장음표시 사용
101쪽
tione, ne Omnino contabescant, &citius quam deceat, extenuata emoriantur; Sed solum, quae a Morbis inducta est, ex quibus quandoque tamia fit brevi tempore corporis consumptio,ut indicio sit ipsam carnium si1bstantiam colliquari, & absumi .
Haec autem corpora, inquit, si diuturna aegritudine sint extenuata, non esse illico,& violenter, sed lente, ac pedetentim reficienda; si vero brevi, breviter. Hinc ad eam Medicinae partem videtur hic Aphorismus pertinere, quae analeptice appellatur; siquidem ipso docemur, quo pacto nos ge rere oporteat in reliciendis iis, qui
Et quidem ejusinodi corporum ex
Morbis extenuatio non uniusmodi est, aut aequabiliter omnibus contingit: molliora enim Puerorum corpOra facillime ex inedia, vel levi etiam aegritudine, extenuantur; difficilius
vero Senum, aliorumque. In Graci- Iibus etiam,atque ex morbis urentioribus, major plane fit carnium consumptio; at vero Ionge minor in Obesis, M succi plenis, atque ubi morbi
accidunt ex crassiori humore progeniti . Quamobrem non immerito tradit in hoc Aphorismo Hippocrates
generalem quendam Canonem reficiendi eos, qui a Morbis jam conta-huere, aitque sensim, ac lente reficienda esse, quotiescumque sensim , longoque temporis spatio, corpora aegrotantium consumpta sunt; affatim vero atque brevi tempore restauranda, si illa brevi fuerint extenuata. Et sane corpora diuturno tempore consumpta languidiora caeteris evadunt, atque larmentis viscerum e solutis, nequeunt tam bene ingestum uberius alimentum conficere, & innutricatum commutare;quamobrem
multo cibo gravantur potiuS, quam reficiantur, ideoque in cruditates labuntur, 3c non raro etiam in obstructiones, cachexias, tumores . opo
tet itaque sensim illa nutrire, & parum , ac saepe potitis alere, quam plurimo cibo statim gravare: hac enim ratione ventriculus melius conficit,dereliqua viscera conserentius admittunt , repurgantque consecta alimenta, sine molestia, aut periculosa partium inutilium retentione. Sed& lidae partes, ac membra corporis jamdiu a morbo conflictata veluti exaruerunt , alvusque prae morbi diutu nitate redditur ignava, &negligentius in ea, quae nutricationi inserviunt, incumbit, conniventque valvulae, ac ostiola meatuum corporis ,
atque extabefactae glandulae suo quoque desunt offcio: unde expedit illa lensim in consueta munera revocare, per lentam, productamque refectionem. At vero in his, in quibus celerior facta est extenuatio, quoniam robur viscerum non tam graviter labefactatum est, uberius' reficere licebit statim a principio, postquam convaluerint . Atqui semper facilius erit absumptos humores, & sanguinem ipsum restaurare, quam membra, &solidas corporis partes, quae ex diuturniori morbo omnino exarefacta,
longe dissicilius reficiuntur, segniuiaque consumptam substantiam recuperant.
Neque solum ex longa aegritudine tabefacta corpora sensim, lenteque reficienda sunt, sed iis praesertim alimentorum generibus, quae alendo humefaciant, & exsuccas partes irrorent, illarumque poros promptius subeant, & repleant. Idcirco inductus est ulus jurium, praesertim ex viperarum carnibus, quam maxime utilis ad reficienda convalescentium,& tabidorum corpora.
Hinc patet, quam male plerique Medicorum agunt, qui, famem μ
102쪽
expleant convalescentium, illos permittunt multo cibo gravari, putantes, oportere plurimum eos ali, ut vires amissas, & carnes absumptas
resumant; cum tamen eo hebetentur
magis, atque in aegritudines recidant; etenim propterea quod langueant, moderato cibo, atque paulatim nutriendi sunt.
