장음표시 사용
121쪽
rem certo naturae termino definiemus; si, quoad cui ite Satis sit, ostendemus; nimium progredi dissuadebimus; modum unicuique rei Statuemus. 6 Huius modi partes sunt virtutis; amplificandae, Si Suades bimus, omnibus verbis attenuandae, si ab iis dehortabimur.
ut haec attenuentur, quae Supra demon Stravi. nam nemo erit, qui censeat a virtute recedendum: Verum aut res non
eius modi dicatur esse, ut virtutem p OSSimus egregiam experiri, aut in contrariis potius rebus quam in his virtus con- in Stare, quae Ostendantur; ita, Si quo pacto poterimus, quam is, qui contra dicet, iustitiam Vocarit, nos demonstrabimus ignaviam esse et inertiam ac pravam liberalitatem; quam prudentiam appellarit, ineptam et garrulam et odiosam scientiam esse dicemus; quam ille mode Stiam dicet esse, eam nosis inertiam et dissolutam neglegentiam esse dicemus; quam ille sortitudinem nominarit, eam nos gladiatoriam et inconsideratam appellabimus temeritatem.
satis om. δ 2. et nimium No.δ 'nimirum' . et in nim. v nimiumque ιmodum 1 2,'oρη modo v et si mod. v vo ρ et mod. ς 3. statuamus M 4. huius pari. e partes fiunt omnibus verbis attenuandae I, 2 ti pr. m. ,- om. 'atten.' pari. s. om. Verh. amplificandae si suadebimus atl. ιβ pari. s. a nplit. si hortabimur om. vero Uerb. Rit. ρο Part. s. virtutis amplis. si Euadebimus, om. v Ph. Rit. ρ' Pnrt. 8. Viri. ampl. Si dissuadebimus omni b. verb. ait. si ab his dehori. c pari. viri. s. ampl. si Suad. Rit. Π Part. S. Viri. Rmpl. si Suad. ati. ς 'si dissuad.' b b. ei
v. dicatur const. c) 10. item C. So. : ita si eo π quod is eρ 11. his qui a contradicit 3 vocavit hepyrii δε no βρ ηο,3 voeabit υ afreno ρ' pr. m. demonstravimus h 12. parvam μ λ α libe talem κῶ en, Lamb. quod cρ qui in 13. inpr. ιι appellaret happellant μ n appellat v appellarit ρη 14. esse om. r mod. diei tesse si mod. esse dicet e dicet mcd. esse οφ Fo: dixerit esse inertiam nominabimus inertiam - eam nos om. n ib. neglegentiam 1 888e dic. om. vo negi. dic. r formidinem ιι 16. nominaret fi nominarat λ' II. appellemus ρη veritatem Λ
122쪽
Laudabilo est, quod coniicit honestam et praesentem iv
et con Sequentem conmemorationem. hoc non eo Separa
vimus , quod paries, quae Subiciuntur Sub vocabulum recti, hanc honestam non memorationem non dare Soleant, Set quod quom ex recto laudabile nascatur, tamen in dicendo sseorsum tractandum est hoc ab illo: neque enim solum laudis causa recta Sequi convenit, Set Si laus consequitur, duplicatur recti appetendi voluntas. quom igitur erit demonstratum rectum esse, laudabile esSe demonstrabimus aut ab idoneis hominibus, ut si qua reS honeStiori ordini placeat, quae a lodeteriore ordine inprobetur; aut aliquibus sociis aut omnibus civibus exteris nationibus posteriSque nOStris. 9uom huius modi divisio sit locorum in consultatione, breviter aperienda est totius tractatio causae. exordiri licebit vel a principio vel ab insinuatione vel isdem rationibus, iaquibus iudicialem causam. Si cuius rei narratio incidet, eadem
hoc n. separamus u recto, quod hae quati. Puri. HM hoc nos eo separav. a recto non qu)'d hae IIII pari. 3,Oφ 'eο nos') hoc non eo modo sep. a recto ut pari, o hoc nOS eo m. Separamus a r. non quod hee qu. Part. v, ta 3 'a r. Sep.' hoc nos non SeparaV. R r. pari. ρλ pr. m. , 'eo modo' pro 'non' ait. m.). Sc.: hoc non eo Separavimus, quod partes 3. partes Om ρλη Subiciuntur eμan sub vocabulum hep ocybi' sub vocabulo ς 4. hanc honestatem he honestam hanc μι honestatis hanc μη hanc honestatiη ς non dare sol. pyμ,2,ic dare soleant hep dare non soleant f Sed quamquam C. Sc.: fiet quod quom b. nascatur μ,2. Fc,ρ pr. m. 'v,3, Lamb. naScitur heyπ 6. hoc om. nT. recta 1,2 a ),ιρη rectum g consequi c consequetur vo duplicatur cφ,3,py placatur hey π placet O ,2 pl. magis κ 8. recte App. μ's recta app. recti t voluptas ubin demonstratum erit μnto,3 erit demonstrandum hepπ,f a 'vel ratum') pal. 'cρη s. rectum esse hep πμ',2,DO'c rectum ς demonstrabitur φῶ δ' Vρ ,3 dem. hoc modo aut idoneis di ut ab idon. μ, aut id a 10. honestior hordine δε qua det. ι 11. deteriori et hordine μ ordine om. vo aut quibus hep π aut qualibus μι secus π I 2. civibus om. b et ceteris r extraneis b 13. div. sit loc. I ,-coφ div. loc. sit e 14.
