장음표시 사용
141쪽
XIV, XV. 25. mebunda voce cum parva Significatione risus Sine ulla suspitione nimiae cachinnationis leniter oportebit ab Sermone serio torquere ad liberalem iocum vocem. quom autem contendere oportebit, quoniam id aut per continuationem auta per distributionem faciendum est, in continuatione adauctomediocriter Sono vocis verbis continuandis vocem quoque iungere oportebit et torquere S0num, et celeriter cum clamore Verba conficere, ut Vim volubilem orationis vocife
ratio consequi possit; in distributione autem n5 imis sauci-
in hiis exclamationem quam clarissumam adhibere oportet; et quantum Spati per Singulas exclamationeS Sum pSerimuS, tantum in Singula intervalla Spati consumere debebimus. in amplificatione cum cohortatione utemur voce attenuatiSSuma clamore leni sono aequabili conmutationibus crebris maXumata celeritate; in conquestione voce depresSa inclinato Sono cre-XV hris intervallis longis spatiis magnis conmutationibuS. de figura vocis Satis dictum est: nunc de corporis motu dicendum videtur.
exclamatione q. clarissima p7r,2.t UPvot v et excl. q. clarissima et clamatione et q. clarissimam vo' ll. per sing. - spatii Om. f Per Din.
142쪽
Motus est corporis gestus et voltus moderatio quaedam, re quae pronuntianti convenit et probabiliora reddit ea, quae pronuntiantur. convenit igitur in voltu pudorem et aerim Oniam esse; in geStu nec venustatem conspiciendam, nee turpitudinem esse, ne aut histriones aut operarii videamur esSe. 1 ad easdem igitur partis, in quas vox eri distributa, motus quoque corporis ratio videtur esse ad commodanda: nam si erit sermo cum dignitate, stantis in vestigio levi dexterno motu loqui oportebit hilaritate tristitia mediocritate voltus ad sermonis Sententias adcommodata; sin erit in demonstratione istsermo, paululum corpus a cervicibus demittemus, nam Est hoc a natura datum, ut quam proxume tum voltum admoveamus ad auditores, si quam rem docere eos et vehementer in Stigare velimus; sin erit in narratione Sermo, idem motus poterit idoneus esse, qui paulo ante demonstrabatur in digni- iotate; sin in iocatione, voltu quandam debebimus hilaritatem significare Sine conmutatione gestus. Si contendemuS yer 2Teontinuationem, brachio celeri mobili vultu aeri aspectu utemur: sin contentio fiet per distributionem, porrectione celeri brachi inambulatione pedis dexteri rara supplosione ueri et dia
143쪽
defixo aspectu uti oportebit. si utemur amplificatione per cohortationem, paulo tardiore et consideratiore gestu conveniet uti, similibus ceteris rebus atque in contentione Per continuationem. Si utemur amplificatione per conquestionem,s seminis plangore et capitis ictu non nunquam Sedato et con- Stanti gestu maesto et conturbato voltu uti oportebit. Non Sum neSciuS, quantum SuSceperim negoti, qui motus corporis exprimere verbis et imitari Scriptura conatus Sina voces : verum nec hoc confisus sum posse fieri, ut de his rebus sim in iis commode scribi posset, nec, si id fieri non posSet, hoc, quod feci, fore inutile putabam, propterea quod hic admonere voluimus, quod oportet, relicua trademus exercitationi: hoc scire oportet pronuntiationem bonam id perficere, ut res ex animo agi videatur. xvi 28 Nune ad thesaurum inventorum atque omnium partium is rhetoricae artis cuStodem memoriam transeamus. memoria utrum habeat quiddam artificiosi an omnis ab natura proficiscatur, aliud dicendi tempus idoneum dabitur; nunc proinde atque constet in hac re multum valere ariem et praeceptiocii nem, ita de ea re loquemur. placet enim nobis eSSe artifi-