Si a morbo ei in astamens quis non
corroboratur , puri alimento com
as menti eoum Me accidat oeire oportet, quod indiget evacuatione. DE convalescentibus quoque Verba hic facit Hippocrates, illosque considerat, num ab assumptis alimentis reficiantur, atque inquit, ' cibos appetentes simul, & esitantes, postquam morbo evaserint, nisi pari ratione restaurentur, & robur remmant, plurimo sane cibo, quem con ficere nequeunt, repleri, adeoque opprimi potius, quam nutriri. Siquidem assumptum alimentum minime in succum alibilem commutatur, sed majori ex parte degenerat in excrementum, veluti non recte a concinquente vi, ex praecedenti morbo, labefactata, consectum, de elaboratum. Quamobrem oportebit parcio. rem cibum assumere, quantum scilicet vis concoctrix viscerum confic re , & congruenter transmutare
At vero si a morbo quis convalui sievideatur, nec tamen largiori cibo indulgeat, quo fortasse gravatus, minime nutriatur, & confirmetur; signum erit, malis humoribus, atque
excrementis esse resertum, unde partes congruo alimento refici nequeant
proindeque repurgatione ,& illorum
evacuatione indigere, ut desnceps melius possit ventriculus apperere, dcingestos cibos exactius conficere tquippe in corporibus impuris assumptum alimentum in succum inutilem let degenerare. An autem ejusmodi malorum succorum evacuatio per vomitum p
tius , an per dejectionem facienda sit,
internoscere oportebit ab eorumdem humorum inclinatione, Sc loco, constitutione,&consuetudine aegr tantis; itemque anni tempore, alitiaque ab eodem Hippocrate notatis lib. . presertim Ap rismorum *6.7. 8. & 9. etenim Graciles, de facile v mentes, aestate, per superiora; hyeme vero, & vomentes difficulter, ac carnosi, per inseriora opportunius purgantur. Sic pariter eo ducere
conveniet, quo maxime Natura vergit,&per loca conferentia, ut dicitur I. apbori . a I. Quae sane in convalescentibus potissimum,praecedenti morbo non leviter conflictatis, o servanda sunt.
Corpora cum qui piam purgare Uο- iuerit, oportetfluida cere.
ΡRaevertunt hic nonnulli consue- v.Fuehs. tum Aphorismorum ordinem , atque huic sequentem decimum pra- ponunt, quem veluti rationem prae
narrati octavi iaciunt, ut propterea adiiciendum dicant, hac de causa convalescentes nihilum a cibo proficientes purgandos voluisse Hippocratem , etsi viribus deficere videantur, quia nimirum impura corpora quo magis nutries, eo magis laedes. In quam sententiam videtur etiam Galenus inclinare in eo . horis octavi. Ut ut autem se habeat illorum connexio,quam tam anxie non
103쪽
est, ut perquiramus, illud certum videri sol him debet,not iri in hoc Aphoerismo ab Hippocrate purgandorum corporum dispositionem, ut prosipera subinde succedat evacuatio adhuc etiam in convalescentibus, si Hrtasse contingat illos purgari oportere , cum ab alimentis, licet mcueratis ,
non reficiuntur. Videtur autem generaliter pr nunciatum, corpora esse praeparanda, priusquam pharmacum asstimant; di quidem sive illa nuper a morbis
convaluerint, sive etiam reipsa aegrotent, modo cacochyma sint. Sed tamen quomodo disponi debeant, non est expressum. Vertim crediderim , di vias, per quas evacuatio proin venda est, debitis, opportunisque remediis esse reserandas, ac leniendas; de vitiosos humores reddendos esse ad exitum paratos, ut facilior, promptior, & tolerabilior contingat evacuatio. Hinc Hippocrates . Aphor. I 3. praehumectanda esse corpora e rum consulit, qui helleborum sunt assumpturi, ne pharmacum magnavi, atque inani conatu, parum, aut nihil educat: Quem commendabilem plane morem plerique sequuti, antequam delectorium medicamentum exhibeant, alvum solent in)ectis clysteribus iterato lenire, ut nimirum pateant ductus ad humorum illuviem expurgandam: in vomitoriis autem, ventriculum curant justulis madefacere, atque in nauseam dedu. Cere , ne humoribus vacuus inutiliter concitetur; vel, iisdem tenaciter haerentibus, plus aequo ad evacuati
nem, non sine gravi noxa, exagitetur:
