장음표시 사용
151쪽
VLTIS insupere emplis sine fine,& inhaereditatibus,3 in heri eundae familiae modis posset ostendi,turis dispositiones,sine geometricis, Aequi non polle. ec etia pauca versantur in iudicias subsidium geonactrae circa calcillos requii ctia maxime. Cunis est muneris perinde tractare numeros,atu: figuras: quom in et ementa mi- ' seuii Euclides. Disciplina tamen numerandi sine geometricis etiam constat: sed non econtrario. Et liuius inodi cognitionem leparatam habentes vocat uspa-Modusianus alcula ores: ut vulgo rationarii dicebantur. Vlpianus autem Tabularios. Sed inter calculatorem & tabularium hoc interesse puto:Vt sit calculatoriqui comPutationes calculis inlinuit. abularius autem,qui cara ribus numerorum ita tabula supputau qualem P hagoras prianum instatuit. Quod maioris est artis on- si men. aeq. peritius. V emam proprietas ista non semper obseruatur.Tales etiam logistici dia ut Q. cui cur. Sed ut ad rem oeniamus Papiniani lex Ditiortio odos particionis sim. um sunt dotalis inter virum Ge mulierem post diuortium constituit. Quos iuris in terpretes verbosis commentariis huc Sc illuc diuer c trahentes,confusione, pugna preram, maceriam totam in obscuro relinquunt: ita ut stipsa lex dissicultatis opini ne famosa. lent enim saliis opinionibus errantes, nec ipsi sibi plurimum, nec inter se constare. Id autem no erit operosum perspicere, si Papiniani sens ni paulo diligentius attenderimus. Quem sunt qui putent ab V lpiano referri in secundo capite legis: quod ex consequenti rerum ordine magis est ut credam. Et sic etiam io aeditione
noua Pande,starum habetur.Primum igitur V lpiani verba subscribain.sicut hin tur ad titulum soluto matrimonio,libro xxiiii.digestorum..
RUCT US eos esse constat, qui deducta impensa
supereriant, Quod Sca uota 5c ad mariti, ad mulioris impcta resertiNam ii mulier pridie vindemias doti dederit, mox sublatis a marito vindemi s diuertit: non putat ei undecini duntaxat mensium fructus iesinui. sed N impensas quae antequam poritones si uictuum fiant deducodae sunt. Igitur Sc ii maritus aliquid impenderit in eum annum: utrius*im
Pensa conci irrent. 't ita est si i in P iasurumi mulicire saestarum ratio hal Natur cuin plurimis annis ira in atrimonio fuerit,ia este est primi an,
ni insulari tempus, quod sit ante datum praedium. Papiri nus.
152쪽
Diuortio facto fructus diuidi est, non ex die locationis, sed habita ras
tione praecedentis temporis quo malier in matrimonio suit. Neque cinii ii ii vindemis tempore sandus in dotem datus sit,eum vir ex calendis N auctilibris primis Durndam lorauerit, mentis lanuaria supre ima die facta diuortio retinere virum Sc vindemiae fructus,&eius ansiit q ao diuortia in factum est quartam partem mercedis axiuum est. Alioquin ii collectis vindemiis altera die diuortiti intercedat: seuctus inteoros retinebitillas i in ii.ie mentis i anuari , diuortium fiat. dc quatuor men ibus matrimoniu steterit: vindemiae trucius,oc quarta PQr tio mercedis instantis anni confundi debebunt,ut ex ea pecunia, tertia Partio viro relinquatur. E'contrario quocpidem obscruandum est .
