장음표시 사용
121쪽
tissimum remedium Galeno adversiis caninam speciatim appetentiam , &longe essicacius erit, si in illo infundantur , auidecoquantur Salvia, Melissa, Chamemaelum maris, Abrot num. Sunt & alia, quae idipsem operantur, inter quae prestat anisi oleum, CuJus qitatuor, aut quinque εuttae cum saccharo exhibitae, atque identidem iteratae, omnem famem mirabiliter sedant. Nedum autem Merum vinum Caninae appetentiae adversatur, cum exv. etiam acidiori fermcnto ventriculi prove- ame diluere, &emendare .En'. valet saepius epotum; sed etiam si sori vermibus, qui Platiae appellantur, comm. excitetur. Contigit enim mihi non multis ab hinc annis observare Iuvenem quemdam extrema macie confectum, etsi avide, atque opi pare vesceretur, pristinas carnes recupera se, sedata primum Rusmodi ciborum cupiditate , ab excreto per alvum magno, latoque verme in frusta dinsecto , longitudinis sere palmorum sex, postquam aliquoties assumpsisset itulas quasdam ex Λloe, & pulvere cundinae primiparae iuxta praescriptum Har anni; itemque vinum meracum, largius ebibillet, clun reliqua nihil admodum proficerent.
Ap HORISMUS XXII. Quicumque Morbi ex replulana
sunt , curat evacuatis , O' quicumque ex evacuatione, repletior aliorum contrarietas.
Non quamcumque repletionem videtur hic Hippocrates inducare, sed eam solum, quae ex copi siori ciborum ingestione est, ut proindὰ melius vertat Heurnius, Iatietasem; cuius etiam vocabulo usus
idem Hippocrates est Aphorismo IV. huius, ut patet ex graeci Codicis Iectione. amobrem genuinus Aph rismi sensus erit, morbosi satietate, atque ciborum ingluvie inductos, vacuatione tollendos esse; qui vero evacuationem sequuntur, repletione , nec tamen omni, aut subita; sed modiocri, ac paulatim promota, ut ex alibi traditis colligere est: siquidem evacuationi est protinus per restaurantia succurrendum, sed non tam repente multis, ut Obruant; omne enim nimium Naturae est inimicum.
hic intelligit repletionem, quae ex alimentis in ventriculo fit uberius ingestis, sed omnem in aliis quoque cavitatibus , & ductibus corporis inductam . insere generaliori significatione, per cuiusvis Causae replentis evacuationem , aphoristicam hanc sententiam exponit. Et quidem parratio suadere videtur in omnibus, ut quae Causa Morbum repletione attulerit, evacuatione tollenda sit, & dconveris: ea tamen differentia, ut in ventriculo, per vomitum; in Intestinis, aut Meienterio,per dejectionem, in meatibus urinariis, perdiuresim 3 in aliis ductibus. & conceptaculis , mruindem reseratione. Atque hinc adfectum videtur: Et aιiorum con trarietas r quae sane a Causis petenda est, ut idem Hippocrates docuit lib. de Natura humana, inquiem: QMο- Icumque Morbos repletro facit, eva
cuati anat, quicumque ex evacuatronesiunt morbi, repetio. auri cumque ver)a laborinunt, iure anat, o quos otium parit, ιabor fanat . In summa, Medisti cire oportet opponere se contrarium instat bus, ct Morbis, ct Naturis, temporibus, o aetasibus, re ri tendentia flvera, moluta disendere. Et inserius subdit: Curationem morborum ita insiluere oportet, ut ca
122쪽
sae morbi nos opponamus. Id quod passim etiam repetit lib. de Flatibina. Epidem.I'. Hac autem ratione
componere licebit litem illam jamdiu in scholis exagitatam inter Galenicos, & Paracellistas de Morborum curatione instituenda per contraria, an per similia: quippe si contrarietaser qualitatum oppositionem in mor is intelligatur, haec profecto nulla
erit. At vero, si recto medicamentorum usu Causae morbificae occurratur, unde tandem Morbus desinat , procul dubio Curatio habebitur, tam contrariis putatis, quam similibus ;verumtamen similitudo in eo retissimum consistere videtur, quod per medicamenta Natura, prima MO borum Medicatrix, adjuta, ac vigorata , morbificam causam efficacius adoriatur, & deprimat. Quidquid ergo causam Morbi corrigit, rem vet, aut depellit, ipsis contrariari dicetur, sive caeteroqui similia, vel dis. sit nilia, consentanea, vel dissentanea reipsa sint, qualitate, conditione ,
Quamvis autem dixerit Hippocrates morbos ex repletione factos evacuatione sanari,u tamen ista non persistat, & proxime illos foveat, haudquaquam evacuantibus desinent. Sic Calculi renum, ac vesicae, ex ciborum satietate, atque adeo ex cruditatibus progeniti, itemque tumores , O structiones, sebres, nequaquam curabuntur sola ventriculi inanitione, sed neeesse erit aliis, aliisque remediis calculum conterere, vias aperire, diaphoresim, vel diuresim movere,ut curatio absolvatur. Itaque conseret solum inanitio, persistente Causa ventriculo, aut in intestinorum ductibus, quae Morbum inducat, vel foveat; caeterum in aliis, evacuati nes , potius praecavendo, quam curando conserent.