quapropter illum, & finitimas partes, praestat humoribus icatere, ut facilior, & felicior vomitio subsequatur. Succi quoque, & humores ipsi evacuandi faciles, & parati ad exutum esse debent; quamobrem crassos, tenacesque attenuare, & incidere itemque inutiles ab utilibus separare, atque in propria emissaria deducere
expediet, ut alias cum Galeno hoc ex loco meminimus: hac enim rati ne suere ii facile poterunt, atque adeo , vi purgantis medicamenti , nullo pene negotio educi. Id autem praestare, quae vulgo exhiberi solent, ex melle, & saccharo parata medicamenta, julapia, syriapos, potionetque conditas, credat, qui velit. Mihi vero persuadeo opportuna potius,
convenientique diaeta posse idipsum efficacius haberi; quippe compertum
est, ea sola digeri, attenuari,&a sumi quascumque corporis impuritates; quamquam non omnibus indiscriminatim pari modo praescribenda, sed pro varietate corporum,tatum, regionum, aliarumque circumstantiarum varianda sit. Verum tamen si unquam medicamentis praeparantibus utendum, satis erit adhibere Tartarum Vitriolatum, Crem
rem eiusdem descriptione Quercet ni, Electuarium ex Absynthio, Mentha, vel baccis Juniperi, in humoribus crassioribus; in tenujoribus vero pulverem oculorum Cancrorum, Sal Cardui benedicti, vel Centaurii minoris, Nitrum fixum, Salem pruneulae, idque genus alia, soluta in aliquo liquore, ut melius vitiosos humores diluant,& citius ductus corporis pervadant .
Neque vero omnes quoscumque educendos humores regula hic ab Hippocrate tradita excipit, sed eos
dumtaxat, qui praeter naturam cum
sanguine sunt commisti, atque inducias praebent, ut praevia coctione, secretioneque tutius repumentur, a
que educantur, ut polimmum in se-bribus accidit. Qui enim turgent ,
aut alicubi haerentes ument, nec moram patiuntur, quo citius fieri potest,
104쪽
antequam maiora damna, Methum afferant, exturbandi, & educendi ;uemadmodum in Apoplexia, ΗΡrope, doloribus Articulorum, affectione Colica, aliisque, communis
Non pura corpora quanto plus nutries , tanto magis Ddes.
SIve Aphorismus hic reseratur ad
praecedentem', sive ad superioa rem octavum , non est, ut tam solliciti simus examinare, quemadmodum anxie admodum nonnulli allaborant,
ordinem in hisce sententiis perquirentes, cum unicuique perspectuin esse putemus , doctrinam hic ab Hip-r crate traditam , sempeP, de ubique
consideratam, veram esse. Corpora
equidem non pura pravis omnino scatent humoribus,, qu ibus cum is guis, tum formenta viscerum perpetim inquinantur,i eaque praesertim , quae coctionibus secretionibusque
sitne dicata: ainobrem alimentum,
qvod primo incipit in ventriculi digestionei naturali conditione desciscere, mox etiam in reliquis visceribus magis, magisque depravatur, ac deinde arterias, venasque ingressus, nec nutrire, nec vitam sustinere via let; unde Cachexiae, Marcores, Febresque mali moris exoriuntur. Im-Pura ergo corpora quo plus cibis implentur, eo copiosioribus succis inutilibus in farciuntur, ut proinde lindem gravata laedantur potius, quam nutriantur. Quare praestabit ab inqui namentis primum eiuscemodi corpo. ra repurgare, deinde alere. Hinc autem manifeste colligitur , non solum corpora convalescentium,
Ze impura , paulatim esse reficienda, sed etiam iis ciborum generibus nu- Toeteti Op. Med: Tom.II. trienda, quae succorum in stomacho, aliisque visceribus redundantium
pravitatem valeant emendare . Et
quamvis Hippocrates referat erimo idem. eos solum ex pestilenti q'adam constitutione servatos, qui se liberaliter invitarent , ut propterea aliquando saltem conferre videatur impura Iicet corpora lautius nutrire,& cibis implere; si tamen lues ejus tempestatis exactius perpendatur , palam fiet, id speciatim aegrotantibus tunc accidisse, quod omni pro
sus appetitu destituerentur: quam brem ii dumtaxat evadebant, qui si bipsis vim veluti inserentes cibum aD sumerent, quo nimirum pestiferae illius luis conditio, & malitia retunderetur, viresque quodammodo serva tae violentiam morbi evaderent, ne omnino' extrema inedia fatiscente corruerent. Caeteram res aliter in aliis tractanda est.