apperiendae sit h apperietur f aperiendum est e exordio hep π Ib. Vel ins. ρι ins. hisdem ρ' vel isdem ho b vel hisdein pastro vel hiisdem vel eisdem n vel ab isdem ρ δ p 16. quibus iudicale causa h
123쪽
8 ratione narrari oportebit. quoniam in huius modi causis finis est utilitas et ea dividitur in rationem tutam atque honestam, Si utrumque poterimus O Stendere, utrumque pollicebimur nos in dicendo demonstraturos eSse: si alterum, quod dicturis SumuS, O Stendemus, ac Si no Stram rationem tutam osse dicemus, diviSione utemur in vim et con Silium, nam, quod in dOcendo rei dilucide munificandae causa dolum appellaVimuS, id in dicendo honestius consilium appellabimus; si rationem nostrae sententiae rectam esse dicemuS et omnes partes rectito incident, quadripertita diviSione utemur, Si non incident, quoterunt, tot exponemus. in dicendo confirmatione et consuta tione utemur, ut enim no Stri loci, quos ante OstendimuS, confirmandi sunt, contrarii Sunt consutandi. argumentationiS ur-
qu. in iudicialem causam π π qu. in iuridiciale causa p*,ο 'iuridicis tr)
narratio incidet hos in dic. demonstr. esse μδ pollicemur μ',2 a 3r,v 'polluc ) 4. si ali. I,2,ι 'si' om. hy) Si ali. erimus demonstraturi simpliei ier r- λη'bφ plerique O) si ali. dem. or. simpl. υδ Si Rit. dem. simpl. vo si alt. erimus dem . quod dict. er. Simpl. c sin a. quid dict. Sum. OSt. Simpl. κ quid h*ρ η quidem v b. simus ρi ac si nat si h aut si ς regionem b dixerimus t 6. divisionem re in dicendo heμ al 'vo ρη T. dilucide magnificandi πehi μη ais dilucidae magnificunda υμ dilucide magnificandae θρ magnificandae a 'dilucide' eras.) ἰηvoηρ manifestandae χηρ' delucidandae o dilucidandae et magnificandae φ dilucidandae oc dol. appellabimus a 's appell. - cons.
