장음표시 사용
151쪽
XXII quaS Sequamur imagineS, Scire POSSimus. locet igitur nosip.,a natura, quid Oporteat fieri; nam si quas res in vita videmus parvi uSitataS cotidiano, memini SSe non solemus, propterea quod nulla non nova nec admirabili re conmovetura animus; at si quid videmus aut audimus egregie turpe aut honeStum inusitatum magnum incredibile ridiculum. id diu memini SSe consuevimus; itemque, quaS res ante ora videmuSaut quod recens audivimuS, Oblivi Seimur plerumque; quae acciderunt in pueritia, meminimus Optume saepe; nec hoc alia iude causa potest accidere, nisi quod usitatae res facile e me-3i; moria elabuntur, insignes et novae manent diutius. solis eXOrtus cursus occaSuS nuino admiratur, propterea quod cotidie fiunt; at eclipsis solis mirantur quia raro accidunt, et Solis eclipsis magis mirantur quam lunae, propterea quod haeis crebriores sunt. docet urgo natura se volgari et usitata re non exsuscitari, novitate et inSigni quodam negotio conmoveri: imitetur ars igitur naturam et quod ea desiderat, inveniat, quod ostendit, Sequatur. nihil est enim, quod aut na-
152쪽
tura extremum invenerit aut doctrina primum; set rerum principia ab ingenio prosecta sunt, exitim disciplina conparantur. imagines igitur nos in eo genere constituere oportebit, 37 quod genus manere in memoria diutissume potest: haec res accidui, si quam maxuine notatas similitudines constituemus; fisi non mutas nec vagas, set uliquid agentis imagines ponemus; si egregiam pulcritudinem aut unicam turpitudinem eis adtribuemus; si aliqua re exornabimus, ut si coronis aut veste purpurea, quo nobis notation sit similitudo; aut si qua re deformabimus, ut Si cruentam aut coeno oblitam aut rubrica io delibutam inducemus, quo magis insignita sit forma; aut si ridiculas res aliquas imaginibus adtribuemus; nam ea res quoque laetet, ut faciliuS memini SSe possimus: nam quas res veras facile meminimus, easdem lictas et diligenter notatas meminisse non dissicile est. Set illud sacere oportebit, ut is identidem primos quosque locos imaginum renovandarum
causa celeriter animo pervagemu S.
Scio plerosque Graecos, qui de memoria Scripserunt, XXin asseeisse, ut inultorum verborum imagines conscriberent, ut qui ediscere vellent, paratas haberent, ne quid in quaerendo con-m
153쪽
CORNIFICI RHETORICORUM XXIII, XXIV. 38, 39.
Sumerent operae; quorum rationem aliquot de causis inprobamus: prinum quod in verborum innumerabilium multitudine ridiculum est mille verborum imagiues conparare; quantulum enim haec poterunt valere, quom ex infinita verborum s copia modo aliud modo aliud nos verbum memini SSe oportebit 7 deinde cur volumus ab industria quemquam removere, ut ne quid ipse quaerat, nos illi omnia parata quaesitaque tradamus 3 praeterea similitudine alia alius magis conmovetur; nam ut Saepe . formam Si quam Similem cuipiam dixerimus ineSSe, non omnis habemuS adSenS0res, quod alii videtur aliud item iit in imaginibus, ut quae nobis diligenter n0tata sit, ea 39 parum videatur insignis alii S: qua re sibi quemque Suo com modo convenit imagines conparare. Postremo praece 'toris est docere, quem ad modum quaeri quidque conveniat, et is unum aliquod aut ulterum, non omnia, quae eiuS generis erunt, exempli cauSa Subicere, quo res p0ssit esse dilucidior. quem ad modum qu0m de prooemiis quaerendis disputamus, rationem damuS quaerendi, non mille prooemiorum generatu conscribimus, item arbitramur de imaginibus fieri convenire. XXIV Nunc, ne sorte verborum memoriam aut nimis dissicilem