Nam si mulier percepta vindemia, statim fundum viro in dotem de derit,dc vir ex calendis Martii eundem locauerit, & calendis Aprilis primis diuortiuin suerit subsequutum: non solum partem duodes
main mercedis,sed pro modo temporis omnium inensium,quo dota te praedium fuit,ex mercede q uc debebatur,portionem retinebit. Irim si messes eius anni,quo diuortium factum es colonum ex Arma loca'tionis sequantur ante vindemiam uomatrimonioenihilominus pecunia messium in copulatione, in spe suturae vindemiae veniet. AP Paret igitur ex his,illos fructus quos mulier percepit antequam nub
ret,non debere in contributionem venire. HAEC sunt verba legis, quibus fructuunt dotalium ditiisiones post diuortium faciendae quatuor modis ordinari eur,quatenus totidem a casibus varris eueniunt. Super quibus priusquam opiniones aliorum attingam, sensum meum breuiter explicabo. Ad primam igitur speciem dicam us. Maevia nubens Titio calendis Octosis. sui dii plenum dedit in dotem. cuius vindemiae fructus decem de octo aureorum aestiniatione laxati sunt.Sed ante da. tum praedium impenderat in culturam mulier aureos quatuor. Mox sublatis a m rito,duorum aureorum impensa. vindemiis, expleto mense factum est diuortium. sm qilaenam sit diuisio fructuum vindemiae inter virum de mulierem I Respondet Vlpianus eκ sententia Scaeuolae, antequam fructuum portiones fiant impensas utriusti: deduci. Primum igit ir in aureis decem &Octo vir qi intuor mulieri pro cuitura resarcie siduos f sibi retinebit, ill residuum, aurei duodccim, eX quibus Porotiones ita fient,ut ad rationem unius mensis,quo matrimonium stetit maritus unum habeat,& reliquos undecim mulieri restituet. Sed finge, et Tis vr posita sunt si antishm,nta quatuor annos,& viciam, auunonium dioirtum. Dico adem qua ri tu
153쪽
debet. Haec est diuisionis prima species, Secunda deinde sequitur ex capite secun do. quod est Papiniani. Dic igitur.5 uia calendis Octobris nubens Titio. vineam plonam doti dedit: ius vindemiae fructus,deductis impensi duodecim aureis aestunati sunt. Eanim vir ex Calendis Novembris primis dest proxime sequentibu fruendam locauit annua mercede aureorum duodecim. Mensis deinde ianuarii supremacte distractum est matrimonium,cum quatuor meabus stetisset. Quaeritur, quaei iam Portio fructuum istorum,vindemix sciliceto p mercedis Titio relinqui debeat Pa Pinianus respondet. Ad portionem Viro faciendam Vindemiae fructus, id est aure os duodecim, Je quartam partem mercedis instantis anni, hoc est praesentis, quae est tres aurei, in unam summam confundi debere, quae sic erit aureorum quindecim: ut eius summae tertia pars,hoc est aurei quinQ.Viro relinquantur.Hac nobis sermu lain diuidendi Iureconsultus praescripsit in qualibet anni locationis parte seruatam. Eκempli gratia. Pone caeteris stantibus sex menses durasse coniugium: habet igituriorario quina. Q re quinque duodecimae partes mercedis, ius sunt aurei quinque, cum duodecim fructuum compositae x septemdecim numero, dimidium,quod est
octo aurei cum semiss , portionem anni dimidio respondente, viro costituent. Items mulier duodecim menses nupta permanserit, Undecim aurei locationis , mensium totidem,ctim duodecim vindemiae compositi, summam trium & viginti coponent, quae tota viro debetur: quia toto anno matrimonium tenuit. Quoniam igitur ab uncia ratio peruenit in assem,nillil habet amplius, quo possit extendi. Qui l si mensis adhuc Vnun aniatim istum coniugii cumulauericidico portiones duodecim mensium anni primi, eas esse quas modo dixi, mensis vero sequentis diuisionem exsequentis capite legis faciendam qu eqitidem erit Unius aures. Et sic in tredecim mensibus duo Him annora smictuq inreetros maritus habebit. Si vero locationis merces vindemiae fructus exceda vel contra: nihil propter hac inaequalitatem computationis ratio mu tatur. Sed inde viro sua portio crescit. aut decrescit. Et idem tenendum, si fuerit ipsa Iocatio,supradicta serior.utpote, iacta calendis Decembris: tunc enim, no quadrans mercedis,sicut antea.sed sextans,qui fiant aurei duo, cum vindemia consus,ex numero qitatuordecim,trientem hoc est aureos quatuor, & bessem Vnius, marito pro sua Parte constituent, ac ita deinceps. Et quo serius post nuptias erit locatio facta, eo fiet minor portio viri. Vnde patet formam ist. a calculi anni spatium transgredi non ponsi. Quandoquidem ipse maritus totos vindemiae si lictus m utrocu