APHORISMUS XXIII. Acuti Morbi in quatuordecim diebus
ACutos morbos antea diximus eos esse, qui simul cum brevitate symptomatibus consociantur vehementioribus . Horum autem te
minum constituit hic Hippocrates dies quatuordecim, sive ad salutem, sive ad mortem desinant, si proprie acuti sint, simpliciter dicti, nulla interea mentione facta acutorum ex
decidentia; qui ad quadragesimum
producuntur, neque peracutorum,&acutissimorum, qui intra limites quatuor, aut septem dierum, finiuntur; Atque hinc forte non dixit Acutos decimaquarta die iudicari, sed in diebus quatuordecim, ut nimirum designaret, citra, non ultri hoc tempus illorum judicium protendi, sed tamen & undecimo, &nono, & septimo, critice desinere posse. Qui vero ultri decimumquartum diem; sed intra quadragesimum judicantur, si conserantur ad eam, in qua ex cui eceperunt, diem, terminum quoque quatuordecim dierum praeter gredi nec invenientur, atque hac ratione ad decimumseptimum, vigesimumprimum, aut vigesimum vum producti observatrantur: qui
multi morbi debiles inter initia comparent, deinde suarto , se Lmo, undecimo, aliisque vehementiores fiunt, hi p'secto exprima sui invasione, judicari videbuntur ultra quartumdecimum, sed a die exace bationis, &sensibilis acutiet, atque
continuitatis, adhuc intra eumdem terminum quatuordecim dierum, vel ad salutem, vel ad mortem desinent, vel saltem in chronicorum naturam
deelinabunt; omnes itaque ut hic
123쪽
ptimas velociter moventur, numquam ad exteriorem terminum prO-gredi invenientur.
Dixit autem iudicari Hippocrates, quoniam extremum terminum
acutorum designare voluit, cum illi persecta Crisi absolvuntur, & desinunt, eventu salutari, aut lethali. Unde de Tertiana exquisita scripsit 6. 39. septenis circuitibus judicari. Porro si ulterius protrahantur, id ab impersectis evacuationibus, vel ab importunis remediis, e ratisque in victus genere , causae morbificae secretionem, &crisim impedientibuS, aut praevertentibus accidet.
Sed quare Acuti morbi intra dies
quatuordecim finiantur, causa in promptu est, velox eorumdem m tus , atque cita ad vigorem properatio; cumque esu scemodi impetum, syptomatum acerbitatem , atque morbificae causae violentiam diu Natura sufferre non possit, alterum ex
duobus sequetur, vel quod impotens ipsa succumbat, vel quod valida praecellat, atque per crisim Morbum,
morbique causam vincat, & exturbet. Atqui humores acutos morbos excitantes ultro tenues, mobiles, &facile fermen testentes cum sint, cito commoventur, & permutantur, citoque sponte sua non raro exolvuntur, nisi aliunde concreverint, ρο- tissimum per errata invictus genere.
