomini, & Umbilico illitum alvum solvit: Deiectoria in ma ori dosi
exhibita vomitum movent, non alia ex causa, nisequia vehementius Ventriculum vellicant, & citius quam dissolutio peragat ur,Stomachi tunicas, fibrasque lacessunt, ut etiain notavit Uvalla usi ua Methodo. Denique qui pravis utuntur alimentis etiam a catharticis offenduntur, quoniam inutilium succolum congeries viribus ab evacuatione fatiscentibus succurrere nequit; quamobrem mox exsolvuntur, ac debilitantur . Hinc aeque peccant, qui sanis Corporibus cathartica exhibent, ac qui cacochrma affatim purgare Conantur. Satius itaque erit in his Corporibus uti purgantibus per epicratim, quae paulatim humores vitiosos educentia ab imbecillis viribus sufferantur, ut in ustione,aut sectione hydropicorum idem Hippocrates admonuit.
Neque vero solum sana omnino' Corpora a purgantibu S offenduntur, atque debilitantur, sed cliam, quae nuper a morbo convaluere, post evictam, extrusamque Causam morbificam, atque in oristinum sanitatis statum sunt reuituta ; quin immo longe majus futurum damnum timere est in restitutis, quae sane imbeci liora esse solent, quam in his, quae
antea aegrotarunt; sicut enim non
sunt illa pravis cibis infarcienda, ita
neque catharticis molestanda, cum perinde sit membra suo, convenientique alimento privare , ac malis succis replere.
APHORISMUS XXXVII. atii Corpore valent, di ulter forunt medicationes.
oblivionis, aut superfluitatis Hippocratem arguere , quasi vero eadem, quae praecedenti Aphorismo docuerat, hic repetat. At Galenus, unum ex iis, quae ex ipsa pro gignuntur purgatione, sympto voluisse Hippocratem superiori R-phorismo indicare , citam nempe exolutionem; in hoc autem generaliter de omnibus sermonem habere existimat. Alii hic de fanis Corporibus, ibi de convalescentibus loctu tum ajunt. Nonnulli in priori depurgantibus solummodo blandioriabus, in posteriori de velic mentioribus catharticis egisse sub nomine Medicationum . Cardanus de actu li statu Corporis praecedentem , praesentem de babituali interpret tur . Quidam demum hunc illius reddere Rationem saniori judicio arbitrantur, ut propterea utrumque Α-phorismum nectant : Qui sanitate Corpori ruuntur , Modicamenta purgantia a mentes, Harim d bilitantur: quoniam, qui Corporσwalent , di culter ferunt media
Et quidem a medicamentis purrigantibus bene valentia Corpora tu bantur plurimum, & concutiuntur, atque irritatione visceribus illata, fermenta depravantur, sanguis funditur, &succi nutritii exsolvuntur. Sunt enim purgantia, ut alias a Nobis est ostensum, de genere renen rum, &, ut Celsus trabet, humano Corpori inimica, quae si fortasset veniant, quos extenuent, ac dissoruvant pravo5 humores, leviorem n
140쪽
Aphorismus XXXVII S. XXXVIII. is
xam inserunt; si vero, ut in Corporibus sanis, non habeant, quod chcochymum exturbent, utiles, acs Iutares humores invertunt, depra-Vant, corrumpunt, unde non sine gravi virium jactura tolerantur, nisi etiam perimant. Neque verum est, quod Galenus in commentario habet, evenire ejusmodi mala in sanis, quia purgantia medicamenta, cum sibi proprium , quem attrahere appetunt, non inveniant humorem, necessario sanguinem, & carnes eliquant, ut ex ipsis illum seligant. Satis enim, superque liquet, omnes, & quoscumque humores indifferenter educi, quocumque purgante medicamento, nisi quod a benignioribus levius, a vehementioribus efficacius promoveantur, di expurgentur, ut latius alibi
Quamvis autem antea dictum sit, cathartica in sanis dissiculter tolerari s non tamen hinc quis existimet, facilius ea sufferri in aegrotantibus: quippe in utrisque eadem, vel paria symptomata comperimus: Id vero in his discrimen aderit, quod pumatio in aegrotis, si recte, atque Opportune instituatur, morbificam causam eliminando, prodesse poterit, licet per irritationem Visceribus molesta
sit; in sanis vero, praeter noxam ab irritamento, etiam utiles succi eve tuntur, &ievacuantur, viribus in-
stactis. Quamobrem jure optimo animadversum hic est ab Hippocrate aegrius serri a sanis, quam ab aegrotantibus medicationes, cum reveraca cochyma Corpora ex quovis levi fimo pharmaco subitas sortiantur evacuatione Euchymorum vero eu
gationes difficilius fiant, & maxima cum universiCorporis perturbation
Parum deterior cibus , aut potus , suavior autem , melioribus qui
Am , sed minisssuavibus est pra-
Comparat hic Hippocrates cibum, ac P tum suaviorem,cum meliori, atque illum ait, etsi deteriorem, meliori, sed insiuavi, esse praeserendum: Is autem parum deinterior sit, namni omnino pravus foret, procul dubio minime esset anteponendus. iRationem deducit a suavitate ;quoniam suaviorem cibum, aut P tum Ventriculus arctius amplexatur, retinet, meliusque digerit, atque inprobum chylum commutat, unde vires, & membra reficiuntur. Similem sententiam tulisse videtur lib. de UOctionibus, ii quiens: Cibos , potus , aut obsonia, quacumque agri con-
eupiscunt, sinon damnum Corpori indὸ aceessurum es , exbibeto. Sed latius de gratificandis aegrotantibus haec habet, 6. Epidems . aegrotantibus gratiscationes, velut est pure praeparare potus , cibos, is ea , quae videt , molliter ea, qua contingit. Aliae grati attones, quae nommagnoperὸ Iadunt ἰ aut facilὸ ripa rari possunt , velut 'igida, tibi bacopus s. Aliagraiscariones sunt,
introitus, sermones, babitus, v situs, aegrotanti tonsura, ungues, odores. Ubi Galenus: duplex utiliatas habetur ex gratificatione aegri in his, quae sunt citra illius iacturam: aetera, quod in cibis melius concoquunt, inpotibus*issedatur, ex odoribus somnus conciliatur, ex ba neo quies, virtusque resauratur ;Alista est Amor aegri ad Medicam,σObservantia, qua At , ut illi in om-nνbus pareat. Usus