ETiam de iis quid morbo eonvaia
lescunt, sermonem hic habet Hippocrates, atque resectionis modum reserens, quo illi in pristinum statum tutius redire possint, docer, praestare eos impleri , seu refici potu, quam cibis. At pro potu, non eam intelligi e cujuscumque liquoris sorbitionem , qua potissimum ad sitim extinguendam utimur, sed, cum agat de reficiendis convalescentibus , voluisse indicare videtur alimentum in potio nis formam dissolutum', cibum scilicet potabilc m , t qui faelle ex oriatur,& cito in cor, caeterasque corporis partes per arterias traiiciatur. Sod sane liquere potest ex his, quae ab eodem scripta sunt in libro de alimento p
105쪽
1os Liber' Secundus: γinquit enim, quotiescumque opus est cortissima , ct promptissima r. fectione, tunc humidum asimentum, ad annaurandas vires , Uridὸ est con ducibile: quemadmodum tibi adbticularius es resisteniam, opus est odorasti. Λ cibis autem, seu solidis alimentis, gravius plane se habet corpus , quod nuper convaluit ; quippe amomo languidum remanet, illius' operationes universat hebetes ,& in becillae. unde solida alimenta , nec, ti bene, nec talia cito confici queunt, ut in subi lantiam alitico nutentur; quamobrem tutius, cauti uiaque labiles, & facilis digestionis cibi, quam duri. &solidi exhibebuntur ,
quales potissimum liquores carnium, α iura. ptisanaeque cremores rite
γ QDmvis autem, attenta ficiliori ciborum digestione, , ac distributi ne, in rationabilem sensum Hippocratis sententia revocetur, non tamen quis bioc generatim existimet , liquidum, ac potabile alimentum solido semper esse Praeferendum: et nim quae dentibus conficiuntur, nedum eitius exsiavi istent ,de in perfectum thylum conan utari, sed etiam in accommodatius alimentum verti. valde siquidem conducit ad ciborum in ventricula diablutionem saliva , quae sale quodam abundat fermentationi promovendae peropportuno , quo videlicet, & panificium sementum quis posset excitare, ac sorte sor. tuna amidum resti lucre. Constat autem aliunde Ocyus salita, quam insulsa sermentescere, & exsolvi, atque ciborum reliquias in dentium inte capedinibus remansas sponte lua per
salivam quodammodo chylificari ιTunc igitur satius erit potulenta convalescentibus commendare, cum sanguis acrior videtur, & corpora salivario rore carentia multa macie confecta sunt, atque viscera imi praeis sertim ventris exaruere, ut potissimum Hecticis accidit. Gibus vero stomachus i muccosis succis languet. saliva abundantior est, & acidi ructus frequenter accidunt, solidi potius cibi illorum malitiam temperantes
Non desunt autem, qui Hippocratem afferant, non de quacumque re sectione loquutum, Haesertim vero, quae cum nutricatione coincidit, sed λlum de virium seu spirituum restarurAtione, quibus liquida, & potabilia plurimum conserunt: sic Iulaphim Vitale, Elix irvita . Aqua magnanimitatis, Spiritus resectivus, Aqua vitae exhilarans, Aqua restaurans . Tinctura athermes , di similia, veluti momento temporis cor roborant, &distractas vires reficiunt, quoniam nuIla in ventriculo mora, illico vitales partes petunt. & cum singuine commista, cordi, totique corpori succumini. Et quidem nil aeque ac vinum , vivique spiritus, eique analoga, id citi sinse praestare videntur, cum experiamur vix ore degustata .
palati, & linguae papillas, potatosque
subire, seque in auras extenuata Interiores partes pervadere , & vivificare .