legis capite,anno. peracto lucrisaciciquare non amplius in contributione veniunt. ui quid vero rem Poris ad annum primum explenim accedit ante diuortium , cum est fundi dotalis iocatio facta,adsequentem legis speciem est reserendum,ubi dicitur. Ecotrario quo que idem obseruandi ina est. V ero contraria secii adae, in qua datur vinea plena, hic autem va ua. Et quod dicitur idem obs ruandum, sic accipere deherivi dii iis ius ratio, non tempus loca ionis, sed matrimonii sicut praeccdens respiciar. Mas enim in Positione sit inmae disserunt,cilius ratio postea dabiti l .Quod exem 'sat in subiecto deci iratur. Vbi locario Uno tantia mense diuortium praecessit, &h nex ipsius Win mercede, pro modo quini mensum, portioncm viro retinere remiittitiir, id sU, est alueos
154쪽
est aureo; quino , si quanti prius Iocatio fuit. Quartus demum subiicitur sit ,
principio, item ii meis es. Vbi iandus dotalis intelligi debet vlmarium vineale, vela bustum gallicum,quod cx t ait Columella vocatur ruini otinum, vel etiain vinea tu gatanarii latis inter ordiniis, ut aratro colatur, dc segetes producat. Dicemus igiturtii proposito praedium huiusmodi perceptis amulicre vindemiis antequam nube rei datum sui I se doti, ut puta Calendis Noui nabris,& post mensent a marito fuisse locatum,ca lege, ut colonus messes tibi haberet,aureoru mercede quindecilii, & ipse
maritus vindemiam totam Perciperet. Contigit autem eo anno ante messem, vis imo calendis M. ah diuortium fieri. Quaeritur, de fructibus istis quaenam sit portio vi
xi Respondet iureconsultus. pecuniam messium , in computationem cum spe sum nevitiam lae venire. Igitur anx quam fieri copulatio Possit, pectandum erit rem pus,quo collecta vindemiaxistimationem pecuniae recipiat: quam pone visit aureorum viginti quin i , adde pecuniamna sis, aureos quindecim: stunt in summam at xxi quadragino, cuius dimidium,quod cit aurei viginti A rodebentur: quoniam sex mensibila dota e praedixim fuit. Sed quia mulier funium plenum a diuortio recipit, marito de fructibus cauebat, sicut ad finem lex is a disponit. Si autem post messem diuerterit licta nihil propterraicalculi forna. avariatur, nec sit per hoc disti ctionem Iis adhibuit Quoniam totius anni cutis tu aulus in lege sequenti unus fructus est, cuius si non esset locatio iacta Parciso ad aliam praecedentem Vlpiani legem pertis neretivbi de diuisione studiui .n 2ne locatione disponitur. x supradictis inseri Iur
consultua,illos sturius quGs mulier percepit alarequam nuberet,non debere in contributionem Venire. Et inos ediuerso possumtis inferre, illos fructus quos mulier dedit in dotem,debere clam aliis anni primi fructibus, ex locatione factis, in contributi nem venire. Et si nullas rit locatio, fructus tantum datos contribui, pcndentes autem inulieru fieri. Sensus ita legis is mihi videtur esse, qualem praecedentibus sormis explicui. unc autem superest, ut interpretationes etiam aliorum inspiciamiis nqui Dies techilo quaenam tantae confusionis causa tuerit qua ius totum istud diuisionis obscurant.Huhas rei caput ac atrihor praecipue mihi videtiir Accursius,cili mi tum interpretes coeteri tribuut,quatum vim cuilibetex legislatoribus antiquis. Ipsius . enim scholia vel ut dicunt glossas quae super legibus scripsit, non minori cura,sitidi PQuam ipsas leges interpretaimiri Conclusones inde, liniit itioncq ampliatio nes illationes. orabilia,singularia idcr genus alia suo more colligendo. Videndum ita quid super Papiniani di sione senserit Accursus. Imprimis enim super verbo diuortio, aditam ita proponit. Rerta nupsit Titio. & reliqua. Vbi vindemiae datae precit in ideo no expressisse videtur,ut magiis consito postra, se per Viri portione sa-cienda, loqiri posset: cuius costitutio ipsum erat exit equaesiit. m. xiod tamen non
aduertensise proposito quaestionem fiscit. Liaero inquit quatum dic hic duras se matrimonium: Iani nim de ab ipsse,&in te edictum erat oum, ornicia sit,i di rasse. Ad quod drindesub distinctione ridicitia resposcit, hoc modo. Dic inquit quod ii iiis astempus locationis inuenies tribuq mcntibus durasse, si ven inspicisas teinpii contractum inuenies di irasse quatilor mensibus. Hoc autφη a Suc vanum stultum est ac si dicas. Si num res Pruriunt mensem mi
155쪽
Limonii clim aliis tribus,inuenies durasse quanior mei scius. Si vero pristina resin
