장음표시 사용
131쪽
liciendum putauit: sesens hoc ex te necessarium.vtlastrudinem datam ico Inido, quae est dimensionis linea, positione data sequeretur: hoc est angulis ronis prinit iani supra monstraui, cum de longitudine, & latitudine tractavcm. Qii etiam Paulli, miro quodam breuitatis artificio confirmat,dum locum Ua', aut alium similein si e interpretatur. Inter eos inquio qui secundum unam ripam praedia habent, insula in filii ine nata, non pro indiuiso communis fit,sed regionibus quoqdmisis. uariam enim ante cuiust corum iuxta ripam est, latum, veluti linea in directum per insulam
transducta,quisquis eorti in ea habebit, certis regionibus. Quid unquani significari this, artificiosius* dici potuit Vbi non solum intentio legis, sed arti; etiam dimenso psius modus mirabiliter aperitur. Quod quo magis intelligi possit,expendenda sunt diligenter verba singulatim,ut eorum deinde sensus latius explicetor. Ad id prim sim quod ait, luantdm cuius est,subintellige latitudinis: quia statim sequitur hixta ripam,quod agri longitudinem includit. Sed additur ante, videlicet insulam: quoniam agri latitudo sola iuxta ripam ad acqui sitionem istam non suspicit illi fuerit ipsa ante instilam dest in conspectu,vel o regione insulae,sicut plenius infra videbitur. Et quod sequitur,tantum quisquis in ea liabebit, fert id quod praecedit,quantum, ut sit sensus,quantum in agro suo quisquis habebit latitudinis iuxta ripam, det
ante insulam, tantum latinidinis ipsius regio tenebit in insula. Et quod interponitur veluti linea in diret laim per insulam transduehi: hoc totum ad Operis formulam pertinet.Cuius organon.linea datur,quam intellige sicut iam dixi,suniculum mentaritaeuius eκ ensio vicem praebet lineae rectae. Et propterea dicitur,in dire. ii, quod multo plus inseri quam dicere linea redha.New enim potest indirectum linea duci nisi sit ipsa recta. Et editioso duci potest linea recta no tamen indirectum, veluti si ducatur in obliquii.Qui ductus scut opponitur directo: ita de ambo iuncti, uno simul e&emplo sese demonstrant. Quod sit huiusi nodi. Sint duae lineae rectae BC A,&F CD
inter siccates se in pilicto C ad ansulas iid recto. eta Pucto C aad linea B A ginta
lineam CG ad lineam B A Gesse ductam in directit Quoniam in ipsa lacit angulum rectum.& lineam E D ad veramp linearum B A & CG esse ductam in obliquum.
Quoniam cum utra lipsa mira facit angulum non rectum. Ex hoc igitur manis
mina est, quisnam sit lineae ductus in directu. Nee hunc seri, aut intelligi posse in vinna recta linea tantum sed minimum in duabus rectis. Et
132쪽
quod dicitur In direduini transducta , ipsa re cogimur intesinere, ductum talem gessad lineam rectam,quae estiacitudo praediorimi iuxta ripam. Nec hunc scines, sed singulis agrorum termitiis, quandoquidem transduci, undeparticipium transducta. proprie eside loco in locum transferri. Vnde fiunt regiones , hoc est partes in insulacertis limitibu ,dispartitae singulis praediorum dominis Huius ergo legis artificiunt sic habe insensu. Inter eos qui secundum vn ripam praedia habent insula in fu- nenata dispartitur,sic ut quantum quisquis in agro suo latitudinis habebitiuxta ripaminante insulam,tantum latitudinisipsius regio tenebit in insilla Quaequidem regionesdesignabutur linea recta, Per insulam ad singulos terminonini in directum latitudinis transducta. Et ira suam partem singuli tenebunt,non in confuso sed limutati certist regionibus. Verunt contendat aliquis fortasse, modii latitudinis a Caio positum,non ex hac interpretatione Pauli, sed aliter intelligendum. Sicut in latitudinibus in ea ni ripa,quae maior sit maiorem, dc quae minor minore ex insula partem obtineat. Et si quae maior duplo esset alia: ita & duplo magi; insulam participaret. Atqui in desormatione iam Posita detur experimentum. Quemadmodum in