Neque vero hinc quis ambigat tenuissimos ejuscemodi halitus nulla ratione nequire solida quoque me bra restaurare; cum Silli queant denuo intri coreus cum caeteris liqumribus subacti in concrescentem succum verti, nutricationi aptissimum: Hoc pacto Arbores e terrae succo, in vaporem elato, immo & pleraeque Nantae solo vapore aqueo augescunt,&nutriuntur. Atque ex Physicis melioris thorae viri sunt .. qui volunt animalium partes tenuissimo solum sue-co, ex chyli portionibus purioribu . Hicito, ali, atqire compingi. Maetiam
106쪽
etiam ex durissimis corporibus tenuissunos liquores Ope chymica extrahi videmus, ipsosque in duriora
deinde corpora coagulari, ut po pterea vicissim nullo pene negotiores quascumque & dilui, &concrescere posse, iam satis unicuique no
Quae relinquuntur in amrbispost iudieasionem, recidivas facere con-
lissiriter criticis evacuationibus per sudorem , vomitum, delecti
nem, urinam, similesque egesti ,
quibus eorumdem causae omnino sub actae, resecretae, a Naxura Extra corpus expelluntur- At vero aliquando
licet exacte terminati, ac devicti vudeantur, ob reliquias tamen vitios rum humorum alicubi relictas, post aliquod tempus redeunt, & recidivi morbi appellantur. De his ergo monet Hippocrates, ne omnino fidant Medio e stemodi aegritudinum re--ssionibus, quoties Crises persectae
Noniunt, necouis morborum lae-rint penitus secretae ,atqueextra co Pusexpulsae. Et quidem morbos Omnes, quos materiales appellant, eousque peris eram, quouique Canis illos sive era, de conservantes in corpore pedi duraverint, in constilbest apud omnes eis: autem vitium insanistae,&ristaribus inducentes sermentationem proculdubio indebitam prom veni, Rara portio sutiles, & tautarescuminutilibus, di nocuis conmissae commotionem non levem unive λω oriinserunt, miti sebris, inquietudo, vigilia, dolor , aliaque graviora symptomata exoriuntur .
Concitatam modo fermentationem subsequi necesse est inutilium ab utilibus secretionem, praecipitationem-cue, ut morbus in salutem desinati sinsecus, mors praesto erit. Debent imue Causae morbificae,&fermenta visceritin praeter naturam
excitata, omnino ab utilibus, de s lubribus humoribus sejungi, ac tandem eliminari, ut corpus in natur
tem statum redeat, idque sis est , seu Iudicium, de quo idem Hippocrates alias protulit: iudicantiar , iudicatasunt integrὸ, neque movere , Meque novara oportet, sed ere, I. ApDor. 2o. Quod si continisgat, reliquias saltem praeternaturalium fermentorum in corpore remanere, atque alicubi latitare, procul dubio morbus ex nova ineonvenienti fermentatione evectus brevi redibit. Non tamen dixit Hippocrates 'ut relinquuntur in morbis post judicationem, recidivas necesiario facere, sed tantummodo solere . Interdum
enim reliquiae istae sensim post iudi
cium dissipantur, cum observemus lente admodum a morbo convale. scentes, iste ex istiusmodi reliquiis, paulatim appetitum, consuetuu co lorem, robur, & carnes recuperare, absumptis interea, atque evanescentibus his , quae in corpore relicta erant. Iure ergo Recidivae timendaeliant, cum evacuationesnaturales ,&consuetae denuo suppr-mtur; vires nihlium reficiuntur, stomachus adhuelanguet, in nausea tenetur, c bene cibumconficit, etsi convenie teralatur, non tamen n melius proficit convaliturus. Si praeterea inbus sine causa evidenti,aut manifesta Crisi remittatur, hauderit de recidia in dubitandum, nam his, quae non exautacausa fiunt, fidere non om tet, hoceod. ob. t. 27. Adiicit & aliud
relliantis morbi indicium Hippo-G 4 crates
107쪽
crates in Coaeis praenotionibus , si videlicet Urina in febrientibus densum, crasi Nue sedimentum contineat, divulsiim tamen, atque distractum: etenim quod densum est, difficile dissolvitur, difficiliusque repurgatur, quocirca saltem ex parte invenis, & arteriis remanens , febrem facillime revocabit, ni sudor ubertim profluat, aut alvi fluxus superveniari,
quibus scilicet crassiores uicci egeriqueant.