l. derisu h respectu I, 2. vi' ' opori obii astu ' oportet ς si
ut mur - continuationem Om. f. notat linea μ sin autem utemur ca . uti conveniet e conveniet Do v similius h epyl pr. ni. 'nox' similitorcet. n similiter in cet. a ρη similis cet. c cet. ttiioilue r atque coiit. h
144쪽
cium memoriae; qua re placeat, aliaS OStendemuS; in praewntia cuius modi Sit res, aperiemuS. Sunt igitur duae memoriae: una naturalis, altera artificiosa: naturalis est ea, quae nostris animis insita est et simul cum cogitatione nata; artificiOSa eSt ea, quam confirmat inductio quaedam et ratio a praeceptionis' set qua in ceteris rebus ingeni bonitas imitatur Saepe doctrinam, arS porro naturae commoda confirmat et auget; item sit in hac re, ut non nunquam naturalis memoria, si cui data est egregia, Similis sit huic artificiosue, porro haec artificiosa naturae commoda retineat et amplificet 29 ratione doctrinae; quapropter et naturalis memoria praecep- ratione confirmanda est, ut sit egregia, et haec, quae doctrina datur, indiget ingent: nec hoc magis aut minuS in hac re, quam in ceteris artibus fit, ut ingenio doctrina, praeceptione natura nitescat: qua re et illis, qui natura memores Sunt, Sutilis haec erit institutio, quod tute paulo post poteriS intellegere; et si illi laeti ingenio nostri non indigerent, tamen iusta cauSa daretur, quare iis, qui minus ingeni habent, adiumento
velimus esse. nunc de artificiosa memoria loquemur. con
stat igitur artificiosa memoria .ex locis et imaginibus: locos is appellamus eos, qui breviter perfecte insignite aut natura aut manu Sunt apsoluti, ut eos facile naturali memoria compre-riae e artificium memoriam ρ ,3 'artificit' δ) artis. esse memoriam et . placere eμὲ 2. sit eas . M sint eas N a s sint ea n sit ea gS .: Sit re S 3. alia nat. aρ alia art. a'c artificialis ρ v ut 4 4. sine mul cum concitatione υλ sine multa cum concit. k sine multa
simul cum cogitatione ρη b. est om. μ illa ρδο 6. et quia rbvo si quia v quia Om. a sed quia ς Sc.: set Aua 8. item fit 1,2,t ita sit gut nunq. a s. egreta μ ut l23 huic add. a' arti . haec est 10. retineat et amplificet p , Lamb. retineret et amplificet h retinet et amplificat g 11. et nat. ιδ et om. ς 12. confirmata quae om. f
145쪽
00RNIFICI RHΕΤ0RICORUM XVI, XVII. 29, 30.
hendere et amplecti queamus, ut aedis intercolumnium adgulum fornicem et alia quae his similia sunt; imagines sunt sormae quaedam et notae et Simulacra eius rei, quam meminiSSevolumuS, quod genuS equi leones aquilae quorum memoriam . si volemus habere, mastines eorum locis certis conlocare nos oportebit. . 30 Nunc cuius modi logos invenire et quo pacto reperire et X llin locis imagines con Stituere oporteat, O StendemuS. quem admodum igitur qui literas sciunt, poSSunt id, quod dictatumio est, Scribere et recitare, quod ScripSerunt, item qui μν*εο- νικα didicerunt, POSSunt, quod audierunt. in locis conlocare et ex his memoriter pronuntiare. loci cerae aut chartae simillumi sunt, imagines literis, dispo Sitio et conlocatio imaginum Scripturae, pronuntiatio lectioni: Oportet igitur, Si vo- i5 lumus multa meminiSSe, multos locoS nobis conparare, ut in multis locis multa3 imagines conlocare 90SSimuS; item putamus oportere ex ordine ho S loc0S habere, ne quando seer-