tribus pudiis Tini, est, at Sempronη lautudines inter se sunt aequalis ita & portiones ipsis ex insula distribuendas aequaliteri quod non est obseruatum. Plus enim Lucius hic,quam Titius habet. Et Publius. . Maevius obiectum, cum non sit praeter rationem ico breuiter, partitionem istam pro rata latitudinis cinuis a dimensione nostr non excludi quotiesipsa res, hocest insulae situs,& forma permitteret. Velut hῖcinsulae forma si marginibus ripae parandis & inter cathetos esset Druta, regiones virincv. vicini; tripartito. clauderentur aequaliter . Sed iam dispiariendum quid Pomponius inpropositodicat..Ergo inquit si insula nata a reuoxit fundo meo,& inseriorem partem landi vendidero, ad cuius frontem insula non respicit diihil ex ea insula pertinebit ad emptorem,ex eadem causa:quia nec ab initio quidem esus fieret, si iam tunc cum insula nasceretur eiuslem partis dominus suisset. I sucuset Pomponius. Frons proprie est in hominis lacie, a foraminibus oculorum secundum Varronem dicta ad inanimat etiam transsemir. Vitruvius enim in aedihus sacris,& aliis aedificiis frontem vocat partem anteriorem,qua patet ingressu , cui posticum ponitruraet cumad aliquam coeli regiQnem,utpote meridianam, aedii. oriun frontes obuerti iubet, ita directione instituit, ut ad regulam,&lihellam exoplanato Ioco,ibi j linea meri, ei pergnomonem collocata , cuius inueniendae mo dum ostendit ea cadat indirectum ad lineam frontis, hoc est angulos rectos cum ea saciat. Ex tunc huiusmodi pars aedificii,sue paries secundum lineam non is erectus reuera meridi xspectabit. Cuius res probatio fiet per gnomonerectum, ad planum parietis, ilibet angulisa ectis infixum Tunc enim in ipso meridies articulo, hindescendens perpendiculum examussim tenes ita Hanc etiam dispositionem manis sto videbisin descriptione ficta, si lineammaiorem ponas esse meridianaim,& alte iuramsi parum parietem. Et talis rerum prospectus in frontem nisi sub hac directi ne semperintelligatur,nusquam. icsistabit. Propter hoc itam Pomponiuς in agri parte venditaseontum appellavit,.qu sitanteriori,ac sicut dixit Paulus) ante in sidam, unde patet adsundum ingressus a sumine. Sicut aute si rem Praedicam--
133쪽
oam oculos assignauit sica ni respiciendi tanquam flaifum In Insulam traiissere,
ut fiat oratio significantior, simul &illustrior. Ad hoc enim metaphora Valet proe ophic, secundum cuius proprietatem , qualem ex Vitruvio demonstraui, Iocus hic necessario venit intelligendus. Nunquam enim alia, discerni , aut intelligi, vetapoterit,quid sit insulam ad Dontem agri respicere,vel non respicere Inferiorem partem lanci ,hic accipe pro dextra, vel sinistras undi parte , cuius est latitudo prope ri-Pam reliquae contigua, quae est ante insultati In quo sensu Proculus etiam dixit,insulam processisse contra botem agri, de superioris vicini,&inferioris. Nec quicquam magis cauenduim , quam partemisitan inferiorem in ea positione collocare, de qua Bariolusiongo sanc,magno* conatu disputans,postremam tandem in agro conclusit,qualis est posticolocus o regione frontis in aedibus. oqui desitu nihil sane prae- rosterum magis fieri potuit. omodo enim in parte vendita frons diceretur, si i ta posterior es t c Clarum est insuper omne ius alluvionis insularum in sola pro in ripam latitudine,hoc est in agrorum stonte constitui,& ad posteriora nullum haberi respectum. Quodetiam alibi Bariolus ipse lateturia Restat nun ut huiusinodi prospeetiim insularum, prospectu etiam oculorum ostendam, ac quomodo cum
aliis,quas supra commemoraui mensuris etiam cogruat. Resumatur figurasuperior,.