Septenorum quartus est dex: aiaterius septimana octavus princia pium. Es autem re undecimus con derandus , ipse enim quartus es secundae septimana . Rursus veris decimusseZtimus considerandus, ipsesqu/dem quartui es a quartodecimo , septimus GH ab
DIes in decursu Acutorum Morborum observabiles enumerat in hoc Αphorismo Hippocrates , in quibus Crises praesignari, atque ac cidere solere sere communiter creditur , ad eout nulla Crisis salutaris putetur, quae non die Critico fiat, atque in die Indice non sit praedemo
Quoniam vero septenariis solum illa salubriter affingitur, recensentur idcirco inter Criticos septimus, decimusquartus, vigesimus, aut vigesimusprimus, vigesimusseptimus, aut vigesimvsoctavus, trigesimusquam
tus, & quadragesimus. Inter hos vero medii, Indices, & contemplabiles appellantur, ut quartus in prima hebdomade, undecimus in secunda, decimus septimus in tertia,
S. sic deinceps, in quibus stilicet si coctionis indicia praeluceant, futura Crisis post quatuor dies portendi
Tanta autem Indicibus his, & Judicibus diebus vis hactenus est praestita, ut evacuationes quascumque in his evenientes solummodo commendent, in caeteris vero damnent, tanquam perniciosas, vel saltem infidas. Hinc idem Hippocrates aph. 36.q. notavit sudores in aliis fortasse diebus, praeterquam in his contingentes, morbi longitudinem,& recidivam significare. Et Galenus valde demiratur, quomodo Larissaea mulier non recidisset, quae sexta die iudicata fuerat, cum caeteroqui sextus dies ab codem Tyranno compa
Verum si exactam tum Indicum, tum Criticorum dierum rationem ab illorum fautoribus exigere velimuS, procul dubio inveniemus aeque fore,
124쪽
ac Climactericorum Annorum commentitiam. Et quidem qui fit, ut quartus Index esse possit, cum in illo accessiones febrium vel non accidant , vel non ingravescant, cum tamen criticae motiones nonnisi in
febrium paroxysmis fiant' Quomodo
octavus principium evadat iecundae septimanae, cum quo alia accessiones per dies impares succedentes nullam rationem ineunt, idque potissimum in intermittentibus tertianis ι Quo etiam pacto criticus decimiquarti diei motus praesignari possit ab undecimo, cui febriles paro-xysmi non respondent λ Quomodo insuper decimus septimus quartus dicatura quartodecimo, qui terminus est secundae septimanae & quomodo idem decimvsseptimus Index esse possit vigesimi,& vigesimiprimi isicut& vigesimusquartus, vigesimi- septimi, & vigesimioctavi Praeterea cum ex Hippocrate I. epidems. 2.Morbi, qui per dies impares exacerbantur, in imparibus etiam iudicentur, quomodo judicari deinde possunt in diebus paribus decimo-
quarto, vigesimo, vigesimooctavo, trigesimoquarto , quadragesimo λqum etiam animadvertit Galenus A. apb.comm.6 I. Et si per septenarios circuitus critici fiunt, cur est, ut vigesimus, vigesimvsseptimus, trugesimusquartus, & quadragesimus critici etiam statuantur 3 quinimmo transacto quadragesimo , ad vicenos dumtaxat referantur, ut LX, LXXX,
C, CXX Quae sane adeo Galenimentem extorsere, ut illum coegerint, nedum uni diei duplicem ra-ciem appingere, alteram prςcedentibus, Ateram succedentibus he domadibus, sed etiam numerum, ordinemque praevertere, illasque in longius protrahere, aut vicissim, ubi oportuerit, decurtare . Consu-git is propterea ad Lunae motum, qui velocior, & tardior, ad Zodiaci signa relatus, cum sit, velocius proinde ejus quadrantes peragranS, vigesimum, & vigesimumseptimum ad Crisim disponat; in tardiori vero motu, vigesimumprimum, indeque
vigesimumoctavum, criticos efficiat. At hoc pacto sextus, &octavus, decimustertius , & decimusquintus ,
similesque dies, pari ratione Critici
esse poterunt. Sed & nec mensis , quem ipse compositum fingit, ex Synodico , & Periodico , aut quem Illuminationis appellat, amignato criticorum dierum computo bene quadrat, cum alicubi is etiam excedat, alicubi deficiat . Hippocratem praeterea ipsum, si in caeteris suis operibus consulamus, varium plane comperiemus, quippe qui omnibus diebus crises accidii lecommemoret. Primo enim epidem.
