장음표시 사용
21쪽
ΡRimum, Arit de Circulis eirca Globos. utrique com-
Secundum, De Ciseidis in Globo eaelesti. Tertium, De Circulis in Globo Terrestri. Quartum, De varia distributione Reoonum. Quintum, De Stellis: earumque discrimine, denominatione, distributione. Sextum, De Motu Sphae forum stellarum circa axem Zodiaci.
Septimum , De Motu Solis in Ecliptica Octavum , De Horizrante.
22쪽
De Circulis circa Globos, dc in eorum
superficie considerandis, & quidem utrique
communibu . I. suid fit Globus.
Lo Aus seu SPHAERA, definientibus Mathematicis , est corpus rotundum, una superficie contentum, in cujus medio punctum est, a quo ad extimam circumserentiam ductae lineae rectae Omnes sunt inter se aequales.
Duobus istiusmodi globis , admiranda Dei Opr. Max. fabrica, M v N D v s, stib parva,sed conformi imagine , exprimi ab Astronomis 1blet, plane ut in prototypo ab Architectis ingens aliquod aedificium. Consor- mi dico imagine ; non sbium quia Caelum Terramque rotunditate sita aemulantur ; sed praecipue quia in uno Caelum cum sideribus eo contentis, stib vero situ, ordine , & magnitudinis apparentis discretione ; in altero
'erra cum omnibus regionibus , insulis , maribusque, velut ad vivum repraesentatur. Quae omnia ut plane accuratoque proponerent ac conspectui exhiberent; diligenti animadversione , tam extra Globin, quam in ipsa eorum stiperficie , diversos majores minoresque excogitarunt circulos. Sunt autem circuli majores 1eu maximi, quorum centrum idem est cum centro Sphaerae, quique per medium Sphaerae ambitum ducti, eam , seque, in duas secant partes aequales.Minores, quorum centrum a Sphaerae centro diversum est , & qui Sphaeram dividunt in duas paries inaequales. Sed quia fieri vix potest, ut horum circulorum discrimen, nedum usus, tam in caelesti quam terrestri Globo, rite comprehendatur , sine praevia eorum, usiisque notitia ; seorsim omnes describendi stat, & primo quidem ii, qui extra Sphaeram considerati utrique sunt communes ; inde qui
in superficie Sphaerae, cujusque pro se sunt proprii
23쪽
DE AD ORNATIONE II. De Axe V Polis.
ΡEr medium cujusque Globi ductus in Axis,ad simi
litudinem Axis quem in mundo imaginamur, cujus extrema,superficiem Globi in duobus punctis oppositis egredientia, quorum unum Septentrionem ostendit, alterum Meridiem) dicuntur Posi: Septentrionale quidem Poli Ar ricus seu Borem , Meridionale Antariticus seu Aufinus. III. De Meridiamo aereo. SVspenditur autem quilibet Globus in circulo aereo duobus istis Polis ex diametro sibi mutuo oppositis, idque ab uno duntaxat circuli latere, quo & commode verti queat, absque sensibili versus hanc aut illam circuli partem appropinquatione, & latus illud, e directo Axi Polisque respondens, Globum in duas secet partes aequales. Dicitur autem circulus iste Meridiamus, quasi Medidianus,eo quod Sol ubi ad eum se applicuerit,1 acit exacte medium diem : dividiturque in quatuor quadrantes, horumque singuli rursus in so gradus, qui ab una parte Axis numerantur ab AEquatore versus Polos per X, XO, Zo, 3O, &c. usque in so ad ipses Polos ; ex altera parte, a Polis, hac ratione, ut concurrant numeri 9o , medio loco inter Polos, in circulo nempe AEquinoctiali.
seplas pocthac vocibus,ad aut sub Meridiano, titemur, per eas im ellectum volumus latus ejus orientale, in quo reperitur di iribtuis per Padus, quodque convenit cum medietate iactis : quω hic μηere volui, ne repetita subi se explicatione Lectori aliquia pararem taedium.