qua inuenies durasse tribus tantum. Infert deinde. Et sic inquii tertiam partem viii clemiae, & mercedis habet vir. Ergo secundita Accursium si sumnt vindemiae fructus duodecim aureis aestimati, totidemq; locatio saeia: vir pro sua poniolic retine bit aureos osto.Quod est omnino contra mentem, & verba Papiniani. H autem quamuis caeteri sero non sequantur , nemo tamen 'xter Baldum improbat aper Dicit enim glos Iam in lioc male loqui,& eam quam dixi partem,lioc est aurcos quinque viro distribuit. Qui verus est uittaeetiis verborum legis. Immo nectet lectiam Accursius in bae sua diuisione perstitit. Sed statim in sequentibiis, magna sibi leuita te coiit radicendo ta suas & aliorum opiniones diuersas implicat, Vt ver ideatur. clauiis quod aiunt oculis Andabatarum more pugnare. Nam in expolitione proli. aca,quam vocant glossam inagnani, Per Verbo,tertia portio,id est inquio tres aurei .Quod est salsum eui senter, etiam si vindemia vel uno solum aureo taxctur. Iam enim locationis mercedem posuerat aureos duodccim, quorum tertiam portioncm non tres sed quatuor esse, quis est qui non videare Hunc tamen errorem tam mani festuiri nullus adhuc, queiu viderim, notauit, nisi quὀd omnes propemodum in hoc Ioco,pro tertia portio Qui it quarta portio,nihil super hoc causae dicetes. Sed istudeli corrumpere legem, in qua dicitur, ut ca ea pecunia tertia porcio, in quam lmitionem tertiam, interpretatio tres aurei orae aestio cadit:satim enim sequitur eam, usfit super Verbo, reea. Omnes tamen glos Iam hi: ius, odi tacito consensu absurdi Memendatam, conatibus magnis declarare nituntur: quamvis totam sero singuli, pro parte sua quis 3 reprehendant. Et iam rota sit argutationibus minutis tanquam in frustula temere conscissa,ac scopae ut aiuno dissolutae,eam tam , si uisioni imis aliis super aliis, oramare, Sc eaquam iuncturis qui bitidam, de articulis colligare satagiint. Sed porro tandem nihil uis, quam cum magistro suo in incerrum Vagando satinantur,suot labore nil magis, iii iiii dubitationem relinquunt studiosis. Quod canc vi dens .igis quam vitans, aut emendans Bai toliis, Nulla est inquit in toro libro, hae glossa diffici Dor, cuius computationem,nec scholastici,nec doctor intelligunt. Sed veriua dixisset, nulla consulior. quamquam costisionem ipsam,salsis privsertim onerariis. per istam, semper comitatur obscuritas. QDa nullum krc maius in inter prete vitium. Sed cum, 'o anto, & poli Accursium, omnes videamus super hac pamritione, vel in errore, vel in dubio sitisse: id in causa puto, quod rationem Papiniani
non intelligentes, verba etiam, non tam intell: gere non potuerunt, quam cut sic di cana noluerunt. Neqrmina sunt alioquin obscura. Putant enitia Iason,& Alexander atrii sequi intur,iniquiim,de absurdi ina esse, victim vir duodecim tantum mensibus onera matrimonii sui tinuerit, fructus tamen propemodum integros dirorum anno
rum,ex hac dispositione consequatur. Et in hoc dicunt totam legis dissa irate comsistere. Militiscp rationibus in utraiam sententiae partem ita disputant, Vt dubitati nem magis inserre velle, qtiam auferre videantur. Ea autora quam qin linus ratio, non ex longinquo,sed eX ipsa nailii lege petenda videtur. Primum enim, lii Od ait Da Pinianus diuortio salto mi ius diuidi debere non cre die locationis, sed habita ratio-Prae dum tempori uo mulier in matrimonio sint. Ex hoc iani arci te videmus
156쪽
imercedem Ioe Ionis,tanquam fructus insanteriesse diuidendam. clade,quod sc . non esse amisit, ut de vindemiae fructiis, & quartan' partem mercedis estis anni, quos adium est diuortii mi Ur retineat. Hoc ad colutationem opinionis illa um dicitur. qui putarent vindemiae friti'us stante , o sitarim momento, visent traditi, una o mfundo, ipsilix mariti fieri. Quoniam ut Caio Visum est si ictus pendentes, pars me 2 Ea. videntur.Quartam autem mercrdis parte et am marito deberi voleban , pr