int. π 2. eis se uti sunt Sim. c sim. s. his φ formae iam notae
146쪽
XVII. XVIII. 30, 3I. AD C. HERENNIUM III.
turbatione ordinis inpediamur, quo Setius a quoto quoque loco lubebit, vel ab superiore vel ab inferiore parte, imagines
Sequi et ea, quae mandata locis erunt, edere p0SSimuS. nam ut, Si in ordine stantis notos conpluris viderimus, nihil XV Illnostra intersit, utrum ab summo an ab imo an a medio no-οmina eorum dicere incipiamus, item in locis ex ordine donlocatis eveniet, ut in quamlibet partem a quoto quoque loco lubebit, imaginibus conmoniti dicere posSimus id, quod locis
mandaverimus. qua re placet et ex ordine locos conparare, et 31lOCOS, quOS SumpSerimuS, egregie commode notarct Oportebit, is
ut perpetuo haerere possint; nam imagines, Sicut literae, delentur, ubi nihil utimur; loci, tamquam cera, remanere debent; et, ne sorte in numero locorum salii possimus, quintum quemque Placet notari, quod genus, si in quinto loco
manum auream conlocemuS, in decumo aliquem notum, cui 5
praenomen sit Decumo; deinde facile erit deinceps similis
147쪽
0RΝIFICI RHETORICORUM XVUI, XIX. 31 32.
XIX notas quinto quoque loco conlocare. item commodius est in derelicta quam in chlebri regione locoS conparare, propterea quod frequentia et obambulatio hominum conturbat et instimmat imaginum notas, solitudo conservat integra vi Simulacros rum fliguras. praeterea dissimiles forma atque natura loci conparandi sunt, ut distincti interlucere possint; nam si qui multa intercolumnia Sumpserit, conturbabitur similitudine, ut ignoret, quid in uno quoque loco conlocarit; et magnitudine modica et mediocris loeos habere Oportet; nam et praeterio modum ampli vagas imagines reddunt et nimis angusti saepe 32 non videntur 90SSe capere imaginum conlocationem; tum nec nimis inlustris nee vehementer opscuros locos habere oportet, ne aut obcaecentur tenebris imagines aut splendore praesul geant. intervalla locorum mediocria placet esse, sere paulo is plus aut minus pedum trinum; nam ut aspectus, ita eootatio minus valet sive nimis procul removeris sive vehementer prope admoveris id, quod oportet Videri. Set quanquam facile est ei, qui paulo plura noverit, ab his et quamvis multos et ido-prii in nomen vo' decumo μυηψ3 decimo a 3 decimum eo' dedieo l
148쪽
neos locos conparare, tamen Si quis ab his idoneos invenire se non putabit, ipse sibi constituat quam volet multos licebit. cogitatio enim quamvis regionem potest amplecti et in ea situm loci cuiusdam ad suum arbitrium fabricari et architectari; qua re licebit, si hac prompta copia contenti non eri-amus, Dosmet ipsos nobis cogitatione no Stra regionem constituere et idoneorum locorum commodissumam distinctionem
conparare. de locis satis dictum est; nunc ad imaginum ratio noui tranSeamus. Omnium rerum similis imagines esse oportet et ex XX 33 omnibus verbis notas nobis similitudines eligere debemus: Hduplices igitur similitudines esse debent: unae rerum, alterae verborum. rerum Similitudines exprimuntur, quom Summatimi 9Sorum negotiorum imagines conparamuS; verborum similitudineS conStituontur, quom unius cuiusque nominis et Voca- lfibuli memoria imagine notatur. rei totius memoriam saepe una nota et imagine simplici conprehendemuS hoc modo, ut, si accusator dixerit, ab reo hominem Veneno necatum et he
l. locos id. mult. e locos - idoneos Om. o idon. ad ista locos ip
eomparat 1 conp hy conparat. re' μ sic comparare per praedicta ρ comp. propter praedictos v unde si vo si quis ab lus e si quis adis