GLoborum quisque , una cum cereo Meridiano , in ligneo collocatur pedamento,sustentante quatuor columellis circulum ligneum latiorem, cujus suprema superficies diversimode est distributa. Et primo quidem
24쪽
ΕΤ DISTRI B. GLOBORUM.'dem,limbo interiori in quatuor quadrantes, juxta quatuor mundi angulos,Meridiem nempe,Septentrionem, Orientem , & Occidentem: & horum quiliber rursum divisus est in so partes aequales , ut ita tota circumfe-' rentia somnium circulorum instar) comprehendat 36o gradus. Sinisti autem gradus continent 6o, scrupes prima S unum strueulum primum seu minutum 6o scrupula secunda, unum secundum so tertia, & sic Porro ad quarta, quinta, sexta, & quousque ea subtilitate est opus. Extra primam distributionem nomina ventorum duplicia silccedunt , primo nempe numero duodecies Graecis Latinisque olim familiaria; deinde triginta &duo , prout hodie audiunt apud nautas , qui quidem in
Ρyxidibus suis nauticis utuntur nomenclatura Germanica aut Belgica.
Versiis extortorem limbum , duplex habetur Calendarium Romanum, Iulianum nempe quod stylum veterem, & Gregorianum quod stylum novum observat, a
Pontifice Gregorio x x x x emendatum. Inter utrumque duodecim notata fiant signa Zodiaci,cum divisioue dc characteribus propriis. Menses Calendariorum , in varios divisi stuat dies , adjunctis primis septem literis Alphabeti Romani, in discretionem dierum licbdomadis pro diversitate literae Dominicalis. In quibusdam Globis , duodecim signa cum Calendario interiorcm circuli lignei limbum occupant; venti exteriorem e verum si usum respicias, res in utrisque eodem prorsus redit In limbo interno duae reperiuntur crenae, per quaS
latus Meridiani in gradus divisum , secundum directam Septentrionis ac Meridici extensionem , ad eam usque profunditatem desccndit ; ut una Ascridiani, Globique medietas , praecise exstet sipra planum lignei circaei ;altera infra illud lateat. Illa nobis hemispnaerium caeli oculis conspicuum repraesentat,haec inconspicuum. Dicitur autem ligneus ille circulus qua Terminator
25쪽
s DE ADORNA ΤΙΟ NE Usis, ad similitudinem veri Horizontis , qui apparens caeli haemisphaerium discernit a latente. In inferiore basi, pedunculus exstat ligneus, similiter cretia incisiis, ut per eam sine vacillatione, Meridianus, P
V De Cyclo Horario. Irca alterutrum Polorum, parvesus Meridiano re-
reo assigitur circulus,pariter ex aere conflatus,vulgo dictus Cyrim horarim: iuperiori sio plano in I. 4 horas , pro ratione dici naturalis, distributus ; eoque modo collocatus,ut hora duodecima nocturna, diurnaque, latus Meridiani orientale respiciat centrum vero jaceat in Axe mundi. Et hujus quidem extremitati aereus applicatur Index, qui cuspide sua, quoties Globus convertitur circa suos Polos in Meridiano , omnes circumcirca cycli horarii partes perambulet 3 & praeter- ea , immobili manente Globo , cuilibet horae nullo ne-
gQtio queat applicari. VI. De punctia Zenith U Nadis. SEgmentum Meridiani silpra Horizontem exstans continet bis 'o gradus. Si ergo tam a borealiquam australi Horizontis & Meridiani intersectione
ascendendo , numerentur gradus 9o ; punctum terminanS utramque numerationem , undique ab Horizontequam potest maxime distans , respondensque puncto caeli vertici nostro directe incumbenti, voce Arabica , diuturni inter Astronomos usiis , dicitur Zenith. Rusoppositum , nempe punctum caeli e directo pedibus nostris stiriacens , undiquaque ad maximam situm stibHorietonte distantiam , vocatur Nadir. Dicuntur praeterea duo ista puncta Poli Horizimis, quod Horizon intervallo quadrantis ex iis tanquam Polis describatur. Globusque, pariter attolli, deprimique pollit usisque exigentia ad diversas elevationes Poli.
26쪽
ΕΤ DISΤRIB. GLOBORUM AEVII. De Circulo Verticali. ΡVn Zenith annectitur, per cochleam, arcuS sereus, magnitudine quadrantis circuli ; idque superiori 1ua extremitate ; tali pacto, ut inferior pro lubitu circumcirca verti, omnibusque borizontis partibus rite queat applicari. Divisus autem est in 9o gradus, numerandos ab horizonte sursum versus Zenith, diciturquo vulgo Circulus Herticalis, Sc u ta, seu ui rans Ali iudinis. VIII. De Pyxide Nautica.
IN base Globi, ad partem austrinam sub Meridiano, collocari quoq; sblet Pyxis Nautica seu Compassus;
utilis ad dirigendum Globum versus quatuor mudi plagas, ut non solum Horizon Globi respondeat Hori ponti mundi, sed & Meridianus Meridiano, caeterique cim culi in Globo, caeteris circulis in caelo. C A P v Τ Ι I.
