장음표시 사용
51쪽
Tadimum agit de ortu & occasu corporum caelestium, I caeterisque eo pertinentibuS. Secundum, de Horologiis sciotericis. Tertium, de Loxodromiis nauticis, earumque usu in re navali. Quae omnia constant Problematibus 79.
1 De viniis sphaerae positionibus. II Elevasionem Poli aequari latitudini locorum, V eum est tudine GEquatoris e cere so gradus. III Longitudines latitudines ue locorum in Gnire in doso
i v Longitudinibus V latitudinibus notis, loca iis competemtia in globo terrestri assignare. v Distantiam locorum invenire per globum terrestrem.
v et Globos ad eundem cum mundo tum componere. v I x Dato certo loco, invenire odiorum locorum situm secundum angulum Positionis. v III Periaecos, Antoreos V Antipodes in venire in globo. tcrrestri. ix Geum Solis in Ecliptica quolibet anni tempore indagine. x Declinationem Solis in enire. x x Declinatiose rum ut habearur.
xxx De altitudine Solis efflestinum V ut observentur. x III Hevationem Poli inquirere per sellas circumpotines. x Iu Eandem obtinere per sellas aequinoctiali vicinas. xv Eandem strutiniper Solem. xv I Item per radios Solis.
52쪽
xv et x Per radios Solis invenire ejus Decli-ionem V Deum in Ecliptica. x v x x x In quo trati, Horirantis Sol ae fidera astendant, defendantis,explorare. xxx De variis Solis selgarumque assensionibus ac discensi nibus e S ut invenia tur. x x Meriationem caelifletarum inquirere. xxx Gradum Zodiaci estis coorientem V cooccidentem im
x xxx Horam ortus occa usque Solis, ad quamvis linitia nem,quolibet anni die explora . xx III Longitudinem dierum noritium omni loco tatempore cognoscere. xxxv Horam ortus occasique flesiarum quolibet loco tatempore indagatre. xxv Ad datam linitudinem invenire flens nunquam o ridentes aut orientes - item quae horizintem stri gant non dessendentes, aut per Mnith quotidie transeant. xxv x Intervastum temporis inter ortum occasiumve du rum flesiarum, aut alicujus Am,invenire, ad δε- tam laritudinem. xxv I I uitium ac finem crepusculorum, ad omnia loca Stempora explorare. X X v x x x Triplicem ortum occasium flesiarum aut An rum cum sole reperire, juxta deseriptionem vel
x xxx De Aet mutho Solis Uflesiamum, V ut invenia r. xxx De Almucanta th seu ci usis adtitudinum ut reperiantur.
XXXI Globum caelestem omni tempore ad filum caeli i m
XXXII Belias cognossere beneficio globi caelestis. XXX 111 Longitudines latitudinesque sesiarum inquiremiae globis caelestibus. XXX 1 v ita altitudine Solis inmenire ejus in muth, M-ram diei, quovis Πmpore. C a xx v
53쪽
xxxv Ex regnito Solis Atimutho, altitudinem ejus in v fligare, V horam diei. xxxv x omni tempore per ipsum Solem invenire ejus ali
tudinem, Aet,muth, ω horam diei. xxxv x x Ex nota sellarum altitudine, menire emum muth ta horam noctis. x x x v xx 1 Ex cognito stellarum Aet mutho ea m altitudinem V horam nodiis inmenire. x x x et x Horam noctis invenire per δεκου stellas in eodem et utho constitutas. xl. Horam noritis indagine per sellarum ortum aut occaskm, aut appulsum ad Meridianum, tam in Meridie quam in Septentrione. xlx urivis tempore invenire Solis sellarumque in muthta Almucantarath.
xl xx uesnam hora diei sit in aliis locis, quovis tempore in
xl x x x. Horam nostri loci reperire Sole aut Stellis in adiis regionibus orientibus, occidentium, aut ad cem tam seupra Horietuontem Etitudinem elevatis. xl xv Horas diei Dadicra invenire per Solem.
xlv Eassem de no te investigare per stellas. xlv x urivis tempore horas at ortu Solis numerarvi inie
xlv xx Horas inaequales, quae Hameta um dicuntur , tam diei quam nodiis investigare. xlv xx x Cujus loci in sphaera terrae vertici Sol incumψαώ darum tempus, in cnire. xl x x uuo terrae loco Sol oriendo aut occidendo, nocte , dieque, attingin Horirantem, explorare. r Per radios Solu idem invenire.
lx Uis locis diversis, tam in eadem quam discrepanis longitudine, Sol eodem tempore fit aeque alius 'gra --ristantem, invenire.