154쪽
XXIV. 39, 40. AD C. ΗΕΒΕΝNIUM III.
aut parum utilem arbitrere, ipsarum memoria rerum contentus sis, quod et utilior sit et plus habeat facilitatis, admonendus es, qua re verborum memoriam non inprobemus: nam putamus oportere eos, qui velint res faciliores sine labore et molestia facile meminisse, in rebus dissicilioribus esse ante a exercitatos; nec nos hanc verborum memoriam inducimus, ut veratis meminisse possimus, set ut hac exercitatione illa rerum memoria, quae Pertinet ad utilitatum, confirmetur, ut ab hae dissicili consuetudine sinu labore ad illam facilitatem transire possimus. Set quom in omni disciplina infirma ost artis 40 priaeceptio sine summa adsiduitate uxorcitationis, tum vero in uιιν μονικοῖς minuinum valet doctrina, nisi industria studio labore diligentiu conprobetur. quam plurumos locos ut habeas et quam maxume ad Praecepta adcommodatos curare poteris; imaginibus conlocandis exerceri cotidie conveniet; non enim, lasicut a ceteris Studiis abducimur non numquam occupatione, item ab hac re nos p0test causa deducere aliqua; numquam est enim, quin aliquid memoriae tradere velimuS et tum maxume, quom aliquo maiore negotio detinemur. qua re quom sit utile facile meminisse, non te sallit, quod tantopere utile sit, mquanto labore Sit appetendum: poteris existumare utilitate cognita. pluribus verbis ad eam te adhortari non est sententia,
arb. ut ipsarum mem. rer. coni. π urb. ipsarumque mem. ror. coni. ωτί
155쪽
CORNIFICI RHEΤORICORUM III. XXIV. D. ne aut tuo studio diffisi aut minus, quam res postulat, dixisse videamur. de quinta parte rhetoricae deinceps dicemuS: tu primas quaSque partis in animo frequenta et quod maxume
156쪽
uoniam in hoc libro, Herenni, de elocutione ScripSimus, I Iet quibus in rebus opus fuit exemplis uti, nostris exemplis usi sumus et id fecimus praeter consuetudinem Graecorum, qui de hac re scripserunt, necessario metendum est, ut paucis rationem nostri consili demus; atque hoc nOS necessitu- sdine sacere, non studio, satis erit Signi, quod in Superioribus libris nihil neque ante rem neque praeter rem locuti SumuS. nune, Si pauca, quae res poStulat, dixerimus, tibi id, quod relicuom est artis, ita ut instituimus, persolvemuS. Set facilius nOStram rationem intelleges, si prius, quid illi dicant, is cognoveri S. Conpluribus de causis putant oportere, quom ipsi praeest- perint, quo pacto oporteat ornare elocutionem, unius cuiusque generis ab oratore aut poeta probato sumptum ponere exemplum: et primum se id modestia conmotos sacere di- ocunt, propterea quod videatur esse ostentatio quaedam non satis habere praecipere de artificio, set etiam ipsos videri
l. in lib. hoe ι herent e Herenni c c. Iter. A breviter doel. e seripsimus h eonfer. ς 2. Ex quib. δε reb. maxime o is a. uti ex. usi sum. usi fuimus praeterea cons. h 4. hae arte ars dieiundum name 5. hee nee s. nos 3 nos om. h 6.
157쪽
velle artificiose gignere exempla: hoc est, inquiunt, OStentare 2 SE, non OS tendere artem. qua re pudor in primis est ad eam rem inpedimento, ne n OS SOlOS probare, no S amare, ali OS contemnere et deridere videamur. etenim quom p0SSimuSa ab Ennio aut a Graccho sumere exemplum, videtur eSSe adrogantia illa relinquere ut ad sua devenire. praeterea eXempla
testimoniorum locum optinent; id enim, quod admonuerit et leviter incerit praeceptio, exemplo Sicut teStim0nio conprobatur: non igitur ridiculus Sit, Si quis in lite aut in iudicio in domestico testimonio pugnotr Sic suo ipSius teStimonio, qui Suum dederit exemplum, abutatur: ut enim testimonium, Sic
exemplum rei confirmandae causa Sumitur. non ergo OP Or
