장음표시 사용
81쪽
ueniunt, amici tamen sunt habendi. paria quippe a similibus
on abhorrent. Vnde inter solos bonos fidem amicitiae esse constat. Sapientia boni amatorem adulescentem facit, sed eum qui probitate ingeni j sit ad artes bonas promptior Nος deformitas corporis talem poterir abigere appetitum. Nam cum ipsa anima complacita est, homo totus adamatur: sed cum corpus expetitur, pars eius deterior est coodi. Iure igitur putandum est; eum qui sit gnarus bonorum, cupidum 'uoque eiusmodi rerum esse Is enim solus bonis dςsideriis accenditur, qui bonum illud oculis animi videt: hunc esse sapiqntem. Istud vero quoniam qui est ignarus,
osor quoque nec amicus virtutum sit necesse est. Nec stu-stra hic talis amator est turpium voluptatum. sapiens non modo merx voluptatis quidem alicuius gratia veniet ad a-iendum, nisi praesto fuerint honest emolumenta virtutis. IIIunc eumdem cum huiusmodi voluptate oportet vita vi utre honestam, S admirabilem, plenamq; laudis & gloriae: ηςque harum modo rerum causa ceteris omnibus praeserit, verum etiam iucunditate securitate solum& semper sciti Nec angetur carissimis orbatus affectibus vel quddex se o- omnia sunt apta quae ad beatitudinem persunt; vel qudd decreto & lege rectae rationis interdicitur eiusmodi amictatio;&quod si de tali se causa discruciet vel illam aegritudinem propter eum qui est emortuus suscipiat, quasi in peiore fixparte mulsi a gratia, quδd tali necessitudine doleat se pri u - stum nil Sed neque obitus causa lamentationes suscipi oportet , sistiamus illum neque aliquid mali passum: ac si sum rit bonae voluptatis, etiam melioribus aggregatum. neque aevi gratia, ut qui in se reponit omnia, nec cuiusquam absen-m, virtutis esse indigens potest, cuius perpetuam possessione 3 sibi vindicat Igitur sapiens non erit tristis. Sapientiae finis est,ut ad Dςi meritum sapiens prouehatur: hancq; futurari
eius operam, ut aemulatione vitae ad Deorum actus accedat
Verum hoc ei poterit prouenire, si virum persecte iustum, pium, prudentem', se era eat, unde non solum in prosi setandi cognitione, verum etiam agendi opera sequi eum qui a conuenit, quae Diis atq; hominibus sint probata. Q lip
pecum summus Deoru cuncta baec non solum cogitationulatione c6sideret,sed prima media & vltima obeat, comper, taq; intime prouidae ordinationis uniuersitate & constantia
regat Verum enimurid illud omnibus beatu videri, cuius α
82쪽
HAur τvD. DOCTR. PLAr. sona suppetunt, de quemadmodum carere vitiis debeat, eat Iet. Vna quidem beatitudo est, cum ingenii nostri praesentia tutamur, quae perficimus: alia cum ad perfectionem 'itae nihil deest atque ipsa sumus contemplatione contenti. Vtras rumque autem felicitatum origo ex virtute manat ;&ad ornamentum quidem genialis loci, vel virtutis, nullis extrinsecus eorum quae bona ducimus adminiculis indigemus. A d
sum autem vitae communis, corporis cura, Seorum quae extrinsecus veniunt praesidiis opus est: ita tamen, ut haec e
to dem fiant virtute meliora , eiusque suffragio beatitudinis commodis copulentur, sine qua haec in bonis minime sunt habenda. Nec frustra est, quod sola virtus fortunatissimos potest facere ; cum ab ue hae ex aliis prosperis non possit felicitas inueniri. Sapientem quippe pediti equum & imita- I torem Dei dicimus, ct sequi arbitramur Deum. Id enim esti sio. J Non solum autem oportet, tum vitam colit, digna discere, nec ea agere quae eorum maiestati displiceant,verum x tunc cum corpus relinquit. quod non faciet inuito Deo. Nam etsi in eius manu est mortis facultas, quamuis sciat se O terrenis relictis consecuturuin esse meliora; nisi necessario perpetiendum esse istud lex diuina decreuerit, accersire sibi