comm.3s. Iq. haec habet; M autem pytisus deeretorius circaituum, qui diebus paribus iudicant, quartus dies, deindὸ sextus , decimus, de eimusquartus , decimvsoctavus , vigesmus, vige usquartus, via
gesimusOctavus, trigesimus, tre
usquartus , quadrage us , sexage us , octogesmus , ce res mus vigesimus. Ex cireuitibus verbio imparisus diebus iudicantibus , primus es dies tertius, deindὸ
quintus, septimus, nonus, undecimus , decimus septimus , vige musprimus, vigesimvsseptimus, σtrigesimusprimus, ere. In die sexto judicati reseruntur Virgo Larissaea, Heraclides, Eurianactis filia, peregrinus quidam Adolescens, aliique plures: Et Gorgiae uxor in quadragesimoprimo: Fulloni in Syro phrenitico decimaoctava die Morbus remisit; & Polycrati in quintadecimarmcimo die Pythio iudicatus est, &
125쪽
I 22 Hieron in decimoquinto r Scribit quoque q. epid.t. II. in bis temporibus sexta , octava, iudicabantu
omnia circa Pleiadum occasum . Et I. epidemse l. 3. multi morbi judic
bantur perfectὸ decimooctam. Sic pariter alios , & alios memorat, &paribus, & imparibus diebus, adhuc extra Criticorum dierum seriem ab aegritudinibus salubriter evasos, ut Iatius alibi meminimus. Quamobrem jure optimo Celsus ex sententia Asclepiadis vanam statuit Criticorum
dierum observationem, atque opo
tere Medicos non dies in Morbis numerare, sed ipsas accessiones intueri.
Ad Hippocratem autem hoc loco Indices, & Judices dies memorantem dicemus , voluisse illum riterum in hac re morem sectari, qui multum his credebant; adeoque pomtius ex aliorum mente, quam ex
propria sententia , eos exscripsisse ,
nec tamen omnes, sed praecipuos, in acutis vehementioribus , veluti criticas motiones frequentius se, euntes, & finem morbis imponentes.
breves, Autumnales longa, maximὸ qua 'emem attἔngunt.
FEbrium brevitatem, aut longitudinem a natura, & conditione fermentorum, sive peccantium humorum, praeter loci, aut affectae partis habitudinem, oriri, in confesso est apud omnes. Quemadmodum enim Vinum , pro varia sui conditione , consistentiori, aut tenuiori, citius, vel tardius fermentationi
labiicitur, ita sangius fermentati ne indebita subactus in febribus, ex varietate succorum , qui cum illo
commiscentur, celerius, vel serius, inutilibus, & excrementosis patetibus exuitur; unde breves, vel longae aegritudines suboriuntur. Rus certὰ generis febrile fermentum in Qua tanis est, ut acore, & glutine tenacius haereat, & nonniu post longum
tempus edomitum secernatur, co
rigaturque, quod fortasse suggeritur a visceribus morbosa diathesi es sectis, veluti Pancreate, ut existimant Sylvius, &Graemus; aut Liene , ut alii cum Galeno arbitrati sunt, caeterisque visceribus imi ventris quae sane plura, & varia esse possunt, cum ex alibi probatis, non unus specie humor insertanas , aliasque periodicas febres pariat, sed multiplex, & varius esse possit, modo statutis intervallis colligatur , moveatur, & praeter naturam ferme testat.
Quartanae ergo febres sua natura diuturniores, magna ex parte breves fieri solent, si aestivo tempore accidant, cum scilicet ob Ambientis aestum illarum causa attenuatur, Mper Cutis poros patentiores facilius evaporat. At si in Autumnum incidant, quo tempore pori cutis constipantur, sanguis minus fluitat, inaequalitates vigent, & excrementa sunt cumulatiora, longiores procul dubio evadunt, & eo magis si Hyemem attigerint, quae nimio frigore sudores lupprimit, motum sanguinis tardiorem efficit, humores crausos, & sebrilia fermenta reddit lon- diffieilius exsolubilia.