in qua fingamus insulam natam Coaccreuisse fundo Tit',& partem ipsius scindi Postea venditia ius isons est tibi. Quaeritur nunquid aliqua pars insulae Co fiat emptoris c sicut saeta est fundi propter quem obuenit insula Titio. Respodet Pomponius. Nihil ex insula CO ademptorem pertinere, quoniam adipsius agri quem
emit frontem insula non respicit. Cur autem non respiciat, carisa est: quia nulla thetos ex insula ad fronte h M perduci potest. vel, ut verbis Pauli loquamur, quod idε est: quia ex insula C O nul l lineae ad tota latitudine liM in dire in triis duci pos sunt. Et ite propter hoc, dicta latitudo h M non est ante insulam C O.Ad hoc etiam Caius suis verbis,sed eodem sensu re*onderet.Nihil emptori commune fieri in inscita C O, quoniam mensura pro modo latitudinis h M costituta ad insulam perueni
re non positi, sicut ostendunt catheti h L & MI. Superest Proculus,qire iam audia mus,tanquam Lucio nostro proponenti respondeat. Insula Lucius inquit nata est in flumine contra frontemani mei, ita ut nihil excedcret longitudo regionem p dii mei: dc postea ait est paulatim , &processit contra frontem agri,& superioris vicini, & inferioris. Sed quo facilius intelligas rem tibi figuraui, reberis etiam lineis istis N o, de L X. quibus mensorii insu logitudinem priusquam aligeretur,& rogionem praedii mei exCaij,.sc Pauli formula coclusit. Quare certii habe quicquidi ter has duas finitoris lineas ex insula contineturmeum iure factum. De eo autem quod accreuit, quae sunt hae duae partes C O,Sc X B, ex ea causa videturnacu esse: quoniam meo adiunctum est. Nisi sol te eius iuris sit, cuius esset, si in initio natatos la istiuglongitudinis suisset,ubi vides duas portiones CO,& X B sic accreuisse tprocedant contra Dontes vicinorum, S superioris Titii, & inferioris Sempronii, sicut eαductu linearu No,35 L X apparet manifesti Quaequidem, Sc seontis in agro meo prospeetum ad extremas insit hae partes prorsus excludunt, Se modum latitudiis uitanotadio concludunt.. Cum igitur dubitationcm milii rationes diuersae facinia
134쪽
rogo te quid sentias explica mihi. Proculus re spondet ea quae sequuntur in lege, quorum est sententia: Totum quod accrescit insilior Lucq , ius alluvionis habere, hoc et acquiri Lucio ipso lactinestra mens bris operam. Idet non se m s e procedat incre
135쪽
mentum contra frontes agrorum ex parte Lucia . sed eclam si propitis sat fundis e
rum qui trans flumen habent. Ita ut si quin* portiones insulae quae sunt intra regi nes praediorum Maeli , Publi j eii,Titit, a q: Sempronii,circa partem primo natam alluvione conoeucrint, totum id additamentiam, parti Lucii alliivionis iura conce dunt. Et lic insula tota obueniret Lucio. In hoc Proculi res so vhi dicitur,natam insulam contra seontem agri ita ut nihil incederet regionem praedia, satis apparet eo sensu poni, quo dixit Pomponius insulam ad frontem agri non respicere. Quicquid enim non intra r mioncm praedii consistit, adipsius seontem non respicit, & cdiuerso. Et ipsa rmio praedii nihil aliud est,quani naodus latitudinis a Caio dictus, ct se ridum Pauli formulam constitutus. Frequenteretiam in veterum striptis occurrit,si quem locum,uel aedifim isontem esse contra meridiem, vel orici tem,de ad cas co liregiones spectare, nullo discrimine sensus usurpari. Idcpapud Vitruvium potissime,. cui super talibus curae fuit intelligenter, & ex arte loqui. Ex sit pradictis itaque vide mus quatuor iureconsultorum terna inationes verbis diuersissimis inter se prolatas, in eande indiuisionis sententiam examussim conuenire , qualem una figuratione,&ariis c iuris institutis approbaui. Quod est praecipuae,& exploratae veritatis indici, Mna. Lartolus insuper sormulam istam non quidem uniuersalem,sed veram simplici rer agnouir. Quis enim tam manifesta negaret e quamuis non sic aperto super insula,sed super alluvione ponat exemplum. Eream vicit esse Haram, nec ullis p terealenum dieiis approbat. Quini est illi perpetuo sere vitium opere toto. Sed tanquam fastidiente stomacho summis lab is degustatam veritatem statim abiecit. Et ad alios, atq; alios diuisionum modos importuna quadam subtilitatis assectatione se traffert. Quos omnes ex eo constar esse salsos , quod unum solum leges constitiaiant. Quem nulla dispositionum varietate nautiari aliquot adhuc rationibus, & exemplis osten. dam. uorum ut sit intelligentia facilior,ac veluti per se loquatur, ras omni Dir,. sicut iam feci, similitudine sua naturali depingam. V idelicet flumen crebris inter se lineis insularum areas relinquentibus. Et lapilli temere dispersi, ripas ab agris separa hunt. Quorum termini prope ripam exiguis circulis signabuntur. Priusquam tamen ivltra progrediar, paululum adlluc quiddam super hac positione quaerendum. Ponesn alterutra riparum esse viam publicam,ante terminos agroru Tii Lucii atq: Semrronii Ne longior in re decisa disputario fiat,voluit Alphenus viam huiusmodi ius alluvionis nihil impedire,cum sit etia ipsa via sundi. Quippe cui ait Iabolenus uni via publica fluminis imperii.vel ruina amissa est, vicinus proximus via praestare de Bet. Ergo iure sequitiir ut qui vicinitate viae iniuriam sentit a flumine,ita & eiusdem beneficio inde non priuariaEt ide puto iuris esse,si fossa, seu vallum, vel aquaeductus aut aliquid simile locum viae teneat. Sed fingamus iterum viam istam ameterminos postam nunc esse prsdium Clod 3. Et hoc etiam videtur nihil obstare. Semper enim ratitudines agrorum Tim, Lum ait Sempronii sunt Prope ripam, Pro quarum in do inter eos secundu Caium fit insula comunis. Ad hoc dicendum quamuis sit isto rum laritudoprope ripam,est tamen Clod a latitudo propior,& ideo prioracpotior in insulae iure. uod non simi liciter latitudini praediorii prol e ripam quaeritur,nisici adstonici Vrorum insula respiciat,Vt mPonio Placerason autem prospecti in
136쪽
obIectus Cladii landus totum intercipit,quare & totius insulae citerioris dominitiis ab aliis auertens in Clodiit trassertaverit igitur habet uniuersaliter, quod antea dixera mus: scilicet omne ius alluvionis, & ins uiarii in sola prope ripa latitudine, quae sits ons agrorum constitui,& ad posteriora nullum haberi respectum.