deb. e notas Sim. e. deb. ρη Sim. e. deb. ρ'vδ I 2. duplices ergo hdupliees E inde a Crat. una - altera heμltvot 13. consummatim μ 14. negotiatorum μ λ comparemus dl' 15. comparantur et const. vi' hominis 1,li et verbi n 16. memoriae fi memoriam so imagini h notantur he notamus voη memoria te T. nota simulacrorum et μ sic comprehendimus hπμne 18. ab
149쪽
XX, XXI. 33, 34. reditatis.causa factum arguerit et eius rei multos dixerit testis et conSeios esse; Si hoc primum, ut ad defendendum nobis expeditum sit, meminisse volemus, in primo loco rei
totius imaginem conformabimus: aegrotum in lecto cubantem a faciemus ipsum illum, de quo agetur, Si formam eius detinebimus; si eum non eo noverimus, aliquem negrotum non deminuino loco. Sumemus, . ut cito in mentem venire possit, et reum ad lectum eius ustituemuS dextera Poculum sinistra tabulas medico testiculos arietinos tenentem; hoc modo et te-i0 Stium et hereditatis et veneno ne ali memoriam habere pote- rimus; item deinceps cetera crimina ex ordine in locis ponemus; et quotienscunque rem memini SSe volumus, Si formarum dispositione et imaginum diligenti notatione litemur, facile Da XX l quae volethus, memoria conSequemur. quom verborum si- is militudines imaginibus exprimere volemus, plus negoti SUSCipiemus et magis ingenium nostrum exercebimus. id nos hoc modo sacere oportebit: iam domuitionem rogos Λ triduo parant in uno loco constituere manus ad coelum tollentem Do-20 mitium, quom a regibus Maresis loris caedii tur: hoc erit 'iam domuitionem reges'; in altero loco Aesopum et Cimbrum
1 ρ φ 12. quotienscunque nP quo tenso. ac quotienscumque h volumus r 13. dispositionem π ratione π 14. consequamur μ'. 2. ρηl5. negotio 7t Suscepimus a 16. ideoque id r nos om. 2 18. domitilii onsem C domuitionem Victorius. regis i l 9. in hoc loeo ρη in loco C Sc.: in uno loco const. manus is u construere'ὶ oportet const. man. bδv eonst. Op. maii. ς tendentem l/ 20. maritis n* soribus loris ιι cederetur n 21. domi itionem vel domum ultionem dis domu ultiones is domi ultionem ς
150쪽
XXI. 34, 35. AD C. HERENNIUM III.
subornari ut ad Iphinen iam in Mamemnonem et Memelaum. hoe erit 'Atridae parant ' hoc modo omnia verba erunt expressa. Set haec imaginum conformatio tum valet, si naturalem memoriam exsuscitaverimus hae notatione, ut versu posito ipsi nobiscum primum transeamus bis aut ter eum fiversum, deinde cum imaginibus verba exprimamus. hoc modo naturae suppeditabitur doctrina; nam utraque altera separata minus erit firma, ita tamen, ut multo plus in doctrina atque arte praesidi sit: quod docere non graVaremur, ni metueremus. ne, quom ab in Stituto nostro receSSiSSemuS, minus com- io mode servaretur haec dilucida brevitas praeceptionis. Nunc quoniam solet accidere, ut imagines partim firmae Met ad monendum idoneae sint, partim inbecillae et infirmae, quae vix memoriam pOSSint excitare, qua de causa utrumque fiat, considerandum est, ut cognita causa et quas vitemus et is
firma y a n ι κ,e 'manu in magis e. firma f 'maius' r nimis E. firm. b est φ s. in arte c sit om. f dicere n gravemur μ nee mei. D π hec met. μ nisi cum mei. vi' metuerimus με 10. nec eum μ recessisserimus f 12. same μ vel firme μ' firmae et lineres h aeres firmae Lamb. Ait: tir me haerentes l3. ad common. r ad mov. vi N et pari. n partim - sint om. πpartium re inbecillae vor ' imb. π inbecillis ae imbecilles gl4. possunt mem. OF quae. h lli. causa cogu. c. et quaS O quas g