pterea quodcvtiri petitione liereditatis Vlpianus tradita Mercedes a colono accopiae loco sunt fruetitum.Hic autem pro tribus melinus acceptas a marito veI ipsi de-hiras fingebant,aut ex condiictionis sege, vel magis ex regula uiris, ut qui ad onem habet, ipsam rem liabere videatur. Hanc Opinionem, eo quo dixi, vel alio iure sundatam,Papinianus quitatis ratione praetenta,magiς emendat tuam improba rocte deducens, ex hoc talui, ut si collectis vindemiis altera die diuortium intercedat l. Diii. fructus integros vir retinebit.Si enim ut scribit V Uianiis in iure donii m) aequum est maritum, cum onera matrimonii subeat fructus etiam percipere: ita & iniquum erat,vitae oneribus commoda fructuis participaret. Hancautem deductionem non intelligens Accursius, interpretationem pessimam facit ad verbum alioquin: id est inquit si dicas lucrari omnes stuctus, sequuta locatione:ergo idem erit ea non se quuta. Hoc enim in praecedentibus nullo modo sequitur: sed ita, Alioquin,hoc est si dixeris aequum esse, ut in qualibetan parte,vrpote in quatuor mensibus, facto diuortio vir habere debeat integros vindemiae fructus, tanqua ab initio datos, aequum erit etiam,vt vel si uno die ratuum,matrimonium steterit,quo nihil , vel quam miniis nium oneris maritus subiit, tamen cum sit etiam dies anni pars, integro itidem si ctus retineat. Quaequidem iniquitas ad extremum sinim ita deducta, sic apparet, veverit transeat in absurdum Hoc igitur vindemiae lucrum Papinianus suocalculi, se
emendat,ut nonnissanno peracto totum fieri possit, dein partibus anni proponio me temporis; quo matrimoniumstetit Quaerario re nidotalium fructuum diui sione uniue saliter obtinet: ut eN casibus supra resatis apparet. Alias enim ncc iure. nec arte constaret diuisio. Pari autem mercedis, secundum locationas templis, non
totas proportione spathlocationis viro distribuit, utprior opinio sari bai: sed ad mirabili quoelam iuris, de artis ingenio ac Vere Papiniana ratione, hoc est subtilissi
ma, calculum mercedis cum vindemia,ita moderaturivi duos fructus natura tempore diuer Nin unam computationem concludat, quae & coiiunctim, & separatim rationem temporis matrimonii secundum regulam tenet. Nam sicut anni pars ni totiquae mulierem respicit, d minorem est pla: ira & ex vindemiae fructibuς, motio mulieris aureo vino sportionem Viri aureorum quatuor dupla est. Et simia utereκpEstonemercedis aurei duo mulieris,ad unum qui est viri aconem duplam obseruat: Nolitit autem Papinianus diuisionis suae sermulam sacere disiunctim, Oemo retuliaed quod fuit expeditiuso magis ex arte, colunctim, ometri minustheoremanon ignorans. Sisierint quotlibet numeri proportionales erit sicut
unus antecea latium ad viuim consequentium, sic&omnes antecedento ac omnes consequentes velatilineae Plo nostro, quatuor mimer proportionales habemus,
tracto, ut matuo ita duosi. d. vi EVM sicut octo ad Umorici. duo l
157쪽
simul, id est deceni aiunt,qus est portio mulieris,ad quatuor Se uniim,hoe est ad quin
q; e aureos, portionem mariti,rationein duplam obseruant. Et ita partitionem habemus artificis ingenio mirabile, in qua fructuum diuersorum partes, pro rata temporis unius, procedur,& ad distributionc totam utra et, tociam suum tempus adimplet. Nam sicut maritus in anno matrimonii vindemia tota consequitur: ita & in anno locationis tota mercede:& sic tredecim mensiti spatio duom prouetus annoru. Quod sicut iam dixi pla rique omnes amitratur iniquit.Sed iam dispiciamus, quaena sue rit duplicationis istius causi. Etenim in primo casu inea plena datur in dote,quem admodum & in secundo.Sed in primo solos vindemie fructus pro rata temporis vir sibi retinet. In secudo autem Hia cum ipsius Vindemiae parte, ad rationem qua prius, mercedis etiam partem. Cum sit igitur primi casus a secundo disserentia, locatio talum,impossibile est adieetionem is iam aliunde fieri, qilia, ex locatione mariti, cunis mercedestru um loco sunt,prout iam siti ex sententia Vlpiani,supra relatum.Et sicut Pinuponio visum est, ubi causas pignorum tractao in praediis rusticis Ductus, i.trinae qui ibi nascuntur,tacite intelliguntur pignori esse domino landi. Nemo autem nisi dijs. iam re sua pignus contrahit. Nec obstat si dixeris, ipsas mercedes ita demum fieri locatoris, cum tepus ipsarum,hoc est locationis terminus aditenerit. Licet enim tunc debeantur ex toto: non tamen ex hoc sequitur, ut non & antea debeantur eX parte. Et Vo. sic iure locationis acquiruntur marito. Praetere cum locatio & condit 'io cui Ca- Us u
ius inquit emptioni & venditioni sit proxima, hisdemq: iuris regulis cosistat: simul ac contrahitur locatio,id est ubi de mercede conuenerin& ius habetin mercede loca floruicut & colonus in fruiribus. Quod igitur ex sua persona, hoc est fine locatione, .maritus non haberet: hoc per extraneum qui est colonus habere potest. Et hoc ut Paulus testatur saepe contingit. Ex quibus apparet optima ratione fieri,ut sacto di- L.Atist.