Quamvis autem Hippocrates Quartanarum febrium solummodo hoc loco meminerit, solent tamen,& reliquae febres; immo plerique
alii morbi, cum ex Autumno in 'emem excurrerint, fieri diutu niores, qui sane per aestatem breviarentur. Ea enim est Aeris, qui
126쪽
nos ambit, vis, & eficacia, ut, praecaeteris causis humana Corpora alterare valentibus, primas obtineati quamobrem secundum varias illius
affectiones, diversimodὸ quoque illa
assiciantur; unde experimur tempestatum mutatione quasdam aegritudines desinere, alias invadere , siquidem non modo extimo contactu, verum etiam inspiratione, intimas Corporis partes pervadit, &cum sanguine ipso commistus plurimum valet vel inficere , vel emendare. Accedit summa illa utilitas, quae ex perspiratione est, quaeque promota multas aegritudines delet, impedita advocat, vel confirmat . Sudores etiam tantopere conducibiles in se-bribus , aeris calore plerumque
prompte emanant, algore vero re conduntur.
Vertam animadversione dignum videtur, haec ex Hippocrate mem rata tum potissimum accidere, cum Anni tempora suas proprias, debitas , suetasque servant constituti nes: nam si Hrtasse distas a suo calore desciscat, Autumnus vero exq- fluet, procul dubio ea, quae hic ab Hippocrate sunt proscripta, non recte experimento cohare erent. Sed&Quartanae ab infartu viscerum pro- lgenitae hoc Aphorismo nequeunt comprehendi, quippe quae sive per distatem, sive per Autumnum minime curabuntur, nisi prius obstructa Viscera silerint reserata. Tametsi autem Quartanae febres longissimae hactenus putatae, atque a prioris aevi Medicis fere immedicabiles creditae, veluti per exemplum
Chronicorum morborum ab Hippo crate hic recenseantur, nostra tamen aetate tam cito, ac tuto fugari s
lant, ut hinc liquido patere possit, Ilvam haec Veterum, in Medicina acienda, temporibus praecellant.
Et sane, praesentaneum adversus inartanas remedium, nuperrime inventum est, Cortex Peruvianus, ex Vino, vel aliqua aqua medicata, aut etiam in formam pitularum cum Τheriaca veteri, similive consectione exhibitus. Neque solum in Q r-tanis, sed etiam in Tertianis, caeterisque intermittentibus sebribus , cum primum sunt invasurae, utiliter adhibetur. Quinimmo compertum habemus, adhuc continuas, si opportune offeratur, infrinsere,atque Intercipere, etiamsi mali moris illae sint, nullumque catharticum praemissum; modo dies aliquot praete ierint , quibus sebrile sermentum fuerit quodammodo extenuatum, exagitatum , aut dissolutum. Sed tamen in his oportebit, nedum ingruente parOxysmo , verem etiam quotidie mane per horas tres saltem ante cibum cum antidotis permiastum illum iterare. Quoniam vero Cortex iste gustu amarus percipitur, & parumper a strictorius, pleraque alia consimilem saporem cum aliqua astrictione
nacta, idipsum posse essicere Medici suspicati sunt, de selici quidem successi, veluti Radices Gentianae , Contrayervae, & Cardui benedicti, itemque libri Persicae arboris, & induvia Cueressi, nec non cortices Mali Aurei, quibus aliquando memini me parasse pulverem, Peruviani corticis succedaneum, summ pere periodicis sebribus intermi
tentibus conkrentem. Sunt praeterea alia plura ab Authoribus com mendata : Myrrha ex Matthiolo ad drachmam unam in Vino veteri, &generoso per horam ante acee
nem: Uinum, in quo ebullierit Pi-per , Cinnamomum ,& Maeis: Eli-xir proprietatis simplici infusione paratum in spiritu Vini: Extractum
127쪽
Centaurii minoris: Pulvis Zedoaris, Galangae,&Zinalberis, singulorum drachma una: Antimonium diaph reticum , Beroardicum Minerale . Ioviale, vel Martiale, de similia. At Quid plura Sunt etiam Recentiores adniti, Emplastris, aut Linimentis, febres istas fugare , ut alibi est a nobis memoratum. De inopino Timore, qui diutinas Quartanas si pissime tollere visus est, id solum adiiciam , quod quemadmodum per ipsum faeces , urina , sudores sponte sua, laxatis ductibus, Pr suunt; ita febrium intermittentium
fermentum, cum inter initia paro-xysmorum commovetur, facile di Dcuti, atque a partibus, quibus foste haeret, eodem subito, ac violenter incusso , seponi, & repurgari
Febrem Conouisoni supervenirem/lius e LI , quam Febri Con iasionem
FEbris non est Morbus, ut vulgo