Quae de Revertentibus Morbis scri
bit Hippocrates, iam ad commutantes quoque protrahimus exemplo a Pleuritide, & Peripneumonia desumpto. Siquidem non raro experimur depressam, ex pleuritide, aut perip-neumonia subacta, febrim protinus redire, inducto nimirum empyemate; quoniam purulentus humor expleuritide domita relictus, Thoracis
cavum occupans febrim denuo promovet, & quandoque priore pel rem . Differt autem recidivus Mor bus a commutato, quoniam in hoc causa variat cum symptomatis, at in illo utraque invariata perseverant. Cur autem morbificae cauta post morborum judicationes relinquantur, ratio multiplex esse potest, quae tamen ad Medici, aut rotantis errores, ad naturae imbecillitatem , vel ad fermenti morbi fici repugnantiam , rationabiliter refertur. Ad
Medicum quidem, si sortasse in declinatione morbi inchoatam crisim impediat, vel praevertat, puta si, comparente sudore critico, pharmacum exhibeat, cohibentia medicamenta propinet, cutis, & humores constipantia. Ad aegrum,sidiaetam debitam non servet, seque frigido ambienti exponat. Ad naturam, si praelanguore non valeat Crisim perficere,
atque universa recrementa inorbosa
repurgare . Demque ad sermenti morbifici repugnantiam, si tenax, viscosum, multum, rebelle, malignum illud sit, ut in parotidibus, caeterisque abscessibus, plerumque contingit . Verumtamen speciales quandoque temporum constitutiones recidentes morbos afferre solent, ut dicitur I. idem. tanta est vis aeris inperturbanda humani corporis CecOnomia , nedum inspiratione, sed ambitu.
Ut his ergo incommodis, ac re currenti Morbo solers Medicus occurrat , inchoatam, imperfectamque crisim expleat, rebelles, ac viscosos succos attenuet, ac dissolvat, obstructos meatus reseret, Naturae robur adiiciat, nervosq; omnes una intendanui relicta inquinamenta pecconferentia emissaria educat. Atqui
fieri potest, ut protrusus magna ex parte vitiosus humor critice pervias Urinae , vel Sudoris , residuus per alvum sit egerendus , sorte quia crassior, compactiorque, non aliter
quam cathartico medicamento e.
turbari queat. Sed &non raro etiam accidit, ut reliquiae istiusmodi momborum certam quamdam sermenti vim, conditionemque nanciseantur, aptam utiles quoque liquores inquinare, quae sensim adeo increbescere solet, ut tractu temporis potentior reddita majora detrimenta pariat. In his autem aegritudinibus etsi magna promoveatur evacuatio, nisi Giuimodi quoque fermentum educ
tur, nunquam aegri bene convalescent. Quo fit, ut saepissime modico sudore, levi vomitu, pauca dei
ctione, vel etiam per urinam excretione, graves caeteroqui morbi desinant, qui magnis, iteratisque evacuationibus abigi non potuerunt.
Porro jam satis liquet, sebrile se men'm, in febribus praesertim periodicis, extingui a Cortice peruviano,
108쪽
viano, quod valido purgante pha linquietas patiuntur. Hinc quod ple-maco adhuc iterato, nunquam ce-jrisque dicitur ante acccssionein, ver-deret . Hos equidem contumaces tunt alii ante judicationem. Sed re- morbosa latentibus hisce fermentis vera nunquam Crises accidunt, nisi. inductos, essicacius prae caeteris su- in paroxysmis aegritudinum, cum ni- stari experti sumus Antimonio dia- mirum Natura Causam morbosa ira phoretico, & Bezoarticis cujusvis adoritur, ac subigere conatur; un- generis rite praeparatis , quae nimi-ide perinde erit ante accessionem, acrum efficacius pervadunt, &vi, po- ante judicationem, in accessione testateque potius corrigendi, quam,contingentem, molestias, inquietu- evacuandi, latentes hos, & rebellesidinesque persentiri . succos extenuant,&eliminant. Meminit autem Hippocrates p
. tius noctis, quam diei: quoniam Ap HORISMUS XIII. nocte, etiam levia graviora percipiuntur, cum id tempus quieti de-Quibusumque Crisis At , iis noxiiii natum sit, & mens minus distr
gravis ante accessisnem; qua veroicta esse soleat; quamobrem dolores, subsequitur , magna ex parte Ie- Perturbationes , & caetera symptovior existit. mata per noctem experimur inolestiora. Accedit, quod noctu ex Aere