Mortio,maritus ex fructibus locationi tanquam ex re iam per contractum facta sua Qu res 'portionem sibi retineat.Nihil igitur iniquum ut isti putanto in hac distributione fecit Papinianus:sed praecipua iuris,& aequiuimul & artis prii dentia,tus situm viro, mulieri distribuit. Interest ita viri,fundum dotalem anno primo locauisse, ad duplices fructus distracto coniugio,participandos. Sicut etiam ipsitis interest es dota Ies non aestimatas accepisse. Idcirco cut ait Vlpianus in iure docium) quod nec peraculum rerum ad eum pertineat. Quod autem in hac specie merces in copularionem runq; aliter,quam in sequenti veniat: hoc ideo est: quoniam principium locationis ad caput anni matrimonii refertur, ne tempus aliquod onerum maritalium sine fructibus esset Quare sicut tota torum sequitur:ita& debuit portio partem. Ex quarto capite legis doctores,Acoirsio duce,sententiam tribus modis elici uncicum tamen, nisi temero diuertas in intellectu recto Voborum, uno tantum, de eo, quem supra dixi, colli igi possit. Quod enim dicitur, Si messes colonum ex forma locationis sequantur,non aliter accipi potest, quam ut colonus messes ad Pecuniam conduxerit, prae sertim cum statim seqiratur, Pecunia messium in computatione cum spe suturae viri demiae veniet. Si enim voluisset intelligi iureconsultus vindemia suisse locatam: nuntquam dinisset si ci sed sicut prius, iuercede Praeterea si vindemia mercede conduti ctami
158쪽
ctam intelli , non erit disserentia casus istiuxa praecedenti si cum dici non possit taleelse duos fructus, de Umim antea solum. x luoniam cut ait Paulus in lege sequenti, totius anni unus seu tua est. N unc aurem restat, ut interpretationena nouam Aticiati dispiciamus.qui tempore nostronis ciuile magna celebritate professus est. Is nim superia ac lege, sicut omnia quos legem in nouissimo, ita& IVssime scripsit. Nam ct Papinianum oppugnarai erte, cuius sententiam adhuc nemini satis perspeetam existi inar,u expresso lapsum errore lateri nece iis contendit, si sensu qualem supra re, tuli diuitio capiatur. Quam ubi argumentis aliquot friuolis labesadiare conatus est, suam ipse demum partitionis formulam licitas ituit. Opinor inquit lurecosultum
tali: Ie, non totius vindemiae si uehu I, cum quarta portione mercedis instantis anni confundendo , sed dandam marito quartam partem eius mercedis. Deinde ita seu dius ex vindemia cum ea naercede cosiandendos, ut tertia portio reditus annui, id est mercedis insta latis anni penes maritum iret ideat. Veluti si sun dus duo dcitis locatus sit, terno; maritiis acquirat,& demum ex vinde inis fructibus ramum illi suppleatur. quantuni satis sit ad tertiam portionem constituenda,quod eae praedicto casu Unum erit. Et qt aniliis Vindemia vel senis,Vel denis et quoquo preciO xistimata proponatur .ex ea totam marito relinq si debeat, quod mercedi additum tertiam reditus par. rem faciat. Nec huic intellectui Perbum coindi, quod generaliter Mictus respicit adii ersatur, cuni non limpliciter fructus confundi Papinianus scribat: scd ita consuri di,Ut tertia portio mercedis instantis anni viro relinquatur. Subli stetet hoc responsum aequissimo iure,Vt quonia tertia anni parte maritu onera matrimonii sustinuit, tardia quot annui reditus partem habeat. His verbis Alciatus,libro tertio parado-πoriana opinionem tuam non minus salsam, quam ridiculam plano, & aperto nobis Oilendit. luis est enim tam obtusus qui non videat in toto Papiniani responso hoe agi, Ut ex duobus fructibus vindemiae, scilicet atq: mercedis Viro sua portio constet de qua primum eentetur non esse aeqini m. t x Vindemiae λictus,& eius anni, quod uortiunt tactu ira est, quartam partem mercedis vir sibi retineat. Sed ex duobus iis stis fructibus partitio temperatur, ita Vr secundum aestimationem politam fiat pomtio viri aureorum qii in Q. Cilii Ismodi calculum, quamliis non admodum probare videantur interpretes,propter eam qua: a dixi causam.nullus tamen eo perirenit imo