sti cons. h sin rat. r rationem nostrae sententiae ebρ ratione nostram' sententiam h racionem gententiae v narratione Sententiae rationem ρ rationis nostrae sententiam ς yπ) 9. rectum b partes recte Λ 'rectae' p -'n 10. inciderint r quadripert. si quod h)ρ quot eras. at supra8c. a quotquot οφ 1 l. erunt divisiones si tot et ex p. h
in dic. exp. co' in dic. in cons. Ocybvo 12. utemur. ut enim nostri loci - confirmandi sunt, ita contrarii sunt consutandi tPcρ loci nostri'ρ' 'consul. sunt'' e) utem. ut enim t. n. - confirm. S. ita Contr. Consul. vi δ ut enim nostris locis confirmandis contrariis confutandis p ,h 'eonir. cogitandis'),π 'nostri' contr. concitandis , utemur nostris Ioc. cons. conir. Cons. πη,μ 'et consut.'),2,livo sp,r 'loc. nostr.')b confirm. contr. cons. Om. ἰη ut. nostros locos - confirmando contrarios confutando vot 13. arg. artificiose tr. ho artificiosae tractanda e tractandae arti ficiose π
124쪽
tiriciose tractandae ratio de Secundo libro petetur. Set Si ac- vciderit, ut in consultatione alteri ab tuta ratione, alteri ab honesta sententia sit, ut in deliberatione eorum, qui a Poeno circumsessi deliberant, quid agant, tutam rationem sequi qui suadebit, his locis utetur: nullam rem utiliorem esse incolu- smitate; virtutibus uti neminem POSSe, qui SuaS rationes in tuto non conlocarit; ne deos quidem esse auxilio iis, qui se inconsulto in periculum mittant; honestum nihil oportere existumari, quod non Salutem pariat. qui tutae rei praeponet urationem honestam, hiS lociS utetur: Virtutem nullo tempore iarelinquendam; vel dolorem, Si timeatur, Vel mortem, Si ea formidetur, dedecore et insanaia leviorem eSSE, considerare quae sit turpitudinem conSecutura: at non inmortalitatem neque aeternum incolumitatem conSequi, nec eSSe exploratum illo vitato periculo nullum in aliud periculum Venturum; Vir- i, tuti vel ultro ad mortem prosiciSci eSSe praeclarum; sortitu-
pene δε qui a pene π quia Poeni n qui a poeniS ς 4. circums. sunt δtulam rationem si quis audibit hepΦ ivt. r. s. q. Rdibit tui. r. S. q. adhibet μanir tui. r. s. q. adhibebit ','sin tui. r. S. q. persuadebit vo tui. r. qui suadebit b qui tui. r. Sequi Suadebit cρ ,3 Lamb. q. tui. r. suadebit vi' qui t. r. s. suadent qῖ , suadeat φη). Se.: tutam rationem sequi qui suadebit 5. utemur th incolomit. 1 ,ab T. collocaverit n locarit h locaverit O ne deos quidem esse avx. iis b jdeos q. e. RuX. hiS h idoneOS q. non e. auX. eoS et ημ,2,t,se pr. mJvo 'ido-
Lamh. periculo se mittunt rρ 'vdφ mutant f invitant ἰη his nestum om. hy honestum hye s. quae non e praeponit e praeponat praeponet ah 'vel at' a ') 10. rat. om. ω utemur μ)Desse rel. vo' utetur ut viri. π 11. relinquam ιιι et vel vo ,3 his me li atur hy si is metuatur Ληρη si is inea mereatur e si timeaturyπμ,2,tφη,ρΤ pr. m. Si timeas vO' Si ea formidet i si eam sormides uo. 12. decore e livorem leviorem a not. in ra8. I3. quae res sit turp. νη turpitudo C. Sc.: turpitudinem consequitura h, an non hi ac non hηc aut non μὸρ υ ut Om. e inmortalit. neque et ino. c14. est pημὸ expl. nec ili. π I5. nullo μ corr. ead. m.) nul l. per. in aliud sit veni. c venturum p χο ρ venturos τοῦ virtuti 1 pηὶ ascvirtute g 16. vel ultra υηπμ bi' etiam ultro rvi' ad om. pb praecI.
125쪽
V, Vl. 9 - 11.dini fortunam quoque eSSe adiutarento Solere; eum tute Vivere, qui honeste vivat, non, qui in praeSentia incolumis, et eum, qui turpiter vivat, incolumem in perpetuom eSSe non POSSO.
conclusionibus sere similibus in his et in iudicialibus causis utis solemus, niSi quod in hiS maXume conducit quam pluruma
niam haec causa dividitur in Jaudem et vituperationem, qui
bus ex rebus laudem conStituerimuS, EX contrariiS rebus erit in vituperatio conparanda. laUS igitur poteSt eSSe rerum externarum corporiS animi. rerum externarum Sunt ea, quae casu aut fortuna Secunda aut advorSa aecidere poSSunt: genus
educatio divitiae potestates gloriae civitas amicitiae et quae
huius modi sunt et ea, quae hiS contraria. . corporiS Sunt ea,ta quae natura corpori ad tribuit commoda aut incommoda: velocitas vires dignitas valitudo et quae contraria Sunt. animi sunt ea, quae conSilio et cogitatione nOStra con Stant: Pru-
ii dentia iustitia sortitudo modestia et quae contraria Sunt. erit igitur hinc confirmatio et consutatio nobis.