tamen eum mortem non debere. & si anteactae vitae orna-
menta cohonestant, honestiorςm tamen de rumoris secundi oportet esse, cum securus de posteritatis suae vita , ad im- s mortalitatem Animam ire permittit, eamque.quod pie vixe- rit, praecipit fortunatorum habituram loca, Deorum choreis Sqmideumque permixtam. Deciuitatum vero constitutione , & de opsciuatione regendarum rerum publicarum, ita iubet Plato. Iam principio ciuitatis definit formam ad huneso modum: ciuitatem esse coniunctionem inter se hominum plurimorum, in quibus sui r regentes alii, alii deteriores, coniuncti inter se concordia, M inuicem sibi opem atque auxilium deserentes, iisdem legibus rectis tamen,ossicia sua xemperantes, unamque ciuitatem,iisdem moenibus illam su- 3 iram,& eadem velle atque eadem nolle incolarum mentes ssuquerunt. Quare suadendum est fundatoribus rerumpu- blicarum, ut usq; ad id locorum, plebes sitas taliter augeant, ut eidem rectori noti omnes ei se possint. nuc sibimet incogniti. sic enim fiet, ut omnes una mente sint, uumque sibi actum velint. Magnam sane ciuitatem no habitantium
multitudinci eorumque magnis viribus niti oroitet. Vires
83쪽
enim o si corporis, nec pecuniae, collectas dominatione mulitorum, aestimandas putat, cum vecordia i inpotentiaque, sed gum decreto communi virtutibus omnibus ornati viri inc Iae & omnes sundati legibus obsequuntur. C teras vero, quenon ad hunc modum sorent constitutae, non arbitrabatur ssanas ciuitates, sed tetras de morbis tumentes Respublicas.
Eas demum sundatas ratione dicebat esse, quae oldinatae ad instar animarum sorent: ut pars optima, quae sapientia prudentiaque praecellit, imperit et multitudini: δ , ut illa totius habet curam corporis, ita prudentiae delectus tueatur v ni- i uersae commoda ciuitatis. Fortitudo etiam, pars virtutis secunda, ut vi sua adpetentiam castigat,&reprimit; ita in ciuitate vigilet, excubitorum loco quidem militet iuuentus pi outilitate cunctorii. Sed inquietos & indomitos ac propterea pessimos ciues refrenet , contineat ac si necesse sit, stangat potioris consilii discipli na. Illam vero desideriorum tertiana partem plebi & agricolis parem ducit, quam existimat moderatis utilitatibus sustinendam. Atenim rempublicam ne
it posse consistere, nisi is qui imperiret habeat sapientiae
udium: aut is ad imperandum deligatur, quem ei se inter o - 2.mnes sapientissimum constet. Moribus etiam huiuscemodi cunctos ciues imbuendos esse dicit, ut iis in quoru tutelam atque fidem respublica illa credatur, auri atque argenti habendi cupido nulla sit. Nec specie communi priuatas
opes adpetant, nec huin scemodi hospitia succedant,vt c te- t yris ianua non reclusa, cibos victumque ita sibi curent; ut ac- ceptam mercedem ab his quos protegunt, communibus epulis insumant. Matrimonia quoque non priuatim maritanda eae, sed fieri communia, despondentibus ipsis eiusmodi nuptias publicae ciuitatis sapientibus & magistratibus & sor- 3. te quadam ei negotio praeditis; idque praecipue curantibus,
ne dispares sui vel inter se dissimiles copulentur. His adnecti tur utilis necessariaq; confusio, ut pei mixta nutrimenta puerorum ignotorum adhuc, agnitionis parentibus asserat dissicultatem: ut dum suos liberos nesciunt, omnes quos Vi O- 3 Irint eius aetatis suos credant; & veluti communiunt libero-xum omnes omnium sint parentes. Haec ipsorum connubiorum quia: itur tempestiua coniunetio, cuius futuram stabilem fidem credit, si cum harmonia Musicae dierum consonent numeri. & qui de talibus nuptiis erunt orti, studiis con- e
fruentibus imbuentur,& optimis disciplinis comita uni pr.