Pudenti qui sit ausus negare quin eκ Papiniani sententia procedat. Quod tamen tacit Alciatus,interpretationis calumnia lenis verba ludificans: dum ait, non simpliciter fructiis confundi Papinianum scribere: sed ita confundi,Vt tertia i mrtio merce dis viro relinquatur. Quod minimo vemim est: sed ita scribitur, ut mea pccunia ter ria portio viro relinquatur. Quod exponen7 rectissime Io. Id est inquit ex vinde m x xsti tot ione, & quarta portione mercedis. Quod autem abusus lcgis formula. quatuor aureo; viro distribuit: id omnino vanum est, nulliusq: momenti. Non allicrquam si iudex debitorem quatuor nummorum ita damnauerit, ut ex duobus saccitoli; nummorum quos liabebat,eiusdem sin illos inrer se valoris, primum tres ex uno sacculorum prolatos traderet creditori, quibus deinde coniectis a tin confusis in alte rum,quatuor inde solueret pro debito. Quis talem sententiam non rideat Toler la ilius ita di fuit in Papiniano errorem calculi quemlibet notare,qua diuisionem tam stultam
159쪽
stultam hominis ingenio tribuisse. Vnde multo plus deridendus erat, quasti cIurisconsultus, qui ut refert Vlpianus per senestram monstrauerat seruos detentos ob pensionem liberari posse. Caeterum cum viderit Alciatus ex sua particione fieri: tiae iuvi quamuis vindemia, vel senis,vel denis, vel quoqiro pretio aestimata proponatur, b' ς-u eandem tamen portioncm semperiuro prouenire. Si quid artis habuisset, multum erat in propinquo videre,nillil lioc aliud esse,quam ex diminutione,vel augmeto sum δmae partiendae ipsum proueniens nihil inde minui, vel augeri. Quod est absurdum Planc geometricum. Sed magis miror non vidisse, quod proprium erat iureconsul ri,ad liticium modum vindemiarseuerus haberi pro nihilo, cum ex eo supplemcn .ro nihil magis fiat, quam ex sola pensione locationis: cuius diuisio constat capite sequenti. Vbi quatuor aureoririn sua sit portio viro,quanti suit hic, vindemia iiiiicta. Et sic pars altera legis, vel utram potius ellidirur. Quod est aliud, ex alio non minus absurdum. Ex his igitur palam est,nouam isitam interpretationem A lciati Veteres omnes falsitate multiplici longe superare. Nouissimc videndum est quomodore huius partitionis scientia geometren quoci: dest derat. Finge Maeuiam nuberem Tisio calendis Oetobris, vineam plenam dedisse doti, cuius vindemiae precium,d duetis impensis,suerit aureorum quindecim,& septuncis unius .Eamimariusin idibus Novembris Iocasse fruendam,annua pensione aureorum viginti cum semisse.Et pridie nonas Martii muliere diuertisse. Quero,calculus iste fecitndum Papiniani soromulam quomodo fiat Numera primum quot sit dierum locationis tempus ante diuortium,& habebis dies centum quatuordecim. Quae est igitur ratio totius anni lo-eationis, hoc est dicrum trecentum sexaginta quinin, ad dies centum quatuordecim: ea est ratio totius mercedis aureorum viginti cum semisse,ad mercedem dierum cen rum quatuordecim. Cum igitur tres numeros habeamus scilicet quartus
Proportionalis inuenitur,multiplicando ii inaol, & productum partiendo inacs, Prouenient* aurei s. aequidcm pars mercedis confundi debet cum vindemiae fructu aureorum uitim summa aurei ai Item ciam sit matrimonii spatium dierum centum quinquaginta septem, ratio quae est dierum 36s, ad dies is , eadem esse dctet mistae pecuniae ii portionem viri. Dispositis ital trihus numeris sciliacet rcs, s ,ri multiplicando,iu partiendo sicut prius,quartum numerum proportionalem inuenies esse aureos nouem cum parricula quaequidem paulo misnor est aurei sonisse.Dicemus itaq: in casu proposito, Viri portionem ex Paniniari; comptitatione,fieri aureorum nouem, & sere semissis. Quod sine to istica linoris ιbile sultinueniri. in i iam
Ad legem Iuliani. Si ita seriptum.