137쪽
T. T ER VII ut dispositiones etiam alias consederemus, descri-
batur figura similis prscedenti,hoc selii mutato,ut sit eae partecii ripa multo latior altera. Et lianc latitudinem regiones etiam a grorum Titia,Lucii,atq; Sempronii subsequaturiquae nomina Pario moribus tantum literis notavi. Dico propter hanc riparii inaequa -- litatem nihil m dimensione prius lacta mutari, hoc est agrorum viserint dominos eisdem quibus antea regionibus insulam participare. Etenim sicut amplitudo ripae constitutionem ex lege nihil immutata ita nec ius etiam debet immutare.Nam in agris Titin,Lucii,ae4 Sempronii eadem quae prius Dons, aloe Iasitudo prope ripam,id Φ prospeetias ad insulam manet. Sed instabit aliquis di ,eam quae prius erat ex parte Lucii praediorum vicinitatem ex hac dispositione prorsus holeri.& eorum qui trans flumen habec iundos propiores fieri, ac propterea totam insulam istis ratione vicinitatis accrescere. Qii quidem rationem Caius, Celius, Alphenus, Proculus,de etiam Labeo, is responsis praetenderunt. Et hac solam Barcolus neglectis aliis pi uno sequitur. A d haec dicendii, vicinitatem istam interitii ripae nihi ini dari: quandoquide de ipsa ripa praediorum est. Quod etiam exprentit Hroculus,dam ait. Item queroc si cita proprior ripae meae est nata sitsula. Et paulo posit respondens. Si cum tando meo cinquit propior in initio fuisset insula. Ecce quae in qussito dicta est insula propior ripae meae , eadem in resposo dicitur propior fundo meo. Quod alias vere dici non posset, nisi & ipse ripa sit infundo meo. Go
'anus imperator de alluvionibus tractans, ruilibet ripa suam aduersus rapidi amnis impetum munire permittit. Nemo autem ripam suam dicere potest, cui secundum eam ripam fundus non erit. Praeterea si spatium ripae latius ab una parte, viciniam transierret in alteram, insulae diuitio secundum mediam partem fluminis DCato.&abat is uniuersaliter instituta, non solum in hac dispositione, sed in es as quo uemultas i cuni non haberet. Habet autem semper,iu imprimis quaeri debet. Ex istis i- est latitudincin ripae, quae prsdiis ad flumen interiacet inaequaliter vel alias in lae diuidedae modum, qualem institui, nil ait quicquam,vel impedire et immutare. Quod erat probandum. In irae insuper figura inter agros Titii,& Maeuntineam Accursi cum suo puncto collocaui, t salsitatem ipsius, quam supra retule ram, demonstrationeprobarem. Quomodo enim nodus iste medium si nabit in: Sed nec etiam ubi riparum latitudo,Vel h' duinxur Sed qualis sit lines ductu; in di,
artifices istos lato differentia patet. tractans & iuris, Martis peritiam singularem ostendit. Accursius autem super puncto &linea ranci-
E D inspicere deinceps oportet, ubi Iatitudo prope ripam non fuerit,sicut η'aactenus linea recta,& in alueo quem reliquit suuius,quomodo fit parcitio. U93 .A hoc latim reponatus figura proxima. hoc immutato ip-
138쪽
dium Lucii lataeidinem habeat distortam, & introrsum simiosam quomodoli rAger autem Publii angulosa fronte procurrat in ripam.Cuma autem linea I si gnificat totum id spatium ad flumenvsj, nunc alueum esse relictum, de cuius diui-
139쪽