OUamvis Morbi plerumque ite-idensiori, & frigidiori , perspirati
ratis paulatim solvantur ege- ne Sin nobis quodammodo inpediun-stionibus , rarenter vero judicentur; tur, ac retardantur , unde sanguis non est tamen, ut aliquando saltemi Pse, &viscera Corporis, magis inperfecta Crisi subito desinant, quae nci, & divexari solent. propterea Medicis dicitur e Subita Quae vero sint mala Crisim prece- in Morbo, oel ad salutem, vel ad Ddere solita, resert idem Hippocra-
Mortem mutatio, cum notabili ma- res I. episem de lib. praenotionum: &teriae motione. Illam autem non ali- quidem, si sutura sit haemorrhagia ter fieri contingit , quam iconco-' ex naribus, praecedet vertigo, ocu- qtiente, &segregante Natura ab storum rubor , squallor, hebetudo,nis mala, adeoque per fermentati i& illacrymatio, aurium tinnitus , nein subigente, quae ipsi adversato- pruritus narium, Capitis dolor, stius Corporis ceconomiam pertur- romporum stultatio, venarum Collibarant, ut in Apostentatum matu-si flatio, & phantasmata per Sinn- ratione , atque puris .concoctione, Dum erunt repraesentantia praelia, manifeste patet. At vero in hac com rixas, ignem, resque ignitas , ut decoctione , secretioneque , magna eo memorat Galenus, qui volantem percipitur agitatio, pari sermem signitum draconem somniaverat. Sido, ac in musto fermentescente ex- Vomitus, praeerunt Nausea, dicib perimur, cujuS partes tenues, & rum fastidium, dolor, & morsius inobiles aera ribus, &saeculentis stomachi, oris amarities , inseri necesse est extricari, ut in perfectum ris labii tremor, Sc contractio, fa-Vinum commutetur. Hac ergo deiciei rubor, Somni turbulenti, Co
causa suturam crisim accidit agita-iporis jactatio, Cordis palpitatio. tiones, molestiasque praeire, quibus At vero si alvi taxus ; ventris onus, agri es plurimum insomnes, & tormina , ac rugitus , hypochOn
109쪽
driorum inflatio, cum deiiciendi cupiditate. Si praeterea po Urinam Crisis immineat; illa resente tum
bitur, aeger serpius micturiet, Renum, & Vesicae dolore gravabitur, interque mingendnm ardore assicie-rur. Si demum per Sudorem; difficilis , di crebra respiratio, primordiorum ritus , partiumque externa rum calor, & mador praecedent, inger ad somnum inclinabit, urina parcior fiet, atque arteriarum pulsus, maiori quadam expansione, tacta
Haec, de id genus alia,pro Crisium
varietate aecident nocte precedente; sequenti vero, leviora plane erunt omnia, aeger ipse melius se hab dii; immo, si critica evacuatio per-ιructa fuerit , atque Causa morbi Omnino fuerit evicta, ει expulsa, non inium Nox, quae sequitis magna ex parte levior fiet, sed etiam aegrotus ccnvalescet. Hunc autem terendo esse oportet, nam viribus ex Crisi infractis, de vita verendum ι unde dicebat Hippocrates in Coacis pra- notioniams'. quandoque m optimis
Crimbus aegri pereunte Nimirum
ubi vires non susteriant. Atque hiae salutaris Criseos indi-c ia patebunt, nec non cuiuscumque evacuationis exitus. Quippe si sit inde morbus cum adjainis Im mmatibus penitus, vel tu na ex parte ce it, ει vires tulerint,profectores succedet ex voto. sia seces,omniament in interitum.
EGestiones pre adium habitae ,
quemadmodum si enumero salutares sunt, ita nonnunquam valdepemiciosae. Neque solum, ut habet hoc loco Hippocrates , malae debent existimari , cum succiaentes fiunt ad mala mutationes, verum etiam cum immoderatae sunt, & tormina, ac dolores inducunt, internamque intestinorum tunicam erodunt; siquidem praeter Diarrhoeam ,& Dysent riam, solent Tabem, de totius Corporis consumptionem afferre. Distinguere consueverunt pleriq; Meoicorum ejuscemodi per alvum evacuationes , in Stomachicas, &Jecorarias, atque illas a Ventriculoria e concoquente, &in excrementa cibos commutante oriri aiunt; has vero e Jecore inteniperato ad stigidum quidem,ut in fluxu,quem Hepaticum vocant; ad calidum vero , ut
in Diarrhoea, 3c Dysenteria. Verum licet ali ando in Lienteria, es Coeliaea assinione desicia tur cibi non dum digesti, qui Uem triculi desectum arguant, haud tamen putandum, ejusdem semper vitio hujus generis di ctiones h eri.