84쪽
Dt HAr1τvD. DOCT. PLAT. a. 7,aepidi iam magisterio docebuntur, non virile secus modo, Verum etiam feminarum. quas vult Plato omnibus artibus quae proprie virorum putantur coniungendas esse , bellicis etiam . quippe utrisque cum natura una sit, eandem esse vir-
1 tutem. Eiusmodi ciuitatem nullis extrinsucus latis legibus indigere.' regia quippe prudentia & eiusmodi institutis acinoribus quibus dictum es landata, caeteras leges non re quirat. Et nanc quidem, ut figmentum aliquod veritatis, cxempli causa perte compositam vult esse Rempublicam. Est
eo & alia optima quidem , & satis iusta&ipsaqmdem specie
R dicis causa ciuitas fabricata, non ut superior sine cui dei tia ; sed iam cum aliqua substantia. In hac non suo nomine, de statu & de commodis ciuitatis requirens originis eius principia & fundamenta disponit: sed eo tendit, quemad-rs modum, ciuilis gubernator eiusmodi locum, conuentusque' multitudinum nactus, iuxta naturam praesentium rerum convenarum, debeat, facere ciuitatem plenam bonarum legum & morum bonorum. In hac equidem easdem puero- Ium nutricationes, easdem vult essu artium disciplinas Sed in connubiis & partubus & patrimoniis, ac domibus desci- scit a prioris obberuatione Reipublicae, matrimonia priua ta &sinstularia faciens,procorumque ipsorum. Et si in contrabeia o matrii nonio consulere ex voluntate sua debeant, uniuersae tamen ciuitatis principibus , Ut communis com-
s modi causam deconit spectandam esse. Quare dc dites in- seriores nuptias non recusent, & locupletum consolitum inopes consequantur: & si viret opum s nonJ congruunt, ingenia tamen diuersa miscenda esse: ut iracundo tranquili friungatur,&sedato homini inritatior mulier applicetur. xes o talibus obseruationum remediis & prouentibus soboles. natura discrepante consecta, morum prouentu meliore co
lescat Sc ita compositarum domorum opibus ciuitas auge -xur. Puerperia quoque ipsa morum dissimili seminio concepta, cum viri utique instar similitudinis traxerint neque illis Π vigorem in rebus gerendis neque tamen in spectandis consilium defuturum. Instituendos viro cus esse, utcunque parentes censuetini. Domos vero & possessiones habeatit priuatas, ut queu ni singuli, quae quidem nec in in mensurii augeri per auaritiam , nec prodi per Luxuriam aut disert
o per negligentianas nit. Lesesque ciuitati huic promulsari iubςx. Jesum modςr torum , cu siquid tale conci let,
85쪽
ad contemplandas virtutes hortatur. modum eum esse utilem censet, qui ex tribus siderit tempera-etus. Nec enim vel optimatium, vel etiam popularis imperii solos & meros status utiles arbitratur ; nec impunitas rectorum culpas relinquit: sed magis censet his debere constare snationem, ut sint potiores potestate. Et alii publicarum re-xum status definiti ab eo putantur nitentes ad bonos mores; α super ea republica quam vult emendatione constare, rectori mandat,ut prius residuas flegesi compleat, aut vitiosas leges correctas velit. deinde mores perniciosos,& discipli- ranas corrumpentes commoda ciuitatis ad meliora conuertit
a quibus si consilio Sc suadela deprauata multitudo deflecti non potetit, abducenda est tamen ab incepto vi & ingratis. In actuosa vero ciuitate describi, quemadmodum simul omnis hominum multitudo bonitate & iustitia conducta r shabeatur. Hi tales complectentur proximos,honores custodient, intemperantiam arcebunt,iniuriam refrenabunt: prudentiae ornamentisque carieris vitae honores maximos deserentes. Nec temere multi ludo conuolet ad eiusmodi rerum
.publicarum status, nisi qui optimis legibus & egregiis in sti- io
tutis suerint educati . moderati erga caeteros,inter se congruentes. Quatuor denique culpabilium ciuium genera esse ait: num eorum qui sunt honore praecipui. alterum haucorum, penes quos rerum est potestas: tertium omnium: vltimum dominationis tyrannicae. Et primum quidem confunditur, et sciam prudentiores viri per magistratus seditiosos ciuitate pelluntur, deserturque potestas ad illos 'ui sunt manu tan tummodo strenui: nec ii qui blandiore colitio asere res pos sint,adipiscuntur imperii facultatem, sed qui turbidi violen tiq; sunt. Paucorii vero status obtinetur; cum inopes crimi- 3 enosi multi simul paucorum diuitum impotetiae subiacen tes, dederint se atq; permiserint: omnemq; regendi potestatem non mores boni, sed opulentia fuerit con cuta. Popula: is autem factio roboratur, cum inops multitudo viribus obtinuerit aduersus diuitum facultates, Lexque eius sub populi 3 ssuerit promulgataiudidio, ut ex aequo liceat omnibus hon res capescere. Adhaec tyrannidis illi us singulcaput tunc oritur, cum is qui leges contumacia sua ruperit, simili legum coniuratione adoptatum inperium inua erit: constituens deinceps vi omnis ciuium multitudo desideriis eius & cu- opiditatibus parens obsequiusuum tali fine etiam moderetur APULEI
86쪽
STVni VM sapientiae, quod Philosophiam voeamus.