De Circulis in Globo caelesti.
IN utroque Globo,tam caelesti quam terrestri, ducitur
circulus maximus intervallo quadrantis a duobus Polis distans. In caelesti Globo vocatur Circulus 41 Equinotitialis, Graece quasi e quidiatis, iat si quando Sol nobis observantibus vidctur ad eum circulum pervenisse, dies per totum Orbem terrarum aequantur suis noctibus. Atque eam etiam ob causam, tum & ab sequando omnem motum apparentem irregularem, dicitur alias e quator; dividiturque,ut omnes alii circuli,in 36o graduS.I I. De Glyptica'Zodiaco.
DAtur & alius circulus ad aequinoctialem obliquus, eumque intersecans in duobus punctis oppositis, qui tam AEquinoctialem dividit quam ipse ab a uino-
27쪽
TO , DE ADORNAΤIONE ctiali dividitur in duas partes aequales, seu semicirculos. Vnus semicirculus flectitur ab aequatore ad Boream intervallo et 3 grad. 3I min. alter totidem partibus ad Austram , dividentes globum in duo hemisphaeria, quorum illud quod ad Boream Boreale dicitur, hoc quod ad Austriim Australe. Circulus iste vocatur Ecliptica ab
εκλωπειν deficere, quod in eo, aut circa, Omnes contingant Solis Lunaeque defectus seu eclipses. Item via Solis, κυκλος ἡλιακος, quia Sol perpetuo sub ipse incedit,
annuo cursi totum permeans. Interdum sine discrimine vocatur Zodiam, ob summam quam cum ipso Zodiaco habet convenientiam. Conveniunt enim in eo,
quod eundem habeant axem, eosdemque polos: & in hoc selummodo differunt, quod Ecliptica sit circulus sine latitudine in medio Zodiaci, Zodiacus autem sit
circulus aut Zona potius, latitudinem habens pene zograduum, nempe ab utraque parte eclipticae graduum prope Io. Sub eo planetae perpetuo eXercent 1hos motus, intcrdum ad Septentrionem, interdum ad Meridiem ab Ecliptica exspatiantes. Sed quia in Globo, latitudine Zodiaci ad 2o gradus determinata, non indi-gcmus, sola in eo depingitur Ecliptica. III. De Nis, ei Axe Eclipticae. QVemadmodum poli mundi medio inter sequatorem situ, ab eo undique 'o gradibus distant, eoque & poli dicuntur AEquatoris : ita etiam Eclipticae bini sitiat poli, undiquaque ab ea per quadrantem circuli distantes. Quorum unus tantum . Boreo mundi Polo, alter ab Austrino distat ; quanta est maxima Eclipticae distantia ab AEquatore,gradibus nempe Σ3, scrupulis primis 31. Qui Septcntrionem respicit, Borealis Eclipticae polus dicitur, qui Meridiem, Ab uno dictorum Polorum ad alterum, mente concipitur trans-lae Mis,normalis ad planum Eclipticae, uti Axis mundi per planum AEquatoris; diciturque Axis Eclipticae aut Zodiaci. IV De
28쪽
ET D Is ΤRIB. GLO BORVid. . IllI V. De distributione Eclipticae. DVorum punctoriim communis intersectionis Eclipticae & AEquinoctialis , unum dicitur AEquinoctium Vernale, alterum AEquinoctium Autumnale. Binorum vero Eclipticae punctorum, maxime ab AEquatore distantium, quod Borealissimum est,uocatur Solstitium aestivum ; quod maxime in austrum vergit, sel-stitium hiemale. Ιdque eam ob causam, quia Sol, quoties ad haec puncta pervenit, quasi stare videtur, &quiescere a recedendo ab AEquatore versus alterutrum mundi Polum. Dividitur Ecliptica in duodecim partes aequales ,qus
Signa seu Dodecat orta appellantur, nomenque habent a constellatione vicina. Incipiunt autem ab AEqui- noctio verno, tenduntque ab Occidente in Orientem,
Aries, Taurin, Gemini, Cancer, Leo, Virgo,
in. - - κLibra, Scorpitu, Sagittarius, Capricornus, Aquarim, Pisces. Tria priora signa V ἡ Π initium simunt ab AEquinoctio verno, scanduntque ab aequinoctiali in Bore-am,usque ad selstitium aestivum. Sequentia tria G Ω illi incipiunt a Cancro, desic enduntque rursiis ad Equinoctialem, usque in AEquinoctium Autumnale. Trias signorum tertia viti in incipit a viis, descenditque versus Austrum, usque ad Solstitium Hibernum. Quarta , ' λ a rursus tendit usque ad AEquatorem, finiturque in AEquinoctio verno, seu principio Arietis. Vnumquodque signum distribuitur in 3o gradus, ut tota Ecliptica, aliorum circulorum instar, capiat gradus 36O.