creditur, sed ejus beneficio morborum Causae subiguntur, ac debellantur; Morbi enim ab humoribus pendentes, sebre vacui, longiores plerumque observantur, qui per eam caeteroquin plurimum subacti breviarentur. Sic Apostemata, Cata rhi, & quaecumque ex lentis, crassis. que succis progenitae Hritudines, maturationi promptius subiiciuntur
febre superveniente, utque omnes fere Causae morbosae citius egerantur. Natura febrem concitat; nec unquam crises evenirent, febre vehementi non promotar ea enim internus motus Naturae est, secernere ,& expurgare conantis, quidquid ipsi ad ersum insolescit in Corpore. Non sunt itaque Febres sua natura malae, sed prout Causam Morbi fieam in
Corpore latentem, ac Vitae infensam , arguunt, unde operationes cunctas depravari contingit, & de exitu periclitari. Febris ergo commodum considerans in hocΑphorismo Hippocrates, ait, praestare illam Convulsioni supe venire, quam vice versa. Febris etenim Convulsioni superveniens Naturam designat conatus suos adhibere in exsolvenda, depellendaque materia, quae Convulsionem parite excitata scilicet in humoribus , ne vos, &musculos afficientibus, femmentatione, per quam discussa, exi nuatique, extra Corpus, vel diaph res,vel diuresi, propelluntur. Hinc idem Hippocrates s. apbor. .inquit: Si ebrius qui iam repentὸ obmutuerit , convulsus moritur, nis febre corripiatur . Et qa b. 17. Qui iconvulsone, aut distensisne nervortim tenetur, febre superveniente, tiberatur. E HU.de locis in hominer
sedatur eadem die, aut sequenti, aut omninis tertia . At vero Febri superveniens Convulsio causam se-brilem designat tantae pravitatis, ut nedum febrim concitando Naturam exagitet, sed & Cerebrumin nervos divexando, convulsionem inferat; adeoque utilitas, quae ex febre so lasse speraretur, cedat in noxiam,si eadem die, qua invadit, non remittat, & sebrem terminet, ut dicitur lib. Coaear. praenot. Hinc non dixit
Hippocrates bonum simpliciter esse, sed melius; nam aliquid mali adhue per Febrim Corpori accessisse den
latur, quod Naturam non leviter lacessat: quamquam etiam ex febre nervorum succus cum fibris notabuliter exarescit, unde supervenientem
Convulsionem vereri licebit ortam
128쪽
exinanitione, documento ejusdem Hippocratis apbor. 39. Eana vero restaurare est omnino difficillimum. In Pueris autem haec omnia semper evadunt nutiora , quippe qui ex quacumque levi causa convelluntur,
modo id Cerebri vitio non patian
Plerique Interpretes non quamcumque Febrem Convulsioni lupe venientem hic volunt Hippocratem utilem existimasse, sed tantumna do de genere Quartanarum, quarum
superiori Aphorismo mentio est habita: idque potissimum ex eo, quia apbor.7o. Quinti dicitur. Λ Quartanis capti non admodum convulsionibus corripiuntur; si vero prius ςapiantur, & Quartana supervenerit, liberantur: utrique enim ab uno, eodemque humore acido videntur oriri, qui sive inferius deponatur, sive per corporis concussionem disia solvatur , sive etiam sudore, aliave evacuatione egeratur, nequit in Quartanis febribus nervorum fibras lacessere, &convulsionem excitare. Eadem ratione accidit, nec Comitiali morbo corripi Quartanarios, &correptos per ipsas sanari. Verum crediderim alias quoque febres convulsis profuturas , modo leviores sint, intermittentes, &symptomatis vehementioribus exut quae nimirum levi sementatione, blandoque
calore, humores nervoS replentes,
aut vellicantes, sensim valeant lolvere , ac per sudorem potissimum amandare: quamobrem quos febris minime apprehendit, prolecto in hypocaustis sudore, felicitcr curare
Disceptant autem Medici, an tuto liceat in Convulsione, Paralysi, aliisque Nervorum affectionibus se-brim excitare Et quamvis non desint, qui alument, eo argumento
ducti, quod possit Medicus, ut Imitator Naturae, Prosequi, aut tent re, quae Natura ipsa salubriter agere conluevit: Ipse tamen opinor, medicamenta quidem extenuantia, atque diaphoreum moventia posse, deber que exhiberi , minime vero ad febrem usque: Non enim, quod salubriter Natura promovere solet, P test tuto a Medico excitari, ignorata praesertim agendi opportunitate, quantitate, & qualitate medicamenti, atque via, per quam utiliter educendum est: sic non semper ab e hibito purgante medicamento evacuatio succedit, qualis, & quanta
sponte Naturae contingeret; nec ab epoto sudatorio certa spes est futuristidoris: Profecto nisi remedium aD sumptum Naturam habeat adminiculantem , vanum, irritumque erit, immo quandoque etiam nocuum.