pleris quo videtur tres species habere. Naturalem, Moralem; & de qua nunc dicere proposui, Rationalem, qua continetur ars disserendi. Sed cum disseramus de Oratione,c io ius variae species sunt,ut Imperandi, vel Narrandi, Mandandi, Succensendi, Optandi, Fouendi Irascendi, Odiendi, Inuidendi, Fauendi, Miserandi, Admirandi, Contemnendi, Obiursandi, Poenitendi, Deplorandi tum Voluptatem aia serendi, tum Metum incutiendi s in quibus oratoris excel-1 s lentis est, lata anguste, angusta late, vulgata decenter, noua usitata noue proferre, extenuare magna, maxima Emi nimia posse essicere, ali actue id genus plurima: est una inter has ad propositum polimina, quae Pronu*tiabilis appellatur, abs lutam sententiam comprehendens, sola ex omnibus veritatiso aut falsitati obnoxia. quam vocat sergius Effatum , Varro Proloquium, Cicero Enuntiatui Graeci Protasin,tum Ario-ma. Ego verbum e verbo, tum Protentionem, tum Rogamentum. familiarius tamen dicetur Propositio. Propositionum igitur, perinde ut ipsa tum Conclusionum,duae speciesr s sunt, altera Praedicativa, quq etiam simplex est; ut si dicamus. Qui regnat, beatus ess: altera substitutiva vel Conditionalis, qui etiam composita est: vi, Aio qui regnat , Apit,beatus es. Substituis enim Condicionem,qua, nisi sapiens est, no sit beatus. Nos nunc de Praedicativa dicemus, quae natura o prior est, ac velut elementum Substitutivae. Sunt ge aliae dis-
scientiae, inauu tu α insitati . in litatis quidem.
87쪽
Da H Asietvn. Doc TR. FLAT si idcirco in his Propriis par est Declarativa, par subdita; aenon, ut in caeteris, maior: quippe cum eadem possit, mutata vice , Subdita fieri: & quam prius habuerit Subditam, nune habere sui Declarativam. ut si verso ordine ita dis eas , Luod hinni ne est, equus ect. At non itidem ubi impares partes sunt, convcrtere vices possis. Non enim quia verum est, Omnem hominem animal esse; idcirco si conuertas Verum erit, Omne animal hominem es e. Neq; enim ut Proprium
est equi hinni bile, ita proprium est homini,animal esse;cumro sint animalia alia innumera. Agnoscitur hinc de pluribus
Declacativa, licet conuerso ordine R Ogamentum propona tur . primo, quod plura comprehendete potest Declarativa quam Subdita: dehinc, quod nunquam vocabulo sed semper verbo terminatur. quo praecipue etiam in illis propriet
tibiis a pari Subiectiva discernitur. Id etiam pro similitudine tenendum est, quia ut sunt Propositiones Definitae &Indefinita ita etiam constat Particulas tam subiectivas quam Declarativas partim definitas esse vi. homo. animat: pauim In definitas, ut non homo , non animal. Non enim definiunt
io quid sit cum Eoc non sit, sed tantum ostendunt aliud ptieterhoeeste. Nunc dicendum est quemadmodum quatuor illa Propositiones inter se ais eistae sint: quas non ab re est in quadrata formula spectare. Sunt igitur insuperiore linea, viri fra scriptum est , uniuersalis Dedicativa dc Abdicatiua: Vt, di s Omnis voluptas bonum es, Nulla volumi es bonum dicantiam que hae inter se Incongruae. Item in inseriori linea sub utraque particulares subnotentur : L AEdam volupta, bonum se, Quadam non es bonum: dicanturq; hae inter se Subpares. De- soinde ducantur obliquae linea: anpulares : altera pertinens ab uniuersali Dedicativa ad particularem Abdicatium; altera a partieulati Dedicativa ad uniuersalem Abdicativam: quae inter se , es Quantitate, dc Qualitate contrariae, Alterutraenominentur; quod iam necesse est alterutram veram esse