Vodecim in Globo caelesti describuntur semicirculi, ab uno Polo Zodiaci ad alterum, per initia
29쪽
singulorum Dodecatemoriorum, efficiontes ita sex cim culos maximos. Ρrimus transit per principia Arietis, &Librae , ostendens initium longitudinis eorum signorum; secundus, per initia Tauri, & Scorpii: atque ita& alii, distribuentes stiperficiem Globi in duodecim partes aequales, quae latissimae sunt in ecliptica, inde versus Polos Zodiaci paulatim magis magisque imminuuntur, tandemque in apicem fastigiatae in ipsis Zodiaci Polis evanescunt. Integra cujuslibet harum partium superficies, nomen habet a signo, inter utrumque semicirculum in Ecliptica comprehenso. Exempli causa, superficies interjacens duos semicirculos per initia Arietis & Τauri ductos, .comprehendens signum Arietis in Ecliptica, dicitur etiam Signum Arietis: omnesq; stellae & manetae, aut alia caeli puncta, inter duos illos semicirculos, ex utraque Eclipticae parte usque ad ponios,comprehensa, dicuntur este in signo Arietis. Atque
ita etiam in caeteris. I. De Coluris.
DVo circuli maximi Osiri intersecant se mutuo ad angulos rectos, in Polis mundi: corumque unus, Colurus qui Eliorum, transit principia Arietis,& Librae; alter, Coturus Solstitiorum, initia Cancri, &Capricorni, & utrumque Zodiaci Polum ; dividuntque hac ratione Eclipticam in quatuor partes aequales seu quadrantes, per dicta quatuor puncta Cardinalia,Arietis, Cancri, Librae, & Capricorni: quos quadrantes Sol
motu annuo perambulans, efficit variationem Tempei statum anni,ut Veras, e flatis, Autumni, & Hiemis. AEquatorem quoque, Omnesque circulos ei parallelos, Coturi in quatuor quadrantes dividunt, quia transeunt per corum polos. VII. De Circulis minoribus, Tropicis'Polariis.
TRopici sunt duo circuli minores,AEquatori paralleli,
unus ab eo ad boream, alter ad austrum,in tantum
30쪽
ET DISTRI B. GLOBORUM. is recedentes,quantum ecliptica distat ab aequatore,ne
pe grad. 23, min. 31; dividentes globum in duas partes inaequales. Describuntur motu caeli diurno a punctis extremet digressionis Ecliptics ab AEquatore, initio scilicet Cancri ad Septentrionem, & Capricorni ad Metidiem) diciturque borealis Tropici Cancri, Australis Tropicus Capricoris, quia Sol ubi ad hos circulos pervenerit, τροπίαὶ, id est, conversionem denuo instituit versus aequinoctialem.
Ad candem a polis mundi distantiam, quam habent
tropici ab AEquinoctiali,duo circuli minores Potirradi- sti, circa eos Polos describuntur, a Polis Eodiaci, per revolutionem caeli quotidianam. Qui circa polum bo- reum ducitur, Circulus Arcticu Suo id est, ab Vrsa, vicino sidere, nominatur; alter, qui circa Polum austrinum, Antainicus, quasi arctico oppositus. V I II. De Circulo positionum. Nterdum quoque Globo caelesti amitur semicirculus Iaereus, in communibus sectionibus Meridiani & ΗΟ-xigontis ad boream & austrum ; eum in modum, ut Ct ca extremitates suas super binos polos, aut pinnulas, mobilis, tam ab orientesi, quam ab occidentali Globi parte, facillime ab Horizonte ad Meridianum,& a M ridiano ad Horizontem, sarsum deorsimq; possit volvi, prout usus postulat. Refert enim semicirculus iste ad
certam elevationem constitutus, initia 1 a domorum
coelestium, quas Astrologi discernere selent per sex Circulos positionum ; ut apud illos videre est.
UT in Globo coelesti medio loco inter ambos pΟ-los ductus est circulus aequinoctialis ue ita & io Globo