Atqui ea, qua decet, dexteritate esus generis medicamenta praebere, quae febrim afferant convulsis profuturam, omnino difficillimum. Poterimus ergo solum ipsis opitulari, medicamentis attenuantibus, & dia-phoreticis , quae sub nomine Ignis, &Febris, fuere ab Hippocrate commemorata . Caeterum etsi febris ju- a vamento esse soleat convulsioni, non tamen data opera illa concitanda est:
sicuti nec gelidis liquoribus perfundenda sunt membra assech I, licet
quae frigidae multa profusione sanari. At juvamen multo securius sperare licet a specificis remediis. Idem Hippocrates lib. de locis in homine pro curatione Convulsionis haec aia feri r Convulsioni se mederi oportet . Ignis ab titraque lacti parte succendatur , edi Mandragora radix in potu praebeatur, minore pondere , quam quod in aniam facit ;er ad tendines ponteriores sacendi eat
129쪽
di imponantur. Sed non solam Mandragorae radix huic morbo medicina est, sed omnia simplicia cui te-ssa ur Petraeus ιni sol. Harm. in
aquis crescentia convulsa membra restaurant. Reterunt Bolanicorum
picrique Nymphaeam flavo, &albo si re, ad umbram arefactam convulsione laborantes brevi tempore sanare, si laeto, vel parieti, ubi illi lacuerint , suspendatur . Idipsum alii praestare aiunt radicem Impera toriae maloris in vino decoctam, &epotam. Liquor ille elicitus ex Theriaca in tincturam spiritu Vini secundum Artem exacte deducta, atq; fimul una cum spiritu Cornu Cervi, & Vitrioli in digestione detentus ,
mox vero a guttis xxx. ad Lx. injusculo calido mane , & vespere exhibitus summopere conferre dicitur Castorei etiam essentia cum aqua sal- viae mirifice prodest, nec non pulvis eiusdem Castorei ad scrupuluin semis in vino. Spiritus sanguinis ad guttas aliquot et tus efficax quoque est . Non minoris efficaciae creditur spiritus Cerasorum nigrorum, Elixir magnanimitatis, Aqua picarum, & hurundinum , Magisterium succini, Salvolatila ejusdem, Extractum lignivisci quercini, idque genus alia, cum Iituris per spinam habitis ex oleo Lavendulae, Castorei, Salviae, Rutae; Unguento nervino, Galbaneto Paracelsi, aliisque, de quibus latius in nostra Praxi.
His, quae ab ue ratione levant , non oportet sidere , neque multum formidare mala , quae py ter rationem eoeniunt: talium enim multa Habilia non junt, neque multum durare , o permanere consueverunt.