quae dicitur perlecta pugna & integra. At inter Subparescis Incongruas pusi a diuidua est , quod Incongruae nun quam quidem sant simul verae, interdum tamen simul mentiuntur: Subpares autem, mutata vice numquam quidem simul mentiuntur, interdi tainentiunt simul verae . &ideo utriusvis harum reuictio confirmat alteram. non tamen re
o victu suis confirmatio reuincit alteram. De Incongruis qui una is posuit, iique at clam t. lit: non tameta, mut in
88쪽
Alterutris qui Vtramuis comprobat, nunquam alteram resu latin qui alteram refutat, utique alteram comprobat. Caete inmuniuersalis utra uis particularem suam comprobata uti
que confirmat,reuicta non utique infirmat. Particulatis autem, versa vice uniuersalem tuam reuicta utique infirmat; probata non Utique firmat. Haec omnia ita esse ut dicimus ex
ipsis Propositionibus facile ostendunt iusta scripta. Omnis Moluptas Nul voluptiubonum est bonum est. Luassam volupto seu iam voluptas bonum es non es bonum. Certum est enim, quod concedat qui aliquid proposuerit.
Destruitur autem virauis Vniuersalis trifariam : dum aut Particulatis eius salsa ostenditur, auru trauis ex duabus cae- Moris vera, sue Incongrua siue subiectiva. Instruitur autem no modo, si Alterutra eius salsa ostenditur. Contra Parii cularis uno quidem modo destruetur, si Alterutra Vera ostenditur. Instruitur autem trifariam: si aut uniuersalis ei ora est; aut utrauis ex duabus caeteris salsa, siue suppar eiussi subiectiva. Eadem seruabimus etiam in aequi pollentibus Propositionibus. AEqui pollentes autem dicuntur, quas alia enuntiatione tantundem possunt:& simul verae fiunt, aut simul salsae: altera ob alteram scilicet, sicut In defiuita&Particulatis. Item omnis Propositio si assumat in princi- 3 spio negativam particulam, si Alterutra eius AEquipollens ut cum sit uniuersalis Dedicatiua, Omnis lupim bonum: si
ei negatio praeponatur , fiet, Non mnis Voluptas bonum,tan- tundem valens quantum valebat Alterutra eius , Luadam voluptas non es bonum. Hoc in caeteris tribus propositioni- a
busiatelligendum est. ἱ Deinde de coaueruone. J Con-
89쪽
Di H An arvo. Docr. PLAT 3; uertibiles propositiones dicuntur, uniuersat s Abdicatiuati Alterutra eius, id est particularis Dedicatiua: eo quod particulae earum Subiectiva de Declarativa pollunt semper se uate inter se vices, permanente couditione veritatis aut falsis talis. Nam ut vera est haec propositio, Nussu prudens si pius e ita , si conuertis partium vices , verum erit, Nussus impius prudens. Item ut falsum est, Nullus homo est animal. ita si conuertas falsa erit, Nullum animal homo Pata ratione & par ticularis Dedicativa conuertitur, Luidam Grammaticus, ho- ' moes; de Quidam homo, Grammaticus est. Quod duae caeterae propositi ones semper sacere non post uni, quamquam interdum conuertantur. nec tamen idcirco Conuerti iles dicuntur. nam quod alicubi fallit pro certo repudiatur. Ergo unaquaeque propositio per Ompes significationes reperien- s da est,an etiam conuersa congruat. Nec innumerae sunt istet, sed quinque solae. aut enim Proprietas declaratur alicuius, aut Genus , aut Disserentia, aut binis, aut Accidens: Nec praeter haec unquam inueniri potest ulla propositio. ut si Hominem substituas: quidquid de eo dixeris,aut Proprium eius
significaueris, ut eaehinnabile; aut genus, ut anima aut Di Dserentiam, ut rationale: aut Definitionem,ut animal ration Ie mortale: aut Accidens, ut orator. Qisippe omne Declarativum alicuius, aut potest eius vicissim fieri subiectivum, aut non potest. Sed si potest; aut significat quid sit, A est D e-