Ir x Planetas in globo caelesti colis me, S per id cognossere lxxx Duodecim caeli domoa erigere beneficio asibi caelestis. - PRO.
54쪽
I et v merum Meridiem az Septentrionem invenire. Iv Declinationem, Reclinarionem,S Inclinationem μα--τiis erficierum in estigare. Iv x Horologium Horistantade defribere. lv I x Herticalesiotericum Meridis de directum destria
Iv xxx Verticale directum Septentrionale designame.l 1 x morticalia diretita per Horirantis conficere. lx Herticalia declinantia a Meridie delineame. lx x Herticadia declinotia a Septentrione destribere. . ix xx Declinantia verticadia ex Hori mari deducere. l x x x et Reclivia aut Inclinata diredia conficere. lx x v Reclinata declina tia desiribere. lx v Item Inclinata declinamtia. lx v x Reclinata V Inclinata declinaruia Septentrionaeia d
lx v x x Declinantia Reclinata per Horirantiae deseribere. lx v x x x Item Declinamtia Inclinara. I x x x Destriberesstotericum GEquinoctiale. lx x Orientagia S Occidentalia conficere. I x x x Polaria destribere.
lx x I 1 Cognita disserentia longitudinis, ta laritudine δε rum locorum ejusdem latitudinis, Loodromiam, G distantiam eorum,nvenire. lx x I x x Data distantia et latitudine binorum locorum ejusdem latitudinis, Loxodromiam et disserentiam longitudinis indagine. lxxxv Cognita toxodromia Ulatitudine duorum locorum quae latitudinibus disserunt,disserentiam longitu-disis distantiam reperire. lx x v Datis duorum locorum longitudinibus ei lusitudinibus, inmenire uxodromiam, es distantiam. lx x v x Datis duorum locorum latitudinibus et distantia
55쪽
gloxodromiam reperire et differentiam longitudinis. lx x v x x Data duorum locorum Axodromia, disserentia longitudinis, unius latitudine; alterius latitudinem indagine, et distantiam. lx x v I II Data binorum locorum toxodromia es distantia, cum unius latitudine, invenire aeterius laetitudinem, ta disserentiam longitudinis. I x xlx chalyboclisn acus magneticae investigare, quam πο- cant variationem PIxidis nauticae. MEMM
56쪽
LIBRI SECUNDI. De ortu 3c occasse corporum caelestium,
caeterisque eo pertinentibus. I PROBLEMA.