LIbenter assentiar his, qui malunt sermonein hunc esse referendum ad signa, & auxilia, quam ad aegros, v t propterea legant: His, quae e ev/dentδ ratione , certaque causa, levant, sidere non oportet. Sic enim clarior fit sensus Aphori sint, quo fidendum non esse his admonemur, quae absque causa manifesta videntur allevasse . De Hermocrate
aegroto, Epidem. haec scribitidem Hippocrates : Circa undeciamam omma vi a sunt abeoata sopor coepit. Decimaquarta a febre liber, non Iudavit. Circa decima eptiamam rediit febris . Rursus autem viles ma die judicatus es , a febre Iiber , non sudavit, cibum fanidiebat per totum rempuι, reinpisebat, loqui non poterat, lingua arida non stiebat, dormieba oporosus . Circa vigesimamquartam cal actus en , Ο sequentibus diebus febris acuta. Vige maseptima mortuus es. Hinc in Coacis praenothrevius consimilem sententiam protulit. Qui morbi cum malis Agnis levantur, o qui in b nis non remittunt ir discites
Dicuntur autem allevationes abuque ratione esse, cum criticam evacuationem non sequuntur , vel si
fortasse illa praecessit, diminuta, &imperfecta buit, nec pereas vias, per quas fieri ororteret, aut non et humoris, qui expurgandus est . Hac de causa dejectiones in morbis pectoris non conserunt: stillae sanguianis in febribus pravitatem indicant: sudores frigidi in internis inflammationibus lethum portendunt: idque genus alia. Si praeterea absque ulla evacuatione videantur Morbi ab humoribus pendentes declinare,& subito remitti, procul dubio r dibunt , & fortasse impetuosiores squoniam illorum Causa ejecta non
est, sed in Corpore latens, fieri non
130쪽
Aphorismus XXVII. & XXVIII. 12
potest, quindenuo resurgat, &ve- AP ΗΟRISMUS XXVIII
hementius invadat. Rusmodi ergo mutationibus, quibus aegri videnturiFebricitantium non omninὸ Imite melius se habere, haudquaquam o- permanere Corpus , nihil mi- portet fidere , quoniam allevamenta nui; μι etiam Husquam ratio haec stabilia non sunt, &persistente postulat 1 contabescere ; malum: adhuc in corpore eausa morbifica , Illud enim morbi longitudinem. necesse est, ut morbus redeat, non hoc vero imbecillitatemfnseat. sine vitae periculo. Indubitatum por- ro est eatenus morbos, morborumq; π Iagnosticus simul, & Progaosymptomata duratura, quoad Cau- LI sticus est hic Aphorismus,tum
sae eorumdem non fuerint e Corpore eo mala in febricitantibus nuncie penitus eliminatae. tur, sive Corpus plus iusto contabe-Verumenimvero viis sunt aliquan-iscat, sive nihilum minuatur a febre;
do Febres, immo St Pleuritides, aciSiquidem in priori casu imbecillitas, Anginae , aliique similes aegritudi-lin posteriori morbi longitudo desines ex humoribus progenitae, sponte, gnatur.
ac sine ulla sensibili, & manifesta eva- Hic autem signa in febrieitantibuscuatione salubriter desiisse citra reci- tantum notanda dixit, forte quia divam, aut alterius morbi impetum:sfebricitantium Corpora majorem sorte quia soluti, atque attenuati l pati solent carnium consumptioliem: in sensibiliter perspirarunt. Hinc, ut Neque ex quacumque levi febre, pu- in his judicium reiste seratur, pe ita diaria, similive, sed ex paulo gra- pendere oportebit, num Morbus om- viori; Unde speciatiin addidit nino desinat, simulque symptomatatomnin3 Iaviter. Si namque febris omnia recedant: ipsis enim penitus omnino levis foret, nullum ex non ablegatis, indicio erit , Causam contabescente Corpore judicium su- quoq; morbi funditus su isse deletam . mere liceret, quoniam a levi febre, At vero si unum , vel alterum perdu- l nil mirum, si non gracilesceret, &raverit,de regressu morbi timendum. l permanentem sui constitutionem Quemadmodum non fidendum iis,lservaret. Sed&nec vehementissima inquit, quae absque ratione fiunt, itatilla sit, quippe quae facile, urenti ca- non metuenda mala subdit, quaeliore, vigilia,dolore, nausea, dejecti
praeter rationem eveniunt, cujusmo-ine, possit extenuare. Quare mediadi sunt symptomata crises comitan- esse debet inter utrasque.
tia, & antecedentia, de quibus su- In hoc itaque febrium genere, cum perius meminit Aphor. XIII. CumiCorpora nihil gracilescunt, immo in enim haec accidunt ex instante Crisi, eadem carnium habitudine consi- instabilia merito dicuntur , scilicetistunt, Morbum indicio est re lon- quia mox ab illa desiluint. Quod silgum, veluti derassioribus succis de-
praeterea perdurarent, non omninoi pendentem, cum solida partium con-
parvi facienda forent, utpote alivdlstitutione ,' quae non tam facilὰ ab- quid indicantia, quam quod ex mo-isumatur. At contra si eadem sensitu Naturae critico contingere solet .ibiliter emacientur , tenues hum Utraque autem debent Morbo, mor- res, imbecillam membrorum textu
bique Caula respondere, ne spes in-iram, languidamque temperaturam fida sequatur. designant. Q a