finitio:aut non significat, est Proprium. Sin autem non
potest; aut id est quod in Definitione poni debeat,ut est Ge-
nus vel disserentia: aut quod non debeat, ut est Accidens. Igitur per haec agnoscitur particularis Abdicativa non esse conuertibilis. Vniuersalis autem Dedicati ia&ipsa quidem 3 Qmon est conuertibilis,sed particulariter tamen potest conueres,vt,cum sit, Omnis homo animal inon potest ita conuerti, ut sit Omne animal homo: sed Particulariter potest Luidam ani thymo. Verum hoc in simplici Conuersione, quae inconclusionum illationibus Reflexio nominaxur. Est enim de al-3s tera Propositionum conuersio, quae non rantum ordinem, sed etiam ipsas particulas in contrarium perducit; viquet De- . finita est, In delinitasat: & contra, quae Indefinita est, Definita. Hanc conuersionem vicissim reliquae duae admittunt, uniuersalis Dedicativa,& particularis Abdicatiua: vi. Omnis o homo, imal, omne non animal, non homo. item, Iuoddam
Animal non est rationale; Suoddam non rationale, animalId ita
90쪽
esse perpetuo ut dicimus, per illas quinque praedictas species explorabis. Coniugatio autem Propositi ouum, dicitur ipsa
connexio carum per aliam communc Particula qua inter se copulantur. ita enim pollunt ad vitam Conclusionem consentire. quae Particula communis necesse est aut in utraque spropositione Subiecta sit, aut in utraqueDeclarans aut in altera Subiecta, in altera Declarans.Tres igitur formulet fiunt. quarum prima dicatur, cura illa communis particula in alte 1a Subiecta, in altera Declarans est. sui ordo non tantum enumeratione, sed Conclusionum dignitate contentus est. IoQuippe ultima est sormula tertia, quia nihil in ea nisi Particulare concluditur. Hac superior est secunda, qua habet Conclusiones uniuersites, sed tamen Abdicatiuas tantum. Et ideo sic prima pollet, quia in omne genus Illationum cocluditur. Dico autem Illationem vel illatiuum Rogamentu, g squod Acceptionibus colligitur& insertur. Porro Acceptio est proposcio quo conceditur a respondente. ut si quis ita
proponat. Esne omne honestum semim'Propositio est.& s asia1entire se dicet; fit Acceptio, remota interrogatione quae& ipsa tamen cominu nitet appellatur Propositio: Omne honestu, α Bonum est. Huic iunge alteram Acceptionem similiter propositam & concessam, Omne bonum,utile es. Ex hac coniu-
at one, ut mox ostendemus, primi modi sit Illativum : si irectim, Vniuersale, Omne igitur honesum, utile est: si ref xim, Particulare; F uoddam igitu, file se honestum qui ira sticulariter tantii in Reflexionibus couerti potest uniuersalis Dedicativa. Di rectim autem dico inferri, cum eadem Particula Subiecta est tam in coiugatione quam in ipsa illatione itemque Declarans se eadem, cum est utrobiq;. rectexim vero una hoc fit Qersa vice. Caeterii tota ratiocinatio ista qua Accepti sitibus, & illatione constat, & Collectio vel Concluso nominatur, secundum Aristotelem commodissime potest ita definiri oratio, in qua concessis aliquibus aliudquid- . damprateri a quae concessasunt , necessario euenit, se per illa i- a concessa. in qua desinitione& Orationis species non alia . qua Pronuntiabitas intelligenda est, quae, ut lupra diximus, sola aut vera est aut falsa. Et concessis aliquibus, lures iter ideo dictum est, quia ex una Acceptione non fit Collectio: licet Antipatro stoico contra otiantu sententiam videatur plena Coo clusio e sic, Vides, minis ilibur: cum sit ullo modo plena, Si . . ta G, uiso atqui si ea, vivis litur. Item quia concludere