126쪽
In huius modi causa principium sumetur aut a nOStra aut ab eius, de quo loquemur, aut ab eorum, qui audient, perSona aut ab re. a nostra, si laudabimus: aut ossiscio sacere, quod causa necessitudinis intercedat; aut studio, quod eius modi virtute sit, ut omnes conmemorare debeant 1 velle; aut quod rectum Sit ex aliorum laude ostendere, qualis ipsius animus sit. si vituperabimus: aut merito sacere, quod ita tractati simus; aut studio, quod utile putemus eSSe ab omnibus unicam malitiam atque nequitiam cognosci; aut quod placeat ostendi, quid nobis displiceat, eX aliorum vitu- loperatione. ab eiuS perSona, de quo loquemur, Si laudabimus: vereri nos dicemus, ut illius facta verbis conSequi possimus; omnis illius virtutes praedicari oportere; ipsa sacta omnium laudatorum eloquentiam anteire. Si Vituperabimus, ea, quae VidebimuS contrarie paucis verbis conmutatis dici is ΡοSSe, dicemuS, ut paulo supra exempli causa demon Stratum
ster an . Sit r c R,Lamb. qu. ipsius vel noster an . Sit r qu. noster ipsius ali. sit i qu. an. noster ipsius sit ρ' Vituperavimus en 8. contractati r simus ob sumus E Putamus e esSe Om. ιι 10. quia
hδ placet r quod hepπa ρ 'φ nob. placeat v π II. quod incipiamus ab eius persona de quo loquemur. ab eius pers. μ sic) loquimur hinprρ ηδ laudabimus in nos μ 'vereri' add. μηὶ laud. veteri
trariae' his D Lamb. contraria ς duci si sic core. 16. paullo' add.
a, Supr c. ante Supra E demonstratum est a not. in ras.
127쪽
12 eSt. ab auditorum perSona, Si laudabimuS, quoniam non aptis ignotos laudemus, nos monendi cauSa pauca eSSe dicturos; aut Si erunt ignoti, ut talem virum velint c0gn0Scere, petemus: quoniam in eodem virtutis studio Sint, aput quoS 5 laudemus, atque ille, qui laudetur, fuerit aut Sit, Sperare nOS sacile iis, quibus velimus, huius saeta probaturos. contraria vituperatio: quoniam norint, pauca de nequitia eius dictur0s; quod Si ignorent, petemus ut cognoscant, uti malitiam vitare possint: quoniam dissimiles sint, qui audiant, atque ille, qui 10 vituperetur, nos Sperare illius vitam vehementer inprobatimi OS. ab rebuS ip Sis, incertoS esse, quid potiSSumum
laudemus: Vereri, ne, quom multa diXerimus, plura Praetereamus, et quae SimileS Sententias habebunt; quibus Sententiis contraria Sumuntur a vituperatione. si 13 Principio tractato aliqua harum, quaS ante conmemor is vimuS, rationum, narratio non erit ulla, quae neceSSario coim
128쪽
sequatur; set si quid inciderit, quom aliquod laetum eius, de
quo loquemur, nobis narrandum sit cum laude aut vituperatione, praeceptio narrandi de primo libro repetetur. divisione hac utemur: exponemus, quaS reS laudaturi simus aut vituperaturi; deinde, ut quaeque quove tempore res erit ge- ssis, ordine dicemus, ut quid quamque tute et caute egerit, intellegatur; deinde exponere oportebit animi virtutes aut vitia; deinde commoda aut incommoda corporis aut rerum externarum, quo modo ab animo traginta Sint, demonstrare. ordinem hunc adhibere in demonstranda vita debemus: ab io externis rebus: genus in laude: quibus maioribus natus sit; Si bono genere, parem aut excelsiorem fuisse; si humili genere , ipsum in Suis, non in maiorum virtutibuS habuisse praesidium; in vituperatione: si bono genere, dedecori maioribus suisse; si malo, tamen his ipsis detrimento sui Sse. educatio is in laude: quam honeste in bonis disciplinis tempore totius
ei vit. ιι ead. m. 3. narranda φιλ primo om. π de seeundo libro P libro om. v 4. utemur hae si utetur e primo exp. d simus paηρ e,.s sumus g s' sumus lavd h) 5. vituperari a ui quo- eumque h ut quaeque quo I 'vo ut quaeque quoque Oga gesta er. .