tet hoc nisi a probatissumo sumi, ne, quod aliud confirmare debeat, egeat ipsum confirmationiS. etenim neceSSe est autis Se OmnibuS anteponant et Sua maxime probent ac negent
graeco ρ η videatur μ'anlδ esse om. cli' adrogantia hae arrogantiam vox arrogantiae ς 6. et o m. h propterea hob T. quaestionum lit Opi. anρη id enim 3 ρδ ult. in.) etenim g S. leve c Sic test . t sicuti test. vo' s. nam ρ ridiculum sit hsit rid. oφρ' aut iud. 2,cu 10. domestico pugnet 1 p 2 f ), tvo' dona. pugnans ' dona. testimonio pugnet rst domesticis testimoniis pugnet yη,pal. di ob p domestico celt. 0 m. et si ipsius testimonio dederit exemplum abutatur t si exempla posuerit π ederit exempl. Om. ceti.) t' et suo ipsius testimonio abutatur rvo' Lumb. et Sui ipsius test. ab. OφHi ρ Τη sui ips. t. et ab . 1 et - abutatur om. yπV l'vo' ,3 Sc.: sic suo ipsius testimonio, qui suum dederit exemplum, abutatur 12. exemplum conlitamire debeat egeat ipsum confirmatio nisi a probatissimo sumi . ne quod aliud confirmationis si sic not. 4 vel aliter: rei confiirmandae - confirmationis μ' firmandae h 13. nisi approbatiss. b quid e firmaro h 14. egeat id ipsum r*ooprii',3, ρη coufirmatione illa 'cρi δ. Lamh. 15. Omnibus se t probant μ probent vel aut negent optima esse eXempla
quae ab optimis poetiS et oratoribus sumpta sint aut si alia probant a probatissimis sumpta sint c pr. aut si alia probatissimis sumpta Sint hyr. aut si alia a prob. Sumpta sit ,π 'sum . sint') pr. aut Si n. probant npr. S. Sint pr. quao ab oratoribus probatissimis s. sint p aut negent - exempla' add. νη rec. manu mg. probent aut negent O. e. e.
158쪽
optuma eSSe eXempla, quae a probatissumis oratoribus aut poetiS Sumpta Sint, aut aliena probent. Si se Omnibus Inte
ponant, intolerabili adrogantia sunt; si quos sibi praeponant
et eorum exempla suis exempliS non putent praeStare, non posSunt dicere, qua re sibi illos anteponant. quid' ipSa aucto- II rituS antiquorum non quom res probabiliores tum hominum 6 Studia ad imitandum alacriora reddit 3 immo erigit omnium cupiditates et acuit industriam, quom Spes iniecta eSt 90SSe imitando Gracchi aut Crassi consequi facultatem. 9OStremo 3 hoc ipsum summum est artificium res varias et dispariS in in tot poematis et orationibus sparsas et vage disiectas ita diligenter eligere, ut unum quodque genuS eXemplorum Sub singulos artis locos Subicere possiS. hoc si industria solum fieri posset, tamen eSSemus laudandi, quom talem laborem non fugissemus: nunc Sine summo artificio non potest fieri. raquis est enim, qui quom non SUmme teneat artem, posSit ea, quae iubeat ars, de tanta et tam dissusa Scriptura notare et separare Τ ceteri, quom legunt OrationeS bonaS aut poemata, probant oratores et P0etaS, neque intellegunt, qua re con-
q. R. Prob. Or. n. P. Sumpta Sint g Se .: Probent ac negent optima - Sumpta sint aut aliena probent
ponant om. 1,2,t intoli pηρ Τ φ intolerabilis vo' arrogantia est p*,vo. 'tiae') sunt arr. Osp sed quod s. proponatur p* 4. putant se bl vo' . 5. quod a, ipsa auci. 1,2,ut igitur auet. Qq ergo ipsa auet. O igitur ipsa auet. ς ipS. nuci. valet v valet t. auci. ρη G. non cum is nonne cum φη nam tum di φρ ηδ nam quo tuo' nam cum ς Lamb. probabilior est 2,o prob. est eo t probabiles di T. ad mittandum pyn admittant dum hμι admittit dum πημ' admittit tum Vr aut ad imi tandum b redd. al. Ocy egerit ar gerit μ' 8. cup. hominum ro φ
'hom. cup ) s. graeci hμb graeci ρ ' grassi hc postremum μ' an 10. pares et dispares μ li. poematis hyπμ an Lamb. poematibus ς orationibus sp . Hinc legitur e 12. elige μι l3. subiicere n posse