Siquidem non raro a depravatis taccis pancreatico, Ec felleo, κλα nae, ac immodicae evacuationes Φtiuntur: cinneiam in eum v luna succi tuit Natura sint destinati, ut transeuntem chylum per intestam graci lia diluant, atque a faeculantis portionibus repurgent. si fortasse aquei, viscosi, Hertes, aut aliter praeter Naturam si assecti, vel illorum cius obstitini. nulla, vel a a s cretio fit, mula simit cuni faeculentis partibus, chylose . de alibiles pariter ι runtur. Atque hinc est,quod in ris conserant salita, acida, acria, austera, quibus scilicetnicci illico riRantur, vigoremur, Pro mos ductus confluant in titastia. . De Finxu vero Iocorario, Nemo est, vel leviser in rebus Matomicis
110쪽
versatus, Mineseiat omni culpa carere Iecur in ejuscemodi alvi profluviis, eum jam satis, sum ire constet. Me ipsum sanguifieansiimun re iungi, nee ex illo per venas sanguinem ad Intemna permeare, sed potius ab his in illud revehi. Atqui in insenteria. de Diarrhoea, si ab
Hepate per venas in Intestina acres illi, be erodentes humores derivarent , preces dubio laxatis, apertisque venis, una simul eum humori-lvis languis ipse affluenter prosiliret.
Verum hγ fusius a nobis dilaussa sunt in praxi eap. prepris de Alis
fluxu. Ut ut autem ista se habeant, memorat hie Hippocrates mutationes excrementorum juvare in alvi pr
fluviis , nisi ad initi mutatio fiat: etenim cum in Uenterieci, ae liaco , fluxu egestiones , quae antea albae, chylosae ,& fluentes admodiam erant, coloratae comparent, repurgatae, &consistentes , naturalem ecinditi nem induunt 3 ut etiam de ae idoructu superveniente pre sit idem Hiin
a A .ε. . Sic Pariter excrementa
Diarrhodiam. ae Dysenteriam comitantia, nigra, faetida, purulenta, ubi malitiam horum exuerint, atque in flavum , minusque olentem hum
rem commutantur, argumento sunt,
Naturam in pristinum talitatis statum redire , facileque in posterum
moderari posse fluentium exerementorum malitiam, & originem. At vero quotiescumque evacuationes uniusniruli sunt. & sibi similes continenter prodeunt, Morbum, causamque Morbi persistentem, contuma cemque fignificant. Melius igitur erit in alvi profluviis
excrementa sensim apparere mutata,
neutiquam vero in 'morem deducta conditionem, ut eum e flavo in nigraim, e minus olente in faetidum, eeonsistente in corruptum hae rein abeunt; ut in Merea prudenter sane adjecerit Hippocrates. aelai asmata mu=atio in M. Hac de eausa exitiosae sunt deiectiones in Dysenteriis, quae e pallidis in croceas, in virides, in atras; 4 crassis in dilutas.& putridas; e stercorariis in pingue
& strignientosas transeunt. Mutationes etenim istet nulla ratione prodesse possunt, utpote a naturali statu plurimum recedentes ; quamobrein utiles solummodo censendae erunt, quae ad Naturae consuetum redeunt, vel saltem non multum a sanitatis statu deflectunt.
Hippocrates, loco exempli , Crises per dejectionem iactas, nunc eas, quR per abscessum eontingunt examinans, utor exemplo glandu larum tumefactImm, atque iube culorum in corpore erumpentium , 'aitq; intumescentibus faucium glandulis , vel erumpentibus tuberculis in Corpore, an non idem nutriendum sit, excretiones observandas esse: etenim si illae biliosae fuerint, indietum erit,Corpus, ejusque interna viscera una simul aegrotare; si vero sanorum egestionibus similes sint, tutum erit Corpus nutrire. Coniecturas hic itaque recenset ab apparentibus ad recondita, quibus d. nutrieatu. refectioneque Conva lescentium a morbis eerto statuat, si