sone Calus statim post Insulam scribit. Et qualis inter Titiu, Lucium,atci: Sempronium debeat esse, modo quaeriture Pr sim quod ad insulam spectat dico, partitio'nem ab initio lac lain, de hic repositam nihil immutari, Lucii, & Publη latitudini-hus non rei tis. Nam,sicut ostendi supra , ubi de longitudine, dc lacitudine disputatur, curvitates istiusmodi geometrico more reducuntur in reditam, cic in angulos rectos. V nde semper eli omnis dimentio certa,ix in unum exitum spectans. um igitur propter haec modus latitudinis nihil mutetur in arte ita nec in iure diuiuo,quod inuitur artem.Merito igitur super his, ad infinitum sese vari itibus nulla distinctio facta .ubi autem lex non distinguit,nec nos distinguere debentu ac tunc Potissime, in ex hoc,& legis regula, tu arcis methodus cola: undatur. Aliter et ana regiones istae Luc ,5 Publii a necessano probantur. Cum enim in medio reliquatum consi stant,iu terminos cum illis habeant communes: nihil iii iplis mutari potest quin mutetur Sc in alas, quarum constitutionein in praecedentinus, omnium linum lintcn Vs abunde probaui. Aut si quis putet, regiones istas medianas fieri polle ii.inores,
indiuisii maliquid iuillius domini ex insilla remanebit. Quod est absurdu. Uico prae terea aliari relicti diuilionem eisdem fieri, quibus& insula modis. Et portiones aluei siligulas i iiii, Lascii, at Sempronii eas esse,quae suis cuiusqj regionibus ad flumen a ripa productis continentur.Hane enim Caiu isdem quibus oc super insula verbis ordinauit .li est pro modo latitudinis,quae prope ripam sit. Apparet itaψ.&aluoum numinis relictismin insulam ab alue artenatam unon eodem Partitionis mo
R A N S GRED IA M V R nune ad eam speciem fluminis,cii
ius utrinque latera quibus interiacet insula nec recta sint, nec inui cem Parallela,sicut in praecedentibus: sed anfractu flexuoso vicunm distorta,prout in subiecto schemate delimavi. Vbi caeteris adhuc inierinistis,ad diuisionem insulae per medium fluminis bipartito faci undam Veniamus. Cuius operatio ab ea quam primum institui, in quod pluribus locis est facienda, prout hic, aut illic aquae latitudo variatur.Imprimis igitur intendatur linea secudum suuia latus, qualis est B A.Quae ripae curvamina in redhim velut emendat. Traiecta deinde per insulam linea maior in Ureram ripam, sic extendatur,ut ad lineam B A sit ipsa prosoralias. Et in opposita ripa agatur ipsi B A parallesos C D. Et sic erit utrini riparum curuitas in rectum Vehiti translata. Nunc autem quod in figuratione prima docui) ad lineam maiorem, quae protenditur inter duo suminis latera,quae est aquae latitudinas,plicetur linea minoriac ea intensa,& postea duplicata,vbi lineam maiorem extremo suo duplici contingit, figatur in insula signum g. Et isto modo linea maiore saepius per insulam adneas BA, & C in directum transdudia,&alia minori duplicata, starisantur per insulam ligna,veluti sunt cida,li,i,h. Quaequidem singula, in silo iam,mediam flumi- us partem ostendunt. Et qu4 crebrius disponunturieo fiet exactius medium, per lineiungentem,sicut est c d fg h i k. Huius trasductionis vestigia, tribus hine
140쪽
omni marginum specie uniuersaliter procedit. Et eam demostrationem habet,quam in prima figura commemoraui. Scire tamen oportet hic ubi crepidines ab utrocr. vel ab altero tantum fluminis latere,lineam maiorem sustinebunt, ne solum contingat tunc esse. stibi idio perpendiculum. Quoam lineasuperstante donissum, suo in terram conlaetii lineae duplicandae situm ostenditia Quos uident contactus quibusdam veluti lituris ad ipsas parallelos adhibui . EPONATVR nune insula bipartita,nlinea CGK amotisc caeloris,praeter parallel B A de C D,collocet utrinoe mari dia, terminis non sicut prius ordine recto, sed qualicunt dispositis, omnitim Q fron' l tibiis introrsum,vel extrorsinu flexuosis, urangulatis, prouisorti: coni
gerit, Ex op in Lucii sit alveus relictus,quatentis ostest simi Hiccitannulia;