h possimus ἰφ . hoc si π sic) 14. fieri solum poss. r possit ob
1 b. non fuissemus h non effug. b nunc vero ρ Lamb. 16. est Om. t qui cum non summe ten. vo' non qui ten. cum Summe e qui non S. c. ten. bly qui non g. s. ten. υπ,μ 'con sumine' ,2,δ qui nisi
159쪽
II, III. 3, 4. moti probent, quod Scire n0n P0SSunt, ubi Sit, nec quid sit, nec quo modo factum sit id , quod eOS maxume delectat; atis, qui et haec omnia intellegit et idonea maxume eligit et omnia in arte maxume scribenda redigit in singulas rationes s praeceptionis, necesse est eius rei summus artifex sit. hoc igitur ipsum maxurnum artificium est in arte Sua 90SSe et alienis exemplis uti. 4 Haec illi quo in dicunt, magis nos sua auctoritate conmovent quam ratione disputationis: illud enim veremur, ne tu cui satis sit ad contrariam rationem probandam, quod ab ea parte steterint ii, qui et inventores huius arii fici fuerint et vetustate iam satis omnibus probati sint: quod si illorum auctoritate remota rationem volent cum ratione conparare, in-lli tellegent, non omnia esse concedenda antiquitati. pri-ia inum igitur, quod ab eis de modestia dicitur, videamuS, ne nimium pueriliter proferatur; nam si tacere et nihil Scribere modestia est, cur quicquam scribunt aut locuntur Sin aliquid suum scribunt, cur quo Setius omnia Scribant, in-
intellegant δε quod comm . b l. possint o ne quid is neque μ' 'vel nequid ites μη neequid nec Q n neq. nec' aut quid sit py reo.
8. nova nuci. I, 2 'nona' ni nova auet. nos tu nos auet. sua comm. 3. ρ , l .Ruit . nos Sua comm . nuci. c commovent quam ratione disp. eκt lis pr. m. vox ' comm . q. veritate disp. rodi ,3 comm . auci. Sua quam V.
12. sint eka sunt C l3. aucl. ill . n res omnes C volunt vellent P rationem vol. cum re. Orelli post Lumb.: rationes V. c. rationibus. Se .: rationem volent cum ratione 14. non Din. μ
160쪽
pediuntur modestia' quasi si quis Olympiam quom venerit
eursum et steterit, ut mittatur, inpudentis dieat esse illos, qui currere coeperint, ipse intra eareerem stet et narret aliis, quomodo Ladas aut Boeotus Sicyonius cursitarint, sic isti, quom in artis eurriculum descenderint, illos, qui in eo, quod est sartifici, elaborant, aiunt sacere inmodeste, aliquam antiqui oratoris aut poetae laudant scripturam, ipsi in stadium rhetori eae artis prodire non audent. non ausim dicere, set 5 tamen vereor, ne, qua in re laudem modestiae venantur, in ea ipsa re sint inpudentes. quid enim tibi vis 3 aliquis in- is quiat: artem tuam Seribis, gignis novas nobis praeceptiones eas ipse confrinare non potes: ab aliis exempla sumis. vide, ne facias inpudenter, qui tuo nomini velis ex aliorum labo-
cum sisonibus re eum si sonis e s vel sidoniis' supraso. eum sisoniis k',8 avι sit sMi. m. o eum si sortiis f e. sisonis ι o. siphontis v e. sysoniis ρυδ e. sieyoniis o p 'supraso. in voss. sielouius'. Oud. curatiarent a naui si nobiscum cursitarini μt 'vel atur quomodo tedas aut bois cum si-somis' μ' Se.: qu. Ladas aut Boeotus Sie Ionius eur s. si isti μὴ sie isti qui e sto eum isti h 5. descenderini eo Hye deseenderunt ς suid in eos h 6. elaborant tiri elaboreni ς adiuui h adieiuni piadietui re diount p*o' inmod. hesiaesi v antiqv. Om. e T.
studium g studium' in ras. ias 'in studio' πν) η. rhetoricae artis ea Ovbρ 'n artis om. ς audent h'l' audeant g Su.: sie isti inmodeste, aliquam antiqui oratoris aut poetae laudant seripturam, ipsi in stadium - audent svolgo: aliquem antiquum oratorem aut poetam laudant aut scripturam, sicut in st. - audeant) s. Verentur eμ3 venerantur pηρ pr. m. venentur g Se.: venantur