R T E M etiam in legibus alia multa requirunt, prout est in responso Ili
liani Iureconsulit, haereditaria quaedam partitio constituta. sub titulo,d
liberis, & posthumis. Si it inquit sicriptum filius na
fuerit,ex bi ' haeres citi. Ex taliqua parte uxor haeres o
160쪽
- AD LEGEM sto. Si vero mihi filia nata suerino triente haeres esto. Ex reliqua parate uxori res esto. Si filius & filia nati essent: dicendum est assem dis
tribuendum esse in septem partes, ut ex his filius quatuor, uxor duas, R ia unam partem habeatilia enim secundum voluntatem testantis,filius alter6 tantὼ amplius habebit quam uxor. Item uxor altero tanto
amplius habebit quina filia. Et sic Iulianus artificiose simul, atq pruden
ter diuisionem propolitato instituit,acutissi nic ratiocinatus testanteni volitille, ut Glius altero tanto amplius liab ret,quam uxor, hoc est bis tantum, siue duplo magis. Item Vt uxor duplo plua haberer tuam filia. Nam si filius solam nascereti r: bessem. id est uncias octo.haberet: or aute reliquas quatuor uncias,qui est triens, quo su lato, pro filia nata sine filio, bessem residuum matcr haberet. Et sic utrobii separatim portionum ratio dupla,quam etiam coniunctim, in proposita specie seruari Iure consultus Poluit. Propterea dicitur, assem .hoc est totam haereditatem n septem par tes distribuendum. Veluti si suerit uniuersalis bonorii aestimatio tacta ad aureos mille quadringentos. Partire septies, veniunt in partem aurei ducenti:& tanti fiet portio filiae.Matris aute duplo ma:or,laoc est,aurei quadringenti. Quare de portio filη,cum etiam duplo crescat in matrem: aureos habebit o. tingentos. Sed dicat aliquis. Cum hes assis aureorum mille quadringentorum , sint aure noningenti triginta tres, de certia pars unius:& similiter triens sit maior ducentis: videtur Iulianus calculum se cisse repugnantem legi testatoris. Ad quod dicamus, rationem portionum restantis in duabus datam separatim in tribus hic obseruari coniunctim,non autem quantita Lem. Quouiam ex Una summa tres partes fieri, quarum dux quaelibet sint aequales duabus partibus ex eadem summa saetis, est impossibile. Haec erit semper exemplo simili diuisio tacitima. intra quam iuris interpretes omnes simpliciter consistimi: n, hil vltr. a suspicatues artia ineve. Cum soleant alias ambagibus magnis, tra Pror
situm etiam, expendere leges. Nunc autem in casu nostro mutemus aestimationein assis,ut sit aureorum mille. Partire in septem, proueniunt aurei centum quadraginta
duo, cum sex septimis unius aurei. Et tanti fiet pars filiae.Quae duplicata portionem Uxoris efficiet, aureos scilicet ducentum octoginta quinci:, dc unius aurei quinq i primas. Hanc si duplicaueris, facies pro filio aureos quingentos fel maginta Vnum, cum tribus septimis unius. Adde simul omnium partes,videlicet μdit summa posita aureorum mille. Huiusmodi sormulam Iureconsultus ra- :tione & exemplo breuiter indicauit: non ignorans intelligentes ex paucis ais scolligere multa, apud imperitos vero nil unqxiam prolivo satis, & cumulate s is pro rei natura dici posse. Ad alias aurem species quomodo possit adhiberi, toco ineptis aliquot subiectis, quam facile fieri potcrit explicabo. Ponamus ita scriptum esse.Si mihi filius natus fuerit ex dodrate haeres esto.Si vero filia, in qtiincunce. Ex reliqtio autem uxor haeres esto.Natis autem filio & filia, ad hoc ratiocinium non sicu- teain partes septem,as erit distribuendus,sed in trigilatatres:ut ex his filius vi in ti una