s. ut quod h ut quidquid ιδ ui quid quisque ρ in spr. m. quid om . I' quam tute φ quamq . . . a sic erasis 3 liii.) tute illi ui egerit h ut etiam eg. π
ν genus laudem δε gen . est in laude e 12. de bono vi 'no ge neri ea a parem ante μ3 13. maiore - presidio μ/ 14. dedeeorem oris dedecore hi suis mai. φ suis se mai. h 15. male a suis ipsis o ipsis his ς' detrimentis δε edueatio tu laude quam honos te .li s. ei hon. ) sed. in l. quid et hon nox ed. iii l. quod hon. μ Ieduculo hones in laude honeste λυ π edueato h. in I. quod hon. p μ' 2.so 'quid' edueatio in laude quam bens set hon. si pr. m. ed. iv l. quod b. et hon. se sali. m.)'δ ed. iii l. quod b. hon. m. p s 'quam' ed. in l. b. hon. h 16. in diseipi. ρη dise. tempore totius pueritiae fuerii
129쪽
i4 pueritiae fuerit; in vituperatione inde detrahere oportet. a corporis commodis: in laude: natura si sit dignitas atque forma, laudi fuisse ea, non quem ad modum ceteris, detrimento atque dedecori; si vireS atque velocitaS egregia, hones stis exercitationibus et industriis ea dicemus conparata; si valitudo, perpetua diligentia et temperantia cupiditatum; in vituperatione: si erunt haec corporis commoda, de his usum dicemus, quae caSu et natura, tamquam quilibet gladiator habuerit; Si non erunt, praeter formam Omnia ipSius culyatu et intemperantia non fuisse dicemus. deinde revortemur ad extraneas res et in hi S animi virtutes aut vitia quae fuerint, considerabimus: divitiae an paupertra fuerit, et quae potestates quae gloriae quae amicitiae quae inimicitiae et quid sortiter inimicitiis gerundis secerit; cuius causa Susceperit ininu-
inde retraxisse nperte μ' a in Vii. inde se retr. ap. πa nu δ' Vρ v,3 invii. hinc se retr. np. cρ' Vituperatio e contrario inde se ap. retr. deinde transire oportet ο, P 'oportere', in vit. e contrario deinde transire op. r, Lamb. 2. a corp. commodis tit vo ut coi p. commoda in b ut corp.
130쪽
VII, VIII. 14, 15. AD C. ΗΕRΕΝΝIUM III.
citius; qua fide benivolentia officio gesserit amicitias; in divitiis qualis aut in paupertate cuius modi fuerit; quem admodum habuerit in potestatibus gerundis animum. Si interierit, cuius modi mors eius fuerit, cuius modi res mortem eiuSSit consecuta. ad Omnis autem res, in quibus animus homi-Vm i5niS maxime consideratur, illae quattuor animi virtutes erunt sadcommodandae: ut si laudemus, aliud iuste aliud sortiter aliud modeste aliud prudenter factum esse praedicemus; Si vituperemus, aliud iniuste aliud ignave aliud inmodeste aliud stulte factum esse dicamus. perspicuom est iam nimirum ex in hac dispositione, quem ad modum sit tractanda tripertita divisio laudis et vituperationis, si illud etiam adsumpSerimuS, non necesSe esse nos omnis has partis in laudem aut in vituperationem tranSserre, propterea quod saepe ne incidunt
CF aut cuiusm. r b. ad omnes res e ad Omnes aure8 πia, Ril Om. hRS reS ad Om. r. autem n 6. considerabitur ely quattuor δεμ Viri. an. hocp animi om. b T. accumulandae μ accommodatae f
i. tenuitur u. u. Sint e saepe non i. q. et S. i. t. incidunt et n. sunt v Saepenez i. q. S. i. t. i. v. n. Sint r Saepe non l. s. i. t. i. v. n. Sinti 'BO O v 's. quidem ita ten.' saepe non l. quod s. t. l. i. v. n. Sint ρ . i 'inc. et n. sunt non omne8 saepe ino. R. i. t. i. v. n. sint vo saepe nou tuo.