De variis Sphaerae positionibus. Tisi vox Sphaerae & Globi idem fere denotet ; per Sphaeram tamen vulgo intelligitur systema globosiim non clausum undique ac selidum, sed quod ci culis, quales in caelo describuntur, constat, mitis patentibus - atque a nobis in descriptione hac, pro globo caelesti, in discrimen terrestris, stimitur ustirpandum. Caelum autem seu ipsa Sphaera , ab incolis terrae respectu Horizontis, sub triplici adspicitur constitutione. Datur enim Sphaera reιla, Parasiela, & media inter illas Obliqua. Sphaera recta dicitur, quando uterque mundi Polus incumbit Horizonti, & circulus AEquinoistialis maxime ab eo removetur, transiens per Zenith , juxta schema sequens. Atque in hujusmodi Sphaerae positione corpora caelestia omnia, Sol, Luna , cum Planetis fixis. que stellis per conversionem caeli diurnam , recte silpra infraque Horizontem ascendunt descenduntque, quia circuli quos Motu primo describunt ab eo secantur ad angulos rectos. Ostenditur autem mechanice per globum talis sphaerae constitutio hunc in modum e Verte. meridianum aereum per crenas horizontis lignei, donec Poli sive extremitates axis attingant horizontem ad Boream & Austrum ; transibitque aequinoctialisper Zenith ad maximam ab horizonte remotionem: &
57쪽
DE AD ORNATIONE actutum prodibunt incon. lspectum. 1. Omnes circuli , , aliaque signa in globo, ad orientem recte supra horizontem ascendent- ad occidentem infra eundem recte descendent. II. Omnes stellae, signave, seu vicinae sint AEquatori, seu longe ab eo recedant, quae simul scandunt sipra horizontem , simul quoque pertransibunt meridianum , infraque horizontem condentur. ΙΙΙ. Haec omnia tantum temporis consument morando silpra hori Zontem,ac infra cum latendo;quia circuli quos conversione globi describunt secantur ab horizonte in duas partes aequales. Atque hinc jam patet , Solem tam in AEquatore, quam extra eum ad Septentrionem aut Meridiem , magis minusve constitutum , motu caeli quotidiano , aequali tempore supra atque infra horizontem morari ; atque ita dies , sine ulla variatione perpetuo aequales essicere suis noctibus.. Contingit illud habitantibus directe sub AEquatore, absque ulla latitudine versiis alterutrum mundi Polum ;quales sunt incolae insulae D.Thomae circa Africam, Moluccarum quarundam, ac locorum similem in terrasitum obtinentium. Parallela sphaera dicitur, quando unus mundi Polus' altissime tollitur supra horizontem in Zenith , alter humillime deprimitur in Nadir, & circulus aequinoctialis coincidit cum horizonte juxta schema appositum. Stellae igitur omnes per conversionem caeli nec scandunt supra horizontem nec descendunt infra eum , sed in parallelo cum eo situ perpetuo incedunt. Patent ea hunc in modum. Converte globum cum meridiano aereo , ut Polus unus incidat in Zenith , ab horigonte eκ
utraque parte distans gradibus 'o ; alter in Nadir , MAEquinqctialis circumcirca in horizontem. Quod si
58쪽
ΕΤ DISTRI B. GLOBORVM. 4r ergo globum volvas, cernes I. Stellas omnes, circulos, aliasque globi partes, neque supra horizontem escendere, neque infra eum descendere , sed parallele cum eo semper converti. II. Poloboreo elevato, Solem quantisper signa Zodiaci borealia permeat, saeto Martii, in aet Septembris) circumcim supra horizontem obambulare non occidentem , aloe ita diem continuumessicere sex mensium et & contra a za Septembris ineto Martii dum conficit signa australia, infra horizontem assidue circumrotari non Orientem ; noctemque , Continuam sex item parere mensium. Id. accidit in lo- . Cis terrae latitudinem 'o graduum habentibus , sub utroque Polo, seu punctis veri Septentrionis & Meri- diei. Per Sohaeram oblicuam intelligitur talis caeli consti- όν har a
tutio,in qua Axis mundi horiZOnti neque rectus,neque parallelus) oblique inclinatur versus esterutrum horizontis latus,ut in schemate adjecto cernitur. Omnia igitur caelestia corpora, obliquas & inaequales ad horizontem habent ascensiones ac descensiones. Ostenditurque in globo haec Sphaeraepositio, quando axis non incumbit horizonti, aut ad angulos rectos ad eum erigitur, sed oblique uno aut altero Polo versus horizontem annuit: quo fit ut quantum Polorum unus supra finitorem attollitur ab una parte,alter ab alia parte tantundem deprimatur infra. Patent autem sequentia ex
tali globi situ. I. AEquatorem cum caeteris circulis,
59쪽
41 DE ADORNATIONE signis,stellisque,oblique scandere supra horizontem, &oblique rursus infra eundem labi ; non vero recte ad eum 1e componere, ut in Sphaera recta; aut parallele,ut in Sphaera par illela. I I. Omnes circulos AEquatori utrinque parallelos, etiam eos qui per conver1ionem
Sphaerae describuntur a Sole, stellis, aut aliis signis, ab hori Zonte dividi in partes inaequales ; ita ut corum qui
ab χEquatore tendunt versiis Polum elevatum, major pars supra horizontem extet, minor condatur infracum; caeterorum Vero versus Polum latentem, major pars subter horizontem reat, minor tollatur supra. Ex quo cernere est , Sinens dum versatur extra AEquatorem in signo tendente ad Polum conspicuum, conversione Sphaerae majorcm partem circuli stipra horizontem quam infra eum conficere , diutiusque haerere, supra terram , & hinc quoque dies essicere longioressitis noctibus; & contra, ubi recessit ad Polum inconspicuum , minorem circuli partem Consumere silpra quam infra horizontem, minusque silpra terram mora- ri, ac per consequens dies facere noctibus suis breviores. Simul & patet, quo clevatior est Polorum alteruter silpra finitorem, eo circulos secari in partes inaequaliores, ac proinde discrimen dierum noctiumque dari cui- dentius. III. Solem in AEquatore Versantem , pari semper tempore supra atque infra horizontem commorari ; atque ita daem ubique praecise aequare suae nocti: nempe quia aequinoctiadis Zc horizon circuli maximi, sese mutuo in partes . secant aequales, eoque Una aequatoris medietas perpetuo supra horizontem exstat, altera infra eum latet, ut ut Polus magis minusve tol- llatur aut deprimatur. I V. Stellas omnes circa Po- Ium conspicuum, comprehensas circulo intervallo elevationis Poli descripto, nunquam occidere; aliasque lcontra, interceptas circulo ex Polo latente ad horizontis contactum delineato, nunquam oriri: interme diis vero locis positas, oriri atque occidere; exceptis
iis qui ipsos circulos praedictos occupant, quae nequctoccidunt
60쪽
ΕΤ DISΤRIB. GLOBOR VM. soccidunt neque oriuntur, sed hori Zontem duntaxat stringunt. δ alem porro Sphaerae positionem habent o- υmnes terrae incolae, qui a lateribus AEquatoris sub quacumque degunt latitudine,iam ad boream quam ad austrum ; donec incurrant in ipses Polos, ubi Sphaera est parallesa, ut ante diximus.
Elevationem Poli aequari latitudini Acorum, est cum altituis dine εχEquatoris emere gradus.
EX constitutione sphaerae obliquae, inter caetera ,haec duo quoque licet animadvertere. I. Altitudinem Pol1 aequari distantiae Zenith ab AEquatore, seu quod eodem redit latitudini locorum. I I. Altitudinem 2Equatoris, Polique, fio simul effcere gradus ac proinde una de so gradibus deducta, residuum ostendere altia .
Primum mechanice per globum ita potest demonstrari. Vtrumque Polum adjunge horizonti, prout in sphaera recta, eiulatque sine ulla cicvatione, & Zenith incidet in AEquatorem e hinc unum Polum ex alterutra parte horizontis attolle,exempli causa, Io gradibus; E- qtiator ex adversb a Zenith totidem gradibus versus horizontem descendet : & quo plus tolletur Polus, plus a Zenith removebitur AEquator : ut pateat per hanc operationem, elevationem poli semper aequalem est distantiae Zenith ab AEquatore, seu quod idem est, latitudini locorum in globo terrestri. Alterum non dissimili ratione e globo cognoscitur. Vbi Polus,cxcrupli gratia, attollitur supra hori Zontemzo gradibus, aequinoctialis tantundem quoque recedit Zenith, &distat ab horizonte gradibus 7o: quorum numerorum summa facit gradus Vo. Si Polus elevetur gradibus 6o, AEquator 6o quoque gradibus recedit a Zetiith, & supra horletontem attollitur gradibus 3o,qui Cum 6O, ut ante,constituunt gradus yo. Atque ita agen dum